অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

১. খালী ঠাই পূৰণ কৰা :

(ক) বায়ু, পানী আৰু মাটিৰ গুণ নষ্ট কৰা পদাৰ্থক প্ৰদূষক (Pollutant) বোলে । 

(খ) বিশুদ্ধ বায়ুত অম্লজানৰ পৰিমাণ শতকৰা ২০.৯২ ভাগ থাকিব লাগে । 

(গ) শতকৰা ৬০ ভাগ বায়ু প্ৰদূষিত কৰে গাড়ী-মটৰবোৰে । 

(ঘ) ক্ল’ৰ’ফ্ল’ৰ’ কাৰ্বন (CFC) নামৰ গেছ বিধে 'অজ'ন ছিদ্ৰ'ৰ সৃষ্টি কৰিব ধৰিছে । 

(ঙ) প্ৰত্যেক বছৰে জুন মাহৰ পাঁচ তাৰিখটো বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয় ।

২. চমু উত্তৰ দিয়া :

(ক) প্ৰদূষণ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: নানা কাৰণত বায়ু, পানী আৰু মাটিত থকা পদাৰ্থসমূহৰ স্বাভাৱিক অনুপাত কম-বেছি হৈ বা কিছুমান ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থ মিহলি হৈ যেতিয়া জীৱকুলৰ বাসৰ অনুপযোগী হৈ পৰে, তাকে প্ৰদূষণ বুলি কোৱা হয় ।

(খ) প্ৰদূষক কাক বোলে?

উত্তৰ: যিবোৰ পদাৰ্থ মিহলি হৈ বায়ু, পানী আৰু মাটিৰ স্বাভাৱিক গুণাগুণ নষ্ট কৰে, সেই পদাৰ্থবোৰক প্ৰদূষক (Pollutant) বোলে ।

(গ) বায়ুমণ্ডলত থকা অজ'ন স্তৰটোৱে আমাক কি ধৰণে উপকাৰ কৰি আহিছে? 

উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ স্তৰত থকা অজ'ন স্তৰটোৱে সূৰ্যৰ পৰা অহা অনিষ্টকাৰী অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি পৃথিৱীত পৰাত বাধা দিয়ে। ইয়াৰ ফলতেই পৃথিৱীত জীৱজগত জীয়াই থাকিব পাৰিছে ।

(ঘ) 'সেউজ গৃহ' পৰিণতি বুলিলে কি বুজা? 

উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলত এঙাৰ গেছৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পাইছে। কাঁচৰ ঘৰৰ ভিতৰত তাপ আৱদ্ধ হৈ থকাৰ দৰে বায়ুমণ্ডলতো এই গেছৰ আৱৰণে তাপ ধৰি ৰাখে। এই পৰিঘটনাটোকেই 'সেউজ গৃহ' পৰিণতি বুলি কোৱা হয় ।

(ঙ) 'সেউজ গৃহ' গেছ দুটাৰ উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: 'সেউজ গৃহ' গেছৰ দুটা উদাহৰণ হ’ল— এঙাৰ গেছ ($CO_{2}$) আৰু মিথেন ।

৩. গোলকীয় উষ্ণতাৰ ফলত হ'ব পৰা বিপদৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত মানৱ সমাজলৈ ভয়ংকৰ বিপদ নামি আহিছে:

• ইয়াৰ ফলত মেৰু অঞ্চলৰ বৰফ গলি সাগৰপৃষ্ঠৰ উচ্চতা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিছে ।

  
  

• সাগৰপৃষ্ঠৰ উচ্চতা বৃদ্ধিয়ে উপকূলীয় অঞ্চল আৰু সৰু সৰু দ্বীপবোৰ পানীৰ তলত বুৰাই পেলোৱাৰ আশংকাই দেখা দিছে ।

  
  

• ইয়াৰ ফলত জলবায়ুৰ অস্বাভাৱিক পৰিৱৰ্তন ঘটি জীৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে ।

  
  

৪. স্থাপত্যৰ ওপৰত প্ৰদূষণে কেনে ধৰণে প্ৰভাৱ পেলায় ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ: বায়ু প্ৰদূষণে প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু স্মৃতিস্তম্ভসমূহৰ যথেষ্ট ক্ষতি কৰে । উদ্যোগসমূহৰ পৰা নিৰ্গত ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড আৰু নাইট্ৰ’জেন-অক্সাইড বায়ুমণ্ডলৰ জলীয় ভষ্পৰ সৈতে লগ লাগি এচিড বৰষুণৰ সৃষ্টি কৰে । এই এচিড বৰষুণে স্থাপত্যবোৰৰ ক্ষয়সাধন কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, মথুৰা তেল শোধনাগাৰৰ প্ৰভাৱত হোৱা এচিড বৰষুণ আৰু ধোঁৱাৰ ছাইয়ে বিশ্ববিখ্যাত তাজমহলৰ মাৰ্বলৰ ৰং হালধীয়া কৰি পেলাইছে ।

৫. পানী প্ৰদূষণ হোৱাৰ কেইটামান কাৰণ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: পানী প্ৰদূষণৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল:

• কল-কাৰখানাৰ পৰা ওলোৱা বিষাক্ত ৰাসায়নিক বৰ্জিত পদাৰ্থসমূহ নদী বা জলাশয়ত নিক্ষেপ কৰা ।

  
  

• চহৰ-নগৰৰ নলা-নৰ্দমাৰ লেতেৰা পানী, জাৱৰ-জোঁথৰ আৰু প্লাষ্টিক আদি পানীত পেলোৱা ।

  
  

• খেতিপথাৰত ব্যৱহাৰ কৰা ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশক দৰব বৰষুণৰ পানীৰ সৈতে উটি গৈ পুখুৰী বা নদীত মিহলি হোৱা ।

  
  

• নদী বা পুখুৰীত ঘৰচীয়া জীৱ-জন্তুক গা ধোওৱা, কাপোৰ ধোৱা আৰু মৰাশ পেলোৱা ।

  
  

৬. বায়ু আৰু পানীৰ প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবলৈ তোমালোকে কি কি পদক্ষেপ ল'বা বহলাই বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰ: প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবলৈ আমি নিম্নলিখিত পদক্ষেপসমূহ ল’ব পাৰোঁ:

• বৃক্ষৰোপণ: গছ কটা বন্ধ কৰি অধিক হাৰত গছপুলি ৰোপণ কৰিব লাগে, কাৰণ গছে এঙাৰ গেছ শোষণ কৰি বায়ু নিৰ্মল কৰে ।

  
  

• ইন্ধনৰ সঠিক ব্যৱহাৰ: যান-বাহনত সীহমুক্ত ইন্ধন বা চি.এন.জি. ব্যৱহাৰৰ বাবে জনমত গঠন কৰিব লাগে। কম দূৰত্বৰ বাবে খোজ কঢ়া বা চাইকেল ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে ।

  
  

• বৰ্জিত পদাৰ্থৰ ব্যৱস্থাপনা: জাৱৰ-জোঁথৰ পুৰি নেপেলাই পচন সাৰ তৈয়াৰ কৰিব লাগে । কল-কাৰখানাৰ বৰ্জিত পদাৰ্থ নদীত পেলোৱাৰ আগতে শোধন কৰিব লাগে ।

  
  

• সজাগতা বৃদ্ধি: পানী জমা কৰি মহৰ বংশবৃদ্ধি ৰোধ কৰা, মুকলি ঠাইত মলত্যাগ নকৰা আৰু ফটকা নুফুটিওৱাৰ দৰে কামত সমাজক সচেতন কৰিব লাগে ।

  
  

৭. পানী বিশুদ্ধ কৰাৰ কৌশল কেইটামান আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: পানী বিশুদ্ধ কৰাৰ কেইটামান সহজ কৌশল হ’ল:

• উতলা আৰু ফিল্টাৰ কৰা: পানী ভালদৰে উতলাই ল’লে বেমাৰৰ বীজাণু ধ্বংস হয়। ইয়াৰ পিছত ফিল্টাৰ কৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে ।

  
  

• ৰাসায়নিক পদ্ধতি: পানীত নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ ক্ল’ৰিন টেবলেট বা ব্লিচিং পাউডাৰ মিহলাই পানী বীজাণুমুক্ত কৰিব পাৰি ।

  
  

• আধুনিক যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ: ঘৰুৱাভাৱে পানী বিশুদ্ধ কৰিবলৈ একুৱাগাৰ্ড বা উন্নত মানৰ ফিল্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি ।

  
  

• ঔদ্যোগিক শোধন: উদ্যোগৰ লেতেৰা পানী নদীৰ পৰা পৃথক কৰি ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰে শোধন কৰিব লাগে ।