অতি চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :

প্ৰশ্ন ১: 'UNESCO' ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো কি?

উত্তৰ: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৈক্ষিক, বৈজ্ঞানিক আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা)।

প্ৰশ্ন ২: বিশ্বৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (Library Association) টোৰ নাম কি?

উত্তৰ: আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ’চিয়েশ্যন (American Library Association - ALA), ১৮৭৬ চনত স্থাপিত।

প্ৰশ্ন ৩: IFLA ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় (Headquarters) ক'ত অৱস্থিত?

উত্তৰ: দ্য হেগ (The Hague), নেডাৰলেণ্ডছ।

প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতত 'ৰাষ্ট্ৰীয় জ্ঞান আয়োগ' (National Knowledge Commission - NKC) কাৰ নেতৃত্বত গঠন কৰা হৈছিল?

উত্তৰ: ছেম পিট্ৰ’ডা (Sam Pitroda) ৰ নেতৃত্বত, ২০০৫ চনত।

প্ৰশ্ন ৫: CILIP কোন দেশৰ প্ৰধান পেছাদাৰী গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা?

উত্তৰ: যুক্তৰাজ্যৰ (United Kingdom / UK)।

প্ৰশ্ন ৬: ভাৰতীয় গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (Indian Library Association - ILA) কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?

উত্তৰ: ১৯৩৩ চনৰ ১৩ ছেপ্টেম্বৰত (কলকাতাত অনুষ্ঠিত প্ৰথম অল ইণ্ডিয়া লাইব্ৰেৰী কনফাৰেঞ্চত)।

প্ৰশ্ন ৭: বিশেষ গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ ভাৰতীয় সংস্থা 'IASLIC' ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?

উত্তৰ: Indian Association of Special Libraries and Information Centres (১৯৫৫ চনত প্ৰতিষ্ঠিত)।

প্ৰশ্ন ৮: IATLIS প্ৰধানকৈ কোনসকল ব্যক্তিক লৈ গঠিত সংস্থা?

উত্তৰ: গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য বিজ্ঞানৰ শিক্ষকসকলক লৈ (Indian Association of Teachers of Library and Information Science, ১৯৬৯ চনত প্ৰতিষ্ঠিত)।

প্ৰশ্ন ৯: অসম গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (Assam Library Association - ALA) কেতিয়া আৰু ক'ত প্ৰথম গঠিত হৈছিল?

উত্তৰ: ১৯৩৮ চনত, নগাঁৱত অনুষ্ঠিত প্ৰথম সভাত (কুমুদেশ্বৰ বৰঠাকুৰৰ বিশেষ প্ৰচেষ্টাত)।

প্ৰশ্ন ১০: 'ACLA' ৰ সম্পূৰ্ণ নামটো কি?

উত্তৰ: Assam College Librarians' Association (অসম মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰিক সংস্থা)।

প্ৰশ্ন ১১: 'National Mission on Libraries' (NML) ভাৰত চৰকাৰৰ কোনটো মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত কাৰ্যকৰী কৰা হয়?

উত্তৰ: সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয় (Ministry of Culture)।

প্ৰশ্ন ১২: NAPLIS ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?

উত্তৰ: National Policy on Library and Information System (ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য নীতি)।

প্ৰশ্ন ১৩: ১৯৮৫ চনত গঠিত NAPLIS কমিটিৰ সভাপতি কোন আছিল?

উত্তৰ: প্ৰফেছাৰ দেৱী প্ৰসাদ চট্টোপাধ্যায় (Prof. D. P. Chattopadhyaya)।

প্ৰশ্ন ১৪: 'ILA Bulletin' নামৰ প্ৰখ্যাত গ্ৰন্থৱিজ্ঞানভিত্তিক আলোচনীখন কোনে প্ৰকাশ কৰে?

উত্তৰ: ভাৰতীয় গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (ILA)।

প্ৰশ্ন ১৫: CILIP সংস্থাবোৰ কোন দুটা প্ৰতিষ্ঠান একত্ৰিত হৈ গঠিত হৈছিল?

উত্তৰ: Library Association (LA) আৰু Institute of Information Scientists (IIS) (২০০২ চনত)।

২. চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :

প্ৰশ্ন ১: বিশ্বজুৰি ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ বিকাশত ইউনেস্ক’ (UNESCO) ৰ ভূমিকা কি?

উত্তৰ: ইউনেস্ক’ই 'UNESCO Public Library Manifesto' (১৯৪৯, সংশোধিত ১৯৯৪) প্ৰকাশ কৰি ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰক মুক্ত শিক্ষা আৰু সমাজ সেৱাৰ অভিকেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ই বিশ্বৰ উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ গ্ৰন্থাগাৰ আধুনিকীকৰণ, পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য নীতি প্ৰণয়নত ধাৰাবাহিকভাৱে কাৰিকৰী আৰু বিত্তীয় সহযোগিতা আগবঢ়ায়।

প্ৰশ্ন ২: ভাৰতৰ 'ৰাষ্ট্ৰীয় জ্ঞান আয়োগ' (NKC) এ গ্ৰন্থাগাৰ খণ্ডৰ বাবে কি কি মূল পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল?

উত্তৰ: ২০০৫ চনত গঠিত NKC-য়ে গ্ৰন্থাগাৰ খণ্ডৰ সামগ্ৰিক বিকাশৰ বাবে 'National Mission on Libraries' গঠন, এটা ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ লোকসেৱা প্ৰাধিকাৰ সৃষ্টি, গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ ডিজিটাইজেচন, সমন্বিত কেটেলগ নিৰ্মাণ আৰু LIS শিক্ষাৰ গুণগত মান উন্নত কৰাৰ বিপ্লৱী পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।

প্ৰশ্ন ৩: 'ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ মিছন' (National Mission on Libraries - NML) ৰ মূল উদ্দেশ্য কি?

উত্তৰ: ২০১২ চনত ভাৰত চৰকাৰে গঠন কৰা NML ৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল দেশৰ ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ আন্তঃগাঁথনিৰ আধুনিকীকৰণ, আৰ্হি গ্ৰন্থাগাৰ (Model Libraries) স্থাপন, তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ (ICT) ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি, দুৰ্লভ সংগ্ৰহসমূহৰ ডিজিটাইজেচন আৰু গ্ৰন্থাগাৰ কৰ্মীসকলৰ বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ সুনিশ্চিত কৰা।

প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতত 'ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য নীতি' (NAPLIS) প্ৰণয়নৰ প্ৰচেষ্টা সম্পৰ্কে লিখা।

উত্তৰ: ১৯৮৫ চনত ডি. পি. চট্টোপাধ্যায়ৰ সভাপতিত্বত চৰকাৰে NAPLIS কমিটি গঠন কৰে। ১৯৮৬ চনত দাখিল কৰা এই প্ৰতিবেদনৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল সমগ্ৰ দেশত গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ সম-বিকাশ সাধন কৰা, ৰাজহুৱা আৰু শৈক্ষিক গ্ৰন্থাগাৰক এক শ্ৰেণীবদ্ধ নেটৱৰ্কত আবদ্ধ কৰা আৰু জাতীয় তথ্য সম্পদ সুৰক্ষিত কৰা।

প্ৰশ্ন ৫: আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ’চিয়েশ্যন (ALA) ৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আৰু ভূমিকা কি?

উত্তৰ: ১৮৭৬ চনত মেবিল ডিউ আৰু মেলভিল ডিউৰ সহযোগত প্ৰতিষ্ঠিত ALA হ’ল বিশ্বৰ সৰ্বপ্ৰথম আৰু বৃহত্তম পেছাদাৰী গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা। ই গ্ৰন্থাগাৰিকসকলৰ পেছাগত অধিকাৰ ৰক্ষা, বৌদ্ধিক স্বাধীনতা (Intellectual Freedom) সুৰক্ষিত কৰা, গ্ৰন্থাগাৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ আৰু নিউবেৰী/কেল্ডেকট মেডেলৰ দৰে বঁটা প্ৰদান কৰে।

প্ৰশ্ন ৬: CILIP কি আৰু ই কেনেকৈ গঠন হৈছিল?

উত্তৰ: CILIP (Chartered Institute of Library and Information Professionals) হ’ল যুক্তৰাজ্যৰ (UK) সৰ্বোচ্চ পেছাদাৰী তথ্য সংস্থা। ২০০২ চনত ঐতিহাসিক Library Association (LA, ১৮৭৭) আৰু Institute of Information Scientists (IIS, ১৯৫৮) একত্ৰিত হৈ ইয়াৰ জন্ম হয়। ই তথ্য কৰ্মীসকলৰ বৃত্তিমূলক অৰ্হতা আৰু চাৰ্টাৰ্ড মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে।

প্ৰশ্ন ৭: আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত IFLA ৰ মূল কাৰ্যাৱলী কি কি?

উত্তৰ: ১৯২৭ চনত প্ৰতিষ্ঠিত IFLA ৰ মূল লক্ষ্য হ’ল সমগ্ৰ বিশ্বৰ গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য সেৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা। ই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গ্ৰন্থাগাৰ মানদণ্ড প্ৰণয়ন কৰে (যেনে ISBD), বিশ্ব গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য সংমেলন (WLIC) আয়োজন কৰে আৰু ইউনেস্ক’ৰ সৈতে নীতি-নিৰ্ধাৰণত যৌথভাৱে কাম কৰে।

প্ৰশ্ন ৮: ভাৰতীয় গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (ILA) ৰ মূল উদ্দেশ্য আৰু কাৰ্যাৱলী লিখা।

উত্তৰ: ১৯ ৩৩ চনত প্ৰতিষ্ঠিত ILA হ’ল ভাৰতৰ সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ৰ মূল পেছাদাৰী সংস্থা। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হ’ল গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলনক শক্তিশালী কৰা, LIS শিক্ষাৰ मान সংৰক্ষণ কৰা, ৰাষ্ট্ৰীয় সংমেলন আয়োজন কৰা, ৰাজ্যিক গ্ৰন্থাগাৰ আইন প্ৰণয়নত সহায় কৰা আৰু 'ILA Bulletin' প্ৰকাশ কৰা।

প্ৰশ্ন ৯: IASLIC ৰ গঠন আৰু ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য কি?

উত্তৰ: ১৯৫৫ চনত কলকাতা গঠন হোৱা IASLIC (Indian Association of Special Libraries and Information Centres) হ’ল বিশেষ গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য কেন্দ্ৰসমূহৰ সংস্থা। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হ’ল বিশেষ গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ মাজত তথ্য আদান-প্ৰদান সহজ কৰা, অনুবাদ আৰু অনুৱৰ্তন সেৱা যোগান ধৰা, আৰু 'IASLIC Bulletin' প্ৰকাশ কৰা।

প্ৰশ্ন ১০: IATLIS ৰ ভূমিকা আৰু উদ্দেশ্য কি?

উত্তৰ: ১৯৬৯ চনত গঠিত IATLIS (Indian Association of Teachers of Library and Information Science) হ’ল LIS শিক্ষকসকলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সংস্থা। ই গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ আধুনিকীকৰণ, শিক্ষণ পদ্ধতিৰ মান উন্নয়ন, গৱেষণা প্ৰক্ৰিয়া উদগনি আৰু শিক্ষকসকলৰ শৈক্ষিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰাত কাম কৰে।

প্ৰশ্ন ১১: অসম গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (ALA) ৰ ঐতিহাসিক ভূমিকা সংক্ষেপে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ১৯ ৩৮ চনত নগাঁৱত কুমুদেশ্বৰ বৰঠাকুৰৰ প্ৰচেষ্টাত গঠিত অসম গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (ALA) হ’ল ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম লাইব্ৰেৰী সংগঠন। ই অসমত ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলন গঢ়ি তোলা, গ্ৰামীণ পুথিভঁৰাল স্থাপনত প্ৰেৰণা যোগোৱা আৰু অসমত 'গ্ৰন্থাগাৰ আইন' প্ৰণয়নৰ বাবে ধাৰাবাহিকভাৱে দাবী উত্থাপন কৰি আহিছে।

প্ৰশ্ন ১২: অসম মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰিক সংস্থা (ACLA) ৰ মূল কাৰ্যাৱলী কি?

উত্তৰ: ACLA হ’ল অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহৰ গ্ৰন্থাগাৰিকসকলৰ স্বাৰ্থৰক্ষাকাৰী মূল সংগঠন। ই মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ আন্তঃগাঁথনিমূলক উন্নয়ন, লাইব্ৰেৰী অটোমেচন, UGC ৰ নীতি অনুসৰি গ্ৰন্থাগাৰিকসকলৰ পেছাগত মৰ্যাদা সুৰক্ষিত কৰা আৰু নিয়মিত কৰ্মশালা আয়োজন কৰাত সক্ৰিয় ভূমিকা লয়।

প্ৰশ্ন ১৩: ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থাসমূহৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি?

উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থাসমূহে সমগ্ৰ দেশত সিঁচৰতি হৈ থকা গ্ৰন্থাগাৰিকসকলক একত্ৰিত কৰে, নীতি-নিৰ্ধাৰণত চৰকাৰক দিহা-পৰামৰ্শ দিয়ে, পেছাগত জ্ঞান আৰু কাৰিকৰী প্ৰশিক্ষণ বৃদ্ধি কৰে, গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলন চলাই নিয়াত নেতৃত্ব দিয়ে আৰু দেশজোৰা অভিন্ন সেৱাৰ মানদণ্ড স্থাপন কৰে।

প্ৰশ্ন ১৪: 'গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য নীতি' (Library and Information Policy) ৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি?

উত্তৰ: এখন স্পষ্ট ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ নীতিয়ে দেশৰ তথ্য সম্পদসমূহ সুৰক্ষিত আৰু সঠিক ব্যৱহাৰৰ আইনী নিৰ্দেশনা দিয়ে। ই চৰকাৰী বিত্তীয় অনুদান সুনিশ্চিত কৰে, নাগৰিকৰ তথ্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সমগ্ৰ গ্ৰন্থাগাৰ ব্যৱস্থাক একেডাল সূতাৰে বান্ধি এক সমন্বিত নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলে।

প্ৰশ্ন ১৫: IFLA আৰু UNESCO ৰ যুটীয়া সহযোগিতাই কেনেদৰে বিশ্ব গ্ৰন্থাগাৰ খণ্ডত প্ৰভাৱ পেলাইছে?

উত্তৰ: UNESCO আৰু IFLA ৰ যুটীয়া সহযোগিতাত 'UNESCO/IFLA Public Library Manifesto' আৰু 'School Library Manifesto' নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই নীতি-দলিলসমূহে বিশ্বজুৰি ৰাজহুৱা আৰু বিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ উদ্দেশ্য, আইনী কাঠামো আৰু বিশ্বজনীন মুক্ত শিক্ষা সম্প্ৰসাৰণত প্ৰধান সঁজুলি হিচাপে কাম কৰি আহিছে।

৩. দীঘল প্ৰশ্ন-উত্তৰ :

প্ৰশ্ন ১: বিশ্ব গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলনত ইউনেস্ক’ (UNESCO) আৰু ইফ্লা (IFLA) ৰ ভূমিকা আৰু যৌথ অৱদান সম্পৰ্কে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: বিশ্বজুৰি গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ সম্প্ৰসাৰণ, জ্ঞানৰ গণতান্ত্ৰীকৰণ আৰু তথ্য সম্পদ সংৰক্ষণত ইউনেস্ক’ (UNESCO) আৰু ইফ্লা (IFLA) এ দুটা প্ৰধান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চালিকাশক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে।

১. ইউনেস্ক’ (UNESCO) ৰ ভূমিকা: ১৯৪৫ চনত স্থাপিত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এই সংস্থাটোৱে গ্ৰন্থাগাৰক মুক্ত শিক্ষা আৰু সামাজিক বিকাশৰ প্ৰধান মাধ্যম বুলি স্বীকাৰ কৰে। ইউনেস্ক’ৱে বিশ্বৰ উন্নয়নশীল দেশসমূহত ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ স্থাপন, আধুনিক কাৰিকৰী সাহায্য প্ৰদান, ডিজিটাইজেচন আৰু প্ৰাচীন পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে 'Memory of the World' কাৰ্যসূচী চলাই আহিছে।

২. ইফ্লা (IFLA) ৰ ভূমিকা: ১৯২৭ চনত প্ৰতিষ্ঠিত IFLA হ’ল বিশ্বৰ সমগ্ৰ গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য বৃত্তিজীৱীসকলৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক সংস্থা। ই গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ বৈশ্বিক মানদণ্ড (যেনে— ISBD, UNIMARC) প্ৰস্তুত কৰে আৰু সৰ্বজনীন তথ্যৰ ব্যৱহাৰ (Universal Availability of Publications - UAP) নিশ্চিত কৰিবলৈ বিশ্ব পৰ্যায়ত কাম কৰে।

৩. যৌথ অৱদান (Joint Contribution): UNESCO আৰু IFLA-ৰ যৌথ উদ্যোগত প্ৰস্তুত কৰা 'Public Library Manifesto' (১৯৯৪) আৰু 'School Library Manifesto' (২০০০) এ বিশ্বৰ বহু দেশৰ গ্ৰন্থাগাৰ নীতি প্ৰণয়নত ভেটি স্থাপন কৰিছে। এই নীতি প্ৰতীকসমূহে স্পষ্ট কৰি দিছে যে কোনো লিংগ, ধৰ্ম বা বৈষম্য নোহোৱাকৈ তথ্য লাভ কৰাটো প্ৰত্যেক নাগৰিকৰ মৌলিক অধিকাৰ। দুয়োটা সংস্থাই যৌথভাৱে বিশ্বজুৰি গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলনক নেতৃত্ব দি জ্ঞানভিত্তিক সমাজ গঢ়াত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছে।

প্ৰশ্ন ২: ভাৰতত 'ৰাষ্ট্ৰীয় জ্ঞান আয়োগ' (NKC) ৰ চুপাৰিশসমূহ আৰু 'ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ মিছন' (NML) ৰ উদ্যোগত হাতত লোৱা কাৰ্যসূচীসমূহৰ বিস্তৃত বিৱৰণ দিয়া।

উত্তৰ: একৈশ শতিকাৰ ভাৰতবৰ্ষক এক জ্ঞানভিত্তিক সমাজ (Knowledge Society) লৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ২০০৫ চনত ছেম পিট্ৰ’ডাৰ নেতৃত্বত 'ৰাষ্ট্ৰীয় জ্ঞান আয়োগ' (National Knowledge Commission - NKC) গঠন কৰা হৈছিল।

১. ৰাষ্ট্ৰীয় জ্ঞান আয়োগ (NKC) ৰ মূল চুপাৰিশসমূহ: NKC-য়ে ভাৰতৰ গ্ৰন্থাগাৰ খণ্ডৰ জৰুৰী সংস্কাৰৰ বাবে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰামৰ্শ দাঙি ধৰিছিল:

• সমগ্ৰ দেশত গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ সুসংগঠিত বিকাশৰ বাবে এটা 'National Mission on Libraries' গঠন কৰা।

• দেশৰ সকলো ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰৰ এক ৰাষ্ট্ৰীয় পিয়েল (National Census) চলোৱা।

• গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ সংগ্ৰহৰ দ্ৰুত ডিজিটাইজেচন আৰু ৱেব-ভিত্তিক 'সমন্বিত কেন্দ্ৰীয় কেটেলগ' (National Union Catalogue) গঢ়ি তোলা।

• LIS শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ মান উন্নত কৰাৰ বাবে এটা স্বায়ত্তশাসিত ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা গঠন কৰা।

২. ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ মিছন (NML) ৰ কাৰ্যসূচী: NKC ৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত ২০১২ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ে 'National Mission on Libraries' কাৰ্যকৰী কৰে। NML-য়ে হাতত লোৱা প্ৰধান কাৰ্যসূচীসমূহ হ’ল:

• আৰ্হি গ্ৰন্থাগাৰ স্থাপন: দেশৰ ৫০ খন প্ৰধান জিলা গ্ৰন্থাগাৰক অত্যাধুনিক সুবিধাসম্পন্ন 'Model Libraries' লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা।

• জাতীয় ডিজিটেল লাইব্ৰেৰী পৰিকাঠামো: 'National Virtual Library of India' (NVLI) ৰ জৰিয়তে ডিজিটেল সমলসমূহ নাগৰিকলৈ আগবঢ়োৱা।

• প্ৰশিক্ষণ আৰু আন্তঃগাঁথনি: গ্ৰন্থাগাৰ কৰ্মীসকলক আধুনিক ICT শিক্ষা প্ৰদান আৰু ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ পুথি সংগ্ৰহ সুদৃঢ় কৰা।

প্ৰশ্ন ৩: আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থাসমূহৰ (ALA, CILIP, IFLA) ভূমিকা আৰু বিশ্ব গ্ৰন্থাগাৰ সেৱা সম্প্ৰসাৰণত সিহঁতৰ প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাক এক পেশাগত স্বীকৃতি প্ৰদান কৰাত, নীতি-নিয়ম নিৰ্ধাৰণ কৰাত আৰু প্ৰযুক্তিগত মানদণ্ড স্থাপন কৰাত ALA, CILIP, আৰু IFLA ৰ অৱদান অপৰিহাৰ্য।

১. আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ’চিয়েশ্যন (ALA): ১৮৭৬ চনত গঠিত ALA হ’ল বিশ্বৰ সৰ্বপ্ৰথম পেছাদাৰী সংস্থা। ই গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানক এটা নিৰ্দিষ্ট বিজ্ঞানভিত্তিক বৃত্তি হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল। ALA-ৱে গ্ৰন্থাগাৰিকৰ বৌদ্ধিক স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰে আৰু 'Censorship' ৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতি সামাজিক দায়বদ্ধতা প্ৰদৰ্শন কৰে।

২. CILIP (যুক্তৰাজ্য): ২০০২ চনত গঠিত CILIP-য়ে যুক্তৰাজ্যৰ তথ্য কৰ্মীসকলৰ পেশাগত অৰ্হতা নিৰ্ধাৰণ কৰে। ই 'Chartered Status' প্ৰদান কৰি তথ্য পেছাদাৰীসকলৰ মানদণ্ড নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু বিশ্বৰ গ্ৰন্থাগাৰিকসকলক কাৰিকৰী নীতি শিকোৱাত সহায় কৰে।

৩. ইফ্লা (IFLA): IFLA হ’ল বিশ্বৰ সকলো লাইব্ৰেৰী সংস্থাক একেলগ কৰা বিশ্ব পৰ্যায়ৰ সৰ্বোচ্চ চালিকাশক্তি। ই বিশ্বৰ প্ৰায় ১৫০ খনৰো অধিক দেশৰ লাইব্ৰেৰী সংস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। IFLA-ৱে প্ৰস্তুত কৰা শ্ৰেণীবিভাগ আৰু ক্যাটালগিকৰণৰ মানদণ্ডে (যেনে— ISBD) বিশ্বজুৰি তথ্যৰ আদান-প্ৰদান সৰল আৰু সুবিধাজনক কৰি তুলিছে।

সামগ্ৰিক প্ৰভাৱ: এই সংস্থাসমূহে সমগ্ৰ বিশ্বতে আধুনিক লাইব্ৰেৰী নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰাত, ই-ৰিস্প’ৰ্চৰ সদ্ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰাত আৰু পেছাদাৰী গ্ৰন্থাগাৰিকসকলৰ শ্ৰমিক সুৰক্ষা আৰু আত্মমৰ্যাদা প্ৰতিষ্ঠা কৰাত বিশ্বজুৰি বিপ্লৱ আনিছে।

প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতৰ মূল ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থাসমূহৰ— ILA, IASLIC আৰু IATLIS ৰ প্ৰতিষ্ঠা, উদ্দেশ্য আৰু অৱদানৰ এক তুলনামূলক বিশ্লেষণ আগবঢ়োৱা।

উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষত গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলন, বিশেষ সেৱা আৰু LIS শিক্ষাক নেতৃত্ব দিবলৈ তিনিটা প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই সুকীয়া সুকীয়া ক্ষেত্ৰত কাম কৰি আছে।

তুলনামূলক বিশ্লেষণ:

• ILA এ প্ৰধানকৈ ৰাজহুৱা আৰু শৈক্ষিক গ্ৰন্থাগাৰৰ সাধাৰণ উন্নয়ন আৰু গ্ৰন্থাগাৰিকসকলৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ কাম কৰে।

• বিপৰীতভাৱে, IASLIC ৰ মনযোগ কেৱল বিজ্ঞান, উদ্যোগ আৰু গৱেষণামূলক বিশেষ লাইব্ৰেৰীসমূহৰ তথ্য সৰবৰাহ আৰু ডকুমেণ্টেশ্যন সেৱাত আৱদ্ধ।

• আনহাতে, IATLIS কোনো সাধাৰণ লাইব্ৰেৰী চালক নহয়; ই হৈছে কেৱল LIS শিক্ষা আৰু শিক্ষকসকলৰ শৈক্ষিক মান নিৰ্ধাৰণ কৰা এক বিশেষ সংগঠন।

এই তিনিওটা সংস্থাই নিজ নিজ ক্ষেত্ৰত থাকি ভাৰতীয় তথ্য ব্যৱস্থাক শক্তিশালী কৰি তুলিছে।

প্ৰশ্ন ৫: অসমত গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলন আৰু সংস্থা সম্প্ৰসাৰণত 'অসম গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা' (ALA) আৰু 'অসম মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰিক সংস্থা' (ACLA) ৰ অৱদানৰ বিষয়ে বিশদভাৱে লিখা।

উত্তৰ: উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ভিতৰত অসমত গ্ৰন্থাগাৰ আন্দোলন আৰু পেশাগত সজাগতা সৃষ্টি কৰাত 'অসম গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা' (ALA) আৰু 'অসম মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰিক সংস্থা' (ACLA) ৰ ভূমিকা অতিকৈ প্ৰশংসনীয়।

১. অসম গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থা (Assam Library Association - ALA): ১৯৩৮ চনত নগাঁৱত বিশিষ্ট সাহিত্যিক আৰু সমাজকৰ্মী কুমুদেশ্বৰ বৰঠাকুৰৰ একক প্ৰচেষ্টাত অসম গ্ৰন্থাগাৰ সংস্থাৰ জন্ম হৈছিল।

• অৱদান: ALA-ৱে স্বাধীনতাৰ আগৰে পৰাই গ্ৰাম্য অঞ্চলত পাঠাগাৰ স্থাপন, জনসাধাৰণৰ মাজত গ্ৰন্থ প্ৰীতি বৃদ্ধি আৰু সজাগতা সভা আয়োজিত কৰি আহিছে। ই ৰাজ্যখনত এক 'ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ আইন' (Public Library Act) প্ৰণয়নৰ বাবে চৰকাৰক ধাৰাবাহিকভাৱে স্মাৰকপত্ৰ দাখিল কৰি আহিছে।

২. অসম মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰিক সংস্থা (ACLA): অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহত কৰ্মৰত গ্ৰন্থাগাৰিকসকলক একত্ৰিত কৰি উচ্চ শিক্ষাৰ গ্ৰন্থাগাৰসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ACLA গঠন কৰা হৈছিল।

• অৱদান: ACLA-ৱে মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ ডিজিটাইজেচন আৰু অটোমেচন (যেনে— Koha চফ্টৱেৰ প্ৰয়োগ) প্ৰক্ৰিয়াত ৰাজ্যজুৰি কৰ্মশালা আয়োজন কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও UGC ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰিকসকলক শিক্ষক সমতুল্য পদবীকৰণ, একাডেমিক স্কেল প্ৰদান আৰু পদোন্নতি সুনিশ্চিত কৰাৰ বাবে চৰকাৰী পৰ্যায়ত সফল সংগ্ৰাম চলাই আহিছে।

সামৰণিত, এই দুয়োটা সংস্থাই অসমত জ্ঞান-চৰ্চাৰ বাতাবৰণ আৰু গ্ৰন্থাগাৰিকসকলৰ পেছাগত অস্তিত্ব ৰক্ষাত প্ৰধান স্তম্ভ হিচাপে কাম কৰি আছে।

Part A: Very Short Answer Questions

1. What is UNESCO?

Answer: UNESCO stands for United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. It is a specialized agency of the United Nations concerned with education, science, culture, communication and access to knowledge.

2. What is the full form of NKC?

Answer: NKC stands for National Knowledge Commission.

3. Who chaired the National Knowledge Commission?

Answer: The National Knowledge Commission was chaired by Sam Pitroda.

4. What is NML?

Answer: NML stands for National Mission on Libraries, an initiative of the Ministry of Culture, Government of India, aimed at the development and modernization of libraries.

5. What is library and information policy?

Answer: Library and information policy is a set of principles, guidelines and decisions that direct the development, organization, financing and provision of library and information services.

6. What does ALA stand for at the international level?

Answer: ALA stands for American Library Association.

7. What does CILIP stand for?

Answer: CILIP stands for Chartered Institute of Library and Information Professionals.

8. What is IFLA?

Answer: IFLA stands for International Federation of Library Associations and Institutions. It is a major international body representing the interests of libraries and information professionals.

9. What is ILA?

Answer: ILA stands for Indian Library Association, a national professional association serving the library profession in India since 1933.

10. What is IASLIC?

Answer: IASLIC stands for Indian Association of Special Libraries and Information Centres.

11. What is IATLIS?

Answer: IATLIS stands for Indian Association of Teachers of Library and Information Science.

12. What does ALA mean at the Assam state level?

Answer: At the Assam state level, ALA refers to the Assam Library Association.

13. What is ACLA?

Answer: ACLA stands for Assam College Librarians' Association, a state-level association representing college librarians in Assam.

14. When was the National Mission on Libraries established?

Answer: The National Mission on Libraries was established in 2012 on the recommendations of the National Knowledge Commission. It was formally launched in 2014.

15. What is the main purpose of a library association?

Answer: The main purpose of a library association is to promote the development of libraries and librarianship through professional cooperation, advocacy, education, training, standards and exchange of knowledge.

Part B: Short Answer Questions

1. Explain the role of UNESCO in the development of libraries.

Answer: UNESCO promotes education, culture, scientific cooperation and access to information. In the library field, it supports policies and programmes that encourage equitable access to knowledge, preservation of cultural heritage, literacy and information sharing. Its work helps strengthen libraries as institutions supporting education, cultural development and lifelong learning.

2. What is the National Knowledge Commission?

Answer: The National Knowledge Commission (NKC) was an advisory body of the Government of India established to recommend measures for transforming India into a knowledge-based society. In the library sector, it emphasized modernization, a national census of libraries, improved funding, ICT applications, professional development and greater community participation.

3. Mention four important recommendations of the National Knowledge Commission concerning libraries.

Answer: Important recommendations included:

1. Preparing a national census of libraries.
2. Modernizing library management and services.
3. Promoting ICT applications and networking.
4. Improving LIS education, training and research.
   The NKC also recommended greater community participation, improved funding and public-private partnerships.

4. What is the National Mission on Libraries?

Answer: The National Mission on Libraries (NML) is a Ministry of Culture initiative for sustained development and modernization of libraries in India. It seeks to improve infrastructure, technology, accessibility and services and to promote digital access to knowledge. Its major components include the National Virtual Library of India, Model Library Scheme, surveys and capacity building.

5. What are the major components of the National Mission on Libraries?

Answer: The NML has four major components:

1. National Virtual Library of India (NVLI),
2. NML Model Library Scheme,
3. Quantitative and Qualitative Survey, and
4. Capacity Building for library professionals.
   Together, these components address digital access, modernization, assessment of library services and professional development.

6. What is the importance of library and information policy?

Answer: Library and information policy provides a systematic framework for developing library services. It helps determine priorities relating to funding, collection development, access, technology, preservation, staffing, networking and user services. A sound policy promotes equitable access to information and ensures that libraries respond effectively to educational, research and social needs.

7. Write a short note on the American Library Association.

Answer: The American Library Association (ALA) is a major professional library association in the United States. Founded in 1876, it promotes library development, professional education, intellectual freedom, equitable access to information and advocacy for libraries and library workers. It also provides professional resources, standards and opportunities for cooperation.

8. Write a short note on CILIP.

Answer: CILIP, the Chartered Institute of Library and Information Professionals, is the professional association for the library and information profession in the United Kingdom. It represents and supports information professionals, promotes professional development and advocates for the value of libraries, information, knowledge and data in society.

9. What are the major functions of IFLA?

Answer: IFLA represents the interests of libraries and information professionals internationally. It promotes professional standards, professional education, best practices, preservation of documentary heritage and access to information. It also provides an international platform for cooperation among library associations, institutions and professionals across different countries.

10. Write a short note on the Indian Library Association.

Answer: The Indian Library Association (ILA) is a national professional association in India serving the library profession since 1933. It promotes library development, professional cooperation, LIS education and professional activities. It also organizes conferences and publishes professional literature, thereby contributing to the growth of library and information science in India.

11. What is the importance of IASLIC?

Answer: The Indian Association of Special Libraries and Information Centres (IASLIC) is a national professional organization concerned particularly with special libraries and information centres. It promotes professional development, cooperation, research, information services and exchange of professional knowledge among librarians and information professionals working in specialized environments.

12. What is the role of IATLIS?

Answer: IATLIS represents teachers and educators of Library and Information Science in India. It promotes professional interaction, teaching quality, research, academic discussion and development of LIS education. It provides a platform through which LIS teachers can exchange ideas and discuss developments in library and information science education.

13. Write a short note on Assam Library Association.

Answer: The Assam Library Association (ALA) is a state-level professional organization concerned with the development of libraries and library services in Assam. Its objectives include promoting libraries, library education, library services, professional programmes and appropriate library legislation. It also works to encourage local and district-level library organizations.

14. Write a short note on Assam College Librarians' Association.

Answer: The Assam College Librarians' Association (ACLA) is a state-level association established in 1973 representing persons working in or advocating for college libraries in Assam. It works for the professional interests of college librarians and the improvement of college library services, while also promoting professional interaction and development.

15. Distinguish between library promoters and library associations.

Answer: Library promoters include governments, UNESCO and national policy bodies that formulate policies, programmes, funding mechanisms and development initiatives for libraries. Library associations are professional organizations formed mainly to promote librarianship, professional cooperation, education, standards, advocacy and the interests of library professionals. Both contribute to library development but perform different functions.

Part C: Long Answer Questions

1. Discuss the role of UNESCO in promoting libraries and access to information.

Answer: The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) is an important international promoter of education, science, culture, communication and access to knowledge. Its activities have considerable relevance to libraries because libraries are major institutions for providing organized access to information and cultural resources.

UNESCO encourages an environment in which knowledge and information can be accessed, shared and preserved. Its work emphasizes the importance of education, literacy, cultural heritage and the free flow of ideas. In the library context, these principles support the development of inclusive and user-oriented information services. UNESCO also contributes to international discussion on information access, cultural preservation and the use of knowledge for sustainable development.

Libraries are particularly important for preserving documentary and cultural heritage. UNESCO's broader cultural and information-related programmes therefore complement the preservation and dissemination functions of libraries. It also encourages international cooperation, allowing countries and institutions to exchange experience and develop appropriate approaches to information access.

Thus, UNESCO's significance in librarianship lies not in directly managing ordinary libraries, but in creating an international policy and cooperation environment that supports education, access to information, cultural preservation, knowledge sharing and inclusive development. Its principles have helped reinforce the position of libraries as essential institutions for society.

2. Explain the National Knowledge Commission's recommendations for the development of libraries in India.

Answer: The National Knowledge Commission (NKC) recognized libraries as important foundations of a knowledge-based society. It argued that Indian libraries needed substantial modernization so that they could function not merely as repositories of documents but also as local centres and gateways to national and global knowledge.

Among its major recommendations was the preparation of a national census of libraries to obtain reliable information for planning and development. The NKC also recommended modernization of library management, improvement of staffing and professional training, and strengthening of LIS education and research.

Another major recommendation was the wider application of Information and Communication Technology (ICT). Libraries were encouraged to develop online catalogues, networking, digital resources and collaborative information services. The Commission also emphasized greater community participation in library management and suggested that public libraries should respond more effectively to local educational and information needs.

The NKC recommended a Central Library Fund for library development and encouraged public-private partnerships. It also supported the preservation and development of private and personal collections.

Overall, the NKC sought a comprehensive transformation of the Indian library and information system through modernization, ICT, better funding, professional development, networking, community participation and wider access to knowledge.

3. Describe the National Mission on Libraries and its major components.

Answer: The National Mission on Libraries (NML) is an initiative of the Ministry of Culture, Government of India, established in 2012 on the recommendations of the National Knowledge Commission. It was formally launched in 2014 with the objective of giving sustained attention to the development and modernization of libraries.

The NML has four major components. The first is the National Virtual Library of India (NVLI), intended to facilitate digital access to India's knowledge and cultural resources. The second is the NML Model Library Scheme, which supports improvement of infrastructure, modernization of technology and library services, accessibility and outreach.

The third component is the Quantitative and Qualitative Survey, which seeks systematic information about libraries, their infrastructure, services and users. Reliable data are important for planning and evaluating library development. The fourth component is Capacity Building, which focuses on strengthening the skills and competencies of library professionals.

The NML therefore addresses both physical and digital aspects of library development. Its overall significance lies in improving library infrastructure, technology, accessibility, digital resources, professional capabilities and user-oriented services.

In this way, the NML seeks to transform libraries into modern, accessible and knowledge-oriented institutions capable of serving changing information needs.

4. Discuss the major international and national library associations mentioned in the syllabus.

Answer: Library associations provide an organized professional framework for cooperation, advocacy, education, research and development. At the international level, three important associations are ALA, CILIP and IFLA.

The American Library Association (ALA), founded in 1876, is a major professional association in the United States. It advocates for libraries, promotes professional development and supports equitable access to information.

CILIP, the Chartered Institute of Library and Information Professionals, is the professional association for the library and information profession in the United Kingdom. It supports and empowers information professionals and advocates for the value of information, knowledge and libraries.

IFLA, the International Federation of Library Associations and Institutions, is an international federation representing the interests of libraries and information services worldwide. It promotes professional standards, education, best practices, preservation and international cooperation.

At the national level in India, the syllabus includes ILA, IASLIC and IATLIS. ILA is a broad national professional association serving the library profession. IASLIC focuses particularly on special libraries and information centres, while IATLIS is associated with teachers and educators of Library and Information Science.

Together, these associations strengthen librarianship through professional cooperation, advocacy, education, research, standards and knowledge exchange.

5. Explain the role of state-level library associations with special reference to ALA and ACLA in Assam.

Answer: State-level library associations play an important role in strengthening libraries according to the educational, cultural and professional requirements of a particular state. In Assam, the syllabus specifically mentions the Assam Library Association (ALA) and the Assam College Librarians' Association (ACLA).

The Assam Library Association works for the development of libraries and library services in Assam. Its stated objectives include promoting the establishment and development of libraries, library science education, extension of library services, professional programmes and appropriate library legislation. It also encourages the formation of district, sub-divisional and local library associations.

The ALA has historically contributed to the library movement in Assam through conferences, seminars, training activities and efforts to promote rural and public library services. Its activities demonstrate how a state-level professional association can connect library professionals with broader social and educational development.

The Assam College Librarians' Association (ACLA) is a state-level association established in 1973. It represents college librarians and advocates the development of college library services in Assam. It works for professional interests, improvement of service conditions and the advancement of academic library services.