প্ৰশ্নাৱলী

১. কেনেল ৰশ্মি কি? 

উত্তৰ: ১৮৮৬ চনত বিজ্ঞানী ই. গ'ল্ডষ্টেইনে গেছৰ বিদ্যুৎ মোক্ষণ পৰীক্ষাত এবিধ নতুন বিকিৰণৰ উপস্থিতি ধৰা পেলাইছিল। এই বিকিৰণসমূহ আছিল ধনাত্মকভাৱে আহিত কণাৰ সোঁত, যাক কেনেল ৰশ্মি (Canal Rays) বোলা হয়। এই ৰশ্মিৰ আৱিষ্কাৰৰ ফলস্বৰূপেই পৰমাণুৰ আন এবিধ উপ-পাৰমাণৱিক কণা 'প্ৰ'টন' আৱিষ্কৃত হৈছিল।

২. পৰমাণু এটাত এটা প্ৰ'টন আৰু এটা ইলেকট্রন থাকিলে ই কোনো আধান বহন কৰিবনে নকৰে?

উত্তৰ: নকৰে। ই কোনো আধান বহন নকৰে অৰ্থাৎ ই বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম হ’ব।

কাৰণ:

• এটা প্ৰ'টনৰ আধান ধনাত্মক (+1)।

  
  

• এটা ইলেকট্রনৰ আধান ঋণাত্মক (-1)।

  
  

• যিহেতু প্ৰ'টন আৰু ইলেকট্রনৰ আধানৰ মান সমান কিন্তু বিপৰীত ধৰ্মী, সেয়েহে সিহঁতে ইটোৱে সিটোক সন্তুলিত কৰে। ফলত পৰমাণুটোৱে কোনো নেট আধান বহন নকৰে।

প্ৰশ্নাৱলী :

১. থমছনৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ মতে পৰমাণু এটা সামগ্ৰিকভাৱে কেনেদৰে প্ৰশম হয় ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ: জে জে থমছনৰ পৰমাণু আৰ্হি অনুসৰি পৰমাণু এটা বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম হোৱাৰ কাৰণসমূহ হ’ল:

• থমছনৰ মতে পৰমাণু এটা ধনাত্মকভাৱে আহিত একোটা গোলক আৰু ইয়াৰ ভিতৰত ইলেক্ট্ৰ’নবোৰ সোমাই থাকে।

  
  

• পৰমাণু এটাত থকা ঋণাত্মক আধান (ইলেক্ট্ৰ’ন) আৰু ধনাত্মক আধানৰ মান সমান।

  
  

• যিহেতু বিপৰীত ধৰ্মী আধানসমূহৰ পৰিমাণ সমান, সেয়েহে ইহঁতে ইটোৱে সিটোক সন্তুলিত কৰে আৰু পৰমাণুটো সামগ্ৰিকভাৱে বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম হয়।

  
  

২. ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ মতে পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছত কোনটো উপ-পাৰমাণৱিক কণা থাকে? 

উত্তৰ: ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ মতে পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছত প্ৰ’টন (ধনাত্মক আধানযুক্ত কণা) থাকে। তেওঁৰ পৰীক্ষাৰ দ্বাৰাই প্ৰমাণিত হৈছিল যে পৰমাণুৰ সমস্ত ধনাত্মক আধান আৰু ভৰ নিউক্লিয়াছ নামৰ কেন্দ্ৰটোত কেন্দ্ৰীভূত হৈ থাকে।

৩. তিনিটা শ্বেলৰে সৈতে ব'ৰৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ এটা চিত্ৰ অংকন কৰা। 

উত্তৰ: .

নীল ব’ৰৰ আৰ্হি অনুসৰি পৰমাণুৰ কেন্দ্ৰত নিউক্লিয়াছ থাকে আৰু তাৰ চাৰিওফালে ইলেক্ট্ৰ’নসমূহ নিৰ্দিষ্ট কক্ষপথত ঘূৰি থাকে। তিনিটা শ্বেলযুক্ত চিত্ৰটো তলত দিয়া হ’ল:

• প্ৰথম শ্বেল: K শ্বেল (n=1)

  
  

• দ্বিতীয় শ্বেল: L শ্বেল (n=2)

  
  

• তৃতীয় শ্বেল: M শ্বেল (n=3)

  
  

৪. যদি α -কণা বিচ্ছুৰণ পৰীক্ষাটোত সোণৰ পাতৰ সলনি আন ধাতুৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেনেহ’লে কি দেখা যাব বুলি ভাবা?

উত্তৰ: যদি α কণা বিচ্ছুৰণ পৰীক্ষাটোত সোণৰ পাতৰ সলনি আন কোনো গধুৰ ধাতুৰ পাত (যেনে- প্লেটিনাম) ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেন্তে পৰীক্ষাৰ ফলাফল প্ৰায় একেই থাকিব। কিন্তু যদি অতি পাতল ধাতুৰ পাত (যেনে- এলুমিনিয়াম) ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেন্তে ফলাফলত কিছু পাৰ্থক্য দেখা যাব পাৰে। কাৰণ:

• ৰাডাৰফ'ৰ্ডে সোণৰ পাত বাচি লৈছিল কাৰণ তেওঁ যিমান সম্ভৱ সিমান পাতল স্তৰ বিচাৰিছিল (প্ৰায় ১০০০ টা পৰমাণুৰ সমান ডাঠ)।

  
  

• সোণৰ পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছ যথেষ্ট গধুৰ, যাৰ বাবে $\alpha$-কণাবোৰ বিক্ষেপিত হ’ব পাৰিছিল।

  
  

• যদি অধিক পাতল বা পাতল নিউক্লিয়াছযুক্ত ধাতু ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেন্তে $\alpha$-কণাবোৰৰ বিক্ষেপনৰ মাত্ৰা কমি যাব পাৰে বা বেছিভাগ কণাই কোনো বাধা নোপোৱাকৈ পাৰ হৈ যাব পাৰে।

প্রশ্নাৱলী 

১. পৰমাণুৰ তিনিটা উপ-পাৰমাণৱিক কণাৰ নাম লিখা। 

উত্তৰ:  পৰমাণুৰ তিনিটা উপ-পাৰমাণৱিক কণাৰ নাম হ’ল:

1. ইলেক্ট্ৰ’ন (Electron)

2. প্ৰ’টন (Proton)

3. নিউত্ৰ’ন (Neutron)

২. হিলিয়াম পৰমাণুৰ পাৰমাণৱিক ভৰ 4u আৰু ইয়াৰ নিউক্লিয়াছত দুটা প্রটন আছে। ইয়াত কিমানটা নিউট্রন থাকিব?

উত্তৰ: আমি জানো যে পৰমাণু এটাৰ ভৰ তাৰ নিউক্লিয়াছত থকা প্ৰ’টন আৰু নিউত্ৰ’নৰ মুঠ ভৰৰ সমান।

দিয়া আছে,

হিলিয়ামৰ পাৰমাণৱিক ভৰ = 4u

প্ৰ’টনৰ সংখ্যা = 2

এতিয়া,

নিউত্ৰ’নৰ সংখ্যা = পাৰমাণৱিক ভৰ — প্ৰ’টনৰ সংখ্যা

= 4 - 2

= 2

গতিকে, হিলিয়াম পৰমাণুটোত ২ টা নিউত্ৰ’ন থাকিব।

প্রশ্নাৱলী 

১. কার্বন আৰু ছডিয়াম পৰমাণুত ইলেকট্ৰনৰ বিতৰণ দেখুওৱা।

উত্তৰ: ব’ৰ-বুৰিৰ আঁচনি অনুসৰি ভিন ভিন শ্বেলত ইলেক্ট্ৰনৰ বিতৰণ তলত দিয়া ধৰণৰ:

• কাৰ্বন (C):

  • কাৰ্বনৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা হ’ল 6।

    
    

  • গতিকে ইয়াৰ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যাও 6।

    
    

  • ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস: K-শ্বেলত ২ টা আৰু L-শ্বেলত ৪ টা (2, 4)।

    
    

• ছডিয়াম (Na):

  • ছডিয়ামৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা হ’ল 11।

    
    

  • গতিকে ইয়াৰ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা 11।

    
    

  • ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস: K-শ্বেলত ২ টা, L-শ্বেলত ৮ টা আৰু M-শ্বেলত ১ টা (2, 8, 1)।

২. পৰমাণু এটাৰ K আৰু L শ্বেলবোৰ পূৰ্ণ হৈ থাকিলে পৰমাণুটোত ইলেকট্ৰনৰ মুঠ সংখ্যা কিমান হ'ব? 

উত্তৰ: এটা শ্বেলত থাকিব পৰা সৰ্বোচ্চ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা  সূত্ৰৰ সহায়ত উলিওৱা হয়।

• K-শ্বেলৰ বাবে (n=1): সৰ্বোচ্চ ইলেক্ট্ৰন সংখ্যা = 2 x   = 2।

  
  

• L-শ্বেলৰ বাবে ($n=2$): সৰ্বোচ্চ ইলেক্ট্ৰন সংখ্যা = 2 x  = 8।

  
  

যিহেতু পৰমাণু এটাৰ K আৰু L দুয়োটা শ্বেল সম্পূৰ্ণ হৈ আছে, গতিকে ইলেক্ট্ৰনৰ মুঠ সংখ্যা হ’ব:

মুঠ ইলেক্ট্ৰন সংখ্যা = K-শ্বেলৰ ইলেক্ট্ৰন + L-শ্বেলৰ ইলেক্ট্ৰন

= 2 + 8

= 10

গতিকে, পৰমাণুটোত মুঠ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা হ’ব ১০ টা। (এই পৰমাণুটো হ’ল নিয়ন)।

প্ৰশ্নাৱলী

১. ক্ল'ৰিণ, ছালফাৰ আৰু মেগনেছিয়ামৰ যোজ্যতা কেনেদৰে পাবা?

উত্তৰ: কোনো এটা মৌলৰ যোজ্যতা নিৰ্ণয় কৰিবলৈ হ’লে প্ৰথমে তাৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস জানিব লাগিব। পৰমাণু এটাৰ বহিৰতম শ্বেলত থকা যোজক ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি যোজ্যতা নিৰ্ণয় কৰা হয়।

• মেগনেছিয়াম (Mg):

  • মেগনেছিয়ামৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা ১২।

    
    

  • ইয়াৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস হ’ল: 2, 8, 2$।

    
    

  • যিহেতু ইয়াৰ বহিৰতম শ্বেলত ২ টা ইলেক্ট্ৰন আছে, সেয়েহে মেগনেছিয়ামৰ যোজ্যতা হ’ল ২।

    
    

• ছালফাৰ (S):

  • ছালফাৰৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা ১৬।

    
    

  • ইয়াৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস হ’ল: 2, 8, 6$।

    
    

  • যিহেতু ইয়াৰ বহিৰতম শ্বেলত ৬ টা ইলেক্ট্ৰন আছে, যিটো ৮ ৰ ওচৰা-ওচৰি, সেয়েহে ইয়াৰ যোজ্যতা ৮ ৰ পৰা যোজক ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা বাদ দি নিৰ্ণয় কৰা হয় (8 - 6 = 2)।

    
    

  • গতিকে, ছালফাৰৰ যোজ্যতা হ’ল ২।

    
    

• ক্ল’ৰিণ (Cl):

  • ক্ল’ৰিণৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা ১৭।

    
    

  • ইয়াৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস হ’ল: 2, 8, 7।

    
    

  • ক্ল’ৰিণৰ বহিৰতম শ্বেলত ৭ টা ইলেক্ট্ৰন আছে। ৭ টা ইলেক্ট্ৰন হেৰুৱাতকৈ এটা ইলেক্ট্ৰন লাভ কৰাটো ক্ল’ৰিণৰ বাবে সহজ, সেয়েহে ইয়াৰ যোজ্যতা হ’ব 8 - 7 = 1।

    
    

  • গতিকে, ক্ল’ৰিণৰ যোজ্যতা হ’ল ১।

১. যদি পৰমাণু এটাত ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা 8 আৰু প্ৰ'টনৰ সংখ্যাও 8 হয় তেন্তে—

(i) পৰমাণুটোৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা কি হ’ব?

(ii) পৰমাণুটোৰ আধান কিমান হ’ব?

উত্তৰ:

(i) পাৰমাণৱিক সংখ্যা: আমি জানো যে পৰমাণু এটাৰ নিউক্লিয়াছত থকা প্ৰ'টনৰ মুঠ সংখ্যাক পাৰমাণৱিক সংখ্যা ($Z$) বোলা হয়। যিহেতু পৰমাণুটোত ৮ টা প্ৰ'টন আছে, গতিকে ইয়াৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা হ’ব ৮। (এই মৌলটো হ’ল অক্সিজেন)।

(ii) পৰমাণুটোৰ আধান: পৰমাণুটোত থকা প্ৰ'টনৰ সংখ্যা (৮ টা ধনাত্মক আধান) আৰু ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা (৮ টা ঋণাত্মক আধান) সমান। যিহেতু ধনাত্মক আৰু ঋণাত্মক আধানৰ মান সমান, সেয়েহে ইহঁতে পৰস্পৰক সন্তুলিত কৰে। গতিকে পৰমাণুটোৰ আধান হ’ব ০ (শূন্য) অৰ্থাৎ পৰমাণুটো বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম হ’ব I

২. তালিকা ৪.১ ৰ সহায়ত অক্সিজেন আৰু ছালফাৰ পৰমাণুৰ ভৰ সংখ্যা উলিওৱা।

উত্তৰ: 

তালিকা ৪.১ ৰ সহায়ত:

অক্সিজেন (O):

• • প্ৰ'টনৰ সংখ্যা = 8

  • নিউট্ৰনৰ সংখ্যা = 8

  • ভৰ সংখ্যা = 8 + 8 = 16

ছালফাৰ (S):

• • প্ৰ'টনৰ সংখ্যা = 16

  • নিউট্ৰনৰ সংখ্যা = 16

  • ভৰ সংখ্যা $= 16 + 16 = 32

প্ৰশ্নাৱলী 

১. চিহ্ন H, D আৰু T প্ৰতিটোতে পোৱা উপ-পাৰৰ্মাণৱিক কণাবোৰ তালিকাভুক্ত কৰা।

উত্তৰ: H, D আৰু T হ’ল হাইড্ৰ’জেনৰ তিনিটা সমস্থানিক— ক্ৰমে প্ৰটিয়াম, ডয়টেৰিয়াম আৰু ট্ৰিটিয়াম। ইহঁতৰ উপ-পাৰমাণৱিক কণাসমূহৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল:

২. একোযোৰকৈ সমস্থানিক আৰু সমভাৰীৰ ইলেক্ট্ৰ’নীয় বিন্যাস লিখা।

উত্তৰ:

ক) সমস্থানিক (Isotopes): একেবিধ মৌলৰে একে পাৰমাণৱিক সংখ্যাবিশিষ্ট কিন্তু ভিন ভিন ভৰ সংখ্যাযুক্ত পৰমাণুসমূহক সমস্থানিক বোলা হয়। যিহেতু ইহঁতৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা একে, সেয়ে ইলেক্ট্ৰ’নীয় বিন্যাসো একে হয়।

• উদাহৰণ (কাৰ্বন):  আৰু ।

  
  

• ইলেক্ট্ৰ’নীয় বিন্যাস: দুয়োৰে বাবে K: 2, L: 4।

  
  

খ) সমভাৰী (Isobars): বেলেগ বেলেগ পাৰমাণৱিক সংখ্যাবিশিষ্ট কিন্তু একে ভৰ সংখ্যাযুক্ত বেলেগ বেলেগ মৌলৰ পৰমাণুবোৰক সমভাৰী বোলা হয়।

• উদাহৰণ: কেলছিয়াম  আৰু আৰ্গন ।

  
  

• ইলেক্ট্ৰ’নীয় বিন্যাস:

  • আৰ্গন (Ar, Z=18): K: 2, L: 8, M: 8।

    
    

  • কেলছিয়াম (Ca, Z=20): K: 2, L: 8, M: 8, N: 2 

অনুশীলনী

১. ইলেক্ট্ৰ’ন, প্ৰ'টন আৰু নিউট্ৰনৰ ধৰ্মসমূহ তুলনা কৰা। 

উত্তৰ:

২. জে জে থমছনৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: থমছনৰ আৰ্হিৰ প্ৰধান সীমাবদ্ধতা হ’ল যে এই আৰ্হিয়ে পৰমাণু এটা বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম হোৱাটো বুজাব পাৰিলেও, পাছলৈ অন্য বিজ্ঞানীসকলে (যেনে ৰাডাৰফ'ৰ্ড) কৰা পৰীক্ষাসমূহৰ ফলাফল এই আৰ্হিয়ে ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰিছিল।

৩. ৰাডাৰ ফ'ৰ্ডৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ মতে ইলেক্ট্ৰ’নবোৰ নিউক্লিয়াছৰ চাৰিওফালে বৃত্তাকাৰ কক্ষপথত ঘূৰি থাকে। কিন্তু যিকোনো আহিত কণা ত্বৰিত হ’লে শক্তি বিকিৰণ কৰে। তেনে ক্ষেত্ৰত ঘূর্ণায়মান ইলেক্ট্ৰ’নে শক্তি হেৰুৱাই অৱশেষত নিউক্লিয়াছত পতিত হ’ব লাগিব আৰু পৰমাণুটো অ সুস্থিৰ (unstable) হৈ পৰিব। কিন্তু পৰমাণুসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সুস্থিৰ, যিটো ৰাডাৰফ’ৰ্ডৰ আৰ্হিয়ে বুজাব পৰা নাছিল।

৪. ব'ৰৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিটো বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰ: নীল ব’ৰে আগবঢ়োৱা স্বীকৃত স্বীকার্য্যসমূহ হ’ল:

• পৰমাণুৰ ভিতৰত ইলেক্ট্ৰ’নৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট অনুমোদিত কক্ষপথ (discrete orbits) হে থাকে।

  
  

• এই কক্ষপথবোৰত ঘূৰি থাকোতে ইলেক্ট্ৰ’নে শক্তি বিকিৰণ নকৰে।

  
  

• এই কক্ষপথবোৰক K, L, M, N... বা n=1, 2, 3, 4...$ শক্তিস্তৰ বুলি কোৱা হয়।

  
  

৫. এই অধ্যায়ত দিয়া পৰমাণুৰ আৰ্হি কেইটা তুলনা কৰা।

উত্তৰ:

• থমছনৰ আৰ্হি: পৰমাণুটো ধনাত্মক আধানৰ গোলক আৰু ইলেক্ট্ৰ’নবোৰ তৰমুজৰ গুটিৰ দৰে সিঁচৰিত।

  
  

• ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ আৰ্হি: কেন্দ্ৰত অতি ক্ষুদ্ৰ নিউক্লিয়াছ থাকে আৰু ইলেক্ট্ৰ’নবোৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে।

  
  

• ব’ৰৰ আৰ্হি: ইলেক্ট্ৰ’নবোৰ শক্তি বিকিৰণ নকৰাকৈ কেৱল নিৰ্দিষ্ট অনুমোদিত কক্ষপথতহে ঘূৰে।

  
  

৬. প্ৰথম ওঠৰটা মৌলৰ কাৰণে বিভিন্ন শ্বেলত ইলেক্ট্ৰন বণ্টনৰ নিয়মবোৰ সংক্ষেপে লিখা।

উত্তৰ: নিয়মবোৰ হ’ল:

• এটা শ্বেলত থাকিব পৰা সৰ্বোচ্চ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা  সূত্ৰৰে নিৰ্ণয় কৰা হয়। (যেনে: K=2, L=8, M=18)।

  
  

• বহিৰতম কক্ষপথত সৰ্বোচ্চ ৮ টা ইলেক্ট্ৰন থাকিব পাৰে।

  
  

• ভিতৰৰ শ্বেলবোৰ পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে বাহিৰৰ শ্বেলত ইলেক্ট্ৰন সোমাব নোৱাৰে।

  
  

৭. ছিলিকন আৰু অক্সিজেনক উদাহৰণ হিচাপে লৈ যোজ্যতাৰ সংজ্ঞা দিয়া। 

উত্তৰ: পৰমাণু এটাৰ বহিৰতম শ্বেলত থকা ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা বা অষ্টক পূৰণ কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যাই হ’ল যোজ্যতা।

• অক্সিজেন: ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস (2, 6)। অষ্টক পূৰ্ণ কৰিবলৈ ইয়াক ২ টা ইলেক্ট্ৰনৰ প্ৰয়োজন, গতিকে যোজ্যতা হ’ল 8 - 6 = 2।

  
  

• ছিলিকন: ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস (2, 8, 4)$। বহিৰতম কক্ষত ৪ টা ইলেক্ট্ৰন আছে, গতিকে ইয়াৰ যোজ্যতা হ’ল ৪।

  
  

৮. উদাহৰণৰে সৈতে ব্যাখ্যা কৰা—

(i) পাৰমাণৱিক সংখ্যা 

(ii) ভৰ সংখ্যা (iii) সমস্থানিক আৰু 

(iv) সমভাৰী। সমস্থানিকৰ যিকোনো দুটা ব্যৱহাৰ লিখা।

উত্তৰ:

• (i) পাৰমাণৱিক সংখ্যা: নিউক্লিয়াছত থকা প্ৰ’টনৰ মুঠ সংখ্যা। উদাহৰণ: কাৰ্বনৰ বাবে Z=6।

  
  

• (ii) ভৰ সংখ্যা: প্ৰ’টন আৰু নিউট্ৰনৰ মুঠ সংখ্যাৰ যোগফল। উদাহৰণ: এলুমিনিয়ামৰ ভৰ ২৭ (১৩ প্ৰ’টন + ১৪ নিউট্ৰন)।

  
  

• (iii) সমস্থানিক: একে পাৰমাণৱিক সংখ্যা কিন্তু ভিন ভিন ভৰ সংখ্যাযুক্ত পৰমাণু। উদাহৰণ:  আৰু ।

  
  

• (iv) সমভাৰী: একে ভৰ সংখ্যা কিন্তু বেলেগ পাৰমাণৱিক সংখ্যাবিশিষ্ট পৰমাণু। উদাহৰণ: কেলছিয়াম (৪০) আৰু আৰ্গন (৪০)।

  
  

• ব্যৱহাৰ: 

• ১) ইউৰেনিয়ামৰ সমস্থানিক নিউক্লীয় ৰিয়েক্টৰত ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ হয়। 

• ২) ক’বাল্টৰ সমস্থানিক কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ হয়।

  
  

৯. ত সম্পূৰ্ণৰূপে পূৰ হৈ থকা K আৰু L শ্বেল আছে। ব্যাখ্যা কৰা। 

উত্তৰ: ছডিয়াম (Na) ৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা ১১, ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস (2, 8, 1)। যেতিয়া ই বহিৰতম কক্ষৰ ১ টা ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ কৰে, তেতিয়া ই  আয়নত পৰিণত হয়। এতিয়া ত মুঠ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা হ’ল 11 - 1 = 10। গতিকে ইয়াৰ বিন্যাস হ’ব (2, 8), য’ত K-শ্বেল (২ টা) আৰু L-শ্বেল (৮ টা) সম্পূৰ্ণৰূপে পূৰ্ণ হৈ থাকে।

১০. যদি ব্র'মিন পৰমাণু আৰু  (49.7%) আৰু   (50.3%)সমস্থানিকৰ ৰূপত থাকে তেন্তে তাৰ গড় পাৰমাণবিক ভৰ কিমান হ'ব গণনা কৰা।

উত্তৰ: গড় ভৰ = (79 x 49.7/100) + (81 x 50.3/100) 

= 39.263 + 40.743 

= 80.006u ≈ 80u ।

১১. এটা মৌল X এটা নমুনাৰ গড় পাৰমাণবিক ভৰ 16.2u। নমুনাটোত সমস্থানিক  আৰু   ৰ শতকৰা পৰিমাণ কি কি হ'ব?

উত্তৰ: 

১২. যদি Z=3 হয়, তেন্তে মৌলটোৰ যোজ্যতা কিমান হ'ব ? মৌলটোৰ নাম লিখা। 

উত্তৰ: Z=3 মানে মৌলটো হ’ল লিথিয়াম (Li)। ইয়াৰ বিন্যাস (2, 1), গতিকে যোজ্যতা হ’ল ১।

১৩. দুটা পৰমাণু X আৰু Y ৰ নিউক্লিয়াছৰ সংযুতি তলত দিয়া হৈছে। 

X আৰু Y ৰ ভৰ সংখ্যা দিয়া। দুয়োটাৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো কি?

উত্তৰ : X ৰ প্ৰ’টন ৬, নিউট্ৰন ৬; Y ৰ প্ৰ’টন ৬, নিউট্ৰন ৮।

• X ৰ ভৰ সংখ্যা = 6+6 = 12।

  
  

• Y ৰ ভৰ সংখ্যা $= 6+8 = 14।

  
  

যিহেতু দুয়োৰে পাৰমাণৱিক সংখ্যা একে (৬), গতিকে ইহঁত হ’ল সমস্থানিক (Isotopes)। ইহঁত কাৰ্বন মৌলৰ সমস্থানিক।

১৪. তলৰ শুদ্ধ উক্তিবোৰৰ ঠাইত T আৰু ভুলবোৰৰ ঠাইত F লিখা।

(a) জে জে থমছনে প্রস্তাব কৰিছিল যে পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছত কেৱল নিউক্লিয়ন থাকে।

উত্তৰ : F (কাৰণ থমছনৰ আৰ্হিত নিউক্লিয়াছৰ ধাৰণা নাছিল।)

(b) ইলেকট্রন এটা আৰু প্ৰ'টন এটা লগ লাগি নিউট্রন এটা গঠন হয়। সেইবাবে ই প্রশম।

উত্তৰ : F (কাৰণ নিউট্ৰন এক স্বতন্ত্ৰ উপ-পাৰমাণৱিক কণা।)

(c) ইলেকট্রন এটাৰ ভৰ প্ৰটনৰ ভৰৰ প্ৰায়  গুণ।

উত্তৰ : T

(d) আয়ডিনৰ এটা সমস্থানিক টিংচাৰ আয়ডিন প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, টিংচাৰ আয়ডিন মেডিচিন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

উত্তৰ : F (কাৰণ আয়ডিনৰ সমস্থানিক গৰল ৰোগৰ চিকিৎসাতহে ব্যৱহাৰ হয়।)

১৫. ৰাডাৰ ফ'ৰ্ডৰ আলফা কণা বিচ্ছুৰণ পৰীক্ষাই—

(a) পাৰমাণবিক নিউক্লিয়াছ 

(b) ইলেকট্রন 

(c) প্রটন 

(d) নিউট্রন— আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। 

উত্তৰ : (a) পাৰমাণৱিক নিউক্লিয়াছ

১৬. মৌল এটাৰ সমস্থানিকবোৰৰ— 

(a) একে ভৌতিক ধর্ম 

(b) ভিন্ন ৰাসায়নিক ধর্ম 

(c) ভিন্ন সংখ্যক নিউট্রন 

(d) ভিন্ন পাৰমাণবিক সংখ্যা থাকে। 

উত্তৰ : (c) ভিন্ন সংখ্যক নিউট্ৰন (কাৰণ ইহঁতৰ ভৰ সংখ্যা বেলেগ বেলেগ।)

১৭.  আয়নত যোজ্যতা ইলেকট্রনৰ সংখ্যা— 

(a) 16 

(b) 8 

(c) 17 

(d) 18 

উত্তৰ : (b) 8 (কাৰণ ক্ল’ৰিণৰ বিন্যাস 2, 8, 7 আৰু এটা ইলেক্ট্ৰন লাভ কৰি ই 2, 8, 8 হয়।)

১৮. তলৰ কোনটো ছ'ডিয়ামৰ শুদ্ধ ইলেকট্রনীয় বিন্যাস? 

(a) 2, 8 

(b) 8, 2, 1 

(c) 2, 1, 8 

(d) 2, 8, 1

উত্তৰ : (d) 2, 8, 1

১৯. তলৰ তালিকাখন সম্পূৰ্ণ কৰা:

উত্তৰ :