১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা)

১. প্ৰাকৃতিক সম্পদ মানে কি?

উত্তৰ: প্ৰকৃতিৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ লাভ কৰা আৰু মানুহে নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা উপাদানবোৰকে প্ৰাকৃতিক সম্পদ বোলে।

২. নবীকৰণযোগ্য সম্পদৰ এটা উদাহৰণ দিয়ক।

উত্তৰ: সৌৰ শক্তি (বা বায়ু শক্তি / পানী)।

৩. অনবীকৰণযোগ্য সম্পদ কাক বোলে?

উত্তৰ: যিবোৰ সম্পদ এবাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পিছত শেষ হৈ যায় আৰু সহজে পুনৰ সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰি, তাক অনবীকৰণযোগ্য সম্পদ বোলে।

৪. বায়ুমণ্ডলত আটাইতকৈ বেছি পৰিমাণে থকা গেছবিধ কি?

উত্তৰ: নাইট্ৰ’জেন (প্ৰায় ৭৮.০৮%)।

৫. ভূ-গৰ্ভস্থ পানী কিহৰ উদাহৰণ?

উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক জলসম্পদৰ।

৬. মাটি বা মৃত্তিকা কেনেকৈ সৃষ্টি হয়?

উত্তৰ: শিলাখণ্ডৰ ক্ৰমাগত অৱক্ষয় (Weathering) আৰু জৈৱিক পদাৰ্থৰ মিশ্ৰণৰ ফলত মাটিৰ সৃষ্টি হয়।

৭. এটা জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ (Fossil Fuel) নাম লিখা।

উত্তৰ: কয়লা (বা পেট্ৰ’লিয়াম)।

৮. অৰণ্যক কিয় "পৃথিৱীৰ হাওঁফাওঁ" বোলা হয়?

উত্তৰ: অৰণ্যই বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড গ্ৰহণ কৰি অক্সিজেন এৰি দিয়ে বাবে।

৯. ধাতৱ খনিজ সম্পদৰ এটা উদাহৰণ দিয়ক।

উত্তৰ: লোহা (বা তাম / সোণ)।

১০. অধাতৱ খনিজ সম্পদৰ এটা উদাহৰণ দিয়ক।

উত্তৰ: চূণশিল (বা অভ্ৰ)।

১১. সক্ৰিয় বা প্ৰত্যক্ষ সৌৰ শক্তিৰ এটা ব্যৱহাৰ লিখা।

উত্তৰ: সৌৰ পেনেলৰ (Solar Panel) জৰিয়তে বিদ্যুৎ উৎপাদন।

১২. জৈৱিক সম্পদ (Biotic Resources) কাক বোলে?

উত্তৰ: সজীৱ উৎস বা জীৱমণ্ডলৰ পৰা প্ৰাপ্ত সম্পদসমূহক জৈৱিক সম্পদ বোলে (যেনে: উদ্ভিদ, প্ৰাণী)।

১৩. অজৈৱিক সম্পদ (Abiotic Resources) কি?

উত্তৰ: নির্জীৱ উপাদানৰ পৰা লাভ কৰা সম্পদসমূহক অজৈৱিক সম্পদ বোলে (যেনে: মাটি, পানী, খনিজ পদাৰ্থ)।

১৪. অৱক্ষয় হ’ব নোৱাৰা অক্ষয় সম্পদৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: সূৰ্যৰ পোহৰ।

১৫. জলচক্ৰৰ মূল চালিকা শক্তি কি?

উত্তৰ: সৌৰ শক্তি (সূৰ্যৰ তাপ)।

২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা) (প্ৰতিটো উত্তৰ ৫০ টা শব্দৰ ভিতৰত)

১. নবীকৰণযোগ্য আৰু অনবীকৰণযোগ্য সম্পদৰ পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰ: নবীকৰণযোগ্য সম্পদসমূহ প্ৰাকৃতিকভাৱে ক্ৰমাগতভাৱে পুনৰ সৃষ্টি হৈ থাকে আৰু ব্যৱহাৰ কৰি শেষ কৰিব নোৱাৰি (যেনে: সৌৰ শক্তি)। আনহাতে, অনবীকৰণযোগ্য সম্পদসমূহ সীমিত পৰিমাণত থাকে আৰু এবাৰ শেষ হ’লে পুনৰ সৃষ্টি হ’বলৈ লাখ লাখ বছৰ লাগে (যেনে: কয়লা, খনিজ তেল)।

২. বায়ুমণ্ডলৰ গুৰুত্ব কি?

উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলে পৃথিৱীৰ জীৱজগতক সূৰ্যৰ ক্ষতিকাৰক অতিবেগুনী ৰশ্মিৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। ই শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অক্সিজেন আৰু উদ্ভিদৰ বাবে কাৰ্বন ডাই-অক্সাইডযোগান ধৰাৰ উপৰি পৃথিৱীৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰি জীৱৰ বাসোপযোগী পৰিবেশ বৰ্তাই ৰাখে।

৩. মৃত্তিকা সংৰক্ষণৰ দুটা উপায় লিখা।

উত্তৰ:

১. বৃক্ষৰোপণ: গছৰ শিপাই মাটিক খামুচি ৰাখি খহনীয়া ৰোধ কৰে।

২. ধাপ খেতি (Terrace Farming): পাহাৰীয়া অঞ্চলত ধাপ কাটি খেতি কৰিলে পানীৰ সোঁতে মাটি উটুৱাই নিব নোৱাৰে।

৪. খনিজ সম্পদ বুলিলে কি বুজা? ই কেই প্ৰকাৰৰ?

উত্তৰ: ভূ-গৰ্ভত প্ৰাকৃতিকভাৱে পোৱা সুনির্দিষ্ট ৰাসায়নিক গঠনযুক্ত অজৈৱিক পদাৰ্থবোৰক খনিজ সম্পদ বোলে। খনিজ সম্পদ প্ৰধানকৈ দুই প্ৰকাৰৰ: ধাতৱ খনিজ (যেনে: লোহা, তাম) আৰু অধাতৱ খনিজ (যেনে: চূণশিল, জিৰকন)।

৫. জলসম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা কিয় প্ৰয়োজনীয়?

উত্তৰ: পৃথিৱীত ব্যৱহাৰযোগ্য পদুলিয়া বিশুদ্ধ পানীৰ পৰিমাণ অতি সীমিত (প্ৰায় ১%)। জনসংখ্যা বৃদ্ধি, প্ৰদূষণ আৰু অপচয়ৰ বাবে খোৱাপানীৰ নাটনি হৈছে। সেয়েহে কৃষি, উদ্যোগ আৰু মানুহৰ অস্তিত্ব সুৰক্ষিত কৰিবলৈ জলসম্পদৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা জৰুৰী।

৬. অৰণ্য সম্পদৰ মূল কাৰ্যসমূহ কি কি?

উত্তৰ: অৰণ্যই বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেন আৰু কাৰ্বন ডাই-অক্সাইডৰ সমতা ৰক্ষা কৰে। ই মাটিৰ খহনীয়া ৰোধ কৰে, বৰষুণ আনিবলৈ সহায় কৰে, জৈৱবৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ কৰে আৰু মানুহক কাঠ, ঔষধি উদ্ভিদ তথা মূল প্ৰাকৃতিক কেঁচা সামগ্ৰী যোগান ধৰে।

৭. পৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: যিবোৰ শক্তিৰ উৎস অতীজৰে পৰা বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে আৰু যাৰ মজুত সীমিত, সেইবোৰক পৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদ বোলে। যেনে: কয়লা, পেট্ৰ’লিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ আদি। এইবোৰে পৰিবেশ প্ৰদূষণো কৰে।

৮. অপৰম্পৰাগত শক্তিৰ সম্পদ ব্যৱহাৰৰ সুবিধা কি?

উত্তৰ: অপৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদসমূহ (যেনে: সৌৰ, বায়ু, আৰু ভূ-তাপীয় শক্তি) অক্ষয়, অৰ্থাৎ কেতিয়াও শেষ নহয়। ইয়াৰ মূল সুবিধা হৈছে এইবোৰে কোনো ধৰণৰ বিষাক্ত গেছ বা প্ৰদূষণ সৃষ্টি নকৰে আৰু পৰিবেশ-বান্ধৱ।

৯. সৰ্বব্যাপী (Ubiquitous) আৰু স্থানভিত্তিক (Localized) সম্পদৰ পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: যিবোৰ সম্পদ পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে পোৱা যায়, তাক সৰ্বব্যাপী সম্পদ বোলে (যেনে: বায়ু, সূৰ্যৰ পোহৰ)। আনহাতে, যিবোৰ সম্পদ কেৱল নিৰ্দিষ্ট কিছুমান ভৌগোলিক স্থানতহে পোৱা যায়, তাক স্থানভিত্তিক সম্পদ বোলে (যেনে: তাম, সোণ, খনিজ তেল)।

১০. বায়ু প্ৰদূষণৰ দুটা প্ৰধান কাৰণ লিখা।

উত্তৰ:

১. উদ্যোগ আৰু যান-বাহনৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা ধোঁৱা (যেনে: কাৰ্বন মন’ক্সাইড, চালফাৰ ডাই-অক্সাইড)।

২. গছ-গছনি কটা (বনানীকৰণ হ্ৰাস) আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ অতিমাত্ৰা দহন।

১১. জলচক্ৰই প্ৰাকৃতিক সম্পদ ব্যৱস্থাপনা লগত কেনেকৈ সম্পৰ্ক ৰাখে?

উত্তৰ: জলচক্ৰৰ জৰিয়তে পৃথিৱীৰ পানী বাষ্পীভৱন, ঘনীভবন আৰু অধঃক্ষেপণৰ মাধ্যমেৰে নিৰন্তৰ চক্ৰাকাৰে ঘূৰি থাকে। ই পানীৰ শুদ্ধিকৰণ কৰে আৰু নদী, হ্ৰদ তথা ভূ-গৰ্ভৰ পানী পুনৰ ভৰ্তি কৰি সমগ্ৰ পৰিসংস্থিতি সজীৱ কৰি ৰাখে।

১২. সম্ভাব্য সম্পদ (Potential Resources) কাক বোলে?

উত্তৰ: যিবোৰ সম্পদ কোনো এটা অঞ্চলত বৰ্তমান আছে আৰু ভৱিষ্যতে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষমতা আছে, কিন্তু উন্নত প্ৰযুক্তি বা মূলধনৰ অভাৱত বৰ্তমান পূৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, তাক সম্ভাব্য সম্পদ বোলে (যেনে: লডাখৰ ইউৰেনিয়াম)।

১৩. মাটিৰ অৱক্ষয় (Soil Degradation) কি?

উত্তৰ: অতিৰিক্ত ৰাসায়নিক সাৰ ব্যৱহাৰ, অভয়াৰণ্যত অতিমাত্ৰা পশু চৰণ, বন ধ্বংস আৰু পানীৰ খহনীয়াৰ ফলত মাটিৰ উৰ্বৰতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোকে মাটিৰ অৱক্ষয় বোলে।

১৪. শক্তি সম্পদ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত 'শক্তি সংৰক্ষণ' কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?

উত্তৰ: আমাৰ প্ৰধান শক্তিৰ উৎস (কয়লা, তেল) অতি সীমিত। শক্তি সংৰক্ষণ কৰিলে অপচয় ৰোধ হয়, অৰ্থনৈতিক খৰচ কমে আৰু গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ দৰে ডাঙৰ সমস্যাসমূহ ৰোধ কৰাত সহায় হয়।

১৫. মানৱ নিৰ্মিত সম্পদ কি? দুটা উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: মানুহে নিজৰ জ্ঞান, বুদ্ধি আৰু প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰাকৃতিক উপাদানবোৰক সলাই নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি যিবোৰ নতুন বস্তুলৈ ৰূপান্তৰ কৰে, তাকে মানৱ নিৰ্মিত সম্পদ বোলে। যেনে: ৰাস্তা-ঘাট, অট্টালিকা, দলং।

৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (৫ টা)

প্ৰশ্ন ১: প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ শ্ৰেণীবিভাজন বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহক সিহঁতৰ উৎপত্তি, ব্যৱহাৰ, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰাপ্তিৰ আধাৰত কেইবাটাও ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি:

• ১. উৎপত্তিৰ আধাৰত:

  • জৈৱিক সম্পদ (Biotic): জীৱমণ্ডলৰ পৰা পোৱা সজীৱ উপাদান, যেমন- উদ্ভিদ, প্ৰাণী, অৰণ্য, আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধন।

  • অজৈৱিক সম্পদ (Abiotic): নির্জীৱ পদাৰ্থৰ পৰা প্ৰাপ্ত সম্পদ, যেমন- মাটি, পানী, বায়ু আৰু খনিজ পদাৰ্থ।

• ২. স্থায়িত্ব বা নবীকৰণৰ আধাৰত:

  • নবীকৰণযোগ্য সম্পদ (Renewable): যিবোৰ সম্পদ ব্যৱহাৰৰ পিছতো প্ৰাকৃতিকভাৱে পুনৰ সৃষ্টি হৈ থাকে। যেনে: সৌৰ শক্তি, বায়ু, আৰু অৰণ্য।

  • অনবীকৰণযোগ্য সম্পদ (Non-Renewable): যিবোৰৰ মজুত সীমিত আৰু এবাৰ শেষ হ’লে পুনৰ সৃষ্টি হ’বলৈ লাখ লাখ বছৰ লাগে। যেনে: কয়লা, পেট্ৰ’লিয়াম, খনিজ ধাতু।

• ৩. বিকাশ আৰু ব্যৱহাৰৰ আধাৰত:

  • প্রকৃত সম্পদ (Actual): যাৰ পৰিমাণ জনা যায় আৰু বৰ্তমান ব্যৱহাৰ হৈ আছে (যেনে: অসমৰ খনিজ তেল)।

  • সম্ভাব্য সম্পদ (Potential): যিবোৰ সম্পদ উপলব্ধ কিন্তু ভৱিষ্যতৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰখা হৈছে।

• ৪. বিতৰণৰ আধাৰত:

  • সৰ্বব্যাপী (Ubiquitous): যিবোৰ সকলোতে পোৱা যায় (যেনে: বায়ু)।

  • স্থানভিত্তিক (Localized): যিবোৰ নির্দিষ্ট স্থানতহে পোৱা যায় (যেনে: সোণ, তাম)।

প্ৰশ্ন ২: জলসম্পদৰ গুৰুত্ব আৰু ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ বাবে ল’বলগীয়া পদক্ষেপসমূহ লিখা।

উত্তৰ: জলসম্পদৰ গুৰুত্ব:

পানী হৈছে পৃথিৱীৰ সকলো জীৱৰ অস্তিত্বৰ মূল আধাৰ। মানুহৰ খোৱাপানী, অনাময়, কৃষি কাৰ্যত জলসিঞ্চন, উদ্যোগ চলোৱা, আৰু জলবিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে পানী অপৰিহাৰ্য। কিন্তু পৃথিৱীৰ মুঠ পানীৰ ভিতৰত মাত্ৰ প্ৰায় ২.৫% হে মিঠা পানী আৰু তাৰে বেছিভাগেই বৰফ ৰূপত মেৰু অঞ্চলত জমা হৈ আছে।

জলসম্পদ সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপসমূহ:

১. বৃষ্টিজল সংৰক্ষণ (Rainwater Harvesting): বৰষুণৰ পানী ঘৰৰ চাল বা মুকলি ঠাইত ধৰি ৰাখি ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ বৃদ্ধি কৰা বা পোনে পোনে ব্যৱহাৰ কৰা।

২. অপচয় ৰোধ: ঘৰুৱা আৰু উদ্যোগিক খণ্ডত পানীৰ অপচয় ৰোধ কৰিবলৈ আধুনিক টেপ আৰু প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰা।

৩. কৃষি খণ্ডত কাৰ্যকৰী ব্যৱহাৰ: পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চনৰ পৰিৱৰ্তে 'ড্ৰিপ ইৰিগেশ্যন' (Drip Irrigation) বা টুপাল জলসিঞ্চন ব্যৱহাৰ কৰি পানীৰ অপচয় কমোৱা।

৪. প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ: উদ্যোগৰ আৱৰ্জনা আৰু নৰ্দমাৰ অপৰিষ্কাৰ পানী নদীত পেলোৱাৰ আগতে শোধন কৰা।

৫. বনাঞ্চল বৃদ্ধি: অধিক গছ ৰোপণ কৰিলে মাটিৰ পানী ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়।

প্ৰশ্ন ৩: মাটি বা মৃত্তিকা সম্পদ কি? মাটিৰ খহনীয়াৰ কাৰণ আৰু প্ৰতিৰোধৰ উপায়সমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: মাটি সম্পদ: পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত থকা শিলাখণ্ডৰ অৱক্ষয় আৰু জৈৱিক পদাৰ্থৰ মিশ্ৰণৰ দ্বাৰা গঠিত পাতল স্তৰটোৱেই হৈছে মাটি। ই উদ্ভিদৰ বিকাশ আৰু কৃষিৰ বাবে অতিকৈ প্ৰয়োজনীয়।

মাটিৰ খহনীয়াৰ কাৰণসমূহ:

• বন ধ্বংস (Deforestation): অতিৰিক্তভাৱে গছ কটাৰ ফলত মাটি ধৰি ৰখা শিপাবোৰ নাইকিয়া হয়।

• অতিৰিক্ত পশু চৰণ: গৰু-মহ আদি অতিৰিক্তভাৱে চৰালে মাটিৰ ঘাঁহৰ আৱৰণ শেষ হৈ যায়।

• প্ৰাকৃতিক কাৰক: প্ৰবল বৰষুণ, বানপানী আৰু তীব্ৰ বতাহৰ ফলত মাটিৰ উপৰিভাগ উটুৱাই লৈ যায়।

• পৰম্পৰাগত কৃষি পদ্ধতি: পাহাৰত অবিবেচকভাৱে কৰা ঝুম খেতিয়ে মাটি খহনীয়া বৃদ্ধি কৰে।

প্ৰতিৰোধৰ উপায়:

১. ব্যাপক বৃক্ষৰোপণ: খালী ঠাইত গছ-গছনি ৰোপণ কৰি মাটি সুৰক্ষিত কৰা।

২. ধাপ খেতি (Terrace Farming): পাহাৰীয়া ঢালত ধাপ কাটি খেতি কৰিলে পানীৰ গতি হ্ৰাস পায় আৰু মাটি খহনীয়া কমে।

৩. ফাৰ্ম ফৰেষ্ট্ৰী আৰু ফালে ফালে গছ ৰোপণ: বতাহৰ গতি ৰোধ কৰিবলৈ খেতিপথাৰৰ কাষত 'শ্বেল্টাৰ বেল্ট' (Shelter belts) হিচাপে গছ ৰোৱা।

৪. নিয়ন্ত্ৰিত পশু চৰণ: মুকলি ঠাইত অতিৰিক্তভাৱে পশু চৰোৱাত বাধা আৰোপ কৰা।

প্ৰশ্ন ৪: অৰণ্য সম্পদ পৰিসংস্থিতি আৰু মানৱ সমাজৰ বাবে কিয় অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ? ইয়াৰ অৱক্ষয়ৰ মূল কাৰণসমূহ কি কি?

উত্তৰ: অৰণ্য সম্পদৰ গুৰুত্ব:

• পৰিবেশৰ সমতা: অৰণ্যই বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড শোষণ কৰি অক্সিজেন যোগান ধৰে, যাৰ দ্বাৰা উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰিত হয়।

• জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ আৱাসস্থল: অৰণ্য হৈছে ধৰাখনৰ হাজাৰ হাজাৰ প্ৰজাতিৰ জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদৰ আশ্ৰয়স্থল।

• অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব: অৰণ্যৰ পৰা কাঠ, বাঁহ, ঔষধি গছ, মৌ-জোল, ৰেজিন আদি আপুৰুগীয়া সামগ্ৰী পোৱা যায়।

• প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ প্ৰতিৰোধ: অৰণ্যই বানপানী, মাটিৰ খহনীয়া আৰু মৰুভূমিকৰণ ৰোধ কৰাত ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰে।

অৰণ্য অৱক্ষয় বা বন ধ্বংসৰ কাৰণসমূহ:

১. জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু নগৰীকৰণ: মানুহৰ বাসস্থান, ৰাস্তা-ঘাট আৰু উদ্যোগ স্থাপনৰ বাবে বনভূমি কাটি তহিলুং কৰা হৈছে।

২. কৃষি সম্প্ৰসাৰণ: কৃষিভূমি সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে আৰু ঝুম খেতিৰ বাবে বনাঞ্চল জুই লগাই ধ্বংস কৰা হয়।

৩. কাষ্ঠ ব্যৱসায়: ঘৰুৱা আচবাব, কাগজ উদ্যোগ আৰু ইন্ধনৰ বাবে অবৈধভাৱে গছ কটা।

৪. দাবানল (Forest Fire): প্ৰাকৃতিক বা মানৱসৃষ্ট কাৰণত অৰণ্যত জুই লাগি বৃহৎ বনাঞ্চল ধ্বংস হোৱা।

প্ৰশ্ন ৫: শক্তি সম্পদ বুলিলে কি বুজা? পৰম্পৰাগত আৰু অপৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদৰ বৈশাদৃশ্য বা পাৰ্থক্যসমূহৰ এক বিশদ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: শক্তি সম্পদ: যিবোৰ প্ৰাকৃতিক উপাদান ব্যৱহাৰ কৰি তাপ, পোহৰ বা যান্ত্ৰিক শক্তি উৎপাদন কৰিব পাৰি, তাকে শক্তি সম্পদ বোলে (যেনে: কয়লা, সূৰ্যৰ পোহৰ, পানী)।

পৰম্পৰাগত আৰু অপৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদৰ পাৰ্থক্য:

সামৰণি: ভৱিষ্যতৰ পৰিবেশ সুৰক্ষা আৰু শক্তিৰ নাটনি দূৰ কৰিবলৈ আমাক পৰম্পৰাগত শক্তিৰ সলনি অপৰম্পৰাগত শক্তিৰ দিশে ধাৱমান হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।

Part A: One-Mark Questions (15)

1. What are natural resources?

Answer: Natural resources are materials and substances that occur naturally in the environment and are useful to humans.

2. Name any two natural resources.

Answer: Air and water.

3. Which natural resource is essential for breathing?

Answer: Air.

4. Which natural resource is necessary for drinking and agriculture?

Answer: Water.

5. What is soil?

Answer: Soil is the upper layer of the Earth's surface that supports plant growth.

6. What are mineral resources?

Answer: Mineral resources are naturally occurring inorganic substances found in the Earth's crust.

7. Why are forests considered natural resources?

Answer: Forests provide timber, food, oxygen, and habitats for wildlife.

8. What are energy resources?

Answer: Energy resources are natural materials used to produce energy.

9. Give one example of a mineral resource.

Answer: Iron ore.

10. Which natural resource helps maintain ecological balance?

Answer: Forests.

11. What is meant by the classification of natural resources?

Answer: It is the process of grouping natural resources based on their characteristics.

12. Which resource is used for crop production?

Answer: Soil.

13. Name one renewable natural resource.

Answer: Forest.

14. Name one non-renewable natural resource.

Answer: Mineral.

15. Why are natural resources important?

Answer: They support human life and economic development.

Part B: Two-Mark Questions (15)

(Maximum 50 Words Each)

1. Define natural resources.

Answer: Natural resources are naturally available materials that humans use for survival and development. Examples include air, water, soil, forests, minerals, and energy resources.

2. Why is air an important natural resource?

Answer: Air provides oxygen for respiration, carbon dioxide for photosynthesis, and helps regulate the Earth's climate, making it essential for all living organisms.

3. State two uses of water as a natural resource.

Answer: Water is used for drinking, irrigation, industrial production, sanitation, and generating hydroelectric power.

4. Why is soil important?

Answer: Soil supports plant growth, stores nutrients and water, and provides a habitat for many organisms. It is essential for agriculture.

5. What are mineral resources? Give one example.

Answer: Mineral resources are naturally occurring inorganic substances found in the Earth's crust. Example: Iron ore.

6. Mention two benefits of forests.

Answer: Forests provide timber and fuel, protect biodiversity, maintain ecological balance, and help reduce soil erosion.

7. What are energy resources?

Answer: Energy resources are natural materials that provide energy for domestic, industrial, and transportation purposes. Examples include coal and sunlight.

8. What is the classification of natural resources?

Answer: Classification of natural resources means arranging them into different groups according to their characteristics, origin, or availability.

9. Differentiate between renewable and non-renewable resources.

Answer: Renewable resources can be naturally replenished, while non-renewable resources are limited and cannot be replaced within a human lifetime.

10. Why should natural resources be conserved?

Answer: Conservation helps maintain ecological balance, prevents resource depletion, and ensures their availability for future generations.

11. Name the major natural resources included in this unit.

Answer: Air, water, soil, mineral resources, forests, and energy resources.

12. Why are forests valuable to humans?

Answer: Forests supply timber, medicinal plants, fuel, food, clean air, and provide habitats for wildlife.

13. Why are mineral resources important?

Answer: Minerals are essential raw materials used in construction, manufacturing, transportation, and industrial development.

14. Give two examples of energy resources.

Answer: Coal and sunlight.

15. Why is the study of natural resources important?

Answer: It helps us understand their uses, importance, proper management, and the need for sustainable utilization.

Part C: Five-Mark Descriptive Questions (5)

(Maximum 200 Words Each)

1. What are natural resources? Explain their importance.

Answer: Natural resources are materials and substances that occur naturally in the environment and are useful for human life. They include air, water, soil, mineral resources, forests, and energy resources. These resources form the foundation of life and economic development. Natural resources are important because they provide oxygen for breathing, water for drinking and agriculture, fertile soil for growing crops, minerals for industries, forests for biodiversity and ecological balance, and energy resources for transportation, industries, and households. They also support economic growth and improve the quality of life.

The careful use and conservation of natural resources ensure that they remain available for present and future generations. Proper management also helps maintain environmental balance and supports sustainable development.

2. Explain the importance of air, water, and soil as natural resources.

Answer: Air, water, and soil are the basic natural resources necessary for life. Air provides oxygen for respiration and carbon dioxide for photosynthesis. It also helps regulate weather and climate. Water is essential for drinking, cooking, agriculture, sanitation, industries, and maintaining ecosystems. Every living organism depends on water for survival. Soil supports the growth of plants by supplying water and nutrients. It is the foundation of agriculture and provides habitat for many microorganisms and small animals.

Together, air, water, and soil support ecosystems, food production, biodiversity, and human survival. Their protection and proper management are essential for sustainable development.

3. Describe the importance of forests and mineral resources.

Answer: Forests and mineral resources are valuable natural resources that contribute to human welfare and economic development. Forests provide timber, fuelwood, food, medicinal plants, and shelter for wildlife. They improve air quality, prevent soil erosion, regulate climate, and maintain biodiversity. Mineral resources are naturally occurring substances found in the Earth's crust. They are used as raw materials in industries, construction, transportation, and manufacturing. Minerals such as iron, copper, and limestone are essential for producing many goods.

The responsible use and conservation of forests and minerals are necessary to protect the environment and ensure that these resources remain available for future generations.

4. Explain energy resources and their importance.

Answer: Energy resources are natural materials that produce energy for human use. They are essential for domestic activities, industries, agriculture, transportation, and communication. Examples include coal, petroleum, natural gas, sunlight, wind, and water. These resources provide electricity, fuel for vehicles, and power for machines. Energy resources play an important role in economic growth and improving living standards. However, some energy resources are limited in quantity, making their careful use essential.

Efficient management and conservation of energy resources help reduce waste, protect the environment, and ensure a reliable energy supply for future generations.

5. Explain the classification of natural resources.

Answer: Classification of natural resources is the process of grouping resources according to their characteristics and availability. This classification helps in understanding their proper use and management. Natural resources may be classified into renewable and non-renewable resources. Renewable resources can be replenished naturally over time, such as forests and sunlight. Non-renewable resources are limited and cannot be replaced within a short period, such as minerals and fossil fuels. Resources may also be grouped according to their type, including air, water, soil, forests, minerals, and energy resources.

A proper classification of natural resources helps in planning their sustainable use, reducing wastage, protecting the environment, and ensuring that these valuable resources remain available for future generations.