১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা)
১. স্বাস্থ্য-বৰ্ধক আচৰণ (Health-Enhancing Behaviours) বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰ: যিবোৰ আচৰণে ব্যক্তিৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক স্বাস্থ্য ভালে ৰখাত সহায় কৰে, সেইবোৰক স্বাস্থ্য-বৰ্ধক আচৰণ বোলে।
২. ব্যায়ামৰ দ্বাৰা দেহত নিঃসৰণ হোৱা এবিধ হৰমোনৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: এণ্ডৰফিন (Endorphins)।
৩. পুষ্টি (Nutrition) কি?
উত্তৰ: শৰীৰক প্ৰয়োজনীয় শক্তি, বৃদ্ধি আৰু ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা প্ৰদান কৰিবলৈ খাদ্যৰ পৰা উপাদান গ্ৰহণ কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোৱেই হ’ল পুষ্টি।
৪. স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিসাধন কৰা এটা আচৰণৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: ধূমপান বা অতিৰিক্ত মদ্যপান।
৫. স্বাস্থ্য ৰক্ষাকাৰী আচৰণ (Health Protective Behaviours) কাক বোলে?
উত্তৰ: সম্ভাব্য ৰোগ বা দুৰ্ঘটনাৰ পৰা বাচি থাকিবলৈ সজাগভাৱে গ্ৰহণ কৰা আচৰণসমূহেই হ’ল স্বাস্থ্য ৰক্ষাকাৰী আচৰণ।
৬. যোগাসনৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰ: শৰীৰ, মন আৰু উশাহ-নিশাহৰ সংযম ঘটাই মানসিক শান্তি আৰু শাৰীৰিক সুস্থতা অৰ্জন কৰা।
৭. ৰোগ ব্যৱস্থাপনা (Illness Management) মানে কি?
উত্তৰ: ৰোগ ধৰা পৰাৰ পিছত ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু সুস্থ হৈ উঠাৰ বাবে লোৱা চিকিৎসামূলক পদক্ষপকে ৰোগ ব্যৱস্থাপনা বোলে।
৮. সুষম আহাৰৰ (Balanced Diet) এটা প্ৰধান উপাদান কি?
উত্তৰ: প্ৰ’টিন (বা ভিটামিন, কাৰ্ব’হাইড্ৰেট)।
৯. দৈনিক নিয়মিত ব্যায়ামে মানসিক চাপ কেনেকৈ কমায়?
উত্তৰ: ব্যায়ামে মগজুত মানসিক চাপ সৃষ্টিকাৰী হৰমোন কমায় আৰু মন প্ৰফুল্লিত ৰাখে।
১০. স্বাস্থ্য-বিঘ্নকাৰী আচৰণে শৰীৰৰ ওপৰত কেনেকুৱা প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰ: ই শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা হ্ৰাস কৰে আৰু দীৰ্ঘম্যাদী ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে।
১১. স্বাস্থ্য ৰক্ষাৰ বাবে সিট বেল্ট (Seatbelt) বন্ধাটো কি ধৰণৰ আচৰণ?
উত্তৰ: স্বাস্থ্য ৰক্ষাকাৰী বা প্ৰতিৰোধমূলক আচৰণ।
১২. যোগাসনে মানসিক একাগ্রতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰেনে?
উত্তৰ: হয়, যোগাসনে মন সুস্থিৰ কৰি একাগ্ৰতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে।
১৩. ৰোগ প্ৰতিৰোধ ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰাত খাদ্যৰ কোনটো উপাদানে প্ৰধান ভূমিকা লয়?
উত্তৰ: ভিটামিন আৰু খনিজ লৱণ।
১৪. ধুমপান ত্যাগ কৰাটো কি ধৰণৰ আচৰণৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰ: স্বাস্থ্য-বৰ্ধক আচৰণ।
১৫. স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাপনাৰ মূল লক্ষ্য কি?
উত্তৰ: ব্যক্তিৰ শাৰীৰিক, মানসিক আৰু সামাজিক সামগ্ৰিক কুশলতা বা সুস্থতা নিশ্চিত কৰা।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা - প্ৰতিটো ৫০ টা শব্দৰ ভিতৰত)
১. স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাপনা (Health Management) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাপনা হ’ল এনে এক প্ৰক্ৰিয়া য’ত ব্যক্তিয়ে নিজৰ স্বাস্থ্য উন্নত কৰা, ৰোগ প্ৰতিৰোধ কৰা আৰু স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাসমূহৰ সঠিক পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত নিয়মিত আহাৰ, ব্যায়াম, চিকিৎসাক অনুসৰণ কৰা আৰু মানসিক চাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ইত্যাদি অন্তৰ্ভুক্ত।
২. ব্যায়ামৰ দুটা প্ৰধান শাৰীৰিক সুফল লিখা।
উত্তৰ: নিয়মিত ব্যায়ামৰ মূল দুটা সুফল হ’ল— প্ৰথমতে, ই হৃদযন্ত্ৰৰ কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে আৰু ৰক্তসঞ্চালনা উন্নত কৰে। দ্বিতীয়তে, ই শৰীৰৰ মাংসপেশী আৰু হাড় মজবুত কৰাৰ লগতে মেদবহুলতা হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে।
৩. মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত ব্যায়ামৰ প্ৰভাৱ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: ব্যায়ামে মগজুত এণ্ডৰফিন আৰু ড’পামিনৰ দৰে ৰাসায়নিক পদাৰ্থ মুক্ত কৰে, যিয়ে মন প্ৰফুল্লিত কৰি ৰাখে। ই উদ্বেগ, অৱসাদ আৰু মানসিক চাপ হ্ৰাস কৰি টোপনিৰ মান উন্নত কৰাত সহায় কৰে।
৪. স্বাস্থ্য উন্নত কৰাত পুষ্টিৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: শৰীৰক প্ৰয়োজনীয় শক্তি যোগান ধৰিবলৈ, কোষসমূহ গঠন আৰু মেৰামতি কৰিবলৈ আৰু ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ পুষ্টিৰ প্ৰয়োজন। সুষম আহাৰে শৰীৰক বিভিন্ন দীৰ্ঘম্যাদী ৰোগৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰি ৰাখে।
৫. স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিসাধন কৰা আচৰণ (Health Compromising Behaviours) কি?
উত্তৰ: যিবোৰ অভ্যাসে ব্যক্তিৰ শৰীৰ আৰু মনৰ অপকাৰ সাধন কৰে, সেইবোৰেই স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিসাধন কৰা আচৰণ। উদাহৰণস্বৰূপে— ধূমপান, অতিৰিক্ত মদ্যপান, অপুষ্টিকৰ খাদ্য গ্ৰহণ আৰু অপৰ্যাপ্ত টোপনি ইত্যাদি।
৬. মদ্যপানে স্বাস্থ্যৰ ওপৰত কেনেদৰে কু-প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰ: অত্যাধিক মদ্যপানে যকৃত (Liver) বিনষ্ট কৰাৰ লগতে উচ্চ ৰক্তচাপ আৰু হৃদৰোগৰ ঝুঁকি বঢ়ায়। ই মানসিক ভাৰসাম্য নষ্ট কৰে আৰু ব্যক্তিৰ নিৰ্ণয় লোৱা ক্ষমতা হ্ৰাস কৰি দুৰ্ঘটনাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে।
৭. স্বাস্থ্য ৰক্ষাকাৰী আচৰণৰ দুটা উদাহৰণ দি ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: নিয়মিত স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰোৱা আৰু গাড়ী চলাওঁতে সিট বেল্ট বা হেলমেট ব্যৱহাৰ কৰাটো স্বাস্থ্য ৰক্ষাকাৰী আচৰণ। এইবোৰ আচৰণে সম্ভাব্য বেমাৰ সোনকালে চিনাক্ত কৰাত আৰু দুৰ্ঘটনাৰ গুৰুতৰ আঘাতৰ পৰা বচাত সহায় কৰে।
৮. স্বাস্থ্য প্ৰতিৰোধমূলক আচৰণ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
উত্তৰ: প্ৰতিৰোধমূলক আচৰণে ৰোগ হোৱাৰ পূৰ্বেই শৰীৰক সুৰক্ষিত কৰে। ই চিকিৎসাৰ খৰচ কমায়, দীৰ্ঘায়ু প্রদান কৰে আৰু ব্যক্তিজনক শাৰীৰিকভাৱে স্বাৱলম্বী কৰি ৰাখাত মূল ভূমিকা পালন কৰে।
৯. স্বাস্থ্য প্ৰচাৰত যোগাসনৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: যোগাসনে শৰীৰৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰে আৰু ৰক্তসঞ্চালন স্বাভাবিক ৰাখে। ইয়াত থকা প্ৰাণায়াম আৰু ধ্যানে মানসিক একাগ্ৰতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে মানসিক চাপ আৰু উদ্বেগ হ্ৰাস কৰাত অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ।
১০. ৰোগ ব্যৱস্থাপনা (Illness Management) কেনেকৈ কৰা হয়?
উত্তৰ: ৰোগ চিনাক্ত হোৱাৰ পিছত চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সময় মতে ঔষধ খোৱা, সঠিক খাদ্য তালিকাসমূহ মানি চলা আৰু নিয়মিত স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰাৰ জৰিয়তে ৰোগ ব্যৱস্থাপনা কৰা হয়।
১১. সুষম আহাৰ আৰু অসুষম আহাৰৰ পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰ: সুষম আহাৰে শৰীৰক প্ৰয়োজনীয় সকলো উপাদান (প্ৰ’টিন, ভিটামিন, খনিজ আদি) সঠিক পৰিমাণত যোগান ধৰে। আনহাতে, অসুষম আহাৰত কিছুমান উপাদানৰ অভাৱ বা আধিক্য থাকে, যিয়ে স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে।
১২. টোপনিয়ে স্বাস্থ্য পৰিচালনাত কেনেদৰে সহায় কৰে?
উত্তৰ: পৰ্যাপ্ত টোপনিয়ে শৰীৰ আৰু মগজুক বিশ্ৰাম দিয়ে, কোষবোৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰে আৰু ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা শক্তিশালী কৰে। কম টোপনিয়ে মানসিক ভাগৰ আৰু মনোযোগৰ অভাৱ সৃষ্টি কৰে।
১৩. মানসিক চাপে শৰীৰৰ ক্ষতি কেনেকৈ কৰে?
উত্তৰ: দীৰ্ঘদিন মানসিক চাপত থাকিলে শৰীৰত ‘ কৰ্টিচল ’ হৰমোনৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত উচ্চ ৰক্তচাপ, হৃদৰোগ, হজমৰ সমস্যা আৰু ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা হ্ৰাস পাব পাৰে।
১৪. ধূমপানে স্বাস্থ্যৰ কি ক্ষতি কৰে?
উত্তৰ: ধূমপানে হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগ, ব্ৰংকাইটিছ আৰু হৃদৰোগৰ সম্ভাৱনা বহুগুণে বৃদ্ধি কৰে। ই ধমনীত চৰ্বি জমা কৰি ৰক্তসঞ্চালনত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।
১৫. যোগাসনে হৰমোনৰ ভাৰসাম্য কেনেকৈ ৰক্ষা কৰে?
উত্তৰ: যোগাসনে স্নায়ুতন্ত্ৰক শান্ত কৰে আৰু অন্ত প্ৰsummary গ্ৰন্থিসমূহৰ কাৰ্যক্ষমতা নিয়মিত কৰে। ইয়াৰ ফলত শৰীৰত ষ্ট্ৰেছ হৰমোন কমিব ধৰে আৰু প্ৰয়োজনীয় হৰমোনসমূহৰ সঠিক নিৰ্গমন ঘটে।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (৫ টা)
১. স্বাস্থ্য-বৰ্ধক আচৰণ হিচাপে ব্যায়াম আৰু পুষ্টিৰ গুৰুত্ব বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক সুস্থতা ধৰি ৰখাৰ বাবে স্বাস্থ্য-বৰ্ধক আচৰণসমূহ অতি প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ ভিতৰত ব্যায়াম আৰু সুষম পুষ্টি অন্যতম।
ব্যায়ামৰ গুৰুত্ব: নিয়মিত শাৰীৰিক ব্যায়ামে শৰীৰৰ গঠন মজবুত কৰে, পেশী আৰু হাড়ৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰে। ই হৃদযন্ত্ৰৰ কাৰ্যক্ষমতা বঢ়ায় আৰু হৃদৰোগ, ডায়েবেটিছ, উচ্চ ৰক্তচাপ আদি প্ৰতিৰোধ কৰে। মানসিক দিশৰ পৰা ব্যায়ামে মগজুত এণ্ডৰফিন হৰমোন নিঃসরন কৰে, যিয়ে অৱসাদ আৰু মানসিক চাপ কমাই মন প্রফুল্লিত ৰাখে।
পুষ্টিৰ গুৰুত্ব: শৰীৰক সঠিকভাৱে চলাই নিবলৈ উপযুক্ত পুষ্টিৰ প্ৰয়োজন। সুষম আহাৰৰ পৰা শৰীৰে ভিটামিন, খনিজ, প্ৰ’টিন আৰু কাৰ্ব’হাইড্ৰেট লাভ কৰে, যিয়ে শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ব্যৱস্থা (Immune System) শক্তিশালী কৰে। সঠিক পুষ্টিয়ে শৰীৰৰ বৃদ্ধি আৰু মেৰামতিত সহায় কৰে।
এইদৰে, ব্যায়াম আৰু পুষ্টিয়ে একেলগে শৰীৰক সজীৱ আৰু ৰোগমুক্ত কৰি ৰাখাত প্ৰধান ভূমিকা লয়।
২. স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিসাধন কৰা আচৰণসমূহ (Health Compromising Behaviours) কি কি? ইয়াৰ কু-প্ৰভাৱসমূহ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ:যিবোৰ ব্যক্তিক্ৰমী বা অভ্যাসগত আচৰণে মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে, সেইবোৰকে স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিসাধন কৰা আচৰণ বোলা হয়।
প্ৰধান আচৰণসমূহ আৰু কু-প্ৰভাৱ:
ধূমপান আৰু তামাক সেৱন: ধূমপানে হাওঁফাওঁৰ কেঞ্চাৰ, ক্ৰনিক ব্ৰংকাইটিছ আৰু হৃদৰোগৰ জন্ম দিয়ে।
অত্যাধিক মদ্যপান: অতিৰিক্ত মদ্যপানে যকৃতৰ চিৰ’ছিছ (Liver Cirrhosis), উচ্চ ৰক্তচাপ আৰু মস্তিষ্কৰ ক্ষতি সাধন কৰে। ই মানুহৰ সামাজিক আৰু পৰিয়ালিক সম্পৰ্কতো ফাট মেলোৱায়।
অপ্ৰয়োজনীয় বা নিচাজাতীয় দ্ৰব্যৰ ব্যৱহাৰ: ড্ৰাগছ বা নিচাজাতীয় দ্ৰব্যই কেন্দ্ৰীয় স্নায়ুতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰে, যিয়ে মানসিক ভাৰসাম্যহীনতা আৰু অকাল মৃত্যু পৰ্যন্ত ঘটাব পাৰে।
অস্বাস্থ্যকৰ আহাৰ আৰু অপৰ্যাপ্ত টোপনি: ফাষ্ট ফুড আৰু অত্যাধিক চেনিযুক্ত আহাৰে মেদবহুলতা আৰু ডায়েবেটিছ সৃষ্টি কৰে। একেদৰে টোপনিৰ অভাৱে মানসিক ভাগৰ আৰু স্মৃতিশক্তি হ্ৰাস কৰে।
এনে আচৰণসমূহে ব্যক্তিৰ জীৱনৰ মান হ্ৰাস কৰে আৰু অকাল মৃত্যুৰ দিশে ঠেলি দিয়ে।
৩. যোগাসনে স্বাস্থ্যৰ উন্নতি (Health Promotion) কেনেকৈ সাধিত কৰে? বহলাই লিখা।
উত্তৰ: যোগাসন হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতীয় অনুশীলনী, যিয়ে শৰীৰ, মন আৰু আত্মাক একত্ৰিত কৰি স্বাস্থ্যৰ উন্নতি সাধন কৰে। বৰ্তমান সময়ত স্বাস্থ্য পৰিচালনাত যোগাসনৰ ভূমিকা অপৰিসীম।
শাৰীৰিক সুফল: যোগাসনে শৰীৰৰ নমনীয়তা, ভাৰসাম্য আৰু পেশীৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰে। নিয়মিত আসন অনুশীলনে মেৰুদণ্ড সজীৱ ৰাখে আৰু ৰক্তসঞ্চালন প্ৰক্ৰিয়া উন্নত কৰে।
মানসিক শান্তি আৰু চাপ নিয়ন্ত্ৰণ: যোগাসনত থকা প্ৰাণায়াম (উশাহ-নিশাহৰ ব্যায়াম) আৰু ধ্যানে স্নায়ুতন্ত্ৰক শান্ত কৰে। ই শৰীৰত ষ্ট্ৰেছ হৰমোন (Cortisol) কমায় আৰু উদ্বেগ বা অৱসাদ দূৰ কৰে।
ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু সুষমতা: যোগাসনে শৰীৰৰ অন্ত প্ৰsummary গ্ৰন্থিসমূহৰ কাৰ্যক্ষমতা নিয়মিত কৰি হৰমোনৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰে। ই পাচন তন্ত্ৰ সুসংহত কৰে আৰু ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়ায়।
গতিকে, যোগাসন কেৱল এবিধ ব্যায়ামেই নহয়, ই সুস্থ আৰু সুষম জীৱনশৈলী গঢ়াৰ এক ফলপ্ৰসূ মাধ্যমে।
৪. ৰোগ ব্যৱস্থাপনা (Illness Management) মানে কি? এজন ৰোগীৰ স্বাস্থ্য পুনৰুদ্ধাৰত ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ৰোগ ব্যৱস্থাপনা (Illness Management) হ’ল কোনো দীৰ্ঘম্যাদী বা হঠাত হোৱা ৰোগৰ লক্ষণসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, ৰোগৰ জটিলতা হ্ৰাস কৰা আৰু ৰোগীক পুনৰ সুস্থ জীৱনশৈলীলৈ ঘূৰাই অনাৰ এক প্ৰণালীবদ্ধ প্ৰক্ৰিয়া।
ৰোগ ব্যৱস্থাপনাৰ মূল উপাদানসমূহ:
চিকিৎসা আৰু ঔষধ সেৱন: চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ মতে সঠিক সময়ত আৰু নিৰ্ধাৰিত পৰিমাণত ঔষধ সেৱন কৰাটো ইয়াৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান পদক্ষেপ।
আহাৰ আৰু জীৱনশৈলীৰ পৰিৱৰ্তন: ৰোগ অনুসৰি আহাৰ গ্ৰহণ কৰা উচিত (যেনে ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ বাবে চেনি মুক্ত আহাৰ)। নিয়মিত বিশ্ৰাম আৰু পাতল ব্যায়ামে স্বাস্থ্য পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰে।
মানসিক সমৰ্থন: ৰোগীজনৰ মানসিক অৱস্থা দৃঢ় কৰিবলৈ পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱৰ সমৰ্থন অতি প্ৰয়োজনীয়। মানসিক ইতিবাচকতাই ৰোগ সোনকালে নিৰাময় কৰাত সহায় কৰে।
নিয়মিত নিৰীক্ষণ: ৰক্তচাপ, শৰ্কৰা বা অন্যান্য শাৰীৰিক লক্ষণসমূহ নিয়মিতভাৱে পৰীক্ষা কৰি থকাটো প্ৰয়োজনীয় যাতে কোনো অপ্ৰত্যাশিত সমস্যা হ’লে লগে লগে ব্যৱস্থা ল’ব পৰা যায়।
৫. স্বাস্থ্য ৰক্ষাকাৰী আচৰণসমূহ (Health Protective Behaviours) বুলিলে কি বুজা? ব্যক্তিক সুৰক্ষিত ৰাখাত ইয়াৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: যিবোৰ সজাগতামূলক আচৰণৰ জৰিয়তে ব্যক্তিয়ে সম্ভাব্য ৰোগ, দুৰ্ঘটনা বা শাৰীৰিক ক্ষতিৰ পৰা নিজকে বচাই ৰাখে, সেইবোৰকে স্বাস্থ্য ৰক্ষাকাৰী আচৰণ বোলা হয়।
ব্যক্তিক সুৰক্ষিত ৰাখাত ইয়াৰ ভূমিকা:
নিয়মিত স্বাস্থ্য পৰীক্ষা: বেমাৰৰ কোনো লক্ষণ প্রকাশ নোপোৱাৰ পূৰ্বেই নিয়মিত স্বাস্থ্য পৰীক্ষা (Regular Health Check-ups) কৰোৱাৰ দ্বাৰা গুৰুতৰ ৰোগ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়তে ধৰা পেলাই চিকিৎসা কৰিব পৰা যায়।
প্ৰতিষেধক গ্ৰহণ: সময়মতে বিভিন্ন ৰোগৰ প্ৰতিষেধক ছিটা (Vaccination) লোৱাটোৱে শৰীৰত ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা গঢ়ি তোলে।
সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ: বাহন চলাওঁতে সিট বেল্ট বা হেলমেট ব্যৱহাৰ কৰা, কামৰ সময়ত সুৰক্ষা সঁজুলি পিন্ধা আদি আচৰণে ডাঙৰ দুৰ্ঘটনাৰ পৰা জীৱন ৰক্ষা কৰে।
পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা: হাত ধোৱা, বিশুদ্ধ খোৱাপানী ব্যৱহাৰ কৰা আৰু ব্যক্তিগত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা ৰক্ষা কৰিলে সংক্ৰামক ৰোগৰ পৰা আঁতৰি থাকিব পৰা যায়।
এনে আচৰণসমূহে মানুহক অকাল বিপদ আৰু বেমাৰৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰি দীৰ্ঘ আৰু স্বাস্থ্যকৰ জীৱন যাপন কৰাত সহায় কৰে।
Part A: One-Mark Questions (15 Questions)
1. What is Health Management?
Answer: Health management is the process of maintaining and improving health through healthy habits, prevention, and proper care.
2. What are Health-Enhancing Behaviours?
Answer: These are behaviours that improve physical, mental, and social health.
3. Give one example of a Health-Enhancing Behaviour.
Answer: Regular exercise.
4. Why is exercise important for health?
Answer: Exercise improves physical fitness and reduces the risk of many diseases.
5. What is nutrition?
Answer: Nutrition is the process of obtaining and using food for growth, energy, and good health.
6. What are Health-Compromising Behaviours?
Answer: These are behaviours that harm health and increase the risk of illness.
7. Give one example of a Health-Compromising Behaviour.
Answer: Smoking.
8. What are Health-Protective Behaviours?
Answer: These are actions taken to prevent disease and maintain good health.
9. Name one Health-Protective Behaviour.
Answer: Regular hand washing.
10. What is Yoga?
Answer: Yoga is a practice that combines physical postures, breathing exercises, and meditation for overall well-being.
11. How does yoga benefit health?
Answer: It improves flexibility, reduces stress, and promotes mental and physical health.
12. What is Illness Management?
Answer: Illness management is the proper care and treatment of diseases to improve health.
13. Why is a balanced diet important?
Answer: It provides essential nutrients needed for normal body functions.
14. Why are regular health check-ups necessary?
Answer: They help detect diseases early and support timely treatment.
15. What is the main goal of health management?
Answer: To promote good health and prevent disease.
Part B: Two-Mark Questions (15 Questions)
1. Define Health Management.
Answer: Health management refers to maintaining and improving health through healthy habits, disease prevention, timely treatment, and regular health monitoring.
2. What are Health-Enhancing Behaviours?
Answer: Health-enhancing behaviours are positive lifestyle practices that improve physical and mental health. Examples include regular exercise, healthy eating, and getting enough sleep.
3. State any two benefits of regular exercise.
Answer: Regular exercise strengthens muscles and bones and improves heart health. It also reduces stress and helps maintain a healthy body weight.
4. What is the importance of good nutrition?
Answer: Good nutrition supplies the body with essential nutrients for growth, energy, and immunity. It also helps prevent nutritional deficiencies and diseases.
5. What are Health-Compromising Behaviours?
Answer: Health-compromising behaviours are unhealthy actions that increase the risk of disease. Examples include smoking, alcohol abuse, poor diet, and physical inactivity.
6. Mention any two Health-Protective Behaviours.
Answer: Two health-protective behaviours are regular hand washing and receiving recommended vaccinations. Both help prevent illness and promote good health.
7. How does yoga promote health?
Answer: Yoga improves flexibility, balance, and breathing. It also reduces stress, improves concentration, and supports emotional well-being.
8. Why is illness management important?
Answer: Illness management helps control diseases, prevents complications, speeds recovery, and improves the quality of life through proper treatment and self-care.
9. Explain the role of exercise in health management.
Answer: Exercise improves physical fitness, controls body weight, strengthens the heart, and lowers the risk of chronic diseases.
10. Why should unhealthy habits be avoided?
Answer: Unhealthy habits increase the risk of disease, reduce physical fitness, and negatively affect mental and emotional health.
11. What is a balanced diet?
Answer: A balanced diet contains the right amounts of carbohydrates, proteins, fats, vitamins, minerals, fibre, and water needed for good health.
12. How do Health-Protective Behaviours prevent disease?
Answer: They reduce exposure to infections and harmful conditions through healthy practices such as hygiene, vaccination, and regular medical check-ups.
13. What is the relationship between nutrition and health?
Answer: Proper nutrition supports body growth, strengthens immunity, provides energy, and lowers the risk of many diseases.
14. What are the objectives of health management?
Answer: The objectives are to promote health, prevent disease, encourage healthy lifestyles, and improve overall well-being.
15. Why is mental well-being important in health management?
Answer: Good mental health improves emotional balance, decision-making, stress management, and overall quality of life.
Part C: Five-Mark Descriptive Questions (5 Questions)
1. Explain Health Management and discuss its importance.
Answer: Health management is the process of maintaining, improving, and protecting physical, mental, and social well-being through healthy lifestyle choices, disease prevention, and proper medical care. It encourages individuals to adopt habits that promote good health and avoid behaviours that increase health risks. The importance of health management lies in preventing diseases, improving quality of life, increasing life expectancy, and reducing healthcare costs. It includes regular exercise, balanced nutrition, personal hygiene, stress management, health check-ups, and timely treatment of illnesses. Good health management also promotes emotional stability and better productivity. By following healthy practices consistently, individuals can lead healthier, happier, and more active lives.
2. Describe Health-Enhancing Behaviours with special reference to Exercise and Nutrition.
Answer: Health-enhancing behaviours are positive actions that improve and maintain overall health. Two important health-enhancing behaviours are exercise and proper nutrition. Regular exercise strengthens muscles and bones, improves heart and lung function, controls body weight, reduces stress, and lowers the risk of diseases such as diabetes and hypertension. Good nutrition involves eating a balanced diet containing carbohydrates, proteins, fats, vitamins, minerals, fibre, and water. Proper nutrition provides energy, supports growth and development, strengthens the immune system, and helps prevent nutritional deficiencies.
Together, exercise and nutrition improve physical fitness, mental health, and overall well-being, making them essential components of a healthy lifestyle.
3. Explain Health-Compromising Behaviours and their effects on health.
Answer: Health-compromising behaviours are unhealthy actions that increase the risk of disease and reduce overall well-being. Common examples include smoking, excessive alcohol consumption, poor nutrition, physical inactivity, and lack of sleep. These behaviours weaken the immune system, increase the likelihood of chronic diseases such as heart disease, diabetes, and cancer, and negatively affect mental health. They also reduce physical fitness, lower work efficiency, and decrease life expectancy. Avoiding harmful behaviours and replacing them with healthy habits is essential for maintaining good health. Health education and awareness play an important role in encouraging positive lifestyle changes.
4. Discuss the importance of Health-Protective Behaviours in maintaining good health.
Answer: Health-protective behaviours are actions that help prevent diseases and protect overall health. Examples include maintaining personal hygiene, washing hands regularly, receiving vaccinations, eating healthy food, exercising regularly, and attending medical check-ups. These behaviours reduce the spread of infections, support early detection of diseases, strengthen immunity, and improve long-term health. They also encourage responsible health practices and reduce medical expenses. Adopting health-protective behaviours helps individuals remain physically fit, mentally healthy, and socially active. These habits are important for preventing illness and improving the quality of life.
5. Explain the role of Yoga in Health Promotion and Illness Management.
Answer: Yoga is a holistic practice that combines physical postures, breathing exercises, relaxation, and meditation. It promotes health by improving flexibility, strength, balance, and breathing capacity. Yoga also reduces stress, anxiety, and depression while improving concentration and emotional stability. In illness management, yoga supports recovery by reducing stress, improving sleep, and enhancing overall well-being. It complements medical treatment by helping individuals manage chronic conditions more effectively and maintain a positive attitude.
Regular yoga practice encourages a healthy lifestyle, improves physical and mental health, and contributes to long-term wellness. It is an effective method for promoting health and supporting the management of illness.