অ নূ শী ল নী

১। মায়ামৰা কি? 

উত্তৰ: মায়ামৰা হৈছে এখন বৈষ্ণৱ সত্ৰৰ নাম। এই সত্ৰখন কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

২। সত্ৰ বুলিলে কি বুজা? 

উত্তৰ: শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ বাবে গঢ়ি উঠা ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানসমূহক সত্ৰ বোলা হয়।

৩। সংহতি কি? 

উত্তৰ: শংকৰদেৱৰ মহাপ্ৰয়াণৰ পিছত তেওঁৰ শিষ্য-প্ৰশিষ্যসকলৰ মাজত হোৱা মতভেদৰ পৰিণতিস্বৰূপে সত্ৰসমূহৰ মাজত যি চাৰিটা ভাগৰ সৃষ্টি হৈছিল, তাকে সংহতি বোলে। এই চাৰিটা সংহতি হ’ল— ব্ৰহ্ম সংহতি, পুৰুষ সংহতি, কাল সংহতি আৰু নিকা সংহতি।

৪। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কোনজন আহোম ৰজাৰ দিনত আৰম্ভ হৈছিল? 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ দিনত আৰম্ভ হৈছিল।

৫। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কোনজন ৰজাৰ দিনত শেষ হৈছিল? 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত শেষ হৈছিল।

৬। কোনজন আহোম ৰজাই প্ৰথম স্বৰ্গদেউ/স্বৰ্গনাৰায়ণ উপাধি গ্ৰহণ কৰা বুলি অনুমান কৰা হয়? 

উত্তৰ: আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনৰ পৰাই 'স্বৰ্গদেউ' বোলা প্ৰথা আৰম্ভ হৈছিল বুলি ধৰা হয় আৰু তেওঁৱেই পোনপ্ৰথমে 'স্বৰ্গনাৰায়ণ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।

৭। চুৰুম্‌ফা ভগাৰজাৰ দিনত কোনজন মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক হত্যা কৰা হৈছিল? 

উত্তৰ: চুৰুম্‌ফা ভগাৰজাৰ দিনত মোৱামৰীয়া সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ গুৰু নিত্যানন্দদেৱক হত্যা কৰা হৈছিল।

৮। ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত কোনজন মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক অপমান কৰা হৈছিল? 

উত্তৰ: ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰ চতুৰ্ভূজদেৱ মহন্তক অপমান (দুৰ্য্যৱহাৰ) কৰা হৈছিল।

৯। আহোমসকলৰ প্ৰধান উপাস্য দেৱতাজনৰ নাম লিখা। 

উত্তৰ: আহোমসকলৰ প্ৰধান উপাস্য দেৱতাজনৰ নাম হ’ল— ছোমদেউ।

১০। জয়ধ্বজ সিংহই কোনজন সত্ৰাধিকাৰৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল? 

উত্তৰ: জয়ধ্বজ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ নিৰঞ্জনদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল।

১১। ৰুদ্ৰসিংহই কাৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল? 

উত্তৰ: ৰুদ্ৰসিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ কেশৱদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল।

১২। কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য কোন আছিল? 

উত্তৰ: কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য আছিল বংগদেশৰ নদীয়াৰ পৰা স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই মতাই অনা এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত। তেওঁক 'পৰ্বতীয়া গোসাঁই' নামেৰেও জনা যায়।

১৩। কোনজন আহোম ৰজাৰ দিনত শাক্তধৰ্মই অধিক গা কৰি উঠিছিল? 

উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ দিনত শাক্তধৰ্মই অধিক গা কৰি উঠিছিল।

১৪। গাগিনি কোন? 

উত্তৰ: গাগিনি আছিল মোৱামৰীয়া মহন্ত অষ্টভুজৰ পুত্ৰ। তেওঁ যোৰহাটৰ ওচৰৰ মালৌ পথাৰত 'বৰভেটি' সাজি শিষ্যসকলৰ শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।

১৫। মোৱামৰীয়াসকলে পোনপ্ৰথমে কাক ৰজা পাতিছিল? 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়াসকলে পোনপ্ৰথমে নাহৰখোৱাৰ পুত্ৰ ৰমাকান্তক (বা ৰমানন্দক) ৰজা পাতিছিল।

১৬। কেপ্তেইন ওৱেলছ কেতিয়াৰ পৰা কেতিয়ালৈ অসমত আছিল? 

উত্তৰ: কেপ্তেইন ওৱেলছ ১৭৯২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ পৰা ১৭৯৪ চনৰ মে' মাহলৈ অসমত আছিল।

১৭। অসমৰ ক’ত লোণ উৎপাদন হৈছিল? 

উত্তৰ: কেপ্তেইন ওৱেলছৰ বিৱৰণ মতে, অসমৰ ভিতৰত শদিয়া আৰু নগাপাহাৰত কিছু পৰিমাণে লোণ উৎপাদন হৈছিল।

১৮। অসমৰ সৰ্বসাধাৰণ মানুহে লোণ কিয় ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল? 

উত্তৰ: সেই সময়ত লোণ অতি দামী বস্তু আছিল আৰু ইয়াৰ নাটনিও আছিল, যাৰ বাবে সৰ্বসাধাৰণ মানুহে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল।

চমু/দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন :

১। মোৱামৰীয়াসকল কোন? এই বিদ্ৰোহক গণ অভ্যুত্থান বুলি ক’ব পৰা যায় নে? 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া শব্দটো 'মায়ামৰা' শব্দৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। মায়ামৰা এখন বৈষ্ণৱ সত্ৰৰ নাম যি কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। মুখ্যতঃ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল এই সত্ৰৰ শিষ্য আছিল। ইয়াৰ উপৰি কছাৰী, চুতীয়া, আহোম আৰু কৈৱৰ্ত্ত আদি লোকৰ মাজতো এই সত্ৰ জনপ্ৰিয় আছিল কাৰণ ইয়াৰ সত্ৰাধিকাৰসকল শূদ্ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল আৰু শিষ্যসকলে ইয়াত এক সুকীয়া মৰ্যাদা পাইছিল।

এই বিদ্ৰোহক নিশ্চিতভাৱে 'গণ অভ্যুত্থান' বুলি ক’ব পাৰি। ইয়াৰ অন্যতম কাৰণ আছিল ইয়াত যোগদান কৰা অজস্ৰ সাধাৰণ প্ৰজা। এই বিদ্ৰোহ কেৱল এটা ধৰ্মীয় গোটৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাছিল, বৰঞ্চ ইয়াত অধিক সংখ্যকেই আছিল সাধাৰণ কৃষক বা অন্যান্য বৃত্তিধাৰী লোক। আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ দীঘলীয়া শোষণৰ বিৰুদ্ধে ই আছিল সাধাৰণ জনতাৰ এক সামূহিক প্ৰতিবাদ। গতিকে ই কেৱল এটা ধৰ্মীয় বিদ্ৰোহ নহৈ এক ব্যাপক গণ আন্দোলনত পৰিণত হৈছিল।

২। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক কাৰণ বিশ্লেষণ কৰা। 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ অন্তৰালত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক কাৰণ নিহিত আছিল। প্ৰথমতে, আহোম ৰজাসকলৰ দুৰ্বলতা আৰু ক্ষয়িষ্ণু ৰাজতন্ত্ৰই বিষয়া-আমোলাসকলক অধিক শক্তিশালী আৰু স্বেচ্ছাচাৰী কৰি তুলিছিল। বিশেষকৈ কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ নিচিনা প্ৰতিপত্তিশালী বিষয়াৰ ব্যক্তিগত আখেজ আৰু জাসদোহী কাৰ্যকলাপই বিদ্ৰোহৰ প্ৰক্ৰিয়া তৰান্বিত কৰিছিল। কীৰ্তিচন্দ্ৰই মোৱামৰীয়া মহন্তক কৰা অপমান আৰু মৰাণ নেতা নাহৰখোৱা শইকীয়াৰ কাণ কটা তথা ৰাঘৱ নেওগক বেত্ৰাঘাত কৰা ঘটনাই ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি উত্তপ্ত কৰি তুলিছিল।

দ্বিতীয়তে, মোৱামৰীয়া মহন্ত আৰু শিষ্যসকলৰ মাজত বৰ্ধিত শক্তি আৰু আত্মবিশ্বাসে তেওঁলোকক আহোম ৰাজশক্তিৰ সমান্তৰালভাৱে থিয় কৰাইছিল। ৰজা আৰু গুৰুৰ মাজৰ এই ক্ষমতাৰ দ্বন্দ আছিল বিদ্ৰোহৰ এক অন্যতম কাৰণ। ইয়াৰ উপৰি, ৰাজনৈতিক দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ দৰঙৰ ৰজা বা কামৰূপৰ হৰদত্ত চৌধুৰীৰ দৰে কৰতলীয়া শাসকসকলে কৰ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা ঘটনাই আহোম শাসনতন্ত্ৰক অধিক অস্থিৰ কৰি তুলিছিল।

৩। আহোমৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাৰক হিচাপে তুমি ভাবানে? আলোচনা কৰা। 

উত্তৰ: হয়, আহোমৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এক অন্যতম প্ৰধান কাৰক আছিল। আহোমসকলে আৰম্ভণিতে ছোমদেউ পূজা কৰিছিল যদিও পিছলৈ তেওঁলোক হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হয়। ৰজা জয়ধ্বজ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ নিৰঞ্জনদেৱৰ ওচৰত শৰণ লোৱাৰ পিছৰে পৰা ব্ৰাহ্মণ সত্ৰসমূহক বিশেষ ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা দিয়া আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ ফলত শূদ্ৰ সত্ৰাধিকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত মায়ামৰা সত্ৰৰ লগত ৰাজশক্তিৰ দূৰত্ব বৃদ্ধি পায়।

স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই বামুণীয়া সত্ৰক মৰ্যাদা দি শূদ্ৰ সত্ৰসমূহৰ মাজত বিভেদৰ বীজ সিঁচিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত শিৱসিংহৰ দিনত শাক্তধৰ্মই অধিক গা কৰি উঠে আৰু বৰৰজা ফুলেশ্বৰীৰ নিৰ্দেশত মোৱামৰীয়া মহন্তক জোৰকৈ বলিৰ তেজৰ ফোট ল’বলৈ বাধ্য কৰোৱা হয়। ই মোৱামৰীয়া শিষ্যসকলৰ ধৰ্মীয় আৱেগত গভীৰ আঘাত হানিছিল। এনে ধৰণৰ ধাৰাবাহিক ধৰ্মীয় নিৰ্যাতন আৰু বৈষ্ণৱ সত্ৰসমূহৰ প্ৰতি আহোমৰ দমনমূলক নীতিয়েই বিদ্ৰোহৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল।

৪। পাইক প্ৰথা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ বাবে কিমানদূৰ জগৰীয়া আছিল? তোমাৰ নিজস্ব মতামত দাঙি ধৰা। 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ মূল কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পাইক প্ৰথাৰ জৰিয়তে চলোৱা অৰ্থনৈতিক শোষণ আছিল অন্যতম। আহোম ৰাজ্যৰ সকলো পুৰুষ পাইক হিচাপে ৰজাক শাৰীৰিক শ্ৰম দিবলৈ বাধ্য আছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত চাৰিজনীয়া পাইক গোটক তিনিজনীয়া কৰা হয়, যাৰ ফলত এজন পাইকৰ খাটনী বছৰত ৩ মাহৰ পৰা ৪ মাহলৈ বৃদ্ধি পায়। ই সাধাৰণ প্ৰজাৰ ওপৰত অতিৰিক্ত কামৰ বোজা জাপি দিছিল।

মোৱামৰীয়া শিষ্যসকলৰ বেছিভাগেই আছিল কুমাৰ, কমাৰ, খনিকৰ আদি পাকৈত কাৰুকৰ। ৰাষ্ট্ৰযন্ত্ৰই তেওঁলোকৰ নিপুণতাৰ সুযোগ লৈছিল কিন্তু তাৰ বিনিময়ত তেওঁলোকক অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিকভাৱে শোষণ কৰিছিল। আনহাতে, চমুৱা পাইকসকলে মুদ্ৰাৰ বিনিময়ত শাৰীৰিক শ্ৰমৰ পৰা অব্যাহতি পাইছিল, যিয়ে সামাজিক বৈষম্য বৃদ্ধি কৰিছিল। মোৱামৰীয়াসকলে বুজি উঠিছিল যে আহোম অৰ্থনীতি সম্পূৰ্ণৰূপে তেওঁলোকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, গতিকে বিদ্ৰোহৰ জৰিয়তেহে তেওঁলোকে এই দীঘলীয়া শোষণৰ অন্ত পেলাব পাৰিব। মোৰ মতে, এই শোষণমূলক পাইক প্ৰথাই বিদ্ৰোহৰ বাবে এক শক্তিশালী ভেটি তৈয়াৰ কৰিছিল।

৫। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফল আলোচনা কৰা। 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফল আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী আৰু ভয়াৱহ। প্ৰথমতে, ৰাজনৈতিক দিশত এই বিদ্ৰোহে আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ ভেটি লৰাই দিছিল আৰু ৰাজ্যখন চেদেলি-ভেদেলি কৰি তুলিছিল। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ ইংৰাজৰ সহায় বিচৰাৰ ফলত অসমত ব্ৰিটিছ আধিপত্যৰ পথ মুকলি হৈছিল। দ্বিতীয়তে, অৰ্থনৈতিক দিশত দেশত প্রচণ্ড আকাল আৰু দুৰ্ভিক্ষই দেখা দিছিল কাৰণ দীঘলীয়া গৃহযুদ্ধৰ বাবে খেতি-পথাৰ নষ্ট হৈছিল। সোণ আৰু লোৰ উৎপাদন হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰো ক্ষতি হৈছিল।

সামাজিক দিশত ব্ৰাহ্মণ্যবাদ আৰু বৈষ্ণৱপন্থাৰ মাজত বিভেদ বৃদ্ধি পাইছিল। বিদ্ৰোহৰ সময়ত হোৱা ব্যাপক হত্যা আৰু নিৰ্যাতনৰ বাবে বহুতো গাঁও জনহীন হৈ পৰিছিল আৰু লোকসকল চুবুৰীয়া ৰাজ্যলৈ পলাই যাবলৈ বাধ্য হৈছিল। এই বিদ্ৰোহৰ এটা উল্লেখযোগ্য ফলাফল আছিল 'মটক ৰাজ্য'ৰ সৃষ্টি। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে মোৱামৰীয়া নেতা সৰ্বানন্দ সিংহৰ লগত চুক্তি কৰি বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এখন স্বতন্ত্ৰ মটক ৰাজ্য গঠন কৰি দিছিল। মুঠৰ ওপৰত, এই বিদ্ৰোহে আহোম শাসনৰ পতনৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিছিল।

৬। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক তুমি সফল নে বিফল বিদ্ৰোহ বুলি ভাবা? যুক্তি দিয়া। 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক সম্পূৰ্ণৰূপে সফল বা সম্পূৰ্ণ বিফল বুলি ক’ব নোৱাৰি। বিদ্ৰোহীসকলৰ লক্ষ্য আছিল আহোম শাসনৰ অন্ত পেলোৱা। সেই দিশৰ পৰা চালে তেওঁলোকে কেইবাৰো ৰাজধানী দখল কৰি নিজৰ ৰজা পাতিবলৈ সক্ষম হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰমাকান্ত আৰু ভৰত সিংহক ৰজা পাতি নিজৰ শাসন চলাইছিল। অৱশেষত চৰকাৰে তেওঁলোকৰ শক্তি স্বীকাৰ কৰি এখন পৃথক 'মটক ৰাজ্য' দিবলৈ বাধ্য হৈছিল। এয়া বিদ্ৰোহীসকলৰ বাবে এক ডাঙৰ সফলতা।

অৱশ্যে, এক দীৰ্ঘম্যাদী আৰু সুস্থ শাসন ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত বিদ্ৰোহীসকল ব্যৰ্থ হৈছিল। তেওঁলোকে ক্ষমতা দখল কৰাৰ পিছত নিজৰ মাজতে কাজিয়াত লিপ্ত হৈছিল আৰু পুৰণি সামন্তীয় শাসন ব্যৱস্থাকেই বাহাল ৰাখিছিল। যাৰ ফলত সাধাৰণ প্ৰজাৰ আস্থা হেৰুৱাইছিল। তদুপৰি, এই বিদ্ৰোহৰ ফলত হোৱা ভয়াৱহ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক ক্ষয়-ক্ষতিয়ে দেশখনক বিদেশী আক্ৰমণৰ (মানৰ আক্ৰমণ) মুখলৈ ঠেলি দিছিল। গতিকে এক গণ বিদ্ৰোহ হিচাপে ই আহোম শক্তিক পৰাস্ত কৰিব পাৰিলেও এক সুস্থিৰ বিকল্প চৰকাৰ দিব নোৱাৰাৰ বাবে ইয়াক আংশিকভাৱে বিফল বুলিবও পাৰি।

৭। কেপ্তেইন ওৱেলছে কি পৰিস্থিতিত অসমলৈ আহিছিল? কিয় তেওঁ আধৰুৱা অৱস্থাতে অভিযান সামৰি ঘূৰি গ’ল? 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু বংগৰ পৰা অহা বৰকান্দাজসকলৰ অত্যাচাৰৰ বাবে সমগ্ৰ অসমত এক ভয়ানক অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ অসমৰ্থ হৈ ইংৰাজৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ ওচৰত সামৰিক সহায় বিচাৰিছিল। ইংৰাজে অসমৰ বিষয়ে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা আৰু বিদ্ৰোহ দমন কৰি নিজৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে কেপ্তেইন ওৱেলছৰ নেতৃত্বত ১৭৯২ চনত এটা সেনাবাহিনী পঠাইছিল।

ওৱেলছে অভিযান চলাই থকাৰ মাজতে ইংলেণ্ডত চৰকাৰৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু লৰ্ড কৰ্ণৱালিছৰ ঠাইত ছাৰ জন ছোৰ নতুন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল হয়। জন ছোৰ আছিল পৰৰাজ্যত হস্তক্ষেপ বিৰোধী নীতিৰ সমৰ্থক। তেওঁ বিচাৰিছিল যে কোম্পানিৰ সেনাই আন দেশৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত মূৰ নঘমাকৈ অতি সোনকালে ঘূৰি আহক। যদিও স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহই ওৱেলছক আৰু কিছুদিন থকাৰ বাবে বাৰম্বাৰ অনুৰোধ কৰিছিল, তথাপিও ওপৰমহলাৰ কঠোৰ নিৰ্দেশ পালন কৰি ওৱেলছে ১৭৯৪ চনৰ মে' মাহত আধৰুৱা অৱস্থাতে অভিযান সামৰি অসম ত্যাগ কৰে।

৮। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনত ওৱেলছৰ ভূমিকা বৰ্ণনা কৰা। তেওঁ কিমানদূৰ সফল আছিল বুলি ভাবা? 

উত্তৰ: মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনত কেপ্তেইন ওৱেলছৰ ভূমিকা আছিল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেওঁ অসমত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে বিদ্ৰোহীসকলৰ মাজত ত্ৰাসৰ সৃষ্টি হৈছিল। ওৱেলছে পোনপ্ৰথমে গুৱাহাটী অধিকাৰ কৰি বৈৰাগী ৰজা আৰু দৰঙৰ বিদ্ৰোহী ৰজা কৃষ্ণনাৰায়ণক পৰাস্ত কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ উজনিৰ ৰংপুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে আৰু ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ অত্যাধুনিক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ সহায়ত মোৱামৰীয়াসকলক শোচনীয়ভাৱে পৰাস্ত কৰে। ১৭৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁৰ সহায়তে স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহই পুনৰ ৰাজধানীত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

সাফল্যৰ দিশৰ পৰা চালে ওৱেলছে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে বিদ্ৰোহীসকলক ছত্রভংগ দিয়াইছিল আৰু ৰজাক সিংহাসনত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁ ১৭৯৩ চনত এক বাণিজ্যিক চুক্তিৰ জৰিয়তে অসমত ইংৰাজৰ ব্যৱসায়িক ভেটিও মজবুত কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ বিদ্ৰোহৰ স্থায়ী সমাধান কৰিব পৰা নাছিল। ওৱেলছে অসম ত্যাগ কৰাৰ লগে লগে মোৱামৰীয়াসকলে পুনৰ ৰংপুৰ দখল কৰে। গতিকে ওৱেলছ সামৰিকভাৱে সফল হ’লেও ৰাজনৈতিকভাৱে তেওঁৰ অভিযান আছিল আধৰুৱা।

৯। কেপ্তেইন ৱেলছৰ অসম সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ আলোচনা কৰা। 

উত্তৰ: কেপ্তেইন ওৱেলছে অসমত কটোৱা সময়ছোৱাৰ অভিজ্ঞতাৰে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেললৈ এক বিতং প্ৰতিবেদন প্ৰেৰণ কৰিছিল। এই বিৱৰণত সেই সময়ৰ অসমৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ স্পষ্ট ছবি পোৱা যায়। ওৱেলছে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত পাইক প্ৰথাৰ জৰিয়তে কাম কৰোৱা হৈছিল আৰু ধান আছিল প্ৰধান উৎপাদন। তেওঁৰ মতে অসম এখন ঐশ্বৰ্যশালী দেশ আছিল, য’ত সৰিয়হ, আদা, নীল, তামোল-পাণ আদি প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা গৈছিল।

অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ওৱেলছে দেখিছিল যে অসমত লোণৰ বৰ আকাল আছিল আৰু ই এক অতি দামী বস্তু আছিল। বেহা-বেপাৰৰ মাধ্যম হিচাপে সোণ আৰু লোণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ৰাজনৈতিক দিশত তেওঁ মন্ত্ৰী-আমোলাসকলৰ মাজত চলা ক্ষমতাৰ অৰিয়া-অৰিক বিদ্ৰোহৰ মূল কাৰণ বুলি অভিহিত কৰিছিল। গুৱাহাটী আৰু ৰংপুৰ নগৰৰ সুৰক্ষিত দেৱাল আৰু যুদ্ধৰ উপকৰণৰ বিষয়েও তেওঁ সুন্দৰ বৰ্ণনা দিছে। তেওঁৰ এই প্ৰতিবেদনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে অসম সম্পৰ্কীয় ৰাজনৈতিক নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।

চমুটোকা লিখা :

১। কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা

উত্তৰ: কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা আছিল আহোম স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ দিনৰ এজন প্ৰবল প্ৰতাপী আৰু প্ৰতিপত্তিশালী ৰাজবিষয়াক। তেওঁ দিহিং সত্ৰৰ শিষ্য আছিল। কীৰ্তিচন্দ্ৰৰ ব্যক্তিগত আখেজ আৰু জাসদোহী কাৰ্যকলাপে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰক্ৰিয়াক তৰান্বিত কৰিছিল। তেওঁ মায়ামৰা সত্ৰৰ মহন্তক ৰজাৰ আগত অপমান কৰাৰ লগতে মৰাণ নেতা নাহৰখোৱা শইকীয়াৰ কাণ কাটি আৰু ৰাঘৱ নেওগক বেত্ৰাঘাত কৰি গুৰুতৰভাৱে অপমানিত কৰিছিল। তেওঁৰ এই স্বেচ্ছাচাৰী শাসন আৰু দুৰ্য্যৱহাৰেই মোৱামৰীয়াসকলক সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। বিদ্ৰোহীসকলে ৰাজধানী দখল কৰাৰ পিছত তেওঁক বন্দী কৰি হাতীশালত ৰাখিছিল।

২। মায়ামৰা সত্ৰ

উত্তৰ:  মায়ামৰা সত্ৰ অসমৰ এখন প্ৰভাৱশালী বৈষ্ণৱ সত্ৰ যি কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এই সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰসকল শূদ্ৰ সম্প্ৰদায়ৰ হোৱাৰ বাবে সমাজৰ নিম্নবৰ্গৰ লোক আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ (বিশেষকৈ মৰাণসকল) মাজত ই যথেষ্ট জনপ্ৰিয় আছিল। শিষ্যসকলৰ মাজত গুৰুৰ প্ৰতি অগাধ ভক্তি আছিল আৰু তেওঁলোকে গুৰুৰ বাহিৰে আন কাৰো ওচৰত মূৰ নোদোৱাইছিল। আহোম ৰাজশক্তিৰ সৈতে হোৱা ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক সংঘাতৰ পৰিণতিস্বৰূপেই ইতিহাসৰ দীৰ্ঘতম 'মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ'ৰ সূচনা হৈছিল। এই সত্ৰৰ বাঢ়ি অহা শক্তিক ৰোধ কৰিবলৈ আহোম ৰজাসকলে বিভিন্ন সময়ত সত্ৰাধিকাৰসকলক হত্যা বা নিৰ্যাতন চলাইছিল।

৩। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই

উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আছিল আহোম ৰাজত্বৰ অন্তিম সময়ৰ এজন অত্যন্ত বিচক্ষণ, বুদ্ধিয়ক আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠ ৰাজনীতিজ্ঞ। ঘনশ্যাম বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ এই পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত যেতিয়া আহোম ৰাজশক্তি দুৰ্বল হৈ পৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ অশেষ কষ্টেৰে ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছিল। তেওঁ যোৰহাটত নতুন ৰাজধানী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। বিদ্ৰোহৰ স্থায়ী সমাধানৰ বাবে তেওঁ কূটনৈতিকভাৱে মোৱামৰীয়া নেতা সৰ্বানন্দৰ সৈতে ১৮০৫ চনত চুক্তি কৰি 'মটক ৰাজ্য' গঠন কৰি দিছিল। তেওঁৰ দূৰদৰ্শিতাৰ বাবেই আহোম ৰাজ্যই ধ্বংসৰ মুখৰ পৰা সাময়িক সকাহ পাইছিল।

৪। কাড়ী পাইক আৰু চমুৱা পাইক

উত্তৰ:  আহোপ ৰাজত্বৰ পাইক প্ৰণালীত পাইকসকলক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছিল— কাড়ী আৰু চমুৱা। কাড়ী পাইকসকল সংখ্যাত অধিক আছিল আৰু তেওঁলোকে চৰকাৰক শাৰীৰিক শ্ৰম দিবলৈ বাধ্য আছিল। আনহাতে, চমুৱা পাইকসকল সংখ্যাত তাকৰ আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সামাজিক মৰ্যাদা উচ্চ আছিল। চমুৱা পাইকসকলে শাৰীৰিক শ্ৰমৰ পৰিৱৰ্তে মুদ্ৰা বা ধন দি খাটি দিব পাৰিছিল। লাহে লাহে চমুৱা পাইকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাত কাড়ী পাইকসকলৰ ওপৰত শোষণ আৰু কামৰ বোজা অধিক বৃদ্ধি পাইছিল। এই সামাজিক বৈষম্যই মোৱামৰীয়া গণ বিদ্ৰোহৰ অন্যতম অৰ্থনৈতিক কাৰণ হিচাপে দেখা দিছিল।

৫। ওৱেলছ আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজৰ বাণিজ্য চুক্তি

উত্তৰ: ১৭৯৩ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কেপ্তেইন ওৱেলছ আৰু স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই চুক্তিৰ মূল চৰ্তসমূহ আছিল— অসমলৈ আমদানি আৰু অসমৰ পৰা ৰপ্তানি হোৱা সামগ্ৰীৰ ওপৰত ১০% কৰ ধাৰ্য কৰা, ধান আৰু চাউলৰ ওপৰত কোনো কৰ নাৰাখিব, আৰু গুৱাহাটী তথা কান্দাহাৰত দুটা শুল্ক চকী স্থাপন কৰা। লগতে ব্ৰিটিছৰ অনুমতি অবিহনে আন কোনো ইউৰোপীয় ব্যৱসায়ীয়ে অসমত বেহা-বেপাৰ কৰিব নোৱাৰিব। এই চুক্তিৰ জৰিয়তে অসমত ব্ৰিটিছৰ ব্যৱসায়িক ভেটি মজবুত হৈছিল আৰু ব্ৰিটিছৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰসাৰৰ পথ মুকলি হৈছিল।

৬। বৰৰজা ফুলেশ্বৰী

উত্তৰ:  স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ বৰকুঁৱৰী ফুলেশ্বৰীক 'বৰৰজা' বুলি জনা যায় কাৰণ তেওঁ ৰাজকীয় ক্ষমতা চলাইছিল। তেওঁ শাক্ত ধৰ্মৰ এজন ঘোৰ সমৰ্থক আছিল। ফুলেশ্বৰীৰ দিনতেই শাক্ত ধৰ্মই অধিক গা কৰি উঠিছিল। তেওঁৰ নিৰ্দেশত মোৱামৰীয়া মহন্ত আৰু শিষ্যসকলক জোৰকৈ শাক্ত পূজাত ভাগ লৈ বলিৰ তেজৰ ফোট ল’বলৈ বাধ্য কৰোৱা হৈছিল। বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ শিষ্যসকলৰ বাবে এয়া আছিল অত্যন্ত অপমানজনক কাৰ্য। ৰাজমাও ফুলেশ্বৰীৰ এই ধৰ্মীয় গোড়ামী আৰু দমনমূলক নীতিয়েই মোৱামৰীয়া শিষ্যসকলৰ মনত আহোম ৰাজশক্তিৰ প্ৰতি প্ৰতিশোধৰ জুই জ্বলাই দিছিল।

৭। পৰ্বতীয়া গোসাঁই

উত্তৰ:  স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই বংগদেশৰ নদীয়াৰ পৰা কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য নামৰ এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতক অসমলৈ মতাই আনিছিল। পিছলৈ স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহই তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লয় আৰু তেওঁক নীলাচল পাহাৰত স্থাপন কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য আৰু তেওঁৰ উত্তৰপুৰুষসকলক 'পৰ্বতীয়া গোসাঁই' বুলি জনাজাত হ’ল। পৰ্বতীয়া গোসাঁইৰ প্ৰভাৱত আহোম ৰাজসভাত শাক্ত ধৰ্মৰ প্ৰতিপত্তি বাঢ়িছিল আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰসমূহৰ ওপৰত ৰাজকীয় নিৰ্যাতন বৃদ্ধি পাইছিল। এওঁলোকৰ পৰামৰ্শতেই আহোম ৰজাসকলে মায়ামৰা সত্ৰৰ দৰে শূদ্ৰ সত্ৰসমূহক হেয়জ্ঞান কৰা আৰম্ভ কৰিছিল।

৮। সৰ্বানন্দ

উত্তৰ:  সৰ্বানন্দ আছিল মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এজন অন্যতম প্ৰধান নেতা। বিদ্ৰোহৰ তৃতীয় পৰ্যায়ত তেওঁ উজনি অসমৰ বেংমৰা অঞ্চলত নিজকে স্বাধীন ঘোষণা কৰি নিজৰ নামত মোহৰ মাৰিছিল। তেওঁৰ নেতৃত্বত মোৱামৰীয়াসকলে চিংফৌসকলৰ সৈতে মিলি আহোমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছিল। অৱশেষত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে মোৱামৰীয়াসকলৰ ক্ষোভ প্ৰশমন কৰিবলৈ ১৮০৫ চনত সৰ্বানন্দৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে। এই চুক্তিমতে বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এখন পৃথক 'মটক ৰাজ্য' গঠন কৰা হয় আৰু সৰ্বানন্দক তাৰ কৰতলীয়া শাসক হিচাপে 'বৰসেনাপতি' উপাধি দিয়া হয়।

৯। ভৰত সিংহ

উত্তৰ: ভৰত সিংহ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এজন শক্তিশালী নেতা আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ মহন্তৰ আত্মীয় আছিল। ১৭৮৮ চনত মোৱামৰীয়াসকলে আহোম ৰাজধানী ৰংপুৰ দখল কৰাৰ পিছত তেওঁক ৰজা পাতিছিল। তেওঁ নিজৰ নামত মোহৰ বা মুদ্ৰা জাৰি কৰিছিল। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ নেতৃত্বত অহা ব্ৰিটিছ বাহিনীৰ আক্ৰমণত ভৰত সিংহ শোচনীয়ভাৱে পৰাস্ত আৰু ঘুণীয়া হৈ ৰংপুৰৰ পৰা পলাই গৈছিল। পিছলৈ ১৮০১ চনত ৰজাঘৰীয়া সৈন্যৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বই মোৱামৰীয়াসকলক এটা সময়ত আহোমৰ সমান্তৰালভাৱে এখন সুকীয়া চৰকাৰ চলাবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।

১০। ৰংপুৰ নগৰ

উত্তৰ:  ৰংপুৰ আছিল আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ এখন ঐতিহাসিক ৰাজধানী। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ বিৱৰণ মতে, এই নগৰখনৰ পৰিসীমা প্ৰায় ২০ মাইল আছিল। নগৰখন ইটাৰ বেৰ দিয়া এখন সুৰক্ষিত ঠাই আছিল আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া মাটিত উন্নতমানৰ খেতি হৈছিল। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত ৰংপুৰ নগৰ কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহীৰ হাতলৈ গৈছিল। ওৱেলছৰ বিৱৰণৰ পৰা জনা যায় যে নগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ মাধ্যম হিচাপে সোণ আৰু নিমখ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ধান কেতিয়াও বিক্ৰী কৰা নহৈছিল। বিদ্ৰোহৰ অশান্তিৰ বাবে পিছলৈ ৰাজধানী যোৰহাটলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।