1st Class :

আজি আমি গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত নাৱাৰ্ড (NABARD - National Bank for Agriculture and Rural Development) আৰু বিভিন্ন বেংকসমূহৰ ভূমিকাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম।

১/ অগ্ৰাধিকাৰ প্ৰাপ্ত খণ্ড (Priority Sector Lending) আৰু ইয়াৰ নীতিসমূহ :

বেংকসমূহে ঋণ প্ৰদান কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান বিশেষ নিয়ম মানি চলিবলগীয়া হয়। ইয়াক অগ্ৰাধিকাৰ প্ৰাপ্ত খণ্ড বা 'Priority Sector' বুলি কোৱা হয়।

• ইয়াৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সংজ্ঞা আৰু সীমা আছে। যেনে— কৃষি খণ্ডৰ বাবে ঋণ দিয়াটো বাধ্যতামূলক।

• ইয়াৰ উপৰিও গ্ৰাম্য অঞ্চলত ব্যৱসায় বা অন্যান্য কাম-কাজৰ বাবে কিমান টকালৈকে ঋণ অগ্ৰাধিকাৰ খণ্ডৰ অধীনত পৰিব, তাৰ এটা সীমা নিৰ্দ্ধাৰণ কৰা থাকে (যেনে— ৩০ লাখ বা ১ কোটি টকা)। এই সীমা পাৰ হৈ গ’লে সেইয়া 'Non-Priority' বা সাধাৰণ ঋণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

• ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক (RBI) ৰ নিয়ম অনুসৰি, বেংকসমূহে তেওঁলোকৰ মুঠ ঋণৰ অন্ততঃ ৪০% (40%) ধন অগ্ৰাধিকাৰ প্ৰাপ্ত খণ্ডসমূহত প্ৰদান কৰাটো বাধ্যতামূলক।

২/ অসম চৰকাৰ আৰু কৃষি বিভাগৰ সৈতে সমন্বয় :

অসমত গ্ৰাম্য আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ বাবে নাৱাৰ্ডে পোনপটীয়াকৈ কাম কৰাৰ উপৰিও অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰ জৰিয়তে ঋণ আৰু পুঁজি যোগান ধৰে।

• অসম চৰকাৰৰ অধীনত থকা কৃষি বিভাগ (Agriculture Department), উদ্যান শস্য বিভাগ (Horticulture), পশুপালন বিভাগ (Animal Husbandry), মীন পালন বিভাগ (Fisheries) আদিৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাগসমূহে গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰকল্প (Project) প্ৰস্তুত কৰে।

• এই প্ৰকল্পসমূহৰ পৰিকল্পনা চৰকাৰে নাৱাৰ্ডৰ ওচৰলৈ পঠিয়ায় আৰু নাৱাৰ্ডে সেই অনুসৰি কোটি কোটি টকাৰ পুঁজি চৰকাৰৰ জৰিয়তে এই বিভাগসমূহক আৱণ্টন কৰে।

• ইয়াৰ উপৰিও লোকনিৰ্মাণ বিভাগ (PWD) ৰ জৰিয়তে গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ ৰাস্তা-ঘাট, দলং আদি নিৰ্মাণৰ বাবেও নাৱাৰ্ডে বৃহৎ পৰিমাণৰ ঋণ প্ৰদান কৰে, যাতে গ্ৰাম্য আন্তঃগাঁথনি উন্নত হয়।

৩/ গ্ৰাম্য আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন পুঁজি (RIDF - Rural Infrastructure Development Fund) ;

নাৱাৰ্ডৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনিসমূহৰ ভিতৰত এটা হ’ল RIDF। ইয়াৰ অধীনত গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ প্ৰায় সকলোবোৰ আন্তঃগাঁথনিমূলক কাম সামৰি লোৱা হয়।

• গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ চৰকাৰী স্কুল, কলেজ, চিকিৎসালয় (Hospital) আদিৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য।

• মৰিগাঁও মেডিকেল কলেজ বা বিভিন্ন অঞ্চলৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আৰু অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰসমূহৰ গৃহ নিৰ্মাণৰ বাবেও নাৱাৰ্ডে অসম চৰকাৰক বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছে।

৪/ ঋণ পৰিকল্পনা আৰু নিৰীক্ষণ (Credit Planning and Monitoring) ;

নাৱাৰ্ডে কেৱল ঋণ দিয়াই নহয়, বৰঞ্চ জিলা পৰ্যায়ত ইয়াৰ উচিত পৰিকল্পনাও কৰে।

• প্ৰতিখন জিলাত (যেনে— মৰিগাঁও জিলা) কৃষি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ বাবে কিমান ঋণৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে, তাৰ বাবে এটা সম্ভাৱনীয়তা সংযোগ ঋণ পৰিকল্পনা (PLP - Potential Linked Credit Plan) প্ৰস্তুত কৰা হয়।

• জিলা পৰ্যায়ত চৰকাৰী বিভাগ আৰু বেংকসমূহৰ সৈতে মিলি 'District Level Committee' ৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰা হয়, য’ত বেংকসমূহক অগ্ৰাধিকাৰ খণ্ডত ঋণ প্ৰদানৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য (Target) বান্ধি দিয়া হয়।

৫/ সমবায় বেংক আৰু আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকৰ পৰিদৰ্শন (Supervision) :

নাৱাৰ্ডে অসমৰ সমবায় বেংক (Cooperative Banks) আৰু আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকসমূহ (যেনে— অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক) পৰিদৰ্শন আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰে।

• এই বেংকসমূহে নিয়মীয়া আৰু সঠিকভাৱে ঋণ প্ৰদান কৰিছেনে নাই, সেইয়া পৰীক্ষা কৰিবলৈ নাৱাৰ্ডে 'Audit' বা বিত্তীয় পৰিদৰ্শন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিবেদন RBI ক দাখিল কৰে।

• ইয়াৰ উপৰিও বেংকৰ কৰ্মচাৰীসকলক ডিজিটেল বেংকিং (Digital Banking) আৰু আধুনিক পদ্ধতিৰ প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ নাৱাৰ্ডৰ নিজা প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে ব্যৱস্থা কৰা হয়।

৬/ আত্মসহায়ক গোট আৰু দক্ষতা বিকাশ (Skill Development Initiatives) :

গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক তৃণমূল পৰ্যায়ৰ পৰা শক্তিশালী কৰিবলৈ নাৱাৰ্ডে বিভিন্ন উন্নয়নমূলক পদক্ষেপ লয়।

• খেতিয়কসকলক (Farmers) আৰু মহিলা আত্মসহায়ক গোটসমূহক (SHG) স্বাৱলম্বী হ’বৰ বাবে সহজতে ঋণ পোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিয়ে।

• গ্ৰাম্য অঞ্চলত ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ (Micro Enterprises) বা কৃষিভিত্তিক উদ্যোগ (Agri-Enterprises) গঢ়ি তুলিবলৈ যুৱক-যুৱতীসকলক উদ্যোগী প্ৰশিক্ষণ (Entrepreneurship Training) আৰু দক্ষতা বিকাশৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰা হয়, যাতে তেওঁলোকে উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহ সঠিকভাৱে সংৰক্ষণ আৰু বজাৰীকৰণ (Marketing) কৰিব পাৰে।

2nd Class :

আজি আমি কৃষি বিভাগৰ দ্বাৰা ৰূপায়িত বিভিন্ন আঁচনি আৰু আধুনিক ডিজিটেল কৃষি ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰিম। আমাৰ বিভাগৰ জৰিয়তে চৰকাৰে বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰদৰ্শনমূলক খেতি (Demonstration Program) বা কৃষি সঁজুলি যোগান ধৰে, যিবোৰ কোনোবা না কোনো নিৰ্দিষ্ট আঁচনিৰ অধীনতহে কৰা হয়।

১/ ডিজিটেল কৃষি (Digital Agriculture) আৰু এগ্ৰিষ্টেক (AgriStack) :

বৰ্তমান সময়ত চৰকাৰে কৃষি খণ্ডক ডিজিটেল কৰাৰ ওপৰত আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্ব দিছে। ইয়াৰ বাবে AgriStack আৰু Digital Agriculture আঁচনি চলি আছে। ইয়াৰ মূল অংগসমূহ হ’ল:

• কৃষক পঞ্জীয়ন (Farmer's Registration): প্ৰতিজন কৃষকে এই ব্যৱস্থাত নিজৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰাটো বাধ্যতামূলক।

• পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অৰ্হতা:

  • কৃষকজনৰ নিজৰ নামত ভূমি বা মাটি থাকিব লাগিব (Own Land)।

  • মাটিৰ শেহতীয়া জমা বন্দীৰ নকল (Jamabandi)।

  • আধাৰ কাৰ্ড (Aadhaar Card) আৰু আধাৰ কাৰ্ডৰ সৈতে সংযোগ থকা সক্ৰিয় ম’বাইল নম্বৰ।

• পঞ্জীয়ন কোনে কৰিব পাৰিব?

  • এই পঞ্জীয়ন প্ৰক্ৰিয়াটো OTP (One Time Password) ভিত্তিক হ’ব।

  • ইয়াৰ বাবে চৰকাৰী কৰ্মচাৰী বা অপাৰেটৰসকলক এটা বিশেষ আইডি (ID) দিয়া হয়, যাক Government Operator বুলি কোৱা হয়।

  • ইয়াৰ উপৰিও কিছুমান ব্যক্তিগত কম্পিউটাৰ বা মাল্টিমিডিয়া কেন্দ্ৰ চলাই থকা ব্যক্তিকো আইডি দিয়া হয়, যাক সহায়ক (Sahayak) মোড বুলি কোৱা হয়।

  • তৃতীয়টো মাধ্যম হ’ল আপোনালোকৰ ওচৰত থকা CSC (Common Service Centre) বা গ্ৰাহক সেৱা কেন্দ্ৰসমূহ। এই তিনিটা মাধ্যমৰ জৰিয়তে কৃষক পঞ্জীয়ন কৰিব পৰা যায়।

২/ ডিজিটেল শস্য সমীক্ষা (Digital Crop Survey) :

ডিজিটেল কৃষিৰ আন extraction এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হ’ল ডিজিটেল শস্য সমীক্ষা বা ছাৰ্ভে কৰা।

• আগতে মানুহে নিজেই পথাৰলৈ গৈ শাৰীৰিকভাৱে বা চকুৰে চাই হিচাপ কৰিছিল (Manual Survey)।

• কিন্তু এতিয়া ম’বাইল এপ্লিকেচনৰ (Mobile App) জৰিয়তে পথাৰত থিয় হৈ শস্যৰ ফটো মাৰি আৰু চাৰিওফালৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি ডিজিটেলী ছাৰ্ভে কৰা হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা কোনটো অঞ্চলত কিমান বিঘা maটিত ধান বা অন্য খেতি হৈছে, তাৰ সঠিক তথ্য লাভ কৰিব পাৰি।

৩/ ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি বিকাশ যোজনা (RKVY - Rashtriya Krishi Vikas Yojana) :

এই আঁচনিখন আমাৰ বিভাগৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনি।

• মূল উদ্দেশ্য: কৃষি খণ্ডৰ পৰা হোৱা উপাৰ্জন অন্ততঃ ৪% (4%) লৈ বৃদ্ধি কৰা।

• সাহায্যসমূহ: এই আঁচনিৰ অধীনত কৃষকসকলক উন্নত মানৰ বীজ (Seeds) যোগান ধৰাৰ উপৰিও আনুষংগিক ইনপুট যেনে— সাৰ, দৰব আৰু কীটনাশক আদি ৰেহাই মূল্যত প্ৰদান কৰা হয়।

• কৃষি যান্ত্ৰিকীকৰণ: কৃষিক আধুনিক কৰিবলৈ এই আঁচনিৰ অধীনত পাৱাৰ টিলাৰ (Power Tiller), পাম্পছেট (Pump set), ট্ৰেক্টৰ (Tractor) আদিৰ দৰে ডাঙৰ ডাঙৰ মেচিনসমূহ কৃষকক ব্যক্তিগতভাৱে বা গোট (Groups) হিচাপে চৰকাৰী ৰেহাই বা ৰাজসাহায্যত (Subsidy) প্ৰদান কৰা হয়।

৪/ ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য আৰু পুষ্টি নিৰাপত্তা অভিযান (NFSM - National Food and Nutrition Security Mission) :

পূৰ্বতে ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য নিৰাপত্তা অভিযান বুলি জনা গৈছিল, এতিয়া ইয়াত পুষ্টি (Nutrition) অংশটো যোগ কৰা হৈছে।

• ইয়াৰ অধীনতো পথাৰত বিভিন্ন প্ৰদৰ্শনমূলক খেতি কৰা হয়।

• কৃষকসকলক উন্নত বীজ, সাৰ, আধুনিক যন্ত্ৰ-পাতি আৰু পোক-পৰুৱা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে জৈৱিক ঔষধ বা বায়ন-কাৰ্ড (Bio-card) আদি চৰকাৰী সাহায্যত বিতৰণ কৰা হয়।

৫/ ফ্লেগশ্বিপ প্ৰগ্ৰেম (Flagship Program) :

চৰকাৰে আটাইতকৈ বেছি অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া আৰু সৰ্ববৃহৎ পৰিসৰত চলোৱา কেন্দ্ৰীয় আঁচনিসমূহক ফ্লেগশ্বিপ প্ৰগ্ৰেম বুলি কোৱা হয়, যাৰ ভিতৰত এই কৃষি আঁচনিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত।

আপোনালোকে ম’বাইল বা কম্পিউটাৰৰ ব্যৱহাৰ ভালদৰে জানেই, গতিকে পৰৱৰ্তী শ্ৰেণীত আমি এই এপ্লিকেচনসমূহ কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, তাৰ ব্যৱহাৰিক (Practical) প্ৰশিক্ষণ ল’ম।

3rd Class :

অসম চৰকাৰৰ কৃষি বিভাগৰ আঁচনি: ফ্লেগশ্বিপ প্ৰগ্ৰেম (Flagship Program) :

চৰকাৰৰ যিবোৰ আঁচনি বা প্ৰকল্প আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ, যিবোৰে চৰকাৰৰ মূল পৰিচয় বহন কৰে, তাক ফ্লেগশ্বিপ প্ৰগ্ৰেম (Flagship Program) বা চৰকাৰৰ ধজাবাহী আঁচনি বুলি কোৱা হয়। চৰকাৰৰ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ধজাবাহী আঁচনিসমূহৰ ভিতৰত কৃষি বিভাগৰ কেইখনমান অন্যতম আঁচনিৰ নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

১/ পি.এম. কিষাণ (PM-KISAN - Pradhan Mantri Kisan Samman Nidhi) :

এইখন চৰকাৰৰ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ফ্লেগশ্বিপ আঁচনি। এই আঁচনিৰ বিষয়ে আপোনালোকে নিশ্চয় শুনিছে।

• সাহায্যৰ পৰিমাণ: ইয়াৰ অধীনত প্ৰতিজন কৃষকৰ বেংক একাউণ্টত প্ৰতি ৪ মাহৰ মূৰে মূৰে ২,০০০ টকাকৈ বছৰত মুঠ ৬,০০০ টকা প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰদান করা হয়।

• উদ্দেশ্য: কৃষকসকলে যাতে খেতিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ইনপুটসমূহ যেনে— ধানৰ বীজ (Seeds), সাৰ (Fertilizers) আৰু কীটনাশক (Pesticides) আদি কিনিব পাৰে, তাৰ বাবে এই আৰ্থিক সাহায্য আগবঢ়োৱা হয়। কাৰণ, এই সামগ্ৰীবোৰ কিনিবলৈ বহু সময়ত কৃষকসকলৰ হাতত ধনৰ নাটনি বা নাটনি (Shortage) হয়।

২/ পি.এম.এফ.বি.ৱাই. (PMFBY - Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana) :

এইখনো চৰকাৰৰ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ধজাবাহী আঁচনি। ইয়াক প্রধানমন্ত্ৰী শস্য বীমা যোজনা বুলি কোৱা হয়।

• শস্য বীমা (Crop Insurance): আপোনালোকে স্বাস্থ্য বীমা (Health Insurance) বা অন্যান্য বীমাৰ বিষয়ে জনাৰ দৰেই, এইখন হ’ল শস্যৰ বাবে কৰা বীমা।

• সামৰি লোৱা শস্যসমূহ: সকলো শস্যৰ বাবে এই বীমা কৰা নহয়, কেৱল কিছুমান নিৰ্দিষ্ট বা অধিসূচিত শস্যৰ (Notified Crops) বাবেহে কৰা হয়। যেনে— বৰো ধান, শালি ধান, মৰাপাট (Jute) আৰু মাটিমাহ (Black gram) আদিৰ দৰে শস্যসমূহ ইয়াৰ অধীনত সামৰি লোৱা হৈছে। প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ বাবে শস্য নষ্ট হ’লে কৃষকে ইয়াৰ জৰিয়তে ক্ষতিপূৰণ লাভ কৰে।

৩/ কে.চি.চি. (KCC - Kisan Credit Card) :

কৃষকসকলৰ বাবে বেংকৰ পৰা ঋণ পোৱাৰ আটাইতকৈ সহজ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম হ’ল কিষাণ ক্ৰেডিট কাৰ্ড I

• ঋণ প্ৰদান প্ৰক্ৰিয়া: দৰিদ্ৰ বা ক্ষুদ্ৰ কৃষকসকলে যেতিয়া আমাৰ বিভাগলৈ আহি কয় যে তেওঁলোকক কে.চি.চি. ঋণ লাগে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ নিজৰ নামত মাটি থাকিব লাগিব বা আধি খেতি (Tenant Farming) কৰা হ’লেও হ’ব I কৃষকে কি শস্য কৰিব (যেনে— ৩ বিঘাত ধান আৰু ২ বিঘাত আলু) তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আমাৰ বিভাগে এটা প্ৰকল্প (Scheme/Skim) প্ৰস্তুত কৰি আবেদনখন বেঙ্কলৈ পঠিয়াই দিয়ে I

• সূতৰ হাৰ (Interest Rate): কে.চি.চি. ঋণৰ ক্ষেত্ৰত বেংকে সাধাৰণতে ৭% (7%) সূত ধাৰ্য কৰে। কিন্তু কৃষকে যদি সময়মতে (Timely) ঋণ পৰিশোধ কৰে, তেন্তে কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে ৩% + ৩% = ৬% (6%) লৈকে ৰেহাই (Rebate) দিয়ে। ফলত সময়মতে ঋণ ঘূৰাই দিলে কৃষকে কেৱল ১% (1%) সূতহে ভৰিবলগীয়া হয়।

৪/ মৃত্তিকা স্বাস্থ্য কাৰ্ড (Soil Health Card) :

কৃষিকৰ্মৰ বাবে আটাইতকৈ প্ৰধান বস্তুবিধ হ’ল মাটি বা মাটিৰ উৰ্বৰতা I মানুহৰ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰাৰ দৰেই মাটিৰো গুণাগুণ পৰীক্ষা কৰিবলৈ চৰকাৰে এই আঁচনি ৰূপায়ণ কৰিছে I

• পৰীক্ষা পদ্ধতি: প্ৰতিজন কৃষকৰ পথাৰৰ পৰা প্ৰায় ৪০০ গ্ৰাম মাটি সংগ্ৰহ কৰি গৱেষণাগাৰত (Soil Testing Laboratory) পৰীক্ষা কৰা হয়।

• কাৰ্ডৰ তথ্যসমূহ: এই কাৰ্ডখনত মাটিডোখৰত থকা মুখ্য পুষ্টি উপাদানসমূহ (Major Nutrients) যেনে— NPK (Nitrogen - নাইট্ৰ’জেন, Phosphorus - ফছফৰাছ, Potassium - পটাছিয়াম) আৰু গৌণ বা অণুপুষ্টি উপাদানসমূহ (Minor/Micro Nutrients) যেনে— চালফাৰ, ব’ৰন, জিংক, আইৰণ আৰু মেংগানিজ আদিৰ পৰিমাণ কিমান আছে, তাৰ বিতং তথ্য লিখা থাকে।

• উপকাৰিতা: ইয়াৰ উপৰিও মাটিৰ অম্লতা বা ক্ষাৰকীয়তা (Soil pH - Hydrogen ion potential) জুখি চোৱা হয়। অসমৰ মাটি সাধাৰণতে অম্লীয় (Acidic Soil), যাৰ pH ৭ (7) তকৈ কম (যেনে— ৫ বা ৫.৫) থাকে I এই কাৰ্ডখন চাই কৃষকে নিজৰ পথাৰত কিমান পৰিমাণৰ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগিব, তাৰ সঠিক আভাস পায় I

৫/ উদ্যান শস্য উন্নয়ন আঁচনি (MIDH আৰু HMNEH):

কৃষি বিভাগৰ অধীনত থকা উদ্যান শস্য (Horticulture) খণ্ডটোৱে ফুল (Floriculture), ফল-মূল (Fruits), শাক-পাচলি (Vegetables/Olericulture), কাঠফুটি (Mushroom) আৰু মৌ-পালন (Honey Bee) আদি সকলোবোৰ সামৰি লয় I মৰিগাঁও জিলাৰ উদ্যান শস্যৰ দায়িত্বত মই নিজেই আছোঁ I

• MIDH (Mission for Integrated Development of Horticulture): সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ত উদ্যান শস্যৰ বাবে থকা এইখন এখন বৃহৎ আঁচনি I

• HMNEH (Horticulture Mission for North East and Himalayan States): উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আৰু হিমালয়ৰ কাষৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি MIDH-ৰ অধীনতে এই উপ-আঁচনিখন (Sub-scheme) ৰূপায়ণ কৰা হৈছে, যিখন আমাৰ অসমৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ I

4th Class :

অসম চৰকাৰৰ কৃষি বিভাগৰ আঁচনি: ফ্লেগশ্বিপ প্ৰগ্ৰেম (দ্বিতীয় অংশ)

৫/ উদ্যান শস্য উন্নয়ন আঁচনি (MIDH আৰু HMNEH)

উদ্যান শস্য (Horticulture) খণ্ডটোৰ অধীনত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ স্কিম বা আঁচনি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আপোনালোকে ফুলৰ খেতি (Floriculture) কৰিব পাৰে, ফল-মূলৰ খেতি কৰিব পাৰে, কাঠফুটি বা মাশ্বৰূমৰ (Mushroom) খেতি কৰিব পাৰে আৰু মচলাজাতীয় শস্যৰ (Spice) খেতিও কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও শাক-পাচলি, মৌ-পালন আৰু সুগন্ধি উদ্ভিদৰ (Aromatic Plants) খেতিও উদ্যান শস্যৰ অধীনত আহে।

• HMNEH (Horticulture Mission for North East and Himalayan States): উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আৰু হিমালয়ৰ ৰাজ্যসমূহৰ বাবে থকা এই উদ্যান শস্য অভিযানখন আমাৰ অসমৰ কাৰণে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনি।

৬/ ডিজিটেল শস্য সমীক্ষা (Digital Crop Survey) :

আমি আগতে আলোচনা কৰা ডিজিটেল শস্য সমীক্ষাটো বছৰৰ দুটা মুখ্য ঋতুত (Seasons) কৰা হয়। আমাৰ কৃষি বিভাগত দুটা মূল ঋতু আছে— এটা হ’ল খাৰিফ ঋতু (Kharif Season) আৰু আনটো হ’ল ৰবি ঋতু (Rabi Season)।

• খাৰিফ আৰু ৰবি, অৰ্থাৎ গৰম দিন আৰু ঠাণ্ডা দিন— এই দুয়োটা ঋতুত চৰকাৰে ম’বাইল এপৰ জৰিয়তে ডিজিটেল শস্য সমীক্ষা চলাই।

৭/ মুখ্যমন্ত্রী উৎকৰ্ষ যোজনা (MMUY - Mukhyamantri Utkarsh Yojana)

 এই আঁচনিখন হ’ল মুখ্যমন্ত্রী উৎকৰ্ষ যোজনা। ইয়াৰ বিষয়ে অলপ বহলাই জনাটো আৱশ্যক।

• আঁচনিৰ মূল লক্ষ্য: আমাৰ জিলাখনত থকা কৃষক উৎপাদক কোম্পানীসমূহক (FPC - Farmer Producer Company) বা কৃষক উৎপাদক সংগঠনসমূহক (FPO - Farmer Producer Organization) অৰ্থনৈতিকভাৱে সলচ্ছল কৰা। আমাৰ মৰিগাঁও জিলাত ৫১ তাতকৈও অধিক এফ.পি.চি. (FPC) আছে। এফ.পি.চি. গঠন আৰু পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আমাৰ মৰিগাঁও জিলাখন অসমৰ ভিতৰতে অন্যতম সফল জিলা।

এফ.পি.চি. (FPC) কি আৰু ই কেনেকৈ গঠন হয়?

• প্ৰাথমিক গঠন: প্ৰথম অৱস্থাত ১০ জন কৃষকে মিলি এখন কাৰ্যবাহী সমিতি (Executive Committee) গঠন কৰে। এই ১০ জন কৃষকৰ ভিতৰৰে ৫ জন হ’ব সঞ্চালক মণ্ডল বা পৰিচালক (Board of Directors) আৰু বাকী ৫ জন হ’ব কাৰ্যবাহী সদস্য (Executive Members)। এই সমিতখনত মহিলা সদস্য (Ladies) থকাটো বাধ্যতামূলক। ই সম্পূৰ্ণ মহিলাৰ গোট (All Women Group), সম্পূৰ্ণ পুৰুষৰ গোট বা পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে মিশ্ৰিত গোট হ’ব পাৰে।

• মূখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া (CEO): এফ.পি.চি. পৰিচালনা কৰিবলৈ এজন দৰমহা পোৱা বিষয়া থাকে, যাক Chief Executive Officer (CEO) বুলি কোৱা হয়। তেওঁক এফ.পি.চি.ৰ পুঁজিৰ পৰাই দৰমহা দিয়া হয়।

• সদস্য ভৰ্তি: প্ৰথম ১০ জন সদস্যৰ পাছত ইয়াত গাঁও পঞ্চায়ত (GP) বা ব্লক পৰ্যায়ত কৃষক পৰিয়ালসমূহক সদস্য হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এখন এফ.পি.চি. হ’বলৈ অন্ততঃ ৪০০ ৰ পৰা ৫০০ কৃষক পৰিয়াল সদস্য হিচাপে থকাটো প্ৰয়োজনীয়। সৰ্বাধিক ১,০০০ বা তাতকৈও অধিক সদস্য হ’ব পাৰে।

• কাৰ্যকাৰী ভিত্তি: কোনো একোটা এফ.পি.চি. নিৰ্দিষ্ট একোটা শস্য বা উৎপাদনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠিব পাৰে, যেনে— সৰিয়হ উৎপাদনকাৰী (Mustard producing), কাঠফুটি বা মাশ্বৰূম উৎপাদনকাৰী, সৰিয়হৰ তেল প্ৰস্তুতকাৰী (Mustard oil processing), শাক-পাচলি উৎপাদনকাৰী, অথবা গৰুৰ খাদ্য বা চাইলেজ (Silage) প্ৰস্তুতকাৰী এফ.পি.ស៊ី.।

মুখ্যমন্ত্রী উৎকৰ্ষ যোজনাৰ অধীনত চৰকাৰী অনুদান:

• এই আঁচনিৰ অধীনত চৰকাৰে এফ.পি.চি.সমূহক ১৫ লাখ টকাৰ (15 Lakhs) বিত্তীয় অনুদান আগবঢ়ায়।

• ইয়াৰে প্ৰথম কিস্তি হিচাপে ১২ লাখ টকা ইতিমধ্যে ২২ টা এফ.পি.চি. গোটক প্ৰদান কৰা হৈছে, যিটো অসমৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক।

• এই ১২ লাখ বা ১৫ লাখ টকা চৰকাৰে এনেয়ে নিদিয়ে। ইয়াৰ বাবে এফ.পি.চি.সমূহে নিজৰ এটা ব্যৱসায়িক পৰিকল্পনা বা বিজিনেছ প্লেন (Business Plan) জিলা পৰ্যায়ত আমাৰ ওচৰত দাখিল কৰিব লাগে। তেওঁলোকে ভৱিষ্যতে কি কি কাম কৰিব, কেনেকৈ লাভ অৰ্জন কৰিব— এই গোটেই পৰিকল্পনাটো সঠিক পালেহে আমাৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত চৰকাৰে এই অনুদান মুকলি কৰি দিয়ে।

🌽 ৮/ এক জিলা এক উৎপাদিত সামগ্ৰী (ODOP - One District One Product):

অসমৰ প্ৰতিখন জিলাৰ বাবে চৰকাৰে এটা মুখ্য শস্য বা সামগ্ৰী নিৰ্বাচন কৰি দিছে, যাক One District One Product (ODOP) বুলি কোৱা হয়।

• আমাৰ মৰিগাঁও জিলাৰ বাবে মাকৈ বা গোমধান (Maize) খেতিটোক ODOP হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছে।

• মৰিগাঁও জিলাত মাকৈ খেতি অতি ব্যাপক হাৰত কৰা হয়। জিলাখনৰ মায়ং, ভূৰাগাঁও, লাহৰীঘাট, মৈৰাবাৰী, গাৰুৱা আদি অঞ্চলত প্ৰায় ৬,০০০ হেক্টৰৰো অধিক মাটিত মাকৈৰ খেতি কৰা হয়। ৰবি ঋতুত ইয়াৰ উৎপাদন আটাইতকৈ বেছি হয়।

🌿 ৯/ জৈৱিক মূল্য শৃংখল উন্নয়ন অভিযান (MOVCDNER - Mission Organic Value Chain Development for Northeast Region) :

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ এই আঁচনিখনক সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত MOVCD বুলি কোৱা হয়, কিন্তু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বাবে ইয়াক MOVCDNER বুলি কোৱা হয়।

• জৈৱিক খেতি (Organic Cultivation): এই আঁচনিৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল গ্ৰাম্য অঞ্চলত ৰাসায়নিক সাৰ নোলোৱাকৈ জৈৱিক খেতি বা প্ৰাকৃতিক খেতি (Organic Farming) কৰিবলৈ কৃষকসকলক উৎসাহিত কৰা আৰু সেই সামগ্ৰীসমূহ সঠিক মূল্যত বজাৰত বিক্ৰী কৰাৰ এক ব্যৱস্থা বা শৃংখল (Value Chain) গঢ়ি তোলা I

5th Class :

শস্য পৰিচালনা: অপতৃণ, সাৰ আৰু পানী ব্যৱস্থাপনা

শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল, আজি আমি ধান খেতিৰ কেইটামান অতি প্ৰয়োজনীয় দিশ যেনে— অপতৃণ নিয়ন্ত্ৰণ (Weed Management), সাৰ প্ৰয়োগ (Fertilizer Management) আৰু পানী ব্যৱস্থাপনা (Water Management) ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম।

১/ অপতৃণ নিয়ন্ত্ৰণ (Weed Management)

পথাৰত শস্যৰ সৈতে গজি উঠা ঘাঁহ-বন বা অপতৃণবোৰে ধান গছৰ সৈতে পুষ্টি লাভৰ বাবে প্ৰতিযোগিতা কৰে। অপতৃণসমূহৰ মাটিত থকা পুষ্টি উপাদান গ্ৰহণ কৰাৰ ক্ষমতা ধান গছতকৈ বহু বেছি। গতিকে সঠিক সময়ত ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ নকৰিলে ধানৰ উৎপাদন বহুত হ্ৰাস পায়।

• ক্ৰপ উইড কমপিটিচন (Crop-Weed Competition): ধান গছ আৰু ঘাঁহৰ মাজত এই প্ৰতিযোগিতা এখন নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি হয়, ইয়াক 'Critical Period' বুলি কোৱা হয়।

  • পোনপটীয়াকৈ সিঁচি কৰা ধানৰ (Direct Seeded Rice) ক্ষেত্ৰত এই সময়ছোৱা হ’ল— ধান সিঁচাৰ ১৫ ৰ পৰা ৪৫ দিন।

  • আনহাতে, কঠীয়া ৰুই কৰা ধানৰ (Transplanted Rice) ক্ষেত্ৰত এই জটিল সময়ছোৱা হ’ল— ৰোৱাৰ ৩০ ৰ পৰা ৪৫ দিন।

• নিয়ন্ত্ৰণ পদ্ধতি: অপতৃণ দুটা পদ্ধতিৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি— হাতেৰে উভালি (Manual Weeding) আৰু ৰাসায়নিক ঔষধ প্ৰয়োগ কৰি (Chemical Weeding)।

  • হাতেৰে নিৰোৱা (Manual): সাধাৰণতে কঠীয়া ৰোৱাৰ ২০ দিন আৰু ৪০ দিনৰ পাছত হাতেৰে ঘাঁহবোৰ নিৰাব লাগে। ইয়াৰ এটা ডাঙৰ লাভ হ’ল— পথাৰত মানুহ সোমাই কাম কৰিলে মাটিডোখৰ লৰচৰ হয় আৰু বতাহ চলাচল (Aeration) ভাল হয়।

  • ৰাসায়নিক পদ্ধতি (Chemical): ঘাঁহ গজাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধ (Pre-emergence herbicide) হিচাপে পেটিলাক্ল’ৰ (Pretilachlor) ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ বাবে পথাৰত অলপ পানী (২-৩ চেণ্টিমিটাৰ) জমা হৈ থকাটো দৰকাৰ, যাতে ঔষধে পানীৰ ওপৰত এটা তৰপ তৈয়াৰ কৰি ঘাঁহ গজিল দিয়াত বাধা দিব পাৰে। প্ৰতি বিঘাত প্ৰায় ২০০ মিলিলিটাৰ পেটিলাক্ল’ৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।

  • ঘাঁহ গজাৰ পাছত ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধ (Post-emergence) হিচাপে বিছপাইৰিবেক চ’ডিয়াম (Bispyribac-sodium) বা পাইৰাজ’ছালফিউৰন ইথাইল (Pyrazosulfuron-ethyl) প্ৰতি বিঘাত প্ৰায় ৩৩ গ্ৰাম কৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

২/ সাৰ পৰিচালনা (Fertilizer Management)

ধান গছ জীয়াই থাকিবলৈ আৰু তাৰ জীৱন চক্ৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ মাটিৰ পৰা ১৭ বিধ পুষ্টি উপাদানৰ প্ৰয়োজন হয়। আমাৰ খেতিয়কসকলে সাধাৰণতে কেৱল ইউৰিয়া সাৰ বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো ভুল। গছৰ বাবে সুষম সাৰৰ প্ৰয়োজন।

• প্ৰধান পুষ্টি উপাদান (Primary Nutrients): NPK অৰ্থাৎ নাইট্ৰ’জেন (Nitrogen), ফছফৰাছ (Phosphorus) আৰু পটাছিয়াম (Potassium)।

• গৌণ পুষ্টি উপাদান (Secondary Nutrients): কেলচিয়াম, মেগনেচিয়াম আৰু চালফাৰ।

• অণুপুষ্টি উপাদান (Micro Nutrients): আইৰণ, মেংগানিজ, জিংক, কপাৰ, ব’ৰন আদি কম পৰিমাণে হ’লেও উদ্ভিদক লাগে।

• প্ৰয়োগৰ নিয়ম (শালি ধানৰ বাবে): প্ৰতি বিঘা মাটিত সাধাৰণতে ১০ কুইণ্টল গোবৰ সাৰ, ১৮ কেজি ইউৰিয়া (Urea), ১৮ কেজি এছ.এছ.পি. (SSP) আৰু ৯ কেজি এম.অ’.পি. (MOP) সাৰৰ প্ৰয়োজন হয়। বৰো ধানৰ ক্ষেত্ৰত এই পৰিমাণ অলপ সলনি হয় (যেনে— ১৮ কেজি ইউৰিয়া, ২৭ কেজি এছ.এছ.পি. আৰু ৬ কেজি এম.অ’.পি.)।

• ইউৰিয়া সাৰখিনি একেলগে গোটেইখিনি প্ৰয়োগ নকৰি তিনিটা সমান ভাগত (Split Application) ভগাই দিব লাগে— প্ৰথম ভাগ মাটি প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত (Basal Dose), দ্বিতীয় ভাগ কুঁহি মেলাৰ সময়ত (Tillering Stage) আৰু তৃতীয় ভাগ থোৰ মেলাৰ সময়ত (Panicle Initiation Stage) প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতি তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে বিঘাত ৩ কেজি দৰে জিংক চালফেট (Zinc Sulphate) আৰু ব’ৰাক্স (Borax) প্ৰয়োগ কৰিলে উৎপাদন বহুত ভাল হয়।

৩/ পানী ব্যৱস্থাপনা (Water Management)

ধান খেতিত পানীৰ ব্যৱস্থাপনা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ১ কেজি ধান উৎপাদন কৰিবলৈ গছজোপাক প্ৰায় ৩,০০০ ৰ পৰা ৫,০০০ লিটাৰ পানীৰ প্ৰয়োজন হয়।

• কঠীয়া ৰোৱাৰ পাছত পথাৰত সদায় ± ৫ চেণ্টিমিটাৰ পানী নিয়ন্ত্ৰিত ৰূপত ৰখাটো আৱশ্যক।

• ধান পকিবৰ সময় হ’লে, অৰ্থাৎ চপোৱাৰ বা হাৰ্ভেষ্টিং কৰাৰ ১৫ দিনমানৰ আগতে পথাৰৰ পানী সম্পূৰ্ণৰূপে শুকুৱাই দিব লাগে, যাতে শস্যটোত আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ (Moisture Percentage) ১৭% ৰ পৰা ১৮% লৈ কমি আহে। আৰ্দ্ৰতা কম থাকিলেহে ভঁৰালত ধানখিনি বহু দিনলৈ বেমাৰ-আজাৰ নোহোৱাকৈ ভালদৰে সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পৰা যায়।

৪/ কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ থলুৱা পদ্ধতি (Stem Borer Management) :

ধান খেতিৰ এবিধ মাৰাত্মক শত্ৰু হ’ল মজা খোৱা পোক (Stem Borer), যিয়ে গছৰ মাজ অংশ খাই পেলায় আৰু থোৰ ওলাবৰ সময়ত ধানৰ শীঁহবোৰ বগা কৰি পেলায় (White Ear Head)। ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আমি কিছুমান সহজ ব্যৱস্থাপনা প্ৰয়োগ কৰিব পাৰোঁ:

• কঠীয়াৰ আগ অংশ চিঙি দিয়া (Seedling Tip Clipping): মজা খোৱা পোকে কঠীয়া গছৰ পাতৰ ঠিক তলৰ অংশত কণী পাৰে। সেইবাবে কঠীয়া তুলি মূল পথাৰত ৰোৱাৰ আগতে কঠীয়াৰ আগ অংশ অলপ চিঙি দিলে কণী থকা অংশবোৰ নষ্ট হৈ যায় আৰু পোকৰ আক্ৰমণ বহুত কমি যায়।

• টি-পাৰ্চ (T-Perch / জংঘা দিয়া): পথাৰত মাজে মাজে টি (T) আকৃতিৰ বাঁহৰ জেং পুতি দিব লাগে (প্ৰতি বিঘাত ৭-৮ টা)। ইয়াত চৰাই আহি বহিব আৰু পথাৰৰ পোক-পৰুৱাবোৰ খাই প্ৰাকৃতিকভাৱে পোক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰিব।

• আঁহত বা ডালিমৰ পাতৰ ব্যৱহাৰ: ধানত গাভিনী বা থোৰ ওলোৱাৰ সময়ত পথাৰত আঁহত বা ডালিমৰ ডাল-পাত পুতি দিলে ইয়াৰ গোন্ধত গান্ধী পোক বা অন্যান্য কীট-পতংগ আঁতৰি থাকে।

6th Class :

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল, আজি আমি ধান খেতিৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়া— কঠীয়া তোলাৰ পৰা মূল পথাৰত ৰোপণ কৰা আৰু সাৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম।

১/ কঠীয়াৰ পৰিচালনা আৰু তোলাৰ সঠিক সময় :

কঠীয়া তলীত কঠীয়াখিনি কিমান দিন থকাৰ পাছত মূল পথাৰলৈ নিব লাগে, সেইটো ধানৰ জাত আৰু তাৰ পৰিপক্ক হোৱাৰ সময়ৰ (Maturity Duration) ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

• কম দিনীয়া জাত: যিবোৰ ধান ১১০ ৰ পৰা ১২০ দিনৰ ভিতৰত পকে, তেনে জাতৰ কঠীয়া ২০ ৰ পৰা ২২ দিনৰ ভিতৰত তুলি ৰুব লাগে।

• মধ্যম দিনীয়া জাত: যিবোৰ জাত ১৩০ ৰ পৰা ১৫০ দিনৰ ভিতৰত পৰিপক্ক হয়, তেনে জাতৰ কঠীয়া ২৫ ৰ পৰা ৩০ দিনৰ ভিতৰত তুলিব লাগে।

• দীঘলীয়া দিনীয়া জাত: ১৫০ দিনতকৈ বেছি সময় লোৱা জাতসমূহৰ কঠীয়া ৩০ ৰ পৰা ৩৫ দিনৰ ভিতৰত তুলি মূল পথাৰত ৰুব লাগে।

২/ মূল পথাৰত শস্যৰ দূৰত্ব আৰু ৰোপণ পদ্ধতি (Spacing and Sowing) :

মূল পথাৰত কঠীয়া ৰোপণ কৰোঁতে শাৰীৰ পৰা শাৰীৰ দূৰত্ব আৰু গছৰ পৰা গছৰ দূৰত্ব নিয়ন্ত্ৰিত কৰাটো অতি আৱশ্যক, কিয়নো ইয়াৰ ওপৰতে গছজোপাৰ বতাহ-বৰষুণ, সূৰ্যৰ পোহৰ আৰু পুষ্টি গ্ৰহণৰ ক্ষমতা নিৰ্ভৰ কৰে।

• শাৰীৰ পৰা শাৰীৰ দূৰত্ব: ২০ চেণ্টিমিটাৰ (20 cm) হ’ব লাগে।

• গছৰ পৰা গছৰ দূৰত্ব: ১৫ চেণ্টিমিটাৰ (15 cm) হ’ব লাগে।

• ৰোপণৰ গভীৰতা: কঠীয়াখিনি মাটিত বেছি গভীৰলৈ ৰুব নালাগে, কেৱল ৩ ৰ পৰা ৪ চেণ্টিমিটাৰ গভীৰতাত ৰুব লাগে, যাতে কুঁহি মেলাত (Tillering) সুবিধা হয়।

৩/ কঠীয়া পৰিচালনা আৰু বীজ শোধন (Seed Treatment) :

কঠীয়া তলীত যাতে কোনো বেমাৰ-আজাৰ নহয়, তাৰ বাবে বীজ সিঁচাৰ আগতে বীজ শোধন কৰাটো খুবেই জৰিয়ী।

• বীজ বাছনি: বীজখিনি পানীত নিমখ মিলাই ডুবাই দিলে যিবোৰ বীজ ওপঙি উঠিব সেইবোৰ বাদ দি মাটিত ডুব যোৱা পুষ্ট বীজসমূহহে বাছনি কৰিব লাগে।

• শোধন পদ্ধতি: বাছনি কৰা বীজসমূহ কেপটান (Captan) বা কাৰ্বেনডাজিম (Carbendazim / Bavistin) জাতীয় ভেঁকুৰনাশক ঔষধৰ সৈতে শোধন কৰিব লাগে। শুকান পদ্ধতিৰ (Dry method) ক্ষেত্ৰত প্ৰতি কেজি বীজত ২.৫ গ্ৰাম ঔষধ মিলাব লাগে। তিতা পদ্ধতিৰ (Wet method) ক্ষেত্ৰত প্ৰতি লিটাৰ পানীত ২ ৰ পৰা ২.৫ গ্ৰাম ঔষধ মিলাই বীজখিনি ডুবাই ৰাখিব লাগে।

৪/ কঠীয়া তলী প্ৰস্তুতকৰণ (Nursery Bed Preparation) :

এখন আদৰ্শ কঠীয়া তলীৰ বহল ১.২৫ মিটাৰ আৰু দীঘল প্ৰয়োজন অনুসৰি ১০ মিটাৰ পৰ্যন্ত হ’ব লাগে। দুখন কঠীয়া তলীৰ মাজত ৩০ চেণ্টিমিটাৰ খালী ঠাই বা নলা থাকিব লাগে, যাতে অতিৰিক্ত পানী ওলাই যাব পাৰে আৰু পানী যোগান ধৰাত সুবিধা হয়।

• সাৰ প্ৰয়োগ: এখন কঠীয়া তলীত সিঁচাৰ পূৰ্বে ২০-৩০ কেজি পঁচা গোবৰ বা পচন সাৰ, ৮০ গ্ৰাম ইউৰিয়া, ৮০ গ্ৰাম এছ.এছ.পি. আৰু ৪০ গ্ৰাম এম.অ’.পি. সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।

৫/ মজা খোৱা পোকৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰতিৰোধ (Stem Borer Management)

কঠীয়া তুলি মূল পথাৰত ৰোৱাৰ সময়ত মজা খোৱা পোকৰ (Stem Borer) কণী নষ্ট কৰিবলৈ কঠীয়া গছৰ আগ অংশ (Tip) অলপ চিঙি দিয়া হয়, কিয়নো এই পোকে পাতৰ আগ অংশৰ তলৰ ফালেহে কণী পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও পথাৰত চৰাই বহিবলৈ টি-পাৰ্চ (T-Perch) বা জেং পুতি দিলে চৰায়ে পোকবোৰ খাই প্ৰাকৃতিকভাৱে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে (প্ৰতি বিঘাত প্ৰায় ৭-৮ টা)।

৬/ সাৰ আৰু পানী ব্যৱস্থাপনা (Fertilizer and Water Management):

• সাৰ প্ৰয়োগৰ সময়: শালি ধানৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতি বিঘাত ১৮ কেজি ইউৰিয়া সাৰ একেলগে নিদি তিনিটা কিস্তিত ভগাই দিব লাগে— মাটি প্ৰস্তুত কৰোঁতে (৬ কেজি), কুঁহি মেলাৰ সময়ত (৬ কেজি) আৰু থোৰ ওলোৱাৰ সময়ত (৬ কেজি)। ইয়াৰ উপৰিও ৩ কেজি ব’ৰাক্স আৰু ৩ কেজি জিংক ছালফেট প্ৰতি তিনি বছৰত এবাৰকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।

• পানীৰ পৰিমাণ: ধান গছৰ বৃদ্ধিৰ বাবে পথাৰত সদায় ২ ৰ পৰা ৩ চেণ্টিমিটাৰ পানী জমা থকাটো আৱশ্যক, বিশেষকৈ ইউৰিয়া সাৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ সময়ত।

7 th Class : 

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল, আজি আমি গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক টনকিয়াল কৰিব পৰা আৰু এক লাভজনক স্বনিয়োজনৰ উপায়— কেঁচু সাৰ বা ভাৰ্মিকম্পষ্ট (Vermicompost) প্ৰস্তুত কৰাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম।

কেঁচু সাৰ হ’ল কেঁচুৰ মল-মূত্ৰ বা পদাৰ্থ, য’ত উদ্ভিদৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰচুৰ পৰিমাণে পুষ্টি উপাদান (Nutrients) থাকে। আমাৰ অসমৰ জলবায়ুত কেঁচু সাৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলত ৪ বিধ বিশেষ প্ৰজাতিৰ কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা হয়— এচিনিয়া ফইটিডা (Eisenia fetida), ডেনড্ৰ’বেনা ভেনেক্টা (Dendrobaena veneta), ইউড্ৰিলাছ ইউজেনিয়ে (Eudrilus eugeniae) আৰু পেৰিয়নিক্স এক্সকেভেটাবছ (Perionyx excavatus)। এইবোৰে অতি সোনকালে গোবৰ আৰু জাবৰ-জোঁথৰ খাই মল ত্যাগ কৰে আৰু খুব কম সময়তে (২-৩ মাহত) উন্নত মানৰ কেঁচু সাৰ প্ৰস্তুত কৰে।

ভাৰ্মিকম্পষ্ট উৎপাদন কৰিলে আপোনালোকে তিনিটা সামগ্ৰী বজাৰত বিক্ৰী কৰি লাভ অৰ্জন কৰিব পাৰিব— ১/ কেঁচু সাৰ, ২/ উৎপাদন বৃদ্ধি হ’লে কেঁচুসমূহ বিক্ৰী কৰিব পাৰিব, আৰু ৩/ কেঁচু মূত্ৰ বা ভাৰ্মিৱাছ (Vermiwash)।

🛠️ কেঁচু সাৰৰ টেংক বা বেড নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়া :

নাৰ্ছাৰী বা পথাৰত কেঁচু সাৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ পোনপ্ৰথমে তলত দিয়া ধৰণে ব্যৱস্থা কৰিব লাগে:

১/ চালি বা ছাঁৰ ব্যৱস্থা (Shed/Roof Structure):

কেঁচু সাৰৰ টেংক বা বেডখন সদায় এটা ছাঁ পৰা ঠাইত বা চালিৰ তলত সাজিব লাগে। ইয়াৰ দুটা কাৰণ আছে— প্ৰথমতে, বৰষুণৰ পানী পৰিলে টেংকত পানী জমা হৈ কেঁচু গোটেই নষ্ট হৈ যাব। দ্বিতীয়তে, চৰাই-চিৰিকতি, ৰ’দ, বতাহ বা অত্যধিক গৰমৰ পৰা কেঁচু বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ৰক্ষা কৰিবলৈ এই ছাঁটো অতি আৱশ্যক।

২/ টেংকৰ নিৰ্মাণ আৰু হেলনীয়া ঢাল (Slope Construction):

• আপোনালোকৰ ঠাই অনুসৰি টেংকটোৰ দীঘল নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে, কিন্তু ইয়াৰ বহল সদায় ৯০ চেণ্টিমিটাৰৰ পৰা ১ মিটাৰ আৰু উচ্চতাও প্ৰায় ১ মিটাৰমান হ’ব লাগে, যাতে পৰিচালনা কৰাত সুবিধা হয়。

• টেংকটো নিৰ্মাণ কৰোঁতে ইয়াৰ মজিয়াখন বা তলিখন সদায় এফালে অলপ হেলনীয়া (Slope) কৰি সাজিব লাগে।

• যিফালে মজিয়াখন হেলনীয়া হ’ব, সেই কোণটোত মাটিত এটা ফুটা বা নলী (Pipe) লগাই দিব লাগে। ইয়াৰ ফলত কেঁচু সাৰৰ পৰা নিগৰি অহা তৰল সাৰ অৰ্থাৎ ভাৰ্মিৱাছ (Vermiwash) খিনি তলত ৰখা এটা পাত্ৰত আপোনালোকে সহজে সংগ্ৰহ কৰিব পাৰিব। এই ভাৰ্মিৱাছখিনি পাচলি বা অন্যান্য শস্যত স্প্ৰে’ কৰিলে ই কীটনাশক আৰু সাৰ— দুয়োটাৰে কাম কৰে।

৩/ তৰপসমূহ সজোৱাৰ নিয়ম (Layering Process):

টেংক বা বেডটো সাজু হোৱাৰ পিছত ইয়াত তলত দিয়া ধৰণে এটাৰ পিছত এটাকৈ তৰপ সজাব লাগে:

• প্ৰথম তৰপ (বালি): টেংকটোৰ তলিখনত আটাইতকৈ তলত প্ৰায় ৩ চেণ্টিমিটাৰ ডাঠকৈ বালিৰ এটা তৰপ দিব লাগে। কিয়নো কেঁচুৰ এটা স্বাভাৱিক অভ্যাস আছে যে সিহঁতে মাটি খান্দি তললৈ যাব বিচাৰে (Burrowing Habit)। তলত যদি কেৱল চিমেন্ট থাকে তেন্তে সিহঁতে দুখ পাব, গতিকে বলিয়ে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে আৰু পানী ফিল্টাৰ হোৱাতো সহায় কৰে।

• দ্বিতীয় তৰপ (খেৰ বা শুকান জাবৰ): বালিৰ তৰপটোৰ ওপৰত প্ৰায় ৩০ চেণ্টিমিটাৰ ডাঠকৈ খেৰ বা শুকান পাত-পলসু আদি সৰু সৰুকৈ কাটি (২ ইঞ্চিমান কৈ) এটা লেয়াৰ দিব লাগে।

• তৃতীয় তৰপ (গোবৰ আৰু পচন সাৰ): খেৰৰ ওপৰত আপোনালোকে পঁচা গোবৰ, কলগছৰ টুকুৰা, শাক-পাচলিৰ অৱশিষ্ট আদি সৰু সৰুকৈ কাটি প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। মনত ৰাখিব, গোবৰ বা জাবৰ খিনি সদায় ৫০% ৰ পৰা ৬০% শুকুৱাই (Semi-dry) ল’ব লাগে। কেঁচা বা কেলেং-কেলীয়া গোবৰ দিলে গেছ ওলাই বেক্টেৰিয়া সক্ৰিয় হ’ব আৰু কেঁচু খাম বুলি দিলে সিহঁতে খাব নোৱাৰিব বা মৰি যাব।

• এইদৰে ৩০ চেণ্টিমিটাৰ খেৰ, গোবৰ আৰু জাবৰৰ তৰপ দি গৈ থাকিব লাগে যেতিয়ালৈকে টেংকটোৰ ওপৰভাগত প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ খালী ঠাই নাথাকে।

৪/ কেঁচু মেলা আৰু আলপাচল (Earthworm Inoculation):

• টেংকটো প্ৰস্তুত হোৱাৰ পিছত ইয়াক বস্তা বা খেৰেৰে ঢাকি দুদিন থৈ দিব লাগে যাতে ভিতৰৰ ভাগ অলপ কোমল হয়।

• ইয়াৰ পিছত প্ৰতিটো টেংকত প্ৰায় ৫০০ গ্ৰামমান (0.5 kg) উন্নত জাতৰ কেঁচু মেলি দিব লাগে।

• ইয়াৰ পিছত বস্তাটো তিয়াই (সেমেকা কৰি) টেংকটো ঢাকি ৰাখিব লাগে। গৰমৰ দিনত অন্তত: ৭ দিনৰ মূৰে মূৰে আৰু ঠাণ্ডাৰ দিনত ১০ দিনৰ মূৰে মূৰে ওপৰত অলপ পানী ছটিয়াই (Moisture maintenance) সেমেকা কৰি ৰাখিব লাগে, যাতে কেঁচুবোৰ জীয়াই থাকে আৰু সিহঁতৰ বংশবৃদ্ধি খৰতকীয়া হয়।

৫/ কেঁচু সাৰ সংগ্ৰহ (Harvesting):

প্ৰায় ৩ ৰ পৰা ৪ মাহৰ ভিতৰত গোটেই জাবৰখিনি ক’লা চাহপাতৰ দৰে ধুনীয়া কেঁচু সাৰলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব। সাৰখিনি সংগ্ৰহ কৰাৰ ১ সপ্তাহ আগতে পানী দিয়া বন্ধ কৰিব লাগে। পানী বন্ধ কৰিলে কেঁচুবোৰ স্বাভাৱিকতে তলৰ বালিৰ তৰপলৈ গুচি যাব। তেতিয়া আপোনালোকে ওপৰৰ শুকান সাৰখিনি সহজে সংগ্ৰহ কৰি চালনীৰে চালি ধুনীয়াকৈ পেকেজিঙৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰিব পাৰিব।

📈 ব্যৱসায়িক গুৰুত্ব আৰু বজাৰীকৰণ (Value Addition & Packaging):

কৃষি বিভাগৰ অধীনত যুৱক-যুৱতীসকলক স্বাৱলম্বী কৰিবলৈ আমি এই ব্যৱসায়িক প্ৰশিক্ষণ আগবঢ়াইছোঁ।

কেঁচু সাৰ উৎপাদন কৰাৰ পিছত ইয়াক বজাৰত ভাল মূল্যত বিক্ৰী কৰিবলৈ হ’লে ইয়াৰ পেকেজিং (Packaging) সুন্দৰ হ’ব লাগিব। আপোনালোকে যদি সাধাৰণ বস্তাত ভৰাই বিক্ৰী কৰে তেন্তে ১০ টকাত পোৱা সামগ্ৰী এবিধ ধুনীয়া ব্ৰেণ্ডিং আৰু পেকেজিং কৰি ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ (Social Media) সহায় লৈ বজাৰত দিলে অতি কমেও ১২ ৰ পৰা ১৫ টকাত বিক্ৰী কৰিব পাৰিব। বৰ্তমান সময়ত চহৰ অঞ্চলৰ বিভিন্ন ফ্লৱাৰ নাৰ্ছাৰী বা পাকঘৰৰ বাগিচা (Kitchen Garden) কৰা লোকসকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যাপক চাহিদা আছে, গতিকে পঢ়া-শুনা কৰাৰ লগতে আপোনালোকে ঘৰতে এইটো কৰি নিজৰ উপাৰ্জন উলিয়াই ল’ব পাৰে।