১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (১০ টা চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ)

১. ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী ৰাষ্ট্ৰপতি কোন আছিল? 

উত্তৰ: ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ।

২. ভাৰতীয় বিধানমণ্ডলৰ উচ্চ সদনটোক কি নামেৰে জনা যায়? 

উত্তৰ: ৰাজ্যসভা।

৩. লোকসভাৰ সদস্যসকলৰ কাৰ্যকাল কিমান বছৰ? 

উত্তৰ: ৫ (পাঁচ) বছৰ।

৪. ৰাজ্যসভাৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব কোনে পালন কৰে? 

উত্তৰ: ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে।

৫. লোকসভাৰ পৰিচালনা আৰু সভাৰ সভাপতিত্ব কোনে কৰে? 

উত্তৰ: লোকসভাৰ অধ্যক্ষই (Speaker)।

৬. কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীপৰিষদৰ মূৰব্বী কোন? 

উত্তৰ: প্ৰধানমন্ত্ৰী।

৭. ভাৰতৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ সামগ্ৰিক অধিনায়ক (Supreme Commander) কোন? 

উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি।

৮. ৰাজ্যসভালৈ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে কিমানগৰাকী সদস্য মনোনীত কৰিব পাৰে? 

উত্তৰ: ১২ গৰাকী সদস্য।

৯. ধন বিধেয়ক (Money Bill) কেৱল সংসদৰ কোনটো সদনতহে প্ৰথম উত্থাপন কৰিব পাৰি? 

উত্তৰ: লোকসভাত।

১০. সংসদত গৃহীত হোৱা কোনো বিধেয়ক আইনত পৰিণত হ’বলৈ কাৰ সন্মতিৰ প্ৰয়োজন? 

উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ।

২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (১০ টা প্ৰশ্ন আৰু চমু উত্তৰ)

১. কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যপালিকা (Union Executive) বুলিলে কি বুজা যায়? 

উত্তৰ: কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ নীতি আৰু আইনসমূহ কাৰ্যকৰী কৰা বিভাগটোৱেই হৈছে কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যপালিকা। ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যপালিকা ৰাষ্ট্ৰপতি, উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি, প্ৰধানমন্ত্ৰী, মন্ত্ৰীপৰিষদ আৰু মহান্যায়বাদী (Attorney General)ক লৈ গঠিত হয়।

২. ৰাজ্যসভাৰ স্থায়ী সদন স্বভাৱটো বৰ্ণনা কৰা। 

উত্তৰ: ৰাজ্যসভা হৈছে এক স্থায়ী সদন, ইয়াক কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে ভংগ কৰিব নোৱাৰি। এই সদনৰ প্ৰতিজন সদস্যৰ কাৰ্যকাল ৬ বছৰ। প্ৰতি দুই বছৰৰ মূৰে মূৰে ইয়াৰ এক-তৃতীয়াংশ সদস্যই অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ ঠাইত নতুন সদস্য নিৰ্বাচিত হয়।

৩. অৰ্থ বিধেয়ক বা ধন বিধেয়ক (Money Bill) বুলিলে কি বুজা? 

উত্তৰ: সংবিধানৰ ১১০ নম্বৰ অনুচ্ছেদ অনুসৰি, কৰ আৰোপ বা সলনি, চৰকাৰী ঋণ গ্ৰহণ বা ভাৰতৰ সঞ্চিত নিধিৰ (Consolidated Fund) পৰা টকা ব্যয় কৰা সম্পৰ্কীয় বিধেয়কবোৰক ধন বিধেয়ক বোলা হয়। এই বিধেয়ক কেৱল লোকসভাতহে উত্থাপন কৰিব পাৰি।

৪. ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ প্ৰাৰ্থী হ’বলৈ প্ৰয়োজনীয় মূল যোগ্যতা দুটা উল্লেখ কৰা। 

উত্তৰ:

• প্ৰাৰ্থীগৰাকী ভাৰতৰ নাগৰিক হ’ব লাগিব।

• তেওঁৰ বয়স অন্ততঃ ৩৫ বছৰ হ’ব লাগিব আৰু লোকসভাৰ সদস্য হ’বলৈ প্ৰয়োজনীয় যোগ্যতা থাকিব লাগিব।

৫. লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ সদস্যৰ সংখ্যাৰ পাৰ্থক্য লিখা। 

উত্তৰ: লোকসভাৰ সৰ্বোচ্চ সদস্য সংখ্যা ৫৫০ জন, যিসকল জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত হয়। আনহাতে, ৰাজ্যসভাৰ সৰ্বোচ্চ সদস্য সংখ্যা ২৫০ জন, যাৰ ভিতৰত ২৩৮ জন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ পৰা অপ্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১২ জন ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মনোনীত কৰে।

৬. প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নিয়োগ প্ৰক্ৰিয়া কেনেকুৱা? 

উত্তৰ: লোকসভাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত যিটো দল বা মিত্ৰজোঁটে একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰে, সেই দলৰ নেতাজনক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিয়োগ কৰে। যদি কোনো দলে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাপায়, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিজৰ বিচাৰবুদ্ধিৰে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা প্ৰমাণ কৰিব পৰা নেতাক নিয়োগ কৰে।

৭. যৌথ অধিবেশন (Joint Session) কেতিয়া আৰু কিয় আহ্বান কৰা হয়? 

উত্তৰ: যেতিয়া কোনো সাধাৰণ বিধেয়কক লৈ লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ মাজত মতানৈক্য বা অচলাৱস্থাৰ সৃষ্টি হয়, তেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সমাধানৰ বাবে সংবিধানৰ ১০৮ নম্বৰ অনুচ্ছেদ অনুসৰি সংসদৰ যৌথ অধিবেশন আহ্বান কৰে।

৮. উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ মুখ্য কাৰ্যসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী ৰাজ্যসভাৰ পদেন সভাপতি (Ex-officio Chairman) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে আৰু সদন পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ ৰোগ বা মৃত্যুৰ বাবে খালী হ’লে তেওঁ অস্থায়ীভাৱে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰে।

৯. মন্ত্ৰীপৰিষদৰ "যৌথ দায়িত্বশীলতা" (Collective Responsibility) নীতিটো কি? 

উত্তৰ: এই নীতি অনুসৰি মন্ত্ৰীপৰিষদে সন্মিলিতভাৱে লোকসভাৰ ওচৰত উত্তৰদায়ী হৈ থাকে। লোকসভাত যদি চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হয়, তেন্তে সমগ্ৰ মন্ত্ৰীপৰিষদে (প্ৰধানমন্ত্ৰীকে ধৰি) পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।

১০. বিধেয়ক (Bill) আৰু আইন (Act)ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি? 

উত্তৰ: বিধানমণ্ডলত উত্থাপন কৰা খচৰা প্ৰস্তাৱটোক 'বিধেয়ক' (Bill) বোলা হয়। যেতিয়া এই বিধেয়কখন সংসদৰ দুয়োটা সদনত পাছ হয় আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে তাত নিজৰ সন্মতি বা স্বাক্ষৰ প্ৰদান কৰে, তেতিয়া ই 'আইন' (Act)ত পৰিণত হয়।

৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (৫ টা বিতং প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ) :

প্ৰশ্ন ১: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ জৰুৰীকালীন ক্ষমতাসমূহ বহলাই আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতৰ সংবিধানৰ ১৮ নং অধ্যায়ত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ জৰুৰীকালীন ক্ষমতাৰ বিষয়ে বিস্তৃতভাৱে উল্লেখ আছে। ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে বিশেষ সংকটকালত দেশৰ সুৰক্ষা আৰু স্থিৰতা বজাই ৰাখিবলৈ তিনি ধৰণৰ জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰে:

• জাতীয় জৰুৰী অৱস্থা (অনুচ্ছেদ ৩৫২): যুদ্ধ, বৈদেশিক আক্ৰমণ বা সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহৰ ফলত সমগ্ৰ ভাৰত বা ইয়াৰ কোনো অংশৰ নিৰাপত্তা বিপন্ন হ’লে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে জাতীয় জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰে।

• ৰাজ্যিক জৰুৰী অৱস্থা বা ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন (অনুচ্ছেদ ৩৫৬): যদি কোনো ৰাজ্যৰ শাসন ব্যৱস্থা সংবিধান অনুসৰি চলাটো অসম্ভৱ হৈ পৰে, তেন্তে ৰাজ্যপালৰ প্ৰতিবেদনৰ ভিত্তিত বা নিজে সন্তুষ্ট হৈ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যখনত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন জাৰি কৰিব পাৰে।

• আৰ্থিক জৰুৰী অৱস্থা (অনুচ্ছেদ ৩৬০): ভাৰত বা ইয়াৰ কোনো অংশৰ বিত্তীয় স্থিৰতা বা ঋণ বিপন্ন হ’লে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে বিত্তীয় জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰে।

এই ক্ষমতাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মন্ত্ৰীপৰিষদৰ লিখিত পৰামৰ্শৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব লাগে।

প্ৰশ্ন ২: ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ স্থান, ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংসদীয় শাসন ব্যৱস্থাত ৰাষ্ট্ৰপতি নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হ’ল প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকাৰ মুৰব্বী। শাসন ব্যৱস্থাত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ স্থান অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেওঁৰ মূল কাৰ্যাৱলীসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

• মন্ত্ৰীপৰিষদ গঠন আৰু সঞ্চালনা: প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শমতে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে অন্যান্য মন্ত্ৰীসকলক নিয়োগ কৰে। তেওঁ মন্ত্ৰীসকলৰ মাজত বিভাগ বণ্টন কৰে আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদৰ বৈঠকত সভাপতিত্ব কৰে।

• সংসদৰ নেতা: প্ৰধানমন্ত্ৰী লোকসভাৰ নেতা। তেওঁ চৰকাৰী নীতিসমূহ সদনত ডাঙি ধৰে আৰু মূল নীতিগত সিদ্ধান্তসমূহ ঘোষণা কৰে।

• ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদৰ সংযোজক: প্ৰধানমন্ত্ৰী হ’ল ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদৰ মাজৰ মুখ্য সেতু। চৰকাৰৰ সকলো সিদ্ধান্তৰ বিষয়ে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি অৱগত কৰায়।

• বৈদেশিক নীতি প্ৰণয়ন: দেশৰ বৈদেশিক নীতি নিৰ্ধাৰণ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে মুখ্য ভূমিকা লয়।

ইফালে, প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈছে সমগ্ৰ শাসনযন্ত্ৰৰ চালিকা শক্তি।

প্ৰশ্ন ৩: লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ গঠন আৰু মূল পাৰ্থক্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংসদ দ্বিসদনযুক্ত—লোকসভা (নিম্ন সদন) আৰু ৰাজ্যসভা (উচ্চ সদন)। এই দুয়োটা সদনৰ গঠন আৰু ক্ষমতাৰ মাজত বিশেষ পাৰ্থক্য আছে:

• গঠন আৰু সদস্য নিৰ্বাচন: লোকসভাৰ সদস্যসকল পোনপটীয়াভাৱে দেশৰ জনসাধাৰণৰ ভোটাধিকাৰৰ জৰিয়তে নিৰ্বাচিত হয়। আনহাতে, ৰাজ্যসভাৰ সদস্যসকলক ৰাজ্যসমূহৰ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচিত সদস্যসকলে অপ্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত কৰে।

• কাৰ্যকাল: লোকসভাৰ কাৰ্যকাল সাধাৰণতে ৫ বছৰ আৰু ইয়াক সময়ৰ পূৰ্বেও ভংগ কৰিব পাৰি। কিন্তু ৰাজ্যসভা এখন স্থায়ী সদন, ইয়াৰ কাৰ্যকাল অন্ত পৰে নাযায়; সদস্যসকলৰ কাৰ্যকাল ৬ বছৰ।

• অৰ্থনৈতিক ক্ষমতা: ধন বিধেয়কৰ ক্ষেত্ৰত লোকসভাৰ সিদ্ধান্তই চূড়ান্ত। ৰাজ্যসভাই ধন বিধেয়ক কেৱল ১৪ দিনৰ বাবে পলম কৰিব পাৰে, নাকচ বা সংশোধন কৰিব নোৱাৰে।

• কাৰ্যপালিকাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ: লোকসভাই অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰি মন্ত্ৰীপৰিষদক পদচ্যুত কৰিব পাৰে। ৰাজ্যসভাৰ এনে ক্ষমতা নাই, তেওঁলোকে কেৱল প্ৰশ্ন শুধি চৰকাৰক জবাবদিহি কৰিব পাৰে।

প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতীয় সংসদত আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰক্ৰিয়া বা বিধেয়ক গৃহীতকৰণৰ ধাপসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংসদত কোনো বিধেয়ক (Bill) আইনত পৰিণত হ’বলৈ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লাগে। এই ধাপসমূহ হ’ল:

১. প্ৰথম পাঠ (First Reading): এই পৰ্যায়ত বিধেয়কখনৰ উদ্দেশ্য আৰু লক্ষ্য চমুকৈ ডাঙি ধৰি সদনত উত্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ ওপৰত কোনো বিতৰ্ক নহয়।

২. দ্বিতীয় পাঠ (Second Reading): এইটো আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায়। ইয়াত বিধেয়কখনৰ প্ৰতিটো দফা পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰা হয়, ব্যাপক বিতৰ্ক হয় আৰু প্ৰয়োজনবোধে সংশোধন প্ৰস্তাৱ অনা হয়। কেতিয়াবা ইয়াক ছিলেক্ট কমিটী বা যুটীয়া কমিটীলৈও প্ৰেৰণ কৰা হয়।

৩. তৃতীয় পাঠ (Third Reading): এই পৰ্যায়ত বিধেয়কখনৰ সামগ্ৰিক সমৰ্থন বা বিৰোধিতাৰ ওপৰত সংক্ষিপ্ত আলোচনা হয়। ইয়াত নতুন সংশোধনীয় অনা নহয়, কেৱল ভোটগ্ৰহণ কৰা হয়।

৪. আনটো সদনলৈ প্ৰেৰণ: এখন সদনত পাছ হোৱাৰ পিছত বিধেয়কখন দ্বিতীয়টো সদনলৈ একেই প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰা হয়।

৫. ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি: দুয়োটা সদনত বিধেয়কখন গৃহীত হোৱাৰ পিছত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতিৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰা হয়। ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে স্বাক্ষৰ কৰাৰ লগে লগে বিধেয়কখনে আইনৰ ৰূপ লয়।

প্ৰশ্ন ৫: ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া, যোগ্যতা আৰু স্থান সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৬৩ নম্বৰ অনুচ্ছেদ অনুসৰি উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।

• যোগ্যতা: উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি হ’বলৈ এজন ব্যক্তি ভাৰতৰ নাগৰিক হ’ব লাগিব, বয়স অন্ততঃ ৩৫ বছৰ হ’ব লাগিব আৰু ৰাজ্যসভাৰ সদস্য হ’বলৈ প্ৰয়োজনীয় যোগ্যতা থাকিব লাগিব।

• নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া: উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী সংসদৰ দুয়োটা সদনৰ (লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা) সদস্যসকলক লৈ গঠিত এক নিৰ্বাচক মণ্ডল (Electoral College)ৰ দ্বাৰা অপ্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত হয়। এই নিৰ্বাচন একক হস্তান্তৰযোগ্য ভোটৰ সমানুপাতিক প্ৰতিনিধিত্বৰ নীতি অনুসৰি হয়।

• স্থান আৰু কাৰ্যাৱলী: উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী ৰাজ্যসভাৰ পদেন সভাপতি (Ex-officio Chairman)। তেওঁ ৰাজ্যসভাৰ বৈঠকসমূহ পৰিচালনা কৰে আৰু সদনৰ শৃংখলা বজাই ৰাখে।

ইয়াৰ উপৰিও, যদি ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ ৰোগ, পদত্যাগ বা মৃত্যুৰ বাবে খালী হয়, তেন্তে উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সৰ্বোচ্চ ৬ মাহৰ বাবে অস্থায়ী ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিব পাৰে।

Part A: 15 One-Mark Questions with Short Answers

1. Who is the constitutional head of the Union Executive?

Answer: The President of India is the constitutional head of the Union Executive.

2. Who is the second-highest constitutional authority in India?

Answer: The Vice-President of India.

3. Who is the real executive head of the Government of India?

Answer: The Prime Minister.

4. Who appoints the Prime Minister?

Answer: The President appoints the Prime Minister.

5. What is the Council of Ministers?

Answer: It is a group of ministers headed by the Prime Minister to assist and advise the President.

6. Which House is known as the Lower House of Parliament?

Answer: The Lok Sabha.

7. Which House is called the Upper House of Parliament?

Answer: The Rajya Sabha.

8. Who elects the members of the Lok Sabha?

Answer: The people of India through direct elections.

9. Is the Rajya Sabha a permanent House?

Answer: Yes, the Rajya Sabha is a permanent House.

10. Who presides over the Rajya Sabha?

Answer: The Vice-President of India.

11. What is a Bill?

Answer: A Bill is a proposed law presented before Parliament.

12. Where can an Ordinary Bill be introduced?

Answer: In either House of Parliament.

13. What happens after both Houses pass a Bill?

Answer: It is sent to the President for approval.

14. When does a Bill become an Act?

Answer: After receiving the President's assent.

15. What is the main function of Parliament?

Answer: Parliament makes laws for the country.

Part B: 15 Two-Mark Questions (Maximum 50 Words Each)

1. What is the Union Executive?

Answer: The Union Executive is the executive branch of the Central Government. It consists of the President, Vice-President, Prime Minister, and Council of Ministers, who are responsible for implementing laws and governing the country.

2. State two powers of the President.

Answer: The President appoints the Prime Minister and other ministers. The President also gives assent to Bills passed by Parliament before they become laws.

3. What are the functions of the Vice-President?

Answer: The Vice-President acts as the Chairman of the Rajya Sabha and performs the duties of the President whenever the office of the President becomes vacant or the President is unable to perform official duties.

4. Why is the Prime Minister called the real executive?

Answer: The Prime Minister leads the Government, heads the Council of Ministers, makes major policy decisions, and advises the President on important matters.

5. What is the Council of Ministers?

Answer: The Council of Ministers is a body of ministers headed by the Prime Minister. It helps in administration and advises the President on government matters.

6. What is the Lok Sabha?

Answer: The Lok Sabha is the Lower House of Parliament. Its members are directly elected by the people and represent different constituencies across India.

7. What is the Rajya Sabha?

Answer: The Rajya Sabha is the Upper House of Parliament. It represents the states and is a permanent House that cannot be dissolved.

8. Give two differences between the Lok Sabha and Rajya Sabha.

Answer: The Lok Sabha is directly elected and can be dissolved. The Rajya Sabha is indirectly elected and is a permanent House.

9. What is a Bill?

Answer: A Bill is a draft proposal for a new law or an amendment to an existing law. It must be approved by Parliament before becoming law.

10. How does a Bill become an Act?

Answer: A Bill is introduced in Parliament, passed by both Houses, and sent to the President. After the President gives assent, it becomes an Act.

11. Why is the President's assent necessary?

Answer: The President's assent is necessary because a Bill cannot become law until it receives formal approval from the President.

12. Why is the Lok Sabha called the House of the People?

Answer: The Lok Sabha is called the House of the People because its members are directly elected by the citizens of India.

13. Why is the Rajya Sabha called a permanent House?

Answer: The Rajya Sabha is permanent because it is never dissolved. One-third of its members retire every two years.

14. Who leads the Council of Ministers?

Answer: The Prime Minister leads the Council of Ministers and coordinates the work of all ministers in the Government.

15. Why is Parliament important?

Answer: Parliament is important because it makes laws, discusses national issues, approves government policies, and ensures democratic governance.

Part C: Five-Mark Descriptive Questions (Maximum 200 Words Each)

1. Explain the composition and functions of the Union Executive.

Answer: The Union Executive is the executive branch of the Central Government. It consists of the President, Vice-President, Prime Minister, and Council of Ministers. The President is the constitutional head of the country. The President appoints the Prime Minister, gives assent to Bills, and performs important constitutional duties. The Vice-President is the Chairman of the Rajya Sabha and acts as the President when required. The Prime Minister is the real executive head of the Government. He or she leads the Council of Ministers, formulates government policies, and supervises the administration.

The Council of Ministers assists the Prime Minister in running the Government. Ministers manage different departments such as education, finance, defence, and health. Together, the Union Executive ensures that laws passed by Parliament are properly implemented and that the administration functions efficiently.

2. Describe the Lok Sabha and the Rajya Sabha.

Answer: The Parliament of India consists of two Houses: the Lok Sabha and the Rajya Sabha. The Lok Sabha is the Lower House and is known as the House of the People. Its members are directly elected by the citizens of India. It has an important role in making laws and controlling the Government. The Rajya Sabha is the Upper House and represents the states. It is a permanent House and cannot be dissolved. One-third of its members retire every two years, ensuring continuity. The Vice-President of India serves as the Chairman of the Rajya Sabha. Both Houses participate in debating and passing laws. Together, they help maintain democracy by representing both the people and the states in the legislative process.

3. Explain the role of the Prime Minister and the Council of Ministers.

Answer: The Prime Minister is the head of the Government and the most important member of the Union Executive. The President appoints the Prime Minister, usually the leader of the majority party in the Lok Sabha. The Prime Minister selects ministers, distributes portfolios, and directs government policies. The Prime Minister also represents the Government in Parliament and coordinates the work of different ministries. The Council of Ministers consists of ministers responsible for various departments. They assist the Prime Minister in administration and advise the President on important matters.

The Council of Ministers is collectively responsible to the Lok Sabha. If it loses the confidence of the Lok Sabha, it must resign. Together, the Prime Minister and the Council of Ministers ensure effective governance and implementation of government decisions.

4. Explain the process of passing a Bill in Parliament.

Answer: A Bill is a proposal for making a new law or changing an existing law. The law-making process begins when a Bill is introduced in either House of Parliament. The Bill is discussed, debated, and examined by members. If it is approved by one House, it is sent to the other House for consideration. The second House also debates and votes on the Bill. If both Houses pass the Bill in the same form, it is sent to the President. The President examines the Bill and gives assent. After receiving the President's assent, the Bill becomes an Act and becomes legally enforceable.

This process ensures that laws are carefully discussed before they are implemented, promoting democratic decision-making.

5. Compare the Lok Sabha and the Rajya Sabha.

Answer:

Both Houses are essential parts of the Indian Parliament. The Lok Sabha reflects the will of the people through direct elections, while the Rajya Sabha protects the interests of the states. Together, they discuss, amend, and pass laws, ensuring that legislation is carefully examined before becoming law.