অতি চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :

প্ৰশ্ন ১: ইণ্টাৰনেট (Internet) বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: ইণ্টাৰনেট হৈছে বিশ্বজুৰি বিস্তৃত হৈ থকা কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্কসমূহৰ এক আন্তঃসংযোজিত জালিকাকাৰ প্ৰণালী, যাৰ জৰিয়তে গোটেই বিশ্বৰ কম্পিউটাৰ আৰু ডিভাইচসমূহে তথ্য আদান-প্ৰদান কৰিব পাৰে।

প্ৰশ্ন ২: ISP ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো কি?

উত্তৰ: ISP ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো হৈছে Internet Service Provider (ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰী)।

প্ৰশ্ন ৩: WWW ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন?

উত্তৰ: ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেব (WWW) ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হৈছে ছৰ টি Tim Berners-Lee (টিম বাৰ্নাৰ্ছ-লী)।

প্ৰশ্ন ৪: ৱেবছাইট (Website) কি?

উত্তৰ: ৱেবছাইট হৈছে কোনো বিশেষ ব্যক্তি, প্ৰতিষ্ঠান বা বিষয়ৰ সম্পৰ্কীয় ইণ্টাৰনেটত সংৰক্ষিত হৈ থকা আন্তঃসংযোজিত ৱেবপৃষ্ঠা (Web pages) ৰ এক সংগ্ৰহ।

প্ৰশ্ন ৫: ৱেব ব্ৰাউজাৰ (Web Browser) ৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: Google Chrome (বা Mozilla Firefox)।

প্ৰশ্ন ৬: চাৰ্চ ইঞ্জিন (Search Engine) ৰ মূল কাম কি?

উত্তৰ: ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেবত সংৰক্ষিত হৈ থকা কোটি কোটি ৱেবপৃষ্ঠাৰ পৰা ব্যৱহাৰকাৰীৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি নিৰ্দিষ্ট তথ্য বিচাৰি উলিয়াত সহায় কৰাই চাৰ্চ ইঞ্জিনৰ মূল কাম।

প্ৰশ্ন ৭: URL ৰ সম্পূৰ্ণ নাম কি?

উত্তৰ: URL ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হৈছে Uniform Resource Locator।

প্ৰশ্ন ৮: ডমেইন নাম (Domain Name) কি?

উত্তৰ: ডমেইন নাম হৈছে ইণ্টাৰনেটত থকা কোনো ৱেবছাইটৰ এক সুকীয়া আৰু সহজে মনত ৰাখিব পৰা আখৰযুক্ত নাম বা ঠিকনা (যেনে: google.com)।

প্ৰশ্ন ৯: IP Address ৰ IPv4 সচৰাচৰ কেইটা বিটৰ হয়?

উত্তৰ: IPv4 ঠিকনা সচৰাচৰ ৩২ বিটৰ (32-bit) হয়।

প্ৰশ্ন ১০: ই-মেইল (Electronic Mail) ৰ মুখ্য সুবিধাটো কি?

উত্তৰ: ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰ কৰি মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে পৃথিৱীৰ যিকোনো ঠাইলৈ লিখা বা ফাইল যুক্ত বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিব পৰাটো ই-মেইলৰ মূল সুবিধা।

প্ৰশ্ন ১১: প্ৰেৰণ কৰা ই-মেইলসমূহ সংৰক্ষিত হৈ থকা ই-মেইল ফোল্ডাৰটোৰ নাম কি?

উত্তৰ: Sent (বা Sent Mail) ফোল্ডাৰ।

প্ৰশ্ন ১২: ই-মেইল সংযুক্তি (Email Attachment) মানে কি?

উত্তৰ: ই-মেইল বাৰ্তাৰ সৈতে অতিৰিক্তভাৱে সংযোগ কৰি প্ৰেৰণ কৰা ফাইল (যেনে: ছবি, PDF ফাইল বা নথি) ক ই-মেইল সংযুক্তি বোলা হয়।

প্ৰশ্ন ১৩: CC আৰু BCC ৰ মূল পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: CC (Carbon Copy) ত দিয়া প্ৰাপ্তকৰ্তাৰ ই-মেইল ঠিকনা আন সকলোৱে দেখিব পায়, কিন্তু BCC (Blind Carbon Copy) ত দিয়া ঠিকনা আন প্ৰাপ্তকৰ্তাসকলে দেখিব নোৱাৰে।

প্ৰশ্ন ১৪: ৱেব ব্ৰাউজাৰ আৰু চাৰ্চ ইঞ্জিনৰ মাজত এটা প্ৰধান পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: ৱেব ব্ৰাউজাৰ হৈছে ৱেবপৃষ্ঠা খুলিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এক ছফ্টৱেৰ, আনহাতে চাৰ্চ ইঞ্জিন হৈছে ৱেবছাইটৰ তথ্য বিচাৰিবলৈ ব্ৰাউজাৰৰ ভিতৰত চলা এটা ৱেব প্ৰগ্ৰাম।

প্ৰশ্ন ১৫: ডমেইন নামৰ শেষত থকা '.org' এ কি সূচায়?

উত্তৰ: '.org' এ উক্ত ৱেবছাইটটো কোনো লাভহীন বা অ-বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠানৰ (Non-Profit Organization) বুলি সূচায়।

২. চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ (২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন) :

প্ৰশ্ন ১: ISP (ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰী) এ কেনেকৈ কাম কৰে?

উত্তৰ: ISP হৈছে এনে কিছুমান প্ৰতিষ্ঠান (যেনে- Jio, Airtel, BSNL), যিয়ে কপাৰ কেবুল, ফাইবাৰ অপটিক্স বা ৰেডিঅ’ তৰংগৰ জৰিয়তে নিজৰ মূল ডাটা চেণ্টাৰৰ সৈতে গ্ৰাহকৰ ডিভাইচসমূহ সংযোগ কৰে। ইহঁতে ব্যৱহাৰকাৰীক ইণ্টাৰনেট নেটৱৰ্কত প্ৰৱেশ কৰাৰ অনুমতি দিয়ে আৰু ডাটা আদান-প্ৰদানৰ সেৱা আগবঢ়ায়।

প্ৰশ্ন ২: ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেব (WWW) আৰু ইণ্টাৰনেটৰ পাৰ্থক্য বুজাই লিখা।

উত্তৰ: ইণ্টাৰনেট হৈছে কম্পিউটাৰ, ৰাউটাৰ আৰু কেবুলৰ দ্বাৰা গঠিত বৃহৎ ভৌতিক নেটৱৰ্ক সংহাৰ। আনহাতে, ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেব (WWW) হৈছে ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰ কৰি হাইপাৰটেক্সট (HTML) ৰ জৰিয়তে তথ্য আৰু ৱেবপৃষ্ঠাসমূহ একত্ৰিত কৰি সংৰক্ষণ আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা এক তথ্য ব্যৱস্থা।

প্ৰশ্ন ৩: ইণ্টাৰনেট সংযোগৰ মোডেম (Modem) ৰ ভূমিকা কি?

উত্তৰ: মোডেম (Modulation-Demodulation) ৰ প্ৰধান কাম হৈছে কম্পিউটাৰৰ পৰা অহা ডিজিটেল সংকেতক এনালগ সংকেতলৈ সলনি কৰা (যাতে যোগাযোগ লাইনৰ মাজেৰে যাব পাৰে) আৰু পুনৰ টেলিকম লাইনৰ পৰা অহা এনালগ সংকেতক ডিজিটেল সংকেতলৈ ৰূপান্তৰ কৰি কম্পিউটাৰক বুজিব পৰা কৰি তোলা।

প্ৰশ্ন ৪: ৱেব ব্ৰাউজাৰৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ১৯৯০ চনত টিম বাৰ্নাৰ্ছ-লীয়ে প্ৰথম ব্ৰাউজাৰ 'WorldWideWeb' তৈয়াৰ কৰিছিল। ব্ৰাউজাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা হৈছে ই ৱেব চাৰ্ভাৰত থকা HTML ক'ডসমূহক মানুহে পঢ়িব পৰা ভিজুৱেল ৰূপত (পাঠ্য, ছবি, ভিডিঅ') সজাই তুলি স্ক্ৰীনত প্ৰদৰ্শন কৰে।

প্ৰশ্ন ৫: চাৰ্চ ইঞ্জিনে কেনেকৈ তথ্য অনুসন্ধান কৰে?

উত্তৰ: চাৰ্চ ইঞ্জিনে মুখ্যতঃ তিনিটা ঢাপত কাম কৰে: ক্ৰলিং (Web Crawlers বা Spiders ব্যৱহাৰ কৰি নতুন ৱেবপৃষ্ঠা বিচাৰি উলিওৱা), ইনডেক্সিং (বিচাৰি পোৱা তথ্য ডাটাবেছত শৃঙ্খলাবদ্ধভাৱে সংৰক্ষণ কৰা), আৰু ৰেংকিং (ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিচৰা শব্দৰ লগত মিল থকা শুদ্ধ তথ্য ক্ৰমানুসাৰে প্ৰদৰ্শন কৰা)।

প্ৰশ্ন ৬: URL ৰ গঠন সংক্ষিপ্তভাৱে বুজাই লিখা।

উত্তৰ: এটা সম্পূর্ণ URL ৰ মুখ্যতঃ তিনিটা অংশ থাকে:

১. Protocol (যেনে- https://) - তথ্য স্থানান্তৰৰ নিয়ম।

২. Domain Name (যেনে- www.gauhati.ac.in) - চাৰ্ভাৰৰ সুকীয়া নাম।

৩. Path (যেনে- /syllabus/ict.html) - চাৰ্ভাৰৰ ভিতৰত থকা নিৰ্দষ্ট ফাইলৰ অৱস্থান।

প্ৰশ্ন ৭: IP Address কি আৰু ইয়াৰ প্ৰকাৰসমূহ কি কি?

উত্তৰ: IP Address (Internet Protocol Address) হৈছে ইণ্টাৰনেটত যুক্ত প্ৰতিটো ডিভাইচৰ এক অনন্য সংখ্যাগত চিনাক্তকৰণ ঠিকনা। ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰকাৰ দুটা: IPv4 (৩২ বিটৰ ডটযুক্ত সংখ্যা) আৰু IPv6 (১২৮ বিটৰ হেক্সাডেচিমেল সংখ্যা)। ইয়াৰ উপৰিও ষ্টেটিক আৰু ডাইনামিক IP Address ও থাকে।

প্ৰশ্ন ৮: ডমেইন নাম আৰু IP Address ৰ মাজত সম্পৰ্ক কি?

উত্তৰ: কম্পিউটাৰে ইণ্টাৰনেটত কাম কৰিবলৈ কেৱল IP Address (যেনে- 142.250.190.46) বুজি পায়, কিন্তু মানুহৰ বাবে এই সংখ্যাবোৰ মনত ৰখা টান। সেয়ে DNS (Domain Name System) ৰ জৰিয়তে কঠিন IP Address ক সহজে পঢ়িব পৰা ডমেইন নামলৈ (যেনে- google.com) ৰূপান্তৰ কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ৯: ই-মেইল একাউণ্ট এটা খুলোঁতে সুৰক্ষাৰ কি কি দিশ লক্ষ্য কৰিব লাগে?

উত্তৰ: ই-মেইল একাউণ্ট সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ:

১. এটা শক্তিশালী পাছৱৰ্ড (আখৰ, সংখ্যা আৰু বিশেষ চিনৰ মিশ্ৰণ) ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।

২. দ্বি-স্তৰীয় প্ৰমাণীকৰণ (Two-Factor Authentication বা 2FA) সক্ৰিয় কৰিব লাগে।

৩. পাছৱৰ্ড উদ্ধাৰৰ বাবে সঠিক ফোন নম্বৰ বা ই-মেইল যোগ দিয়া প্ৰয়োজন।

প্ৰশ্ন ১০: ই-মেইলত স্পেম (Spam) বা জংক (Junk) মেইল বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: অনাকাংক্ষিত, অসাধু উদ্দেশ্যৰে পঠিওৱা বা গণ-প্ৰচাৰ মূলক যিবোৰ ই-মেইল স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে ব্যৱহাৰকাৰীৰ ইনবক্সৰ পৰিৱৰ্তে এক সুকীয়া ফোল্ডাৰত জমা হয়, তাকে স্পেম মেইল বোলে। ই প্ৰায়ে ভুৱা বিজ্ঞাপন বা ফিচিং (Phishing) আক্ৰমণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ১১: ই-মেইল প্ৰেৰণ কৰাৰ সঠিক নিয়ম বা শিষ্টাচাৰ (Email Etiquette) কি?

উত্তৰ: ই-মেইল প্ৰেৰণ কৰোঁতে সদায় বিষয়বস্তুৰ লগত খাপ খোৱাকৈ চমুকৈ 'Subject' লিখিব লাগে। বাৰ্তাত উপযুক্ত সম্ভাষণ আৰু পেছাদাৰী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। ডাঙৰ সংযুক্তি থাকিলে ইয়াৰ আকাৰ পৰীক্ষা কৰা আৰু সংবেদনশীল বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰোঁতে প্ৰাপ্তকৰ্তাৰ ঠিকনা নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন।

প্ৰশ্ন ১২: ৱেব চাৰ্ভাৰ (Web Server) আৰু ৱেব ক্লায়েন্ট (Web Client) ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক বুজাই লিখা।

উত্তৰ: ৱেব ক্লায়েন্ট হৈছে ব্যৱহাৰকাৰীৰ কম্পিউটাৰ বা ব্ৰাউজাৰ যিয়ে তথ্য বিচাৰি অনুৰোধ জনায় (Request)। আনহাতে ৱেব চাৰ্ভাৰ হৈছে য’ত ৱেবছাইটৰ ফাইলাবোৰ জমা থাকে আৰু ক্লায়েন্টৰ অনুৰোধ পাই তথ্য যোগান ধৰে (Response)। এই গোটেই প্ৰক্ৰিয়াটো HTTP/HTTPS প্ৰট’কলৰ জৰিয়তে পৰিচালিত হয়।

প্ৰশ্ন ১৩: HTTPS ৰ মূল গুৰুত্ব কি?

উত্তৰ: HTTPS ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হৈছে Hypertext Transfer Protocol Secure। ই স্বাভাৱিক HTTP ৰ তুলনাত অধিক সুৰক্ষিত, কাৰণ ই ক্লায়েন্ট আৰু চাৰ্ভাৰৰ মাজত আদান-প্ৰদান হোৱা ডাটাক SSL/TLS এনক্ৰিপশ্বন (Encryption) ব্যৱহাৰ কৰি এনক্ৰিপ্ট কৰে, যাৰ ফলত হেকাৰে ডাটা চুৰি কৰিব নোৱাৰে।

প্ৰশ্ন ১৪: ই-মেইল সংযুক্তি (Email Attachment) ব্যৱহাৰ কৰোঁতে ল’বলগীয়া সতৰ্কতাসমূহ কি কি?

উত্তৰ: অচিনা বা সন্দেহজনক প্ৰেৰকৰ পৰা অহা সংযুক্তি (Attachment) কেতিয়াও ডাউনলোড বা অপেন কৰিব নালাগে, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে কম্পিউটাৰত ভাইৰাছ বা মালৱেৰ সোমাব পাৰে। লগতে, সংযুক্তি ফাইলৰ এক্সটেনশ্বন (যেনে- .exe, .vbs) সদায় পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজন।

প্ৰশ্ন ১৫: ৱেব চাৰ্চত কিৱৰ্ড (Keyword) ৰ গুৰুত্ব কি?

উত্তৰ: কিৱৰ্ড হৈছে ব্যৱহাৰকাৰীয়ে চাৰ্চ ইঞ্জিনত লিখা বিশেষ শব্দ বা বাক্যাংশ। সঠিক আৰু প্ৰাসংগিক কিৱৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰিলে চাৰ্চ ইঞ্জিনে কম সময়ৰ ভিতৰতে নিৰ্ভুল আৰু উপযুক্ত ৱেবপৃষ্ঠাসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীৰ আগত দাঙি ধৰিবলৈ সক্ষম হয়।

৩. দীঘল প্ৰশ্ন-উত্তৰ (৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন)

প্ৰশ্ন ১: ইণ্টাৰনেট সংযোগৰ বিভিন্ন পদ্ধতিসমূহ (Methods of Connecting to the Internet) বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ইণ্টাৰনেটৰ সুবিধা লাভ কৰিবলৈ কম্পিউটাৰ বা মোবাইল ডিভাইচক কোনো ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰী (ISP) ৰ নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংযোগ কৰিব লাগে। বৰ্তমান সময়ত উপলব্ধ প্ৰধান ইণ্টাৰনেট সংযোগ পদ্ধতিসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল:

১. ডায়েল-আপ (Dial-up) সংযোগ: ই হৈছে ইণ্টাৰনেটৰ একেবাৰে প্ৰাৰম্ভিক সংযোগ ব্যৱস্থা, য’ত টেলিফোন লাইন আৰু মোডেম ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ গতি অতি লেহেমীয়া (ধাৰণা কৰা হয় maximum 56 Kbps) আৰু সংযোগ থকা সময়ত ফোন লাইনটো আবদ্ধ হৈ থাকে।

২. ডি.এছ.এল (DSL - Digital Subscriber Line): এই ব্যৱস্থাতো পৰম্পৰাগত তামৰ টেলিফোন লাইন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ই উচ্চ গতিৰ ডিজিটেল ডাটা সঞ্চালন কৰিব পাৰে। ইয়াৰ সুবিধাজনকতাতো হৈছে ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰ কৰি থাকোঁতেও ফোনত কথা পাতিব পাৰি।

৩. ফাইবাৰ অপটিক্স (Fiber Optics): এইটো বৰ্তমান সময়ৰ আটাইতকৈ দ্ৰুততম সংযোগ মাধ্যম। ইয়াত কাঁচ বা প্লাষ্টিকৰ মিহি তাঁৰৰ মাজেৰে পোহৰৰ ৰশ্মিৰ (Light Pulses) ৰূপত ডাটা প্ৰেৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে ১ Gbps বা তাতোকৈ অধিক গতিৰ ইণ্টাৰনেট লাভ কৰিব পাৰি।

৪. ৱায়াৰলেছ বা মোবাইল নেটৱৰ্ক (Cellular Data/Wi-Fi): ম’বাইল টাৱাৰৰ পৰা নিৰ্গত ৰেডিঅ’ তৰংগৰ জৰিয়তে 3G, 4G, বা 5G প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ম’বাইল বা কম্পিউটাৰত ইণ্টাৰনেট সংযোগ কৰা হয়। Wi-Fi ৰ জৰিয়তে চমুকৰ পৰিসৰত তাৰহীনভাৱে ৰাউটাৰৰ পৰা সংকেত গ্ৰহণ কৰিব পৰা যায়।

৫. উপগ্ৰহ সংযোগ (Satellite Internet): ভৌগোলিকভাৱে দূৰৱৰ্তী আৰু কেবুল সংযোগ নথকা পাহাৰীয়া বা জনশূন্য অঞ্চলত মহাকাশৰ উপগ্ৰহৰ জৰিয়তে পোনপটীয়াভাৱে ইণ্টাৰনেট যোগান ধৰা হয়।

সামৰণিত, ব্যৱহাৰকাৰীৰ প্ৰয়োজন, স্থান আৰু আৰ্থিক সামৰ্থৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি উপযুক্ত সংযোগ পদ্ধতি বাছি লোৱা হয়।

প্ৰশ্ন ২: ডমেইন নাম ব্যৱস্থা (Domain Name System - DNS) কি? ই কেনেকৈ কাম কৰে আৰু Domain Name Extension সমূহৰ পৰিচয় দিয়া।

উত্তৰ: ডমেইন নাম ব্যৱস্থা (DNS) ক ইণ্টাৰনেটৰ "ফোনবুক" বুলি ক'ব পাৰি। ইণ্টাৰনেটত থকা প্ৰতিটো চাৰ্ভাৰৰ একোটা সংখ্যাগত IP Address (যেনে- 172.217.160.142) থাকে, যিটো মানুহৰ মনত ৰখা সম্ভৱ নহয়। DNS ৰ মূল কাম হৈছে সহজ আখৰযুক্ত ডমেইন নাম (যেনে- google.com) ক কম্পিউটাৰে বুজিব পৰা IP Address লৈ পৰিৱৰ্তন কৰা।

DNS ৰ কাৰ্যপ্ৰণালী:

যেতিয়া এজন ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ব্ৰাউজাৰত কোনো ৱেবছাইটৰ নাম টাইপ কৰে, তেতিয়া প্ৰথমে ক্লায়েন্ট কম্পিউটাৰে DNS Recursive Resolver লৈ অনুৰোধ পঠিয়ায়। Resolver এ ক্ৰমান্বয়ে Root Name Server, TLD (Top-Level Domain) Server আৰু অৱশেষত Authoritative Name Server ৰ পৰা অনুসন্ধান কৰি উক্ত ডমেইন নামটোৰ বিপৰীতে থকা নিৰ্দিষ্ট IP Address টো বিচাৰি উলিয়ায়। ইয়াৰ পিছত ব্ৰাউজাৰে পোনপটীয়াকৈ সেই IP চাৰ্ভাৰৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰি ৱেবপৃষ্ঠাটো স্ক্ৰীনত প্ৰদৰ্শন কৰে।

Domain Name Extension (TLD):

ডমেইন নামৰ শেষত ডট (.) ৰ পিছত থকা অংশটোক Extension বোলা হয়। ই ৱেবছাইটটোৰ প্ৰকাৰ বা দেশ সূচায়। প্ৰধান Extension সমূহ হ'ল:

• .com : বাণিজ্যিক বা সাধাৰণ ব্যৱহাৰৰ বাবে (Commercial)।

• .edu : শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে (Educational)।

• .gov : চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে (Government)।

• .org : অ-বাণিজ্যিক বা লাভহীন সংগঠনৰ বাবে (Organization)।

• .in, .us, .uk : দেশভিত্তিক (Country Code Top-Level Domain বা ccTLD)।

প্ৰশ্ন ৩: ই-মেইল কি? ই-মেইল প্ৰেৰণ আৰু গ্ৰহণ কৰাৰ সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো (Protocols সহ) বুজাই লিখা।

উত্তৰ: ই-মেইল (Electronic Mail) হৈছে ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে এজন ব্যক্তিয়ে আন এজন বা একাধিক ব্যক্তিলৈ ডিজিটেল বার্তা, পাঠ্য, ছবি বা ফাইলসমূহ খৰতকীয়াকৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ এক বহুল ব্যৱহৃত মাধ্যম।

ই-মেইল আদান-প্ৰদানৰ কাৰ্যপ্ৰণালী:

ই-মেইল প্ৰেৰণ আৰু গ্ৰহণ সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো ক্লায়েন্ট-চাৰ্ভাৰ আৰ্কিটেকচাৰ আৰু বিশেষ কিছুমান ইণ্টাৰনেট প্ৰট’কলৰ (Protocols) ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সম্পূৰ্ণ হয়:

১. বাৰ্তা প্ৰস্তুত আৰু প্ৰেৰণ: প্ৰেৰকে যেতিয়া মোৱাইল বা কম্পিউটাৰৰ ই-মেইল ক্লায়েন্টত (যেনে- Gmail বা Outlook) বাৰ্তা লিখি 'Send' বুটামত টিপে, তেতিয়া প্ৰেৰকৰ ই-মেইল ক্লায়েন্টে SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) ব্যৱহাৰ কৰি বাৰ্তাটি প্ৰেৰকৰ মেইল চাৰ্ভাৰলৈ প্ৰেৰণ কৰে।

২. চাৰ্ভাৰৰ পৰা চাৰ্ভাৰলৈ সংক্ৰমণ: প্ৰেৰকৰ মেইল চাৰ্ভাৰে প্ৰাপ্তকৰ্তাৰ ই-মেইল ঠিকনাৰ ডমেইন অংশটো চাই DNS ৰ সহায়ত প্ৰাপ্তকৰ্তাৰ মেইল চাৰ্ভাৰ বিচাৰি উলিয়ায় আৰু পুনৰ SMTP প্ৰট’কল ব্যৱহাৰ কৰি বাৰ্তাটি প্ৰাপ্তকৰ্তাৰ চাৰ্ভাৰলৈ প্ৰেৰণ কৰে।

৩. বাৰ্তা গ্ৰহণ আৰু সংৰক্ষণ: প্ৰাপ্তকৰ্তাৰ মেইল চাৰ্ভাৰে বার্তাটি গ্ৰহণ কৰি ইনবক্সত সংৰক্ষণ কৰি ৰাখে।

৪. বাৰ্তা ডাউনলোড বা পঢ়া: প্ৰাপ্তকৰ্তাই যেতিয়া নিজৰ মেইল একাউণ্ট খোলে, তেতিয়া তেওঁৰ ডিভাইচে তলত দিয়া দুটা প্ৰট’কলৰ যিকোনো এটা ব্যৱহাৰ কৰি চাৰ্ভাৰৰ পৰা বাৰ্তা গ্ৰহণ কৰে:

• POP3 (Post Office Protocol 3): ই চাৰ্ভাৰৰ পৰা মেইলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে ডাউনলোড কৰি ডিভাইচত ৰাখে আৰু চাৰ্ভাৰৰ পৰা মচি পেলায়।

• IMAP (Internet Message Access Protocol): ই মেইলসমূহ পোনপটীয়াকৈ চাৰ্ভাৰতেই ৰাখে, যাৰ ফলত ব্যৱহাৰকাৰীয়ে একাধিক ডিভাইচৰ পৰা মেইল সংযোগ কৰি পঢ়িব পাৰে।

প্ৰশ্ন ৪: ৱেব ব্ৰাউজাৰ আৰু চাৰ্চ ইঞ্জিনৰ পৰিচয় দি ইহঁতৰ মূল পাৰ্থক্যসমূহ এটি তালিকাৰ মাধ্যমেৰে বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰ: ইণ্টাৰনেটত তথ্য বিচাৰি পোৱা আৰু ৱেবপৃষ্ঠা দৰ্শন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ৱেব বাউজাৰ আৰু চাৰ্চ ইঞ্জিন দুয়োটাৰে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আছে, কিন্তু কাৰিকৰী দিশৰ পৰা ইহঁত ইটো সিটোৰ পৰা একেবাৰে পৃথক।

ৱেব ব্ৰাউজাৰ (Web Browser):

ৱেব ব্ৰাউজাৰ হৈছে ব্যৱহাৰকাৰীৰ ডিভাইচত ইনষ্টল থকা এবিধ ক্লায়েন্ট-চাইড এप्लिकেশ্যন ছফ্টৱেৰ, যাৰ জৰিয়তে ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেবত সংৰক্ষিত হৈ থকা HTML ৱেবপৃষ্ঠাসমূহ খুলিব আৰু চাব পাৰি। (যেনে: Google Chrome, Mozilla Firefox, Apple Safari)।

চাৰ্চ ইঞ্জিন (Search Engine):

চাৰ্চ ইঞ্জিন হৈছে ৱেবছাইট বা ৱেব প্ৰগ্ৰাম যিয়ে ইণ্টাৰনেটত সংৰক্ষিত কোটি কোটি তথ্যৰ মাজৰ পৰা ব্যৱহাৰকাৰীয়ে প্ৰৱেশ কৰোৱা বিশেষ শব্দৰ (Keywords) ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰাসংগিক তথ্য আৰু ৱেবছাইটৰ তালিকা বিচাৰি দিয়ে। (যেনে: Google, Bing, DuckDuckGo)।

ৱেব ব্ৰাউজাৰ আৰু চাৰ্চ ইঞ্জিনৰ মূল পাৰ্থক্যসমূহ:

প্ৰশ্ন ৫: ৱেবত তথ্য অনুসন্ধান কৰাৰ (Searching Information in Web) প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলপ্ৰসূভাৱে তথ্য বিচাৰি পাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলসমূহ (Effective Search Techniques) আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেবত (WWW) কোটি কোটি তথ্য সংৰক্ষিত হৈ থাকে। ইয়াৰ মাজৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় আৰু শুদ্ধ তথ্য ক্ষিপ্ৰতাৰে বিচাৰি পাবলৈ কিছুমান বিশেষ কৌশল বা Search Techniques ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

ফলপ্ৰসূ তথ্য অনুসন্ধানৰ কেইটামান প্ৰধান কৌশল:

১. উপযুক্ত কিৱৰ্ড (Specific Keywords) ৰ ব্যৱহাৰ: অপ্ৰাসংগিক দীঘল বাক্য লিখাৰ সলনি মূল শব্দসমূহ স্পষ্টভাৱে লিখিব লাগে। যেনে- "গোটেই গুৱাহাটীৰ বতৰ কেনেকুৱা" লিখাৰ সলনি "Guwahati Weather Today" লিখিলে সঠিক ফলাফল পোৱা যায়।

২. উদ্ধৃতি চিন (Quotation Marks "") ৰ ব্যৱহাৰ: কোনো নিৰ্দিষ্ট বাক্যাংশ ঠিক যিদৰে লিখা হৈছে তেনেদৰেই বিচাৰিবলৈ উদ্ধৃতি চিন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেনে- "Information and Communication Technology" বুলি বিচাৰিলে কেৱল এই সমগ্ৰ বাক্যাংশ থকা পৃষ্ঠাবোৰহে ওলাব।

৩. বুলিয়ান অপাৰেটৰ (Boolean Operators) ৰ ব্যৱহাৰ:

• AND: দুটা শব্দ একেলগে থকা পৃষ্ঠা বিচাৰিবলৈ (যেনে- Assam AND Tourism)

• OR: দুটা শব্দৰ ভিতৰত যিকোনো এটা থকা পৃষ্ঠা বিচাৰিবলৈ (যেনে- Java OR Python)

• NOT বা মাইনাস (-): কোনো বিশেষ শব্দ বাদ দিবলৈ (যেনে- Jaguar -car লিখিলে চিতা বাঘ সংক্ৰান্তীয় তথ্য ওলাব, গাড়ীখন নহয়)।

৪. ফাইলাৰ প্ৰকাৰ নিৰ্ধাৰণ (Filetype Search): নিৰ্দিষ্ট ফাইল ফৰ্মেট (যেনে PDF বা PPT) বিচাৰিবলৈ filetype: ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেনে- ICT syllabus filetype:pdf ।

৫. নিৰ্দিষ্ট ৱেবছাইটত অনুসন্ধান (Site-Specific Search): কেৱল এটা বিশেষ ৱেবছাইটৰ পৰা তথ্য বিচাৰিবলৈ site: অপাৰেটৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেনে- Admission 2026 site:gauhati.ac.in ।

Very Short Answer Questions — 1 Mark

1. What is the Internet?

Answer: The Internet is a worldwide network of interconnected computer networks that enables devices to communicate and exchange information using standard communication protocols.

2. Mention one important use of the Internet.

Answer: One important use of the Internet is accessing and sharing information from different parts of the world.

3. What is an Internet Service Provider (ISP)?

Answer: An ISP is an organization or company that provides users with access to the Internet and related services.

4. What is meant by Internet connectivity?

Answer: Internet connectivity refers to the connection that enables a device to communicate with and access resources available on the Internet.

5. What is the World Wide Web (WWW)?

Answer: The World Wide Web is a system of interlinked web pages and resources that users access through the Internet using web browsers.

6. What is a website?

Answer: A website is a collection of related web pages and other digital resources available under a particular web address or domain.

7. What is a web browser?

Answer: A web browser is software used to access, retrieve, and display web pages and other resources on the World Wide Web.

8. What is a search engine?

Answer: A search engine is an online service that helps users find information on the Web by entering keywords or search queries.

9. What is a URL?

Answer: URL stands for Uniform Resource Locator. It is the address used to identify and locate a resource on the Internet.

10. What is a domain name?

Answer: A domain name is a human-readable name used to identify a website or Internet service, such as example.com.

11. What is an IP address?

Answer: An IP address is a numerical address assigned to a device or network interface for identification and communication over an IP network.

12. What is electronic mail?

Answer: Electronic mail, or email, is a digital communication system used to send and receive messages through computer networks and the Internet.

13. What is an email account?

Answer: An email account is a user account that provides an email address and facilities for sending, receiving, storing, and managing electronic messages.

14. What is an email attachment?

Answer: An email attachment is a file sent along with an email message, such as a document, image, presentation, or PDF.

15. What does an email inbox contain?

Answer: An email inbox generally contains received email messages that are available for the user to read and manage.

Part B: Short Answer Questions — 2 Marks

15 Questions with Answers of Approximately 50 Words Each

1. Explain the major uses of the Internet.

Answer: The Internet is widely used for communication, education, entertainment, online banking, electronic commerce, information retrieval, social networking, and accessing digital services. Students can use it to obtain educational resources, attend online classes, communicate with teachers, and conduct research. Thus, the Internet has become an important tool for modern information exchange.

2. What is an ISP and why is it necessary?

Answer: An Internet Service Provider (ISP) is an organization that gives individuals or institutions access to the Internet. It may provide connectivity through different technologies and may also offer services such as email or web hosting. An ISP acts as the user's connection point to the wider Internet.

3. What are the basic requirements for connecting to the Internet?

Answer: Basic Internet connectivity generally requires a suitable digital device, network equipment or interface, a communication connection, and an Internet service provided by an ISP. Depending on the technology, the connection may use mobile networks, Wi-Fi, fibre-optic lines, or other communication systems. Appropriate network settings are also required.

4. Distinguish between the Internet and the World Wide Web.

Answer: The Internet is the global infrastructure of interconnected networks that supports communication between computers and devices. The World Wide Web is a service that operates over the Internet and consists of interconnected web resources accessed through browsers. Therefore, the Web is a part of the broader Internet, not the Internet itself.

5. What is the difference between a website and a web page?

Answer: A web page is an individual document or resource that can be displayed in a web browser. A website is a collection of related web pages and resources organized under a common domain or web address. For example, a website may contain separate pages for its home, services, contact, and other information.

6. What is the role of a web browser in Internet use?

Answer: A web browser allows users to access and interact with resources available on the World Wide Web. It receives web resources from servers and presents them in a readable form. Browsers also provide features such as navigation, bookmarking, downloading, tabbed browsing, and managing website-related data.

7. What is a search engine? How is it useful?

Answer: A search engine is a web-based service that helps users locate information available on the Internet. Users enter keywords or questions, and the search engine presents relevant results. It saves time by organizing and retrieving information from a very large collection of indexed web resources.

8. How should a user search effectively for information on the Web?

Answer: Effective searching begins with selecting specific and meaningful keywords related to the required information. Users should avoid unnecessarily broad terms and examine several relevant results. They should also compare information from reliable sources and check the author, date, and context before accepting information as accurate.

9. Explain the meaning of URL with its basic components.

Answer: A URL, or Uniform Resource Locator, identifies the location of a resource on the Web. A typical URL may contain a scheme such as https, a domain name, and a path identifying a particular resource. Additional components, such as a query or fragment, may also appear when required.

10. What is a domain name, and why is it used?

Answer: A domain name is a human-readable Internet name that identifies a website or Internet service. It is easier for users to remember than a numerical IP address. The Domain Name System (DNS) translates domain names into corresponding IP addresses so that network communication can take place.

11. What is an IP address? Mention its main purpose.

Answer: An IP address is an address used to identify a network interface or device within an IP network. It enables data to be directed to the appropriate destination. Two commonly used versions are IPv4 and IPv6. IPv4 uses 32-bit addresses, while IPv6 uses 128-bit addresses.

12. What are the basic functions of electronic mail?

Answer: Electronic mail allows users to compose, send, receive, read, reply to, forward, and organize digital messages. Email messages may contain text and can also include files as attachments. Email provides a convenient and relatively fast method of communication for individuals, educational institutions, businesses, and organizations.

13. What is an email account? What information does it provide?

Answer: An email account is a service-based account through which a user manages electronic messages. It is associated with a unique email address and normally provides facilities for composing, sending, receiving, storing, searching, and organizing messages. Access generally requires authentication using appropriate account credentials or security mechanisms.

14. How can a user send and receive an email?

Answer: To send an email, the user opens the email service, selects the compose option, enters the recipient's address, writes the subject and message, and sends it. Received messages normally appear in the inbox. The user can open an incoming message to read it and can reply or forward it.

15. What is an email attachment? How is it used?

Answer: An email attachment is a digital file included with an email message. It may be a document, photograph, spreadsheet, presentation, or another permitted file type. The sender selects the file while composing the message and attaches it before sending. The recipient can usually view or download the attached file.

Part C: Long Answer Questions — 5 Marks

1. Explain the concept of the Internet, its major uses, and the basic process of connecting to the Internet.

Answer: The Internet is a worldwide system of interconnected computer networks that communicate with one another using the Internet Protocol (IP) suite. It enables computers, smartphones, servers, and other networked devices to exchange information and access various online services.

The Internet has numerous uses in modern life. It supports communication through email, messaging, voice calls, and video conferencing. It is an important source of education and information, allowing students to access digital libraries, learning materials, research resources, and online courses. It is also used for electronic commerce, online banking, entertainment, social networking, government services, and professional activities.

To connect to the Internet, a user generally needs an Internet-capable device and a suitable network connection. The connection may be established through mobile data, Wi-Fi, fibre-optic broadband, or other technologies. An Internet Service Provider (ISP) provides access to the Internet. Network equipment such as a modem, router, or mobile communication hardware may be involved depending on the connection method.

Once connected, the device receives appropriate network configuration and can communicate with Internet servers. Users can then access websites, send emails, search for information, and use other Internet-based services.

2. Explain the World Wide Web, websites, web browsers, search engines, and the process of searching for information on the Web.

Answer: The World Wide Web (WWW) is a system of interconnected web resources that users access through the Internet. Web resources are commonly organized into websites and web pages and can contain text, images, audio, video, hyperlinks, and interactive content.

A website is a collection of related web pages and resources associated with a particular domain. Individual pages within a website provide specific information or functions. To access these resources, users generally employ a web browser, which retrieves web content from servers and displays it on the user's device.

A search engine helps users find information on the Web. It maintains an index of web resources and presents results in response to users' search queries. A user normally enters keywords or a question into the search field and examines the resulting pages.

Effective web searching requires careful selection of keywords. Specific terms usually produce more focused results than very general terms. Users should examine multiple results and prefer information from reliable and authoritative sources. The accuracy and relevance of information should be evaluated rather than accepting every search result as correct.

Thus, browsers provide access to Web resources, while search engines help users locate relevant information efficiently.

3. What is a URL? Explain domain names and IP addresses and describe their relationship in accessing Internet resources.

Answer: A URL (Uniform Resource Locator) is a standardized address used to identify and locate a resource on the Web. A URL may specify the method of access, the host or domain, and the particular resource being requested. For example, in a URL such as https://www.example.com/page, https identifies the scheme, www.example.com identifies the host, and /page identifies a particular path.

A domain name is a human-readable name used to identify an Internet service or website. People generally find names easier to remember than numerical addresses. Domain names are organized hierarchically and may include extensions such as .com, .org, .edu, or country-code domains.

An IP address is a numerical address associated with a network interface or device for communication using the Internet Protocol. IPv4 addresses are 32 bits long, whereas IPv6 addresses are 128 bits long.

The Domain Name System (DNS) provides the essential connection between human-readable domain names and IP addresses. When a user enters a domain name, DNS can resolve the name to an appropriate IP address so that the device can communicate with the relevant server or service.

Thus, URLs, domain names, DNS, and IP addresses work together to make Internet resources accessible.

4. Explain electronic mail, including an email account, sending and receiving emails, accessing sent emails, and email attachments.

Answer: Electronic mail (email) is a digital communication system that enables users to exchange messages over computer networks and the Internet. It is widely used for personal, academic, professional, and organizational communication.

To use email, a person generally needs an email account provided by an email service. The account is associated with a unique email address and provides facilities for composing, sending, receiving, storing, and managing messages. Users normally authenticate themselves before accessing their accounts.

To send an email, the user opens the compose function and enters the recipient's email address. A subject and message are added, and the message is then sent. When messages are received, they normally appear in the inbox, where the user can open and read them. The user may reply to or forward a received message when necessary.

Messages that a user has successfully sent are commonly stored in a Sent or Sent Mail folder. This allows the user to access previously sent messages and review their contents.

An email attachment is a file included with an email. Documents, images, spreadsheets, presentations, and other files can be attached, subject to the limits and security rules of the email service. Attachments allow users to exchange digital files conveniently along with messages.

5. Discuss the important Internet and Web technologies covered in the syllabus and explain how they work together in everyday information access.

Answer: Internet and Web technologies provide the foundation for accessing, finding, and exchanging digital information. The Internet provides the global network infrastructure through which computers and other devices communicate. Users obtain Internet connectivity through an Internet Service Provider (ISP) using technologies such as broadband, fibre, Wi-Fi, or mobile networks.

The World Wide Web operates as an important service over the Internet. Users access websites and web pages through a web browser. A website is identified through a domain name and its resources can be located using a URL. Behind the scenes, the Domain Name System (DNS) helps translate human-readable domain names into IP addresses, allowing communication with the appropriate network destination.

When users need particular information, they can employ search engines. By entering appropriate keywords, users can locate relevant Web resources. However, search results should be evaluated carefully for accuracy, reliability, and relevance.

Electronic mail provides another major Internet-based communication facility. Users with email accounts can send and receive messages, access previously sent messages, and exchange files through attachments.

Therefore, these technologies perform complementary functions: Internet connectivity provides communication, the Web provides interconnected information resources, browsers provide access, search engines assist discovery, addressing systems identify resources, and email supports digital communication and file exchange. Together, they form an essential part of modern digital information use.