১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ) :
১. 'বেটী বচাও, বেটী পঢ়াও' (Beti Bachao, Beti Padhao) আঁচনিখন কোন চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ২০১৫ চনত।
২. 'সুকন্যা সমৃদ্ধি যোজনা' মূলতঃ কিহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত?
উত্তৰ: ১০ বছৰৰ তলৰ কন্যা শিশুৰ ভৱিষ্যত শিক্ষা আৰু বিবাহ সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা এটা চৰকাৰী সঞ্চয় একাউণ্ট।
৩. কাৰ্যক্ষেত্ৰত মহিলাৰ যৌন উৎপীড়ন প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে 'POSH Act' কোন চনত প্ৰণয়ন কৰিছিল?
উত্তৰ: ২০১৩ চনত।
৪. প্ৰধানমন্ত্ৰী মাতৃ বন্দনা আঁচনি (PMMVY) সমগ্ৰ দেশত সম্পূৰ্ণৰূপে কোন চনৰ পৰা ৰূপায়ণ কৰা হয়?
উত্তৰ: ২০১৭ চনৰ পৰা।
৫. ভাৰত চৰকাৰে মহিলা সৱলীকৰণৰ বাবে 'জাতীয় মহিলা সৱলীকৰণ নীতি' (National Policy for Empowerment of Women) কোন চনত গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰ: ২০০১ চনত।
৬. বিপন্ন বা জৰুৰী অৱস্থাত পৰা মহিলাসকলক তৎকাল সাহায্য প্ৰদান কৰিবলৈ চৰকাৰে মুকলি কৰা বিশেষ হেল্পলাইন নম্বৰটো কি?
উত্তৰ: ১৮১ (মহিলা হেল্পলাইন)।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (সৰ্বোচ্চ ৫০ টা শব্দৰ ভিতৰত উত্তৰ) :
১. 'বেটী বচাও, বেটী পঢ়াও' আঁচনিৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰ: এই আঁচনিৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল সমাজত লিংগভিত্তিক ভ্ৰূণ হত্যা ৰোধ কৰি কন্যা শিশুৰ জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰা, কন্যা শিশুৰ সুৰক্ষা সুনিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকক সমানভাৱে শিক্ষা লাভৰ সুযোগ দি স্বাবলম্বী কৰি তোলা।
২. 'সুকন্যা সমৃদ্ধি যোজনা'ৰ বিষয়ে চমুটোকা লিখা।
উত্তৰ: সুকন্যা সমৃদ্ধি যোজনা হৈছে কন্যা শিশুৰ বাবে চৰকাৰে আৰম্ভ কৰা এক সৰু সঞ্চয় আঁচনি। অভিভাৱকে ১০ বছৰৰ তলৰ কন্যাসন্তানৰ নামত ডাকঘৰ বা বেংকত একাউণ্ট খুলি কম টকাৰে বিত্তীয় সুৰক্ষা গঢ়ি তুলিব পাৰে, যাৰ ওপৰত আকৰ্ষণীয় সুত প্ৰদান কৰা হয়।
৩. 'প্ৰধানমন্ত্ৰী মাতৃ বন্দনা আঁচনি' (PMMVY) বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰ: এইখন গৰ্ভৱতী আৰু স্তন্যপান কৰোৱা মাতৃসকলৰ বাবে চৰকাৰে ৰূপায়ণ কৰা এটা বিত্তীয় সাহায্য আঁচনি। গৰ্ভাৱস্থাত সঠিক আহাৰ গ্ৰহণ, স্বাস্থ্যৰ যত্ন আৰু কামৰ মজুৰি ক্ষতিৰ সামান্য পূৰণ হিচাপে মহিলাগৰাকীক পোনপটীয়াকৈ নগদ ধন প্ৰদান কৰা হয়।
৪. 'প্ৰধানমন্ত্ৰী উজ্জ্বলা আঁচনি'য়ে মহিলাসকলৰ জীৱনত কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলাইছে?
উত্তৰ: উজ্জ্বলা আঁচনিয়ে দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ মহিলাসকলক বিনামূলীয়াকৈ এলপিজি (LPG) ৰন্ধন গেছ সংযোগ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত খৰি বা গোবৰৰ ধোঁৱাৰ পৰা মহিলাৰ স্বাস্থ্য ৰক্ষা পৰিছে আৰু তেওঁলোকৰ সময় তথা শ্ৰম ৰাহি হৈছে।
৫. 'মহিলা শক্তি কেন্দ্ৰ' (Mahila Shakti Kendra) আঁচনিৰ প্ৰধান লক্ষ্য কি?
উত্তৰ: গ্ৰামীণ অঞ্চলৰ মহিলাসকলক সৱলীকৰণ কৰাই এই আঁচনিৰ মূল লক্ষ্য। ই স্থানীয় মহিলাসকলক স্বাস্থ্য, শিক্ষা, আইনী অধিকাৰ, কাৰিকৰী দক্ষতা আৰু চৰকাৰী সুবিধা সম্পৰ্কে সজাগ কৰি আত্মনিৰ্ভৰশীল হ’বলৈ সহায় কৰে।
৬. 'জাতীয় পুষ্টি মিছন' বা 'পোষন অভিযান'ৰ সুবিধাসমূহ কি কি?
উত্তৰ: পোষন অভিযানৰ জৰিয়তে গৰ্ভৱতী মাতৃ, কিশোৰী আৰু শিশুসকলৰ অপূৰণীয় কু-প্ৰভাৱ যেনে— অপুষ্টি, ৰক্তহীনতা আৰু বিকাশৰ বাধা দূৰ কৰা হয়। সঠিক আহাৰ আৰু স্বাস্থ্য সজাগতা বৃদ্ধিৰ যোগেদি মাতৃ আৰু শিশুৰ স্বাস্থ্য সুদৃঢ় কৰাই ইয়াৰ উদ্দেশ্য।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (বিতং আৰু স্পষ্ট উত্তৰ) :
১. ২১ শতিকাত ভাৰত চৰকাৰে মহিলাৰ সামাজিক, আইনী আৰু অৰ্থনৈতিক সৱলীকৰণৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা মূল নীতিসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ২১ শতিকাত ভাৰত চৰকাৰে মহিলাসকলক সুৰক্ষিত, স্বাবলম্বী আৰু সামাজিকভাবে শক্তিশালী কৰিবলৈ কেইবাখনো নীতি আৰু আইন প্ৰণয়ন কৰিছে। তলত ইয়াৰ প্ৰধান দিশসমূহ আলোচনা কৰা হ’ল:
- জাতীয় মহিলা সৱলীকৰণ নীতি (২০০১): এই নীতিৰ মূল লক্ষ্য আছিল সমাজত মহিলাৰ স্বাধিকাৰ নিশ্চিত কৰা, লিংগ বৈষম্য দূৰ কৰা আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত মহিলাক পুৰুষৰ সমকক্ষ কৰা।
- আইনী সুৰক্ষা আৰু অধিকাৰ: কাৰ্যক্ষেত্ৰত মহিলাৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰিবলৈ ২০১৩ চনত 'POSH Act' আৰু ঘৰুৱা হিংসাৰ পৰা সুৰক্ষা দিবলৈ ২০০৫ চনত 'ঘৰুৱা হিংসা প্ৰতিৰোধী আইন' কাৰ্যকৰী কৰা হয়।
- অৰ্থনৈতিক আত্মনিৰ্ভৰশীলতা: 'দিনদয়াল অন্ত্যোদয় যোজনা - ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰামীণ জীৱিকা মিছন (DAY-NRLM)' আৰু 'মুদ্ৰা যোজনা'ৰ জৰিয়তে স্বয়ংশ্ৰয়ী গোটৰ মহিলাসকলক বেংক ঋণ আৰু ঋণ সংযোগ দি আত্মনিৰ্ভৰশীল কৰি তোলা হৈছে।
- স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষা: 'প্ৰধানমন্ত্ৰী মাত্ৰু বন্দনা যোজনা' আৰু 'জননী সুৰক্ষা যোজনা'ৰ জৰিয়তে প্ৰসূতি মাতৃৰ স্বাস্থ্য সুৰক্ষা সুনিশ্চিত কৰা হৈছে।
২. ২১ শতিকাত ভাৰতত কন্যা শিশুৰ শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষা সুনিশ্চিত কৰাৰ বাবে চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপসমূহ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: ২১ শতিকাত ভাৰত চৰকাৰে কন্যা শিশুৰ বিৰুদ্ধে চলা সামাজিক বৈষম্য দূৰ কৰি তেওঁলোকৰ সুৰক্ষিত ভৱিষ্যত গঢ়িবলৈ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনি হাতত লৈছে:
- বেটী বচাও, বেটী পঢ়াও (২০১৫): কন্যা শিশুৰ ক্ৰমহ্ৰাসমান লিংগ অনুপাত ৰোধ কৰা, কন্যাক শিক্ষাৰ পোহৰ দিয়া আৰু সমাজত কন্যা সন্তানৰ প্ৰতি থকা মানসিকতা সলনি কৰিবলৈ এই আঁচনিখন প্ৰয়োগ কৰা হৈছে।
- সুকন্যা সমৃদ্ধি যোজনা (২০১৫): কন্যা শিশুৰ উচ্চ শিক্ষা আৰু বিবাহৰ বিত্তীয় বোজা কমাবলৈ অভিভাৱকসকলক সঞ্চয়ৰ সুযোগ দিয়া হৈছে, য’ত চৰকাৰে বিশেষ সুতৰ ৰেহাই প্ৰদান কৰে।
- শিশু সুৰক্ষা আৰু আইন: 'পকছো আইন' (POCSO Act, 2012)-ৰ জৰিয়তে কন্যা শিশুসকলক যৌন অপৰাধ আৰু নিৰ্যাতনৰ পৰা আইনী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছে।
- কিশোৰী স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা: 'কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়'ৰ যোগেদি পিছপৰা শ্ৰেণীৰ কন্যা শিশুক আৱাসিক শিক্ষাৰ সুবিধা দিয়া হৈছে। লগতে 'পোষন অভিযান'ৰ জৰিয়তে কিশোৰীসকলৰ অপুষ্টি আৰু ৰক্তহীনতা দূৰ কৰাত বিশেষ প্ৰাধান্য দিয়া হৈছে।
Part A: One-Mark Questions (6)
1. What is the main aim of government policies for women and the girl child?
Answer: The main aim is to ensure equality, education, health, safety, and empowerment of women and girls.
2. Which campaign encourages the education of girls?
Answer: Beti Bachao, Beti Padhao.
3. What does "women empowerment" mean?
Answer: It means giving women equal rights, opportunities, and the ability to make their own decisions.
4. Why are girl child welfare schemes important?
Answer: They help improve education, health, nutrition, and protection of girls.
5. Name one government scheme that supports pregnant women.
Answer: Pradhan Mantri Matru Vandana Yojana (PMMVY).
6. What is one major objective of women-related government policies?
Answer: To provide equal opportunities and protect women from discrimination and violence.
Part B: Two-Mark Questions (6) :
1. What are the objectives of the government's policies for women?
Answer: The policies aim to improve women's education, healthcare, employment opportunities, safety, legal rights, and participation in society. They also promote gender equality and economic independence.
2. Write a short note on Beti Bachao, Beti Padhao.
Answer: Beti Bachao, Beti Padhao is a government campaign launched to prevent gender discrimination, improve the child sex ratio, and encourage education for girls across India.
3. Why is women's education important?
Answer: Women's education improves knowledge, confidence, employment opportunities, health awareness, and decision-making ability. It also contributes to the overall development of families and society.
4. What is the purpose of Pradhan Mantri Matru Vandana Yojana?
Answer: The scheme provides financial assistance to pregnant and lactating mothers to improve maternal health, nutrition, and the well-being of newborn children.
5. How do government policies promote gender equality?
Answer:Government policies provide equal educational opportunities, legal protection, skill development, financial support, and awareness programmes to reduce gender discrimination.
6. Mention two benefits of women empowerment.
Answer: Women empowerment increases economic independence and improves participation in education, employment, leadership, and decision-making, leading to stronger families and national development.
Part C: Five-Mark Descriptive Questions (3)
1. Explain the major policies adopted by the Government of India for the welfare of women and the girl child in the 21st century.
Answer: The Government of India has introduced several important policies to improve the lives of women and girl children. These policies focus on education, health, safety, financial support, and equal opportunities. One of the most important initiatives is Beti Bachao, Beti Padhao, which encourages the protection and education of girls while improving the child sex ratio. The Pradhan Mantri Matru Vandana Yojana provides financial assistance to pregnant women for better maternal and child health. Various scholarship programmes encourage girls to continue higher education. The government has also strengthened legal protection against violence and discrimination through stricter laws and awareness campaigns. Skill development programmes help women gain employment and become financially independent. Self-help groups and financial inclusion programmes support women entrepreneurs and rural development.
These policies aim to reduce gender inequality, improve literacy, promote health, and create a safe environment where women and girls can participate equally in social, economic, and political life. Together, they contribute to the overall development of the country.
2. Discuss the importance of women empowerment in the development of society.
Answer: Women empowerment is essential for the progress of every society. It means providing women with equal rights, education, employment opportunities, healthcare, and the freedom to make decisions. An educated and empowered woman contributes to her family's health, education, and financial stability. Women who receive proper education and training can participate in different professions, start businesses, and contribute to the economy. Equal participation of women in politics, administration, science, and other fields strengthens democratic values and national development. Government policies that support education, healthcare, skill development, and financial assistance help women become self-reliant. Legal protection against discrimination and violence also ensures their dignity and security.
Women empowerment benefits not only individual women but also families and communities. It reduces poverty, improves children's education and health, and promotes social justice. Therefore, empowering women is a key step toward building an inclusive, prosperous, and progressive nation.
3. Explain the role of government schemes in improving the lives of women and girl children.
Answer: Government schemes play a significant role in improving the social and economic condition of women and girl children. These programmes focus on education, healthcare, nutrition, safety, financial assistance, and skill development.
Educational schemes encourage girls to remain in school and pursue higher education. Health programmes provide medical care, nutrition, and financial support for pregnant women and newborn children. Campaigns such as Beti Bachao, Beti Padhao create awareness about the value of daughters and promote gender equality.
Skill development and employment programmes help women become financially independent by providing vocational training and opportunities for self-employment. Legal awareness programmes educate women about their rights and help protect them from discrimination and violence.
These government initiatives improve literacy, reduce gender inequality, strengthen family welfare, and increase women's participation in economic and social activities. As a result, women and girl children gain confidence, independence, and better opportunities for a secure and dignified future.