১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ - ১৫ টা)
১. লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান (Ethno-botany) বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰ: কোনো এক অঞ্চলৰ জনগোষ্ঠীয় লোক আৰু উদ্ভিদৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আৰু ব্যৱহাৰৰ অধ্যয়নক লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান বোলে।
২. বড়োসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে মদ বা 'জৌ' (Jou) প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা উপাদানটোক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: 'এমাও' (Emao) বা 'ইমাও'।
৩. 'এমাও' প্ৰস্তুত কৰোঁতে কি প্ৰধান উদ্ভিদৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: ধপাত পাত, জলকীয়া পাত, কেঁচা হালধি, আৰু বিভিন্ন বিশেষ বনৌষধি পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৪. বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগত চিকিৎসাৰ বাবে গছ-পছলাৰ ব্যৱহাৰ কৰা অভিজ্ঞ চিকিৎসকসকলক কি বুলি জনা যায়?
উত্তৰ: ওজা বা ‘খাৱাই’ (Khabai)।
৫. বড়ো খাদ্য সংস্কৃতিত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় সোৱাদযুক্ত বনৰীয়া শাকবিধৰ নাম কি?
উত্তৰ: মাইব্ৰং, খাংখ্ৰাই বা মেৱা শাক।
৬. বড়ো লোকসকলে মাছ ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ পৰম্পৰাগত বাঁহৰ সঁজুলিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: জাঁকি বা চেপা (Khol/Jakhi)।
৭. বড়োসকলে কাপোৰ বোৱাৰ বাবে ৰং তৈয়াৰ কৰিবলৈ কি ব্যৱহাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদ যেনে— ৰুম গছ, হালধি আৰু বিভিন্ন গছৰ ছাল।
৮. 'নাফাম' (Napham) কিহৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: নাফাম হ’ল শুকান মাছ আৰু বিশেষ শাক বা কচুৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা এক পৰম্পৰাগত ফাৰ্মেন্টেড (আথবা গেলাই থোৱা) খাদ্য।
৯. বড়ো সমাজত খেতি-বাতি বা ৰোপণৰ সতেও জড়িত লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ জ্ঞানক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: কৃষি-ভিত্তিক পৰম্পৰাগত জ্ঞান।
১০. বড়ো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান ‘খেৰাই’ পূজাত ব্যৱহাৰ কৰা পবিত্ৰ গছজোপাৰ নাম কি?
উত্তৰ: সিজু গছ (Sijou tree)।
১১. বড়ো সমাজত 'ওৱা' (Owa) শব্দই কি বুজায়?
উত্তৰ: বাঁহ গছ।
১২. বড়ো লোকসকলে পেটাৰ বিষ বা গাৰ বিষ হ’লে সাধাৰণতে কি বনৌষধি ব্যৱহাৰ কৰে?
উত্তৰ: তিতাফুল (Phlogacanthus thyrsiflorus) আৰু নৰসিংহ পাত।
১৩. 'জৌ ফিনা' (Jou Phina) কি?
উত্তৰ: বড়োসকলৰ চাউলৰ পৰা তৈয়াৰী পৰম্পৰাগত কোমল মদ।
১৪. বড়ো মহিলাই তাঁতশালত ব্যৱহাৰ কৰা 'ফাালি' বা সূতা বোৱা সঁজুলি কিহৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়?
উত্তৰ: বাঁহ আৰু কাঠৰ পৰা।
১৫. বড়োসকলৰ লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান মূলতঃ কি পদ্ধতিৰে এপুৰুষৰ পৰা আন এপুৰুষলৈ হস্তান্তৰ হয়?
উত্তৰ: মৌখিক পৰম্পৰা আৰু প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তে।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (চমু প্ৰশ্নোত্তৰ - ১৫ টা)
১. বড়ো সংস্কৃতি আৰু লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰ: বড়ো জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। খাদ্য, বস্ত্ৰ, বাসস্থান আৰু চিকিৎসাৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে তেওঁলোকে স্থানীয় গছ-গছনি আৰু বনৌষধি পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। এই গাঢ় সম্পৰ্কই হ’ল বড়ো লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ মূল ভিত্তি।
২. সিজু গছৰ ধর্মীয় আৰু ঔষধি গুৰুত্ব লিখা।
উত্তৰ: বড়োসকলৰ বাথৌ (Bathou) ধৰ্মত সিজু গছক বাথৌ ব্ৰহ্মাৰ প্ৰতীক হিচাপে পূজা কৰা হয়। আনহাতে, লোক-চিকিৎসাত সিজু গছৰ আঠা আৰু পাত ছালৰ ৰোগ, কানৰ বিষ আৰু ফোহা পকাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৩. 'এমাও' (Emao) কি আৰু ইয়াক কেনেকৈ তৈয়াৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: এমাও হ’ল বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত 'জৌ' (মদ) প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ইষ্ট বা পিঠা। ধানৰ গুড়িৰ লগত বিভিন্ন বনৌষধি গছৰ পাত (যেনে— কেঁচা হালধি, অমৰা পাত, ধপাত পাত ইত্যাদি) মিহি কৰি পিহি লাৰু বান্ধি শুকাই ইয়াৰ তৈয়াৰ কৰা হয়।
৪. বড়ো সমাজত বাঁহৰ (Owa) বহুমুখী ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: বাঁহ বড়ো সমাজৰ অন্যতম প্ৰধান উপাদান। ঘৰ সাজা, খাদ্য হিচাপে বাঁহৰ গজালি (মেৱা/ফাৰ্মেন্টেড বাঁহৰ গজালি) খোৱা, মাছ ধৰা সঁজুলি আৰু তাঁতশালৰ লাগতিয়াল বস্তু তৈয়াৰ কৰাত বাঁহ বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৫. বড়ো খাদ্য সংস্কৃতিত বনৰীয়া শাক-পাচলিৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: বড়োসকলে দৈনন্দিন আহাৰত প্ৰকৃতিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বনৰীয়া শাক ব্যৱহাৰ কৰে। এই শাকে কেৱল সুস্বাদু আহাৰেই নিদিয়ে, বৰঞ্চ শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰাত আৰু গেষ্ট্ৰিকৰ দৰে ৰোগ নিৰাময়ত সহায় কৰে।
৬. 'নাফাম' (Napham) প্ৰস্তুত প্ৰণালী আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্ট কি?
উত্তৰ: নাফাম হ’ল শুকান মাছৰ গুড়ি আৰু বিশেষ কচু বা শাক একেলগে পিহি বাঁহৰ চুঙাত টানকৈ বন্ধ কৰি কেইবাদিনো গেলাই (Ferment) তৈয়াৰ কৰা এবিধ জনপ্ৰিয় খাদ্য। ইয়াৰ এক নিজস্ব বিশেষ গোন্ধ আৰু সোৱাদ থাকে।
৭. বড়ো লোক-চিকিৎসাত ব্যৱহৃত দুবিধ বনৌষধিৰ নাম আৰু কাম লিখা।
উত্তৰ:
১. তিতাফুল: কাহ-চৰ্দি আৰু পেটৰ ৰোগ নিৰাময়ত ব্যৱহাৰ হয়।
২. নৰসিংহ পাত: ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু হজম শক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে খোৱা হয়।
৮. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰ শিল্পত লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ ব্যৱহাৰ কেনেকুৱা?
উত্তৰ: পূৰ্বতে বড়ো মহিলাই কাপোৰত ৰং দিবলৈ প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদ যেনে— ৰুম গছৰ পাত, হালধি আৰু বিভিন্ন গছৰ ছাল সিজাই ৰং তৈয়াৰ কৰিছিল। ই কাপোৰৰ স্থায়িত্ব বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ছালৰ বাবে সুৰক্ষিত আছিল।
৯. লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানে পৰিবেশ সংৰক্ষণত কেনেকৈ সহায় কৰে?
উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞানে গছ-গছনিক পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, খেৰাই থানত সিজু বা তুলসী ৰোপণ কৰাৰ ফলত বনজ সম্পদ সংৰক্ষিত হয়। স্থানীয় উদ্ভিদৰ সুৰক্ষা আৰু বৈচিত্ৰ্য ৰক্ষাত এই জ্ঞানে ভূমিকা লয়।
১০. বড়ো সংস্কৃতিৰ ধাৰ্মিক অনুষ্ঠানত উদ্ভিদৰ প্ৰয়োগ কেনে ধৰণৰ?
উত্তৰ: বাতৌ পূজাত সিজু গছ, তুলসী, বাঁহ, আৰু তামোল-পান অপৰিহাৰ্য। এই উদ্ভিদবোৰক পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰি পূজাৰ বেদীত স্থাপন কৰা হয়, যিয়ে ধৰ্ম আৰু প্ৰকৃতিৰ গভীৰ সম্পৰ্কক সূচায়।
১১. বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে খাদ্য সংৰক্ষণ কেনেকৈ কৰা হয়?
উত্তৰ: বড়োসকলে ৰ’দত শুকুৱাই বা জুইৰ ধোঁৱাত দি মাছ-মাংস, শাক আৰু বাঁহৰ গজালি দীৰ্ঘদিনলৈ সংৰক্ষণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাঁহৰ চুঙাত বন্ধ কৰি 'নাফাম' বা 'খাংখ্ৰাই' প্ৰস্তুত কৰি সংৰক্ষণ কৰা হয়।
১২. বড়ো সমাজৰ 'ওজা' বা 'খাৱাই'সকলৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: ওজাসকল হ’ল বড়ো সমাজৰ পৰম্পৰাগত চিকিৎসক। তেওঁলোকে হাবিয়নিৰ পৰা বনৌষধি সংগ্ৰহ কৰি গছৰ ছাল, পাত, আৰু শিপাৰ পৰা দৰব তৈয়াৰ কৰি গাঁৱৰ মানুহৰ নানা বেমাৰ-আজাৰ নিৰাময় কৰে।
১৩. বড়ো লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানত 'মাইব্ৰং' শাকৰ ঔষধি গুণ কি?
উত্তৰ: মাইব্ৰং হ’ল এবিধ বনৰীয়া শাক। ই পেট ঠান্ডা ৰখা, হজম প্ৰক্ৰিয়া নিয়মীয়া কৰা আৰু শৰীৰৰ দুৰ্বলতা দূৰ কৰাত সহায় কৰে। বড়োসকলে ইয়াক আঞ্জা হিচাপে ৰান্ধি খায়।
১৪. আধুনিক চিকিৎসাৰ দিনত বড়ো পৰম্পৰাগত চিকিৎসাৰ প্ৰাসংগিকতা ক’ত?
উত্তৰ: কোনো পাৰ্শ্বক্ৰিয়া নোহোৱাকৈ সহজতে পোৱা বৈদিক আৰু প্ৰাকৃতিক বনৌষধিৰ দ্বাৰা চিকিৎসা কৰিব পৰাটোৱেই ইয়াৰ মূল গুৰুত্ব। ই ব্যয়বহুল নহয় আৰু স্থানিয় বৈচিত্ৰ্য ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে।
১৫. বড়ো লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ জ্ঞান বিলুপ্ত হোৱাৰ প্ৰধান কাৰণ কি?
উত্তৰ: আধুনিকীকৰণ, বন জংঘল ধ্বংস, আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত পৰম্পৰাগত জ্ঞান মৌখিকভাৱে স্থানান্তৰ নকৰাৰ ফলত এই অমূল্য বৈদিক লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ জ্ঞান লাহে লাহে বিলুপ্ত হ’বলৈ ধৰিছে।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন :
প্ৰশ্ন ১: বড়ো লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান (Ethno-botany) বুলিলে কি বুজা? বড়ো সমাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ আৰু গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান হ’ল বিজ্ঞানৰ এনে এক শাখা য’ত কোনো এক নির্দিষ্ট আদিবাসী বা স্থানীয় জনগোষ্ঠী আৰু তেওঁলোকৰ চৌপাশৰ উদ্ভিদ জগতৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক অধ্যয়ন কৰা হয়। বড়ো সকল অসমৰ অন্যতম প্ৰাচীন ভৈয়ামৰ জনজাতি। আদিম কালৰে পৰা তেওঁলোক প্ৰকৃতিৰ অতি ঘনিষ্ঠ হৈ বাস কৰি আহিছে।
বড়ো সমাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ আৰু গুৰুত্ব:
আহাৰ আৰু পৰিপুষ্টি: বড়োসকলে প্ৰকৃতিৰ পৰা বিভিন্ন বনৰীয়া শাক-পাচলি (যেনে- মাইব্ৰং, খংলাই, মেৱা ইত্যাদি) সংগ্ৰহ কৰি দৈনিক খাদ্যত ব্যৱহাৰ কৰে। ই তেওঁলোকক প্ৰাকৃতিক পুষ্টি প্ৰদান কৰে।
পৰম্পৰাগত চিকিৎসা: অসুখ-বিসুখ হ’লে বড়ো ওজাসকলে হাবিৰ পৰা ছাল, শিপা, পাত সংগ্ৰহ কৰি নানা বেমাৰৰ দৰব তৈয়াৰ কৰে।
ধৰ্মীয় বিশ্বাস: বাতৌ ধৰ্মত সিজু গছ, তুলসী, বাঁহ আৰু নানা গছ-গছনিক পবিত্ৰ জ্ঞান কৰা হয়।
আৱাস আৰু সঁজুলি: ঘৰ-দুৱাৰ সাজিবলৈ, মাছ ধৰা সঁজুলি আৰু তাঁতশালৰ সামগ্ৰী বনাবলৈ বাঁহ আৰু কাঠ পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
মুঠতে, বড়ো সংস্কৃতিৰ স্বকীয়তা ধৰি ৰখাৰ লগতে জীৱন সংগ্ৰাম চলাই নিবলৈ এই লোক-উদ্ভিদজ্ঞানে যুগ যুগ ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।
প্ৰশ্ন ২: বড়ো সমাজৰ পৰম্পৰাগত পানীয় 'জৌ' (Jou) আৰু 'এমাও' (Emao) প্ৰস্তুত প্ৰণালী আৰু ইয়াৰ লোক-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দিশসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: বড়ো সংস্কৃতিত 'জৌ' (সাজ বা চাউলৰ মদ) এক অপৰিহাৰ্য উপাদান। যিকোনো সামাজিক, ধাৰ্মিক অনুষ্ঠান আৰু উৎসৱ-পাৰ্বনত ইয়াৰ স্থান সুকীয়া। জৌ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ যিটো মূল উপাদানৰ প্ৰয়োজন, তাক 'এমাও' (Emao) বোলা হয়।
'এমাও' প্ৰস্তুত প্ৰণালী আৰু উদ্ভিদৰ ব্যৱহাৰ:
এমাও প্ৰস্তুত কৰোঁতে কেৱল চাউলৰ গুড়িয়েই ব্যৱহাৰ নহয়, ইয়াৰ লগত প্ৰায় ১০-১৫ বিধ বিশেষ বনৌষধি গছৰ পাত আৰু শিপা মিহি কৰি পিহি মিহলোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ’ল— ১. ধপাত পাত
২. কেঁচা হালধি
৩. অমৰা পাত
৪. বিহলঙনী আৰু নানাবিধ তিতা গছৰ পাত।
এই সকলোবোৰ মিহলাই লাৰু বনাই শুকাই থোৱা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সিজাই থোৱা চাউলৰ লগত এই এমাও মিহলাই গেলাই (Ferment) 'জৌ' তৈয়াৰ কৰা হয়।
লোক-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দিশ:
এমাও বনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা গছ-পছলাবোৰৰ প্ৰত্যেকৰে সুকীয়া ঔষধি গুণ আছে। ই চাউলক গেলাই সুৰালৈ ৰূপান্তৰ কৰাত সহায় কৰাৰ উপৰিও পানীৰ বিষ, পেটৰ বেমাৰ প্ৰতিৰোধ কৰাত আৰু শৰীৰত শক্তি প্ৰদান কৰাত সহায় কৰে। ই বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত জৈৱ-প্ৰযুক্তিবিজ্ঞানৰে (Biotechnology) এক অনন্য নিদৰ্শন।
প্ৰশ্ন ৩: বড়ো লোক-চিকিৎসা পদ্ধতিত গছ-গছনি আৰু বনৌষধিৰ ভুমিকা সম্পৰ্কে বহলাই লিখা।
উত্তৰ: বড়ো সকলৰ লোক-চিকিৎসা পদ্ধতি সম্পূৰ্ণৰূপে পৰম্পৰাগত আৰু বৈদিক জ্ঞানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। আধুনিক চিকিৎসা ব্যৱস্থা সুলভ নোহোৱা দিনৰে পৰা আজিলৈকে বড়ো ওজা বা ‘খাৱাই’ সকলে প্ৰাকৃতিক বনৌষধিৰে জটিল বেমাৰ নিৰাময় কৰি আহিছে।
মূল ভূমিকা আৰু বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ:
পেটৰ ৰোগ আৰু গাৰ বিষ: পেটৰ বিষ, অৰ্শ বা গেষ্ট্ৰিকৰ বাবে তিতাফুল, নৰসিংহ, আৰু খাংখ্ৰাই শাক বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
ছালৰ ৰোগ আৰু ঘা নিৰাময়: কোনো অংশ কাটিলে বা ছালৰ বেমাৰ হ’লে সিজু গছৰ আঠা, হালধি আৰু কেঁচা পাতৰ ৰস ঘঁহি দিয়া হয়।
জ্বৰ আৰু কাহ-চৰ্দি: মহুডি, বাসক, আৰু তুলসী পাতৰ ৰস পানীৰে সিজাই খালেই জ্বৰ-কাহৰ উপশম ঘটে।
হাড় ভঙা চিকিৎসা: বড়ো ওজাসকলে বিশেষ গছৰ ছাল আৰু পাতৰ প্ৰলেপ দি কাঠৰ কামিৰে বান্ধি ভাঙি যোৱা হাড় যোৰা লগোৱাত পাকৈত।
এনেদৰে, বড়োসকলে চৌপাশৰ উদ্ভিদসমূহ সঠিকভাৱে চিনাক্ত কৰি সেইবোৰৰ পৰা সুৰক্ষিত দৰব তৈয়াৰ কৰাৰ যি পদ্ধতি গঢ়ি তুলিছে, ই তেওঁলোকৰ অসাধাৰণ লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান জ্ঞানৰেই প্ৰমাণ।
প্ৰশ্ন ৪: বড়ো ধৰ্মীয় উৎসৱ আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰ-পদ্ধতিত উদ্ভিদৰ ব্যৱহাৰ আৰু গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বড়ো সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় বিশ্বাস প্ৰকৃতিৰ লগত অঙ্গাংগীভাৱে জড়িত। তেওঁলোকৰ মূল ধৰ্ম ‘বাথৌ" (Bathou) সম্পূৰ্ণভাৱে প্ৰকৃতি উপাসনাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি আৰু উৎসৱত উদ্ভিদে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়।
সংস্কৃতিক ব্যৱহাৰ আৰু গুৰুত্ব:
সিজু গছ (Sijou Tree): বাতৌ পূজাৰ প্ৰধান বেদীত সিজু গছ ৰোপণ কৰা হয়। সিজু গছৰ ৫ টা শিৰাই বাতৌ ধৰ্মৰ ৫ টা মূল নীতি (মাটি, পানী, বায়ূ, জুই আৰু আকাশ) প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
জাৰি গছ আৰু তুলসী: পবিত্ৰতা ৰক্ষাৰ বাবে আৰু পূজাৰ বেদী শুদ্ধ কৰিবলৈ জাৰি গছৰ পাত আৰু তুলসী পাতৰ পানী ছটিয়াই দিয়া হয়।
বাঁহ (Owa): ধৰ্মীয় বেদী নিৰ্মাণ কৰিবলৈ, পূজাৰ ধূপ-চাকি ৰাখিবলৈ আৰু বাইখো বা খেৰাই পূজাত বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
তামোল-পান (Gwai-Pathai): অতিথিক আদৰণি জনাবলৈ আৰু ধৰ্মীয় কাৰ্যসূচীত ঈশ্বৰলৈ অৰ্পণ কৰিবলৈ তামোল-পান অপৰিহাৰ্য।
ইয়াৰ পৰা স্পষ্ট হয় যে বড়ো ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি কেৱল এক বিশ্বাস নহয়, বৰঞ্চ প্ৰকৃতিক সুৰক্ষা দিয়া আৰু গছ-গছনিক শ্ৰদ্ধা জনোৱাৰ এক অনন্য প্ৰথা।
প্ৰশ্ন ৫: আধুনিক সমাজত বড়ো লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু প্ৰত্যাহ্বানসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বড়ো সমাজৰ লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান হ’ল প্ৰকৃতিৰ লগত সহৱস্থান কৰি অৰ্জন কৰা এক বহুমূলীয়া পৰম্পৰাগত জ্ঞান। কিন্তু আধুনিক যুগৰ ধাৱমান সময়ত এই অমূল্য জ্ঞান সংৰক্ষণ কৰাটো অতি আৱশ্যকীয় হৈ পৰিছে।
সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা:
নতুন দৰব আৱিষ্কাৰ: এই পৰম্পৰাগত বনৌষধিৰ আধুনিক বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ জৰিয়তে জটিল ৰোগৰ নতুন দৰব আৱিষ্কাৰ কৰিব পৰা যাব।
পৰিবেশ সুৰক্ষা: এই জ্ঞানে মানুহক প্ৰকৃতি ধ্বংস নকৰি সুৰক্ষা দিবলৈ শিকায়, যিয়ে জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে।
প্ৰত্যাহ্বানসমূহ:
অৰণ্য ধ্বংস: বনাঞ্চল ক্ৰমান্বয়ে ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বিৰল প্ৰজাতিৰ বনৌষধি গছ-গছনি বিলুপ্ত হৈ গৈছে।
মৌখিক স্থানান্তৰ: এই জ্ঞান কোনো লিখিত গ্ৰন্থত নাথাকে, কেৱল মৌখিকভাৱে এক পুৰুষৰ পৰা আন এপুৰুষলৈ যায়। লিখিত ৰূপ নথকাৰ বাবে ই বিলুপ্ত হোৱাৰ পথত।
আধুনিক শিক্ষা আৰু অনাদৰ: নতুন প্ৰজন্মই আধুনিক চিকিৎসা আৰু কৃত্ৰিম সামগ্ৰীৰ ওপৰত বেছি নিৰ্ভৰশীল হোৱাৰ বাবে পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহ হেৰুৱাই পেলাইছে।
উপসংহাৰ:
বড়ো সকলৰ এই লোক-উদ্ভিদবিজ্ঞান সংৰক্ষণ কৰিবলৈ হ’লে চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰীভাৱে নথিভুক্তকৰণ (Documentation) কৰা আৰু নৱপ্ৰজন্মক ইয়াৰ বিষয়ে সচেতন কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী।
Part A: One-Mark Questions (15)
1. What is traditional knowledge?
Answer: Traditional knowledge is the knowledge and practices passed down from one generation to another.
2. What is Ethno-botany?
Answer: Ethno-botany is the study of the relationship between people and plants.
3. Who preserves traditional knowledge in Bodo society?
Answer: Elders and community members preserve traditional knowledge.
4. What is the main source of traditional knowledge?
Answer: Oral tradition and practical experience.
5. Why are medicinal plants important?
Answer: They are used to treat different diseases naturally.
6. Name one use of bamboo in Bodo culture.
Answer: Bamboo is used for making houses and handicrafts.
7. What is folk medicine?
Answer: Folk medicine is traditional treatment using natural materials.
8. Why is biodiversity important?
Answer: It supports human life and protects nature.
9. What does ethnobotanical knowledge include?
Answer: Knowledge about the uses of plants for food, medicine, and daily life.
10. How is traditional knowledge transmitted?
Answer: Through oral teaching and practical learning.
11. Which natural resource is widely used in Bodo life?
Answer: Forest plants.
12. Why should traditional knowledge be preserved?
Answer: To protect cultural heritage.
13. What is herbal medicine?
Answer: Medicine prepared from plants.
14. What is sustainable use of plants?
Answer: Using plants without harming future availability.
15. What is the aim of ethno-botany?
Answer: To study how people use and conserve plants.
Part B: Two-Mark Questions (15)
1. Define traditional knowledge.
Answer: Traditional knowledge is the wisdom, skills, and practices developed by a community over many generations and passed on through oral tradition and daily activities.
2. Define Ethno-botany.
Answer: Ethno-botany is the scientific study of how different communities use plants for food, medicine, shelter, religion, and other purposes.
3. Why is traditional knowledge important?
Answer: It preserves cultural identity, supports sustainable living, and helps conserve natural resources for future generations.
4. What is the role of medicinal plants in Bodo culture?
Answer: Medicinal plants are used to prepare traditional remedies for treating common illnesses and maintaining good health.
5. How is traditional knowledge passed on?
Answer: It is passed from elders to younger generations through storytelling, observation, and practical experience.
6. Mention two uses of bamboo in Bodo society.
Answer: Bamboo is used for building houses and making household items such as baskets and mats.
7. What is folk medicine?
Answer: Folk medicine is a traditional system of healing based on local knowledge and natural resources, especially medicinal plants.
8. Why is plant conservation necessary?
Answer: Plant conservation protects biodiversity and ensures that useful plant species remain available for future generations.
9. What is biodiversity?
Answer: Biodiversity is the variety of living organisms found in a particular region or ecosystem.
10. How does ethno-botany help society?
Answer: It records traditional plant knowledge and supports medicine, agriculture, and biodiversity conservation.
11. What is sustainable use of natural resources?
Answer: It means using natural resources wisely without reducing their availability for future generations.
12. Why are forests important to the Bodo people?
Answer: Forests provide food, medicinal plants, bamboo, firewood, and materials for daily life.
13. What are herbal medicines?
Answer: Herbal medicines are natural medicines prepared from different parts of plants.
14. Why should ethnobotanical knowledge be documented?
Answer: Documentation helps preserve valuable traditional knowledge before it is lost.
15. State two objectives of Ethno-botany.
Answer: To study the relationship between people and plants and to preserve traditional knowledge about plant use.
Part C: Five-Mark Questions (5)
1. Explain the meaning and importance of the Bodo Traditional Knowledge System.
Answer: The Bodo Traditional Knowledge System is the collection of knowledge, beliefs, customs, and skills developed by the Bodo community over many generations. It includes farming methods, food preparation, medicinal practices, handicrafts, festivals, and environmental conservation. This knowledge is usually passed from elders to younger people through oral tradition and practical experience. It helps people live in harmony with nature and use natural resources wisely. Traditional knowledge also preserves the cultural identity and heritage of the Bodo community. Today, it is important because it supports sustainable development, protects biodiversity, and keeps valuable cultural traditions alive. Therefore, preserving traditional knowledge is essential for both cultural and environmental well-being.
2. What is Ethno-botany? Discuss its importance.
Answer: Ethno-botany is the scientific study of the relationship between people and plants. It explains how different communities use plants for food, medicine, clothing, shelter, agriculture, and religious activities. In Bodo society, many plants are used in everyday life and traditional healing. Ethno-botany helps preserve this valuable knowledge and promotes the conservation of useful plant species. It also contributes to scientific research, medicine, agriculture, and environmental protection. By studying ethno-botany, researchers can understand how traditional knowledge supports sustainable living and biodiversity conservation. Thus, ethno-botany is important for preserving both cultural heritage and natural resources.
3. Describe the role of medicinal plants in Bodo traditional knowledge.
Answer: Medicinal plants play an important role in the traditional knowledge of the Bodo community. For many years, local people have used leaves, roots, bark, flowers, and fruits to prepare natural medicines for common diseases. These remedies are based on practical experience and are passed down through generations. Traditional healers have detailed knowledge about the identification, preparation, and use of medicinal plants. Herbal medicines are generally affordable and easily available in rural areas. The use of medicinal plants also encourages biodiversity conservation because healthy forests provide these valuable resources. Preserving this knowledge is important for future generations and for scientific research on natural medicines.
4. Explain the relationship between the Bodo people and plants.
Answer: The Bodo people have a close relationship with plants because plants meet many of their daily needs. They use plants for food, medicine, house construction, fuel, agricultural tools, and handicrafts. Bamboo is especially important for making houses, baskets, fences, and other useful items. Many plants are also connected with festivals, religious rituals, and cultural traditions. The Bodo community believes in protecting nature and using plant resources carefully. This respectful relationship promotes environmental conservation and sustainable use of natural resources. Therefore, plants are an important part of the cultural, economic, and social life of the Bodo people.
5. Discuss the importance of conserving traditional knowledge and ethnobotanical resources.
Answer: Conserving traditional knowledge and ethnobotanical resources is essential for protecting cultural heritage and biodiversity. Traditional knowledge contains valuable information about medicinal plants, farming, food, and environmental management. If it is not preserved, future generations may lose this important heritage. Ethnobotanical resources also support scientific research, healthcare, and sustainable development. Conserving forests and useful plant species ensures that these resources remain available for future use. Documentation, education, and community participation are important methods of preservation. Protecting traditional knowledge benefits both society and the environment by promoting sustainable living and respecting indigenous cultural practices.