অধ্যায়ঃ 2
ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণ
MAIN CONTENT
অতি চমু/চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষৰ প্ৰথম (প্ৰধান) কাৰকটো কি? সময় উল্লেখ কৰি লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষৰ প্ৰধান কাৰকটো হ’ল পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত লৰ্ড মেক’লেই ইংৰাজী ভাষাৰ মাধ্যমেৰে পশ্চিমীয়া শিক্ষা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৮৫৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চাৰ্লচ উডৰ ‘প্ৰেৰণ পত্ৰ’ৰ জৰিয়তে ভাৰতত আধুনিক শিক্ষাৰ ভেটি তৈয়াৰ হয়।
২। আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা কোন?
উত্তৰ: আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা হ’ল বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়। তেওঁ এই উপন্যাসখনৰ জৰিয়তে ‘বন্দেমাতৰম’ গীতটিৰে দেশবাসীক মাতৃভূমিক বচোৱাৰ আহ্বান জনাইছিল।
৩। ‘সাৰে জাহাছে আচ্ছা......’ গীতৰ গীতিকাৰ কোন?
উত্তৰ: ‘সাৰে জাহাছে আচ্ছা’ গীতটিৰ ৰচয়িতা আছিল বিখ্যাত উৰ্দু কবি মহম্মদ ইকবাল।
৪। ভাৰতত পোন প্ৰথম ৰেল যাতায়াত কেতিয়া ক’ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বোম্বাই আৰু থানেৰ মাজত (২১ কিলোমিটাৰ পথত) ভাৰতবৰ্ষত প্ৰথম ৰেল যাতায়াত ব্যৱস্থাৰ সূচনা হয়।
৫। ভাৰতত পোন প্ৰথম টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থা কেতিয়া ক’ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতা আৰু ডায়মণ্ড হাৰবাৰৰ মাজত বেচৰকাৰী খণ্ডত প্ৰথম টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থাৰ প্ৰৱৰ্তন হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৮৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত লৰ্ড ডেলহাউচীয়ে ইয়াক চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনি কলিকতা আৰু আগ্ৰাৰ মাজত সম্প্ৰসাৰণ ঘটাইছিল।
৬। ভাৰতত পোন প্ৰথম ছপাশাল কেতিয়া ক’ত স্থাপন হৈছিল?
উত্তৰ: ১৭৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ইউৰোপীয় মিছনেৰীসকলে ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে বংগদেশৰ শ্ৰীৰামপুৰত প্ৰথমটো ছপাখানা স্থাপন কৰিছিল।
৭। কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ প্ৰথমে কি নামেৰে ক’ত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰ: কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজখন প্ৰথমে ১৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত 'হিন্দু কলেজ' নামেৰে কলিকতাত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। ১৮৫৫ খ্ৰীষ্টাব্দতহে এইখন কলেজ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ নামেৰে বিখ্যাত হয়।
৮। লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য সমাজ সংস্কাৰৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য সমাজ সংস্কাৰ হ’ল:
ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ সহযোগত ১৮২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে সতীদাহ প্ৰথাৰ বিলুপ্তি ঘটোৱা।
ভাৰতত আধুনিক পাশ্চাত্য শিক্ষা প্ৰৱৰ্তনৰ বাবে উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰা।
৯। ভাৰতীয় সংবাদ পত্ৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত কি?
উত্তৰ: ভাৰতীয় সংবাদ পত্ৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত হ’ল জেমছ আগষ্টাচ হিকিৰ দ্বাৰা ১৭৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰকাশিত ইংৰাজী সংবাদ-পত্ৰ 'বেংগল গেজেট'।
চমু/দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। চিপাহী বিদ্ৰোহে কেনেকৈ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষ ঘটাইছিল চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ আছিল ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক মুক্তিৰ আন্দোলন I যদিও বিদ্ৰোহটোৰ সামৰিক লক্ষ্য সফল হোৱা নাছিল, ইয়াৰ ফলাফল আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী I এই বিদ্ৰোহে ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় জনগণক একত্ৰিত কৰিছিল I বিদ্ৰোহৰ পিছত ভাৰতীয়সকলৰ মাজত এক নতুন ৰাজনৈতিক চেতনাৰ জন্ম হয়, যিয়ে জাতীয় জীৱনক নতুন ৰূপত গঢ়ি তুলিছিল I ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছৰ শোষণ আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিয়াৰ সাহস লাভ কৰে I এক কথাত, চিপাহী বিদ্ৰোহৰ ছাইৰ পৰাই আধুনিক ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ প্ৰকৃত অংকুৰণ ঘটিছিল I
২। ‘উডৰ প্ৰেৰণপত্ৰ’ৰ মূল উদ্দেশ্য কি কি আছিল লিখা।
উত্তৰ: ১৮৫৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চাৰ্লচ উডে ভাৰতৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে এখন আঁচনি দাঙি ধৰিছিল, যাক ‘উডৰ প্ৰেৰণপত্ৰ’ বোলা হয়. ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্যসমূহ আছিল:
প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়লৈকে শিক্ষা বিস্তাৰৰ বাবে এটা সু-সংহত আঁচনি তৈয়াৰ কৰা I
নিম্ন পৰ্যায়ত দেশীয় ভাষাৰে আৰু উচ্চ পৰ্যায়ত ইংৰাজী ভাষাৰে শিক্ষা প্ৰদানৰ ব্যৱস্থা কৰা I
প্ৰতিখন প্ৰদেশতে শিক্ষা বিভাগ খোলা আৰু শিক্ষানুষ্ঠানসমূহক চৰকাৰী অনুদান দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা I
মেধাবী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক বৃত্তি প্ৰদান কৰি উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰা I
৩। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ৬টা কাৰকৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণত সহায় কৰা ৬টা গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক হ’ল:
পাশ্চাত্য শিক্ষা: ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰে ভাৰতীয়সকলক পশ্চিমীয়া উদাৰনৈতিক চিন্তাৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল I
যাতায়াতৰ উন্নতি: ৰেলপথ আৰু ডাক-তাঁত ব্যৱস্থাই দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ মানুহক যোগাযোগত সহায় কৰিছিল I
সমাজ সংস্কাৰ আন্দোলন: ব্ৰাহ্ম সমাজ, আৰ্য সমাজ আদিয়ে সমাজৰ কু-প্ৰথা দূৰ কৰি মানুহক একত্ৰিত কৰিছিল I
বাতৰি কাকতৰ ভূমিকা: আঞ্চলিক ভাষাৰ কাকতসমূহে ব্ৰিটিছৰ শোষণৰ কথা জনসাধাৰণক অৱগত কৰিছিল I
জাতীয় অনুষ্ঠান গঠন: ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েচনৰ দৰে অনুষ্ঠানে ৰাজনৈতিক চেতনা বৃদ্ধি কৰিছিল I
অৰ্থনৈতিক শোষণ: ব্ৰিটিছৰ ধন নিষ্কাশন নীতিয়ে ভাৰতীয়সকলক বিদ্ৰোহী কৰি তুলিছিল I
৪। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ চাৰিটা প্ৰভাৱৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ চাৰিটা উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ হ’ল:
নতুন চেতনাৰ উন্মেষ: পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয়সকলে যুক্তিৰে সকলো কথা বিবেচনা কৰিবলৈ শিকিছিল I
গণতন্ত্ৰ আৰু স্বাধীনতাৰ জ্ঞান: ৰুছো, ভল্টেয়াৰ আদিৰ দৰ্শন পঢ়ি ভাৰতীয়সকলে জাতীয়তা, স্বশাসন আৰু গণতন্ত্ৰৰ গুৰুত্ব বুজি উঠিছিল I
একতাৰ ভাৱ: ইংৰাজী ভাষাৰ জৰিয়তে বিভিন্ন ভাষা-ভাষী শিক্ষিত ভাৰতীয়ৰ মাজত ভাবৰ আদান-প্ৰদান সম্ভৱ হৈছিল, যিয়ে একতা বৃদ্ধি কৰিছিল I
দায়বদ্ধতাৰ ভাৱ: শিক্ষিত সমাজে নিজৰ মাতৃভূমি আৰু জাতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতা অনুভৱ কৰি সমাজ সংস্কাৰত ব্ৰতী হৈছিল I
৫। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত যাতায়াতৰ উন্নতিয়ে কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলাইছিল লিখা।
উত্তৰ:ব্ৰিটিছ চৰকাৰে নিজৰ স্বাৰ্থত যাতায়াত ব্যৱস্থা উন্নত কৰিছিল যদিও ই জাতীয়তাবাদত ইন্ধন যোগাইছিল I ১৮৩৯ চনৰ গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড আৰু ১৮৫৩ চনত আৰম্ভ হোৱা ৰেল যাতায়াতে দেশৰ দূৰ-দূৰণিৰ মানুহৰ মাজত যোগাযোগ সহজ কৰি তুলিছিল I ইয়াৰ ফলত বিভিন্ন অঞ্চলৰ নেতাসকলৰ মাজত মিলন সম্ভৱ হৈছিল আৰু জাতীয় সমস্যাসমূহ আলোচনা কৰিবলৈ মঞ্চ লাভ কৰিছিল I আধুনিক যোগাযোগ তথা ডাক-তাঁত ব্যৱস্থাই শিক্ষিত ভাৰতীয়ৰ মনৰ দিগন্ত প্ৰসাৰিত কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত এক সৰ্বভাৰতীয় একতাৰ ভাৱ গঢ়ি তুলিছিল I
৬। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আছিল আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা I তেওঁ ১৮২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ‘ব্ৰাহ্ম সভা’ (পিছলৈ ব্ৰাহ্ম সমাজ) স্থাপন কৰি ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক সংস্কাৰৰ সূচনা কৰিছিল I তেওঁৰ বলিষ্ঠ প্ৰচেষ্টাত ১৮২৯ চনত লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংকে সতীদাহ প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰিছিল I ৰায়ে বাল্য বিবাহ, বহু বিবাহ আৰু মূৰ্তিপূজাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল I তেওঁ পাশ্চাত্য শিক্ষা বিস্তাৰৰ বাবে ১৮১৭ চনত কলিকতাত হিন্দু কলেজ প্ৰতিষ্ঠাত সহায় কৰিছিল I তেওঁৰ ‘মিৰাট-ইল-আখবাৰ’ নামৰ কাকতখনে সংবাদ পত্ৰৰ স্বাধীনতাৰ হকে যুঁজি জনজাগৰণ সৃষ্টি কৰিছিল I
৭। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে ১৮৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দত পঞ্জাৱত ‘আৰ্য সমাজ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল I তেওঁৰ মূল মন্ত্ৰ আছিল ‘বেদলৈ উভতি যোৱা’ I তেওঁ মূৰ্তিপূজা, জাতি-ভেদ আৰু বাল্য বিবাহৰ দৰে সামাজিক ব্যাধিৰ বিৰোধিতা কৰিছিল I আৰ্য সমাজে বিধৱা বিবাহ আৰু স্ত্ৰী শিক্ষা বিস্তাৰত গুৰুত্ব দিছিল. দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ‘শুদ্ধি’ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে ধৰ্মান্তৰিত হিন্দুসকলক পুনৰ নিজ ধৰ্মলৈ অনাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল I তেওঁৰ এই আন্দোলনে ভাৰতীয়সকলৰ মাজত আত্মবিশ্বাস জগাই তুলিছিল আৰু হিন্দু জাতীয়তাবাদৰ ভেটি মজবুত কৰিছিল I
৯। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত কেশৱ চন্দ্ৰ সেনৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: কেশৱ চন্দ্ৰ সেন এজন প্ৰভাৱশালী ব্ৰাহ্ম নেতা আছিল, যাৰ প্ৰেৰণাত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সংস্কাৰ আন্দোলন বিয়পি পৰিছিল I তেওঁৰ নেতৃত্বতে ১৮৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দত মহাৰাষ্ট্ৰত ‘প্ৰাৰ্থনা সমাজ’ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল I এই সমাজে সমাজ সংস্কাৰৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল I তেওঁৰ ভাষণ আৰু কাৰ্যসূচীয়ে দক্ষিণ ভাৰতৰ জনসাধাৰণৰ মাজত এক নতুন গতিশীলতা আনিছিল I কেশৱ চন্দ্ৰ সেনৰ প্ৰচেষ্টাত শিক্ষিত সমাজখনৰ মাজত উদাৰনৈতিক চিন্তা-চৰ্চাৰ প্ৰসাৰ ঘটে আৰু ই জাতীয়তাবাদী ভাবধাৰা সঞ্চাৰ কৰাত সহায় কৰে I
১০। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস আছিল এগৰাকী সৰল ধৰ্মগুৰু, যিয়ে ধৰ্মৰ এক উদাৰ আৰু সৰ্বজনীন ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল I তেওঁৰ মতে সকলো ধৰ্মৰ লক্ষ্য একেই আৰু মানৱ সেৱাই হ’ল ঈশ্বৰ সেৱা I তেওঁৰ এই উদাৰ চিন্তাই ভাৰতীয় সমাজত ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতিৰ ভাব গঢ়ি তুলিছিল I তেওঁৰ প্ৰধান শিষ্য স্বামী বিবেকানন্দই ৰামকৃষ্ণ মিছনৰ জৰিয়তে তেওঁৰ আদৰ্শ বিশ্ব দৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল I ৰামকৃষ্ণৰ আধ্যাত্মিক দর্শনে ভাৰতীয়ৰ মাজত আত্মবিশ্বাস আৰু নিজৰ সংস্কৃতিৰ প্ৰতি গৌৰৱবোধ জগাই তুলি জাতীয়তাবাদৰ অৰ্থনৈতিক আৰু আধ্যাত্মিক দিশটো সবল কৰিছিল I
১১। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত এনি বেছাণ্টৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: আয়াৰলেণ্ডৰ মহিলা মিছেছ এনি বেছাণ্টে ভাৰতক নিজৰ মাতৃভূমি হিচাপে আঁকোৱালি লৈছিল I তেওঁ ‘থিয়চফিকেল চচাইটি’ৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় আধ্যাত্মিকতা আৰু প্ৰাচীন সংস্কৃতিৰ পুনৰুদ্ধাৰত মনোনিবেশ কৰিছিল I ১৮৯৮ চনত তেওঁ বাৰাণসীত ‘চেন্ট্ৰেল হিন্দু স্কুল’ স্থাপন কৰে, যিখন পিছলৈ বেনাৰচ হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ত পৰিণত হয় I ১৯১৬ চনত তেওঁ ‘হোম ৰুল লীগ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ভাৰতীয়ৰ মাজত স্ব-শাসনৰ ধাৰণা প্ৰসাৰ কৰিছিল I ১৯১৭ চনত তেওঁ জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈ ভাৰতীয় জাতীয় আন্দোলনক এক নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছিল I
১২। ‘আলিগড় আন্দোলন’ কি? এই আন্দোলনে মুছলমানসকলক কেনেকৈ আধুনিক চিন্তা-চৰ্চাৰ পথ দেখুৱাইছিল লিখা।
উত্তৰ:ভাৰতীয় মুছলমান সমাজক আলিগড় শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাধ্যমেৰে আধুনিক শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকৰ মাজত জাতীয়তাবাদী চিন্তা সঞ্চাৰ কৰাকে ‘আলিগড় আন্দোলন’ বোলা হয় I
ইয়াৰ মূল পুৰোধা আছিল ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান I তেওঁ ১৮৭৫ চনত আলিগড় মহম্মদান এংলো ইণ্ডিয়ান কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰি মুছলমান ছাত্ৰসকলক পাশ্চাত্য বিজ্ঞান আৰু সাহিত্যৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিছিল I এই আন্দোলনে সমাজক কু-সংস্কাৰৰ পৰা মুক্ত কৰি ৰাজনৈতিক চেতনাৰ বিকাশ ঘটাইছিল I ইয়াৰ জৰিয়তে এচাম শিক্ষিত মুছলমান নেতাৰ জন্ম হয়, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় জাতীয় জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল I
১৩। ‘বাতৰি কাকত’ৰ জন্মই কেনেকৈ ভাৰতীয়সকলৰ মাজত জাতীয়তাবাদী চিন্তাৰ উদ্ৰেক ঘটাইছিল বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: ১৭৮০ চনত ‘বেংগল গেজেট’ৰ জৰিয়তে সংবাদ পত্ৰৰ সূচনা হোৱাৰ পিছত ১৯ শতিকাৰ পৰা আঞ্চলিক ভাষাত বহু কাকত প্ৰকাশ পায় I এই কাকতসমূহে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ শোষণমূলক নীতি আৰু সাম্ৰাজ্যবাদী কাম-কাজৰ তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছিল I বিশেষকৈ ‘অমৃত বজাৰ পত্ৰিকা’, ‘বংগ দৰ্শন’ আদি কাকতে ভাৰতীয়ৰ মাজত জাতীয় সত্তা বিকাশত সহায় কৰিছিল I দুৰ্ভিক্ষ আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত চৰকাৰৰ বিফলতাৰ কথা বাতৰি কাকতে উদঙাই দি জনমত গঢ়ি তুলিছিল I লৰ্ড লিটনে ‘প্ৰেছ আইন’ (১৮৭৮) জাপি দিয়াৰ পিছতো সংবাদ পত্ৰৰ প্ৰভাৱক ব্ৰিটিছে ৰোধ কৰিব পৰা নাছিল I
১৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে এটি চমু টোকা লিখা।
উত্তৰ:ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ মূলতে আছিল অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া এলেন অক্টেভিয়ান হিউমৰ প্ৰচেষ্টা I হিউমে ১৮৮৩ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতকসকলক দেশসেৱাত জঁপিয়াই পৰিবলৈ এখন মুকলি চিঠি লিখিছিল I ইয়াৰ পৰিণতিত ১৮৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৮ ডিচেম্বৰত বোম্বাইৰ গকুলদাস তেজপাল সংস্কৃত কলেজত কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম অধিবেশন অনুষ্ঠিত হয় I এই সভাত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ৭২জন প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল I অধিবেশনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল উমেশ চন্দ্ৰ বন্দ্যোপাধ্যায়ে I এই অনুষ্ঠানটোৱে ভাৰতৰ সকলো জাতি-গোষ্ঠীৰ জনমতক সন্মিলিত কৰি এটা শক্তিশালী জাতীয় মঞ্চ প্ৰদান কৰিছিল I
১৫। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যাৱলী আৰু বিকাশ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: আৰম্ভণিতে জাতীয় কংগ্ৰেছে আবেদন-নিবেদনৰ জৰিয়তে ভাৰতীয়ৰ সমস্যাসমূহ ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ ওচৰত দাঙি ধৰিছিল I ১৮৯২ চনৰ ভাৰত পৰিষদ আইনে ভাৰতীয়ক আশানুৰূপ ফল নিদিয়াত কংগ্ৰেছৰ মাজত নৰমপন্থী আৰু চৰমপন্থী দুটা শিবিৰৰ সৃষ্টি হয় I চৰমপন্থীসকলে বালগংগাধৰ তিলকৰ নেতৃত্বত ‘স্বৰাজ’ৰ দাবী তুলিছিল I ১৯০৫ চনৰ বংগ ভংগ আৰু স্বদেশী আন্দোলনে কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যাৱলীক অধিক সক্ৰিয় আৰু সংগ্ৰামী কৰি তোলে I দাদাভাই নৌৰজীৰ সভাপতিত্বত ১৯০৬ চনত কংগ্ৰেছে ‘স্বৰাজ’ লাভক নিজৰ লক্ষ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে I এনেদৰে কংগ্ৰেছে এটা সাধাৰণ আবেদনকাৰী অনুষ্ঠানৰ পৰা ক্ৰমান্বয়ে এক শক্তিশালী জাতীয় মুক্তি আন্দোলনলৈ বিকশিত হয় I