১৫ টা চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১. বড়ো সকলৰ ধৰ্মীয় আৰু পৰিৱেশগত বিশ্বাসৰ মূল আধাৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মূল উদ্ভিদজোপাৰ নাম কি?
উত্তৰ: সিজু গছ (Euphorbia splendens)।
২. বড়ো ধৰ্মীয় দৰ্শন ‘বাথৌ’ৰ মূল ইষ্টদেৱতা গৰাকীৰ নাম কি?
উত্তৰ: বাথৌ ব্ৰাই।
৩. বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত পৰিৱেশ-অনুকূল আৰু জৈৱ-ক্ষয়িষ্ণু মূল কাৰুশিল্প সামগ্ৰীবিধ কি?
উত্তৰ: বাঁহ আৰু বেত।
৪. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত ৰেচম শিল্পৰ প্ৰধান বস্ত্ৰবিধৰ নাম কি?
উত্তৰ: এৰি আৰু মুগা (বিশেষকৈ দোকনা বোৱাত এৰি আৰু পাট-সূতাৰ প্ৰয়োগ)।
৫. বড়ো মহিলাসকলে পৰিধান কৰা পৰম্পৰাগত মুখ্য পোশাকবিধৰ নাম কি?
উত্তৰ: দোকনা (Dokhona)।
৬. বড়ো লোকসকলৰ পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতি ঘাইকৈ কিহৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত?
উত্তৰ: স্থানীয় লোক-বনৌষধি আৰু গছ-লতাৰ পৰম্পৰাগত ব্যৱহাৰ।
৭. বড়ো কৃষিপদ্ধতিত মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধিৰ বাবে কৰা পৰম্পৰাগত খেতিশৈলীটোক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: মিশ্ৰিত ক্ৰপিং বা বহুমুখী কৃষি পদ্ধতি (Mixed Cropping)।
৮. বহনেক্ষম বিকাশ (Sustainable Development) বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজনীয়তালৈ লক্ষ্য ৰাখি বৰ্তমানৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণশীল আৰু ভাৰসাম্যপূৰ্ণ ব্যৱহাৰ।
৯. বড়ো সমাজৰ লোকসকলে জাৰকালি ব্যৱহাৰ কৰা সূতা বোৱাৰ বাবে পালন কৰা প্ৰাকৃতিক পোকা বিধৰ নাম কি?
উত্তৰ: এৰি পলু (Samia cynthia ricini)।
১০. বড়ো সকলৰ কৃষিভিত্তিক প্ৰধান বসন্ত উৎসৱটোৰ নাম কি?
উত্তৰ: বৈশাগু (Bwisagu)।
১১. বাথৌ পূজাত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ বিশেষ জেওৰাখনত কেইটা কামি থাকে?
উত্তৰ: ৫ টা (যি পঞ্চভূত বা ৫টা ধৰ্মীয় নীতি প্ৰতিনিধিত্ব কৰে)।
১২. বড়ো পৰম্পৰাত খৰিহা, বাঁহৰ গাজ আদি খাদ্যবস্তু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পদ্ধতিটোক কি বোলে?
উত্তৰ: পৰম্পৰাগত কিণ্বন বা ফেৰমেণ্টেচন পদ্ধতি (Fermentation)।
১৩. বড়ো গাঁওসমূহত পৰম্পৰাগতভাৱে পানী সংৰক্ষণ আৰু জলসিঞ্চনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰণালীটোক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: ডং (Dong) বা সৰু খাল জলসিঞ্চন প্ৰণালী।
১৪. পৰম্পৰাগত জ্ঞান সমাজত চৰ্চা কৰি ধৰি ৰখাৰ ঘাই মাধ্যম কি?
উত্তৰ: মুখে মুখে চলি অহা মৌখিক পৰম্পৰা (Oral Tradition)।
১৫. প্রাকৃতিক কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বড়ো কৃষকসকলে কৃষি পথাৰত ব্যৱহাৰ কৰা জৈৱিক উপাদানৰ এটা উদাহৰণ দিয়া। উত্তৰ: নিম পাতৰ ৰস আৰু কাঠৰ ছাইৰ সংমিশ্ৰণ।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (১৫ টা প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ) :
১. বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা (TK) বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰ: বড়ো সম্প্ৰদায়ে যুগ যুগ ধৰি প্ৰকৃতিৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক ৰাখি আহৰণ কৰা আৰু মুখে মুখে প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ হস্তান্তৰ কৰা কৃষি, লোক-চিকিৎসা, হস্তশিল্প আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সম্পৰ্কীয় অভিজ্ঞতা আৰু যৌথ প্ৰজ্ঞাক বড়ো পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা বোলে।
২. ‘বাথৌ ধৰ্ম’ আৰু পৰিৱেশ সজাগতাৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা?
উত্তৰ: বাথৌ ধৰ্মই প্ৰকৃতিক পূজা কৰিবলৈ শিকায়। এই ধৰ্মৰ প্ৰতীক ‘সিজু গছ’ আৰু পৰিৱেশৰ পঞ্চভূতৰ (মাটি, পানী, বায়ু, জুই, আকাশ) প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনোৱা ৰীতিয়ে বড়ো সমাজক প্ৰাকৃতিক সম্পদ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আৰু প্ৰকৃতিৰ সামগ্ৰিক ভাৰসাম্য ধৰি ৰাখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে।
৩. বড়ো মহিলাসকলৰ বোৱা-কটা বিদ্যা কেনেকৈ বহনেক্ষম উন্নয়নৰ এক উদাহৰণ?
উত্তৰ: বড়ো মহিলাসকলে পৰম্পৰাগত তাঁতশালত এৰি বা মুগা সূতা ব্যৱহাৰ কৰি কাপোৰ বয়। ইয়াত প্ৰাকৃতিক ৰং আৰু স্থানীয় কেঁহু, এৰি পলু আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়। এই ব্যৱস্থাত প্লাষ্টিক বা কৃত্ৰিম কেঁচামাল নাথাকে, যাৰ ফলত প্ৰকৃতিৰ ক্ষতি নোহোৱাকৈ স্থানীয় অৰ্থনীতি স্বাৱলম্বী হয়।
৪. বড়ো সকলৰ ‘ডং’ (Dong) জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা কি?
উত্তৰ: ‘ডং’ হৈছে পাহাৰীয়া নদী বা নিজৰাৰ পানী কৃষি পথাৰলৈ নিবলৈ বড়ো সমাজেই উদ্ভাৱন কৰা এক সুন্দৰ লোক-জলসিঞ্চন প্ৰণালী। গাঁৱৰ ৰাইজে একেলগে খাল খান্দি পানীৰ গতি সলাই খেতিডৰালৈ নি পানী যোগান ধৰে, যাৰ দ্বাৰা পানীৰ অপচয় নোহোৱাকৈ বহনেক্ষম খেতি সম্ভৱ হয়।
৫. পৰম্পৰাগত লোক-চিকিৎসাত বড়ো সমাজে উদ্ভিদ কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰে?
উত্তৰ: বড়ো লোক-চিকিৎসকসকলে স্থানীয় হাবি-বননিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা জাঁজী, টেঙামৰা, তিতাফুল আৰু বিভিন্ন গছৰ ছাল-শিপা ব্যৱহাৰ কৰি জ্বৰ, পেটৰ বিষ, চৰ্মৰোগ আদি নিৰাময় কৰে। এই বনৌষধি সংগ্ৰহ কৰোঁতে গছজোপাৰ ক্ষতি নোহোৱাকৈ নিৰ্দিষ্ট নিয়ম মানি চলা হয়।
৬. বড়ো কৃষি ব্যৱস্থাত জৈৱ বৈচিত্ৰ্য কেনেকৈ সুৰক্ষিত হৈ থাকে?
উত্তৰ: বড়ো কৃষকসকলে একেডৰা মাটিতে ধানৰ লগতে সৰিয়হ, মাহজাতীয় শস্য আৰু শাক-পাচলিৰ মিশ্ৰিত খেতি কৰে। ইয়াৰ উপৰি থলুৱা গুটি সংৰক্ষণ কৰি ৰখাৰ বাবে প্ৰাকৃতিক জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অক্ষুণ্ণ থাকে আৰু মাটিৰ উৰ্বৰতা প্ৰাকৃতিকভাৱেই ধৰি ৰাখিব পৰা যায়।
৭. বড়ো ধাৰণাত খাদ্য সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াই বহনেক্ষমতাত কেনে ভূমিকা লয়?
উত্তৰ: বড়োসকলে ঋতুভিত্তিক উপলব্ধ অতিৰিক্ত শাক-পাচলি, বাঁহৰ গাজ (মিয়া), মাছ আদি শুকুৱাই বা কিণ্বন (Fermentation) কৰি সংৰক্ষণ কৰে। এই পৰম্পৰাগত প্ৰক্ৰিয়াই অপচয় ৰোধ কৰে আৰু কম উৎপাদনৰ সময়তো খাদ্য নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰে।
৮. পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু আধুনিক বহনেক্ষম বিকাশৰ মাজত মিল ক’ত?
উত্তৰ: দুয়োটা ধাৰণাৰে মূল উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অমিতব্যয়ী প্ৰয়োগ ৰোধ কৰা। যিদৰে বহনেক্ষম বিকাশে পৰিৱেশ ধ্বংস নকৰাকৈ উন্নয়ন বিচাৰে, ঠিক তেনেদৰে বড়ো সমাজৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞানো প্ৰকৃতিৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰ অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ ভেটিতেই গঢ় লৈ উঠিছে।
৯. বড়ো পৰম্পৰাত বাঁহ আৰু বেতৰ ব্যৱহাৰৰ পৰিৱেশগত গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: বড়ো গৃহনিৰ্মাণ, মাছ ধৰা জাকৈ-চেপা আৰু গৃহস্থালী সামগ্ৰীত বাঁহ-বেত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বাঁহ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা আৰু সম্পূৰ্ণ জৈৱ-ক্ষয়িষ্ণু বস্তু। সেয়েহে প্লাষ্টিকৰ সলনি বাঁহৰ ব্যৱহাৰে পৰিৱেশ প্ৰদূষণমুক্ত ৰাখিবলৈ সহায় কৰে।
১০. বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগত জ্ঞান প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ কেনেকৈ হস্তান্তৰ হয়?
উত্তৰ: বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগত জ্ঞান মূলত মৌখিক সাধুকথা, লোকগীত, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু ব্যৱহাৰিক কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ বিস্তৃত হয়। ডাঙৰসকলৰ কাম-কাজ চাই সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হাতে-কামে এই জ্ঞান লাভ কৰে।
১১. বহনেক্ষম কৃষি প্ৰক্ৰিয়াত বড়ো সকলৰ ‘খেতিৰ জৈৱিক কীট নিয়ন্ত্ৰণ’ ব্যৱস্থা কি?
উত্তৰ: ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ পৰিৱৰ্তে বড়ো কৃষকসকলে গোবৰ সাৰ, কাঠৰ ছাই আৰু তিতা গছ-লতাৰ ৰস পথাৰত প্ৰয়োগ কৰে। ইয়াৰ ফলত মাটিৰ অনিষ্ট নোহোৱাকৈ অপকাৰী কীট-পতংগ আঁতৰি থাকে আৰু খাদ্য শস্য বিষমুক্ত হয়।
১২. বড়ো লোক-সংস্কৃতিত অৰণ্য সংৰক্ষণৰ ধাৰণা কেনেকৈ জড়িত?
উত্তৰ: বড়ো লোকসকলে অৰণ্যক কেৱল কাঠ-খৰিৰ উৎস হিচাপে নাচাই পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰে। পবিত্ৰ থান বা ধৰ্মীয় কাৰ্যত অৰণ্যৰ গছ-লতা পূজিত হয়। এই পবিত্ৰ মনোভাৱে কাঠ কাটা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু অৰণ্য সংৰক্ষণত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
১৩. বড়ো সম্প্ৰদায়ৰ পশুপালন ব্যৱস্থাই স্থানীয় অৰ্থনীতিত কেনেকৈ সহায় কৰে?
উত্তৰ: বড়ো মানুহে ঘৰুৱাভাৱে ছাগলী, গৰু, হাঁহ-কুঁকুৰ আৰু এৰি পলু পোহে। ঘৰুৱা জাবৰ-জোঁথৰ আৰু পথাৰৰ উপজাত সামগ্ৰীৰে ইহঁতৰ আহাৰ যোগান ধৰা হয়, যাৰ পৰা কোনো অতিৰিক্ত খৰচ নোহোৱাকৈ গাখীৰ, মাংস আৰু সূতা পোৱা যায়।
১৪. আধুনিকীকৰণে বড়ো পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ প্ৰতি কেনে প্ৰত্যাহ্বান আনিছে?
উত্তৰ: আধুনিক কৃত্ৰিম জীৱনশৈলী, ৰাসায়নিক সাৰৰ ব্যৱহাৰ আৰু আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ দ্ৰুত বিস্তাৰে পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু কৌশলে গুৰুত্ব হেৰুওৱাৰ বিপদ মাতি আনিছে। ডেকা প্ৰজন্ম মৌখিক পৰম্পৰাৰ পৰা আঁতৰি অহাটোও এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান।
১৫. ‘সংৰক্ষিত অৰণ্য আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য’ ৰক্ষাত বড়ো পৰম্পৰাৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: বড়ো লোকসকল প্ৰাকৃতিক জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ৰক্ষক। অৰণ্যৰ স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ সৈতে থকা প্ৰত্যক্ষ পৰিৱেশগত সম্পৰ্কৰ বাবে তেওঁলোকে পৰিৱেশৰ সঠিক সংৰক্ষণ আৰু প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য বৰ্তাই ৰখাত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়ায়।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (৫ টা বিতং প্ৰশ্ন আৰু স্পষ্ট উত্তৰ) :
প্ৰশ্ন ১: বড়ো সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত কৃষি পদ্ধতি আৰু ইয়াৰ বহনেক্ষম গুৰুত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বড়ো সকল ঘাইকৈ কৃষিভিত্তিক সমাজৰ লোক। যুগ যুগ ধৰি তেওঁলোকে চৰ্চা কৰি অহা পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থা পৰিৱেশ-অনুকূল আৰু বহনেক্ষম বিকাশৰ বাবে অত্যন্ত উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।
জৈৱিক কৃষি আৰু মাটিৰ যত্ন: বড়ো কৃষকসকলে পথাৰত কৃত্ৰিম ৰাসায়নিক সাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সলনি গোহালিৰ গোবৰ, পচা পাত আৰু কাঠৰ ছাই সাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ই মাটিৰ প্ৰাকৃতিক উৰ্বৰতা সুদীৰ্ঘকাললৈ ধৰি ৰাখে।
মিশ্ৰিত ক্ৰপিং (Mixed Cropping): একোডৰা মাটিতে ধানৰ উপৰি বিভিন্ন শাক-পাচলি, সৰিয়হ আৰু মাহজাতীয় শস্যৰ খেতি একেলগে কৰা হয়। ই মাটিত নাইট্ৰ’জেনৰ ভাৰসাম্য বৰ্তাই ৰাখে আৰু ফচল নষ্ট হোৱাৰ বিপদমুক্ত কৰে।
পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন (‘ডং’ ব্যৱস্থা): নদী বা নিজৰাৰ পৰা পানী বৈ অনাৰ বাবে তেওঁলোকে নিজস্ব ‘ডং’ ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা পানীৰ অপচয় ৰোধ হয় আৰু সমানভাৱে পথাৰত পানী যোগান ধৰিব পৰা যায়।
জৈৱিক কীট নিয়ন্ত্ৰণ: ক্ষতিকাৰক পোক-পৰুৱা খেদিবলৈ তিতা পাতৰ ৰস, নিম পাত আৰু ধূনা আদি পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
থলুৱা বীজ সংৰক্ষণ: আধুনিক হাইব্ৰিড গুটিৰ সলনি বড়ো কৃষকসকলে প্ৰাকৃতিকভাৱে সংৰক্ষিত স্থানীয় ধান আৰু শস্যৰ বীজ ব্যৱহাৰ কৰে, যিয়ে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে যুঁজ দিয়াত সহায় কৰে।
এইদৰে বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষিয়ে প্ৰকৃতিৰ ভাৰসাম্য বিঘ্নিত নকৰাকৈ খাদ্য নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰে।
প্ৰশ্ন ২: বাথৌ ধৰ্মীয় দৰ্শন আৰু প্ৰকৃতি সংৰক্ষণৰ মাজৰ সম্পৰ্ক বিস্তৃতভাৱে বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: বড়ো সকলৰ মূল ধৰ্মীয় বিশ্বাস হ’ল ‘বাথৌ’। বাথৌ দৰ্শন সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকৃতি আৰু মানুহৰ একাত্মতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত, যি প্ৰত্যক্ষভাৱে পৰিৱেশ সংৰক্ষণত বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।
সিজু গছৰ প্ৰতীকাত্মক পূজা: বাথৌ পূজাত ‘সিজু’ (Euphorbia splendens) গছক মূল প্ৰতীক হিচাপে স্থাপন কৰা হয়। সিজু গছ ঔষধি গুণযুক্ত আৰু সুদৃঢ়; ইয়াক পবিত্ৰ জ্ঞান কৰি পূজা কৰাৰ ফলত মানুহৰ মনত গছ-গছনিৰ প্ৰতি এক শ্ৰদ্ধাভাৱ গঢ়ি উঠে।
পঞ্চভূতৰ ধাৰণা: বাথৌ ধৰ্মৰ ভেটি হ’ল পাঁচটা প্ৰাকৃতিক উপাদান — মাটি, পানী, বায়ু, জুই আৰু আকাশ। ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি এই পাঁচোটা উপাদানক প্ৰদূষিত কৰাটো পাপ বুলি গণ্য কৰা হয়।
পাঁচডাল কামিৰে জেওৰা: সিজু গছৰ চৌপাশে বাঁহৰ পাঁচডাল কামিৰে বান্ধি জেওৰা দিয়া হয়, যিয়ে ৫টা পৰম্পৰাগত নৈতিক নীতি আৰু প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্যক বুজায়।
পবিত্ৰ থান আৰু সংৰক্ষিত অৰণ্য: বড়ো গাঁওসমূহত বাথৌ থানৰ আশে-পাশে থকা গছ-লতা কটা নিষেধ। ই এক ধৰণৰ প্ৰাকৃতিক সংৰক্ষিত অঞ্চল গঠন কৰে, য’ত থলুৱা জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সুৰক্ষিত থাকে।
ইয়ার পৰা স্পষ্ট হয় যে বাথৌ ধৰ্ম কেৱল আচাৰ-অনুষ্ঠানতে আৱদ্ধ নহয়, বৰঞ্চ ই প্ৰকৃতি সুৰক্ষাৰ এক বলিষ্ঠ সামাজিক কাঠামোহে।
প্ৰশ্ন ৩: বড়ো সমাজৰ পৰম্পৰাগত লোক-চিকিৎসা ব্যৱস্থা আৰু বনৌষধি জ্ঞানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: আধুনিক চিকিৎসা ব্যৱস্থা সুলভ হোৱাৰ বহু পূৰ্বৰে পৰা বড়ো সমাজে থলুৱা উদ্ভিদৰ সহায়ত ৰোগ নিৰাময়ৰ এক সমৃদ্ধ পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতি চৰ্চা কৰি আহিছে।
বনৌষধি উদ্ভিদৰ জ্ঞান: বড়ো চিকিৎসকমণ্ডলী বা বয়োবৃদ্ধসকলে স্থানীয় হাবিত পোৱা ঔষধী গছ, যেনে— তুলসী, নিম, টেঙামৰা, চিৰতা, বাহক আদি উদ্ভিদৰ গুণাগুণ ভালদৰে জানে।
ৰোগ নিৰাময়ৰ উপায়: পেটৰ অসুখ, ছালৰ ৰোগ, হাড় ভঙা, জ্বৰ-কাঁহ আৰু কটা-ছিঙাৰ দৰে সমস্যাৰ বাবে প্ৰাকৃতিক গছৰ ৰস, ছাল, শিপা আৰু পাত পিহি দৰব তৈয়াৰ কৰা হয়।
বহনেক্ষম সংগ্ৰহ নিয়ম: বনৌষধি সংগ্ৰহ কৰোঁতে গছজোপাৰ শিপা সম্পূৰ্ণ উঘালি পেলোৱা নহয় বা গছডাল মৰি যোৱাকৈ ছাল এৰুৱাই অনা নহয়। প্ৰকৃতি যাতে ধ্বংস নহয়, তাৰ বাবে কিছুমান নিজস্ব নিয়ম পালন কৰা হয়।
খাদ্যই ঔষধ: বড়ো সকলৰ দৈনন্দিন খাদ্য তালিকাত ব্যৱহৃত তিতা আৰু আম্লৰসযুক্ত থলুৱা শাক-পাচলিয়ে শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰাত মূল ভূমিকা লয়।
প্ৰজন্মগত হস্তান্তৰ: এই চিকিৎসা বিজ্ঞান লিখিত নামাকৰণতকৈ অভিজ্ঞতা আৰু মৌখিক নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে পৰিয়াল তথা সম্প্ৰদায়ৰ মাজত হস্তান্তৰ হৈ আহিছে।
প্ৰশ্ন ৪: বড়ো সকলৰ হস্তশিল্প, বোৱা-কটা আৰু বাঁহ-বেতৰ ব্যৱহাৰে বহনেক্ষম সংস্কৃতিক কেনেদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে?
উত্তৰ: বড়ো সকলৰ হস্তশিল্প আৰু বস্ত্ৰশিল্প কেৱল সাংস্কৃতিক পৰিচয় নহয়, ই প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অমিতব্যয়ী ব্যৱহাৰৰ সুন্দৰ নিদৰ্শন।
তাঁতশাল আৰু এৰি ৰেশম শিল্প: বড়ো মহিলাসকলে ঘৰতে এৰি পলু পোহে আৰু ইয়াৰ পৰা সূতা কাটি কাপোৰ বৈ উলিয়ায়। পৰম্পৰাগত ‘দোকনা’, ‘জাম্ফা’ আদি বস্ত্ৰ প্ৰাকৃতিক সূতাৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। এতেকে ইয়াত পৰিৱেশ বিনষ্টকাৰী উদ্যোগৰ কোনো প্ৰভাৱ নাথাকে।
প্ৰাকৃতিক ৰং প্ৰস্তুতকৰণ: কাপোৰ ৰোৱাৰ বাবে লতা, গছৰ ছাল আৰু মাটিৰ প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিয়ে কোনো প্ৰদূষণ নঘটায়।
বাঁহ আৰু বেত শিল্প: গৃহ নিৰ্মাণৰ পৰা ধৰি জাকৈ, চেপা, খলোৈ আদি মাছ ধৰা যন্ত্ৰ আৰু পাকঘৰৰ সঁজুলি পৰ্যন্ত বড়ো মানুহে বাঁহ-বেতেৰে সাজি লয়।
জৈৱ-ক্ষয়িষ্ণুতা (Biodegradability): বাঁহ আৰু বেতৰ সামগ্ৰীসমূহ ব্যৱহাৰৰ পিছত ব্যৰ্থ হ’লেও প্ৰকৃতিৰ সৈতে মিহলি হৈ যায়, যাৰ ফলত প্লাষ্টিকৰ দৰে ভূ-প্ৰদূষণ নহয়।
স্বাৱলম্বী গ্ৰাম্য অৰ্থনীতি: স্থানীয় কেঁচামালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰা এই শিলাই আত্মসংস্থান নিশ্চিত কৰে আৰু অৰ্থনৈতিক বহনেক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।
প্ৰশ্ন ৫: আধুনিক বহনেক্ষম বিকাশ (Sustainable Development Goals) প্ৰাপ্তিত বড়ো পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থাৰ প্ৰাসংগিকতা আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি?
উত্তৰ: বৰ্তমান সময়ত বিশ্বজুৰি চৰ্চিত ‘বহনেক্ষম বিকাশ’ৰ ধাৰণাটো বড়ো সকলৰ জীৱনশৈলীত প্ৰাচীন কালৰে পৰাই প্ৰতিফলিত হৈ আহিছে।
প্ৰাসংগিকতা:
জলবায়ু প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা: বড়ো সকলৰ থলুৱা কৃষি পদ্ধতি আৰু বীজ সংৰক্ষণে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বিপক্ষত এক প্ৰাকৃতিক সুৰক্ষা কবচ গঢ়ি তোলে।
পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ সংৰক্ষণ: প্ৰকৃতিভিত্তিক জীৱন ধাৰণৰ বাবে জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু অৰণ্য সুৰক্ষিত হৈ থাকে।
বিষমুক্ত খাদ্য সুৰক্ষা: জৈৱিক কৃষি আৰু পৰম্পৰাগত সংৰক্ষণ প্ৰণালীয়ে স্বাস্থ্যকৰ আহাৰৰ যোগান ধৰে।
সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা:
বিলুপ্তিৰ ভয়: দ্ৰুত আধুনিকীকৰণ, বিশ্বায়ন আৰু ৰাসায়নিক সামগ্ৰীৰ প্ৰভাৱত এই ধৰণৰ মৌখিক জ্ঞান বিলুপ্ত হোৱাৰ পথত।
নথিভুক্তকৰণৰ অভাৱ: লিখিত ৰূপত নথকাৰ বাবে নতুন প্ৰজন্মই এই পৰম্পৰাৰ পৰা আঁতৰি আহিছে।
সংৰক্ষণৰ উপায়: এই জ্ঞান সংৰক্ষণ কৰিবলৈ লিখিত নথিভুক্তকৰণ, বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ (IPR) প্ৰদান আৰু আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাত ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা প্ৰয়োজন।
ঐতিহাসিক প্ৰজ্ঞাক আধুনিক বিজ্ঞানৰ সৈতে সন্মিলিত কৰিলেহে এক প্ৰকৃত বহনেক্ষম ভৱিষ্যৎ গঢ়ি তোলা সম্ভৱ হ’ব।
Part A: 15 One-Mark Questions with Answers
1. What is traditional knowledge?
Answer: Traditional knowledge is the wisdom and practices passed down from one generation to another.
2. To which community does the Bodo traditional knowledge system belong?
Answer: The Bodo community.
3. What is sustainable development?
Answer: Sustainable development is development that meets present needs without harming future generations.
4. Why is traditional knowledge important?
Answer: It helps preserve culture and promotes sustainable living.
5. What does the Bodo traditional knowledge system include?
Answer: It includes customs, beliefs, skills, and traditional practices.
6. How is traditional knowledge transferred?
Answer: It is transferred through family and community traditions.
7. What is one aim of sustainable development?
Answer: To protect natural resources.
8. Which community's traditional knowledge is studied in this unit?
Answer: The Bodo community.
9. Why should traditional knowledge be preserved?
Answer: To protect cultural heritage.
10. What does sustainability mean?
Answer: Using resources wisely so they remain available in the future.
11. Name one benefit of traditional knowledge.
Answer: It supports environmental conservation.
12. What does culture represent?
Answer: The way of life of a community.
13. Traditional knowledge is mainly based on what?
Answer: Experience and observation.
14. Why is environmental protection necessary?
Answer: To maintain ecological balance.
15. How are traditional knowledge and sustainable development related?
Answer: Traditional knowledge encourages the sustainable use of natural resources.
Part B: 15 Two-Mark Questions with Answers (Maximum 50 Words Each)
1. What is the Bodo traditional knowledge system?
Answer: The Bodo traditional knowledge system consists of the customs, beliefs, skills, and practices developed by the Bodo community over many generations.
2. Define sustainable development.
Answer: Sustainable development is a process of development that fulfills present needs while ensuring that future generations can also meet their needs.
3. Why is traditional knowledge valuable?
Answer: It preserves cultural identity, protects local wisdom, and encourages the responsible use of natural resources.
4. How is traditional knowledge passed on?
Answer: It is passed from elders to younger generations through observation, practice, and oral instruction.
5. Mention two features of traditional knowledge.
Answer: It is community-based and passed down through generations.
6. Why should Bodo traditional knowledge be protected?
Answer: It preserves cultural heritage and supports sustainable lifestyles.
7. What is meant by cultural heritage?
Answer: Cultural heritage includes the traditions, customs, language, and values inherited from previous generations.
8. How does traditional knowledge help the environment?
Answer: It promotes careful use of natural resources and reduces environmental damage.
9. What is the importance of local knowledge?
Answer: Local knowledge helps people solve problems using their own experience and available resources.
10. What is the role of the community in preserving traditional knowledge?
Answer: The community teaches, practices, and preserves traditional customs for future generations.
11. Give two objectives of sustainable development.
Answer: To protect the environment and improve the quality of life.
12. Why should students learn traditional knowledge?
Answer: It helps them understand their culture and appreciate sustainable practices.
13. What is meant by conservation?
Answer: Conservation means protecting and wisely using natural resources.
14. How are culture and traditional knowledge connected?
Answer: Traditional knowledge forms an important part of a community's culture and identity.
15. State one relationship between traditional knowledge and sustainability.
Answer: Traditional knowledge encourages the careful use of natural resources, supporting sustainability.
Part C: Five-Mark Descriptive Questions with Answers (Maximum 200 Words Each)
1. Explain the meaning and importance of the Bodo Traditional Knowledge System.
Answer: The Bodo Traditional Knowledge System refers to the customs, beliefs, skills, values, and practices that have been passed from one generation to another within the Bodo community. It reflects their close relationship with nature, society, and culture. This knowledge includes traditional methods of living, farming, food preparation, festivals, handicrafts, and the sustainable use of natural resources.
The importance of this knowledge lies in preserving the cultural identity of the Bodo people. It teaches respect for nature, encourages community cooperation, and promotes sustainable living. It also helps younger generations understand their heritage and maintain their traditional values. Therefore, the Bodo Traditional Knowledge System is an important part of both cultural preservation and sustainable development.
2. What is sustainable development? Explain its importance.
Answer: Sustainable development is a process of development that satisfies the needs of the present without reducing the ability of future generations to meet their own needs. It aims to achieve economic progress, social well-being, and environmental protection together.
Its importance is seen in the conservation of natural resources, reduction of environmental pollution, and improvement of people's quality of life. Sustainable development also promotes responsible use of resources, protects biodiversity, and encourages balanced growth. It ensures that development continues without damaging the environment. Thus, sustainable development is essential for creating a healthy and secure future for all.
3. Discuss the relationship between traditional knowledge and sustainable development.
Answer: Traditional knowledge and sustainable development are closely connected. Traditional knowledge is based on practical experience and careful observation of nature over many generations. It encourages people to use natural resources wisely without causing unnecessary damage.
Sustainable development follows the same principle by balancing economic growth, social welfare, and environmental protection. Traditional practices often promote conservation, reduce waste, and maintain ecological balance. These practices also strengthen community participation and cultural identity. Therefore, traditional knowledge provides valuable guidance for achieving sustainable development and protecting resources for future generations.
4. Why is it important to preserve the Bodo Traditional Knowledge System?
Answer: Preserving the Bodo Traditional Knowledge System is important because it protects the cultural identity and heritage of the Bodo community. It helps maintain traditional customs, values, and practices that have been followed for generations.
Traditional knowledge also promotes sustainable use of natural resources and teaches environmentally friendly ways of living. If it is not preserved, valuable cultural practices and local wisdom may disappear. Educating younger generations and encouraging community participation are essential for safeguarding this knowledge. Preservation strengthens cultural pride and supports sustainable development.
5. Explain the role of traditional knowledge in environmental conservation.
Answer: Traditional knowledge plays an important role in environmental conservation by promoting the careful and responsible use of natural resources. It encourages people to protect forests, water sources, land, and biodiversity through sustainable practices.
Communities that follow traditional knowledge usually avoid overexploitation of natural resources and maintain ecological balance. Such knowledge also promotes respect for nature and teaches future generations the importance of conservation. By combining traditional wisdom with modern conservation methods, society can achieve long-term environmental sustainability and protect natural resources for future generations.