অধ্যায় - ২
অণুজীৱ: মিত্ৰ আৰু শত্রু
MAIN CONTENT
অনুশীলনীৰ :
১। বসন্ত প্ৰতিষেধক ছিটা দিওঁতে কোনবিধ দ্ৰব্য শৰীৰত সুমুৱাই দিয়া হয় ?
উত্তৰ: বসন্ত প্ৰতিষেধক ছিটা দিওঁতে বসন্ত ৰোগৰ মৃত বা দুৰ্বল অণুজীৱ (কীটাণু) শৰীৰত সুমুৱাই দিয়া হয় । ই আমাৰ তেজত প্ৰতিদেহ (antibody) তৈয়াৰ কৰি ভৱিষ্যতে হ’ব পৰা আক্ৰমণৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে ।
২। তলত দিয়া ৰোগবোৰ কি কি ধৰণৰ অণুজীৱৰদ্বাৰা সৃষ্টি হয় এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰ: তালিকাখন তলত দিয়া হ’ল:
ৰোগৰ নাম | অণুজীৱৰ প্ৰকাৰ |
বসন্ত | ভাইৰাছ |
যক্ষ্মা | বেক্টেৰিয়া |
জলাতংক | ভাইৰাছ |
গ্ৰহণী | প্ৰট’জ’ৱা |
হাইজা | বেক্টেৰিয়া |
মেলেৰিয়া | প্ৰট’জ’ৱা |
৩। পোন প্ৰথমে কোনে প্ৰতিজৈৱিক আৱিষ্কাৰ কৰে ? দুটা প্ৰতিজৈৱিকৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ১৯২৯ চনত পোন প্ৰথমে আলেকজেণ্ডাৰ ফ্লেমিং নামৰ বিজ্ঞানীজনে প্ৰতিজৈৱিক (পেনিচিলিন) আৱিষ্কাৰ কৰিছিল । দুটা প্ৰতিজৈৱিকৰ নাম হ’ল— ষ্ট্ৰেপ্ট’মাইচিন আৰু টেট্ৰাচাইক্লিন ।
৪। গাখীৰ পেষ্টুৰাইজ কৰা পদ্ধতিটো বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: গাখীৰত থকা অপকাৰী অণুজীৱবোৰ ধ্বংস কৰিবলৈ গাখীৰখিনি ৭০°C (70 ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ) উষ্ণতাত প্ৰায় ১৫ ৰ পৰা ৩০ ছেকেণ্ডমান সময় গৰম কৰি লগে লগে ঠাণ্ডা কৰি পেকেটত ভৰাই দিয়া হয় । এই পদ্ধতিটোকে পেষ্টুৰাইজেচন বোলা হয় । লুই পেষ্টুৰে এই পদ্ধতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল ।
৫। ৰাইজ’বিয়াম নামৰ বেক্টেৰিয়া আৰু নষ্টক এনা-বিনা নামৰ নীলহৰিৎ শেলায়ে মাটিত কিদৰে নাইট্ৰ’জেন সংস্থাপন কৰে ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: ৰাইজ’বিয়াম বেক্টেৰিয়াবোৰে মাহজাতীয় উদ্ভিদৰ শিপাৰ টেমুনাত বাস কৰে । ইহঁতে বায়ুমণ্ডলৰ পৰা নাইট্ৰ’জেন সংগ্ৰহ কৰি উদ্ভিদক যোগান ধৰে আৰু বিনিময়ত উদ্ভিদৰ পৰা আশ্ৰয় লয় । আনহাতে, নষ্টক আৰু এনা-বিনা নামৰ নীলহৰিৎ শেলায়ে মুক্তভাৱে বায়ুৰ পৰা নাইট্ৰ’জেন শোষণ কৰি মাটিত নাইট্ৰ’জেনযুক্ত সাৰ বৃদ্ধি কৰে । এইদৰে ইহঁতে নাইট্ৰ’জেন সংস্থাপন কৰি মাটিৰ উৰ্বৰতা বঢ়ায় ।
৬। আমাৰ জীৱনত অণুজীৱৰ উপকাৰিতাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: আমাৰ জীৱনত অণুজীৱৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য উপকাৰিতা হ’ল:
গাখীৰৰ পৰা দৈ প্ৰস্তুত কৰাত সহায় কৰে ।
পাউৰুটী, কেক আদি বেকিং শিল্পত ব্যৱহাৰ হয় ।
সুৰা আৰু ভিনেগাৰ প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয় ।
জৈৱিক আবৰ্জনাবোৰ পচাই সাৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰে আৰু পৰিৱেশ পৰিষ্কাৰ ৰাখে ।
মাটিৰ উৰ্বৰতা আৰু নাইট্ৰ’জেনৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে ।
বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰতিজৈৱিক (antibiotic) আৰু প্ৰতিষেধক ছিটা তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ হয় ।
৭। অণুজীৱ বুলিলে কি বুজা? অণুজীৱসমূহক কেইটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে আৰু ভাগকেইটা কি কি?
উত্তৰ: যিবোৰ অতি ক্ষুদ্ৰ জীৱ আমি খালি চকুৰে মনিব নোৱাৰো আৰু কেৱল অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়তহে দেখা পাওঁ, সেইবোৰকেই অণুজীৱ বোলা হয় । অণুজীৱসমূহক প্ৰধানকৈ চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে । সেইবোৰ হ’ল—
১/ বেক্টেৰিয়া,
২/ ভেঁকুৰ,
৩/ প্ৰট’জ’ৱা আৰু
৪/ শেলাই ।
৮। শুদ্ধ উত্তৰত (✓) চিন দিয়া :
ক) চেনি/সুৰা/হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিড/অক্সিজেন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ইষ্ট ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
উত্তৰ: সুৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ইষ্ট ব্যৱহাৰ কৰা হয় ।
খ) আলেকজেণ্ডাৰ ফ্লেমিং/এডৱাৰ্ড জেনাৰ/লুই পেষ্টিউৰে পেনিচিলিন প্ৰস্তুত কৰিছিল।
উত্তৰ: আলেকজেণ্ডাৰ ফ্লেমিঙে পেনিচিলিন প্রস্তুত কৰিছিল ।
গ) মাইকী এন’ফিলিচ মহ/পঁইতাচোৰা/মাখি/পখিলা মেলেৰিয়া ৰোগ সৃষ্টি কৰা প্ৰট’জ’ৱাৰ বাহক।
উত্তৰ: মাইকী এন’ফিলিচ মহ মেলেৰিয়া ৰোগ সৃষ্টি কৰা প্ৰট’জ’ৱাৰ বাহক ।
ঘ) তাপ / গুড়ি কৰা / ইষ্টকোষৰ বৃদ্ধিৰ বাবে পাউৰুটীৰ লদা ফুলি উঠে।
উত্তৰ: ইষ্টকোষৰ বৃদ্ধিৰ বাবে পাউৰুটীৰ লদা ফুলি উঠে ।
অণুজীৱ: মিত্ৰ আৰু শত্রু অধ্যায়ৰ ১০০ টা MCQ প্ৰশ্ন
গুৰুত্বপূৰ্ণ ২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১। অণুজীৱ বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰ: আমাৰ চাৰিওফালে থকা যিবোৰ অতি ক্ষুদ্ৰ জীৱক খালী চকুৰে মনিব নোৱাৰি, কেৱল বিবৰ্ধক গ্লাছ বা অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়তহে চাব পাৰি, সেইবোৰক অণুজীৱ বোলে।
২। অণুজীৱসমূহক প্ৰধানকৈ কেইটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে আৰু কি কি ?
উত্তৰ: অণুজীৱসমূহক প্ৰধানকৈ চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে। সেইবোৰ হ'ল— বেক্টেৰিয়া, ভেঁকুৰ (Fungi), প্ৰট’জ’ৱা আৰু কিছুমান শেলাই (Algae)।
৩। অণুজীৱই মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধিত কেনেকৈ সহায় কৰে ?
উত্তৰ: কিছুমান অণুজীৱই বায়ুমণ্ডলৰ পৰা নাইট্ৰ’জেন সংগ্ৰহ কৰি মাটিত নাইট্ৰ’জেনজাতীয় সাৰৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে, যাৰ ফলত মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি পায়।
৪। পেনিচিলিন কোনে আৰু কেতিয়া আৱিষ্কাৰ কৰিছিল ?
উত্তৰ: ১৯২৯ চনত আলেকজেণ্ডাৰ ফ্লেমিং নামৰ স্কটলেণ্ডৰ এজন চিকিৎসকে পোনপ্ৰথমে 'পেনিচিলিন' নামৰ প্ৰতিজৈৱিক বিধ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
৫। প্ৰতিজৈৱিক (Antibiotic) কি ?
উত্তৰ: অণুজীৱৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিবোৰ ঔষধে ৰোগ সৃষ্টিকাৰী অণুজীৱ ধ্বংস কৰে বা ইহঁতৰ বংশ বৃদ্ধি ৰোধ কৰে, তাকে প্ৰতিজৈৱিক বোলে।
৬। কিম্বন (Fermentation) কি ?
উত্তৰ: ইষ্টৰ সহায়ত শৰ্কৰাজাতীয় পদাৰ্থক সুৰা (Alcohol) আৰু এঙাৰ গেছলৈ (CO2) ৰূপান্তৰ কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক কিম্বন বোলে।
৭। বসন্ত ৰোগৰ ছিটা কোনে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল ?
উত্তৰ: এডৱাৰ্ড জেনাৰে ১৭৯৮ চনত পোনপ্ৰথমে ডাঙৰ আই বা বসন্ত ৰোগৰ প্ৰতিষেধক ছিটা বা টিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
৮। পেষ্টিউৰাইজেচন কাক বোলে ?
উত্তৰ: গাখীৰ ৭০ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ উষ্ণতাত ১৫ ৰ পৰা ৩০ ছেকেণ্ড গৰম কৰি তৎক্ষণাত ঠাণ্ডা কৰি পেকেটত ভৰোৱা পদ্ধতিটোক পেষ্টিউৰাইজেচন বোলে।
৯। ৰোগৰ বাহক (Carrier) কাক বোলে ? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: যিবোৰ কীট-পতংগই এজন বেমাৰী মানুহৰ দেহৰ পৰা ৰোগৰ বীজাণু কঢ়িয়াই নি সুস্থ মানুহৰ দেহলৈ বিয়পায়, তাক বাহক বোলে। যেনে— মাখি, মাইকী এন’ফিলিচ মহ।
১০। খাদ্যৰ বিষক্ৰিয়া (Food Poisoning) কিয় হয় ?
উত্তৰ: অণুজীৱই খাদ্যবস্তুত ক্ৰিয়া কৰি এবিধ মাৰাত্মক বিষ (Toxins) উৎপন্ন কৰে। এনে বিষযুক্ত খাদ্য গ্ৰহণ কৰিলে মানুহ অসুস্থ হয় বা মৃত্যু পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।
১১। নাইট্ৰ’জেন স্থিতিকৰণ বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলৰ নাইট্ৰ’জেন গেছ বিভিন্ন কাৰণত নাইট্ৰ’জেন যৌগলৈ পৰিণত হৈ মাটিত মিহলি হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক নাইট্ৰ’জেন স্থিতিকৰণ বোলে।
১২। ভাইৰাছক কিয় জীৱ আৰু জড়ৰ মধ্যাবস্থা বুলি কোৱা হয় ?
উত্তৰ: ভাইৰাছে পোষক কোষৰ ভিতৰত সোমালে জীৱৰ লক্ষণ দেখুৱায়, কিন্তু বাহিৰত ইয়াৰ প্ৰকৃতি জড় পদাৰ্থৰ দৰে থাকে।
১৩। ঔষধ প্ৰস্তুতকৰণত ব্যৱহাৰ হোৱা দুবিধ প্ৰতিজৈৱিকৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: দুবিধ প্ৰতিজৈৱিকৰ নাম হ’ল— ষ্ট্ৰেপ্ট’মাইচিন আৰু টেট্ৰাচাইক্লিনচ।
১৪। নষ্টক আৰু এনা-বিনা কি ?
উত্তৰ: নষ্টক আৰু এনা-বিনা হ’ল এবিধ নীলহৰি শেলাই যিয়ে বায়ুৰ পৰা নাইট্ৰ’জেন শোষণ কৰি মাটিত নাইট্ৰ’জেনজাতীয় সাৰ যোগান ধৰে।
১৫। গাখীৰক দৈত পৰিণত কৰা প্ৰক্ৰিয়াটো কি ?
উত্তৰ: লেক্ট’বেচিলাছ নামৰ উপকাৰী বেক্টেৰিয়াই গাখীৰত থকা শৰ্কৰাৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰি গাখীৰক দৈত ৰূপান্তৰ কৰে।
১৬। লেদার বা চামৰা কেনেকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয় ?
উত্তৰ: বেক্টেৰিয়াৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত কেঁচা চামৰাবোৰ ব্যৱহাৰৰ উপযোগী আৰু নপচা চামৰালৈ ৰূপান্তৰ হয়।
১৭। টিকা বা ভেকচিন কেনেকৈ কাম কৰে ?
উত্তৰ: টিকাকৰণৰ দ্বাৰা শৰীৰত মৃত বা দুৰ্বল বীজাণু সুমুৱাই দিয়া হয়, যাৰ ফলত তেজত প্ৰতিদেহ (Antibody) তৈয়াৰ হয় আৰু শৰীৰটো সুৰক্ষিত থাকে।
১৮। কি কি ফল বা খাদ্য নিমখৰ সহায়ত সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি ?
উত্তৰ: নিমখৰ সহায়ত মাছ, মাংস, আম, আমলখি, তেঁতেলী আৰু নেমুটেঙা আদি সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি।
১৯। বায়ুমণ্ডলত নাইট্ৰ’জেনৰ পৰিমাণ কিমান? ইয়াৰ গুৰুত্ব কি ?
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলত নাইট্ৰ’জেনৰ পৰিমাণ শতকৰা ৭৮ ভাগ। ই জীৱদেহত প্ৰ’টিন, নিউক্লিক এচিড আৰু ভিটামিন গঠনৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।
২০। অণুজীৱই কাপোৰ বা কাগজৰ কি অনিষ্ট কৰে ?
উত্তৰ: কিছুমান ক্ষতিকাৰক অণুজীৱই কাপোৰ-কানি, কাগজ-পত্ৰ আৰু চামৰাৰ বস্তু আদিৰ ওপৰত বাস কৰি সেইবোৰ নষ্ট কৰি পেলায়।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১। আমাৰ জীৱনত অণুজীৱৰ উপকাৰিতাৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অণুজীৱই মানুহৰ নানা ধৰণে উপকাৰ কৰে:
খাদ্য প্ৰস্তুত: দৈ, মাখন, পনীৰ, পাউৰুটী আৰু কেক আদি প্ৰস্তুত কৰাত অণুজীৱ ব্যৱহাৰ হয়।
ঔষধ প্ৰস্তুত: বেক্টেৰিয়া আৰু ভেঁকুৰৰ পৰা পেনিচিলিনৰ দৰে জীৱনদায়িনী প্ৰতিজৈৱিক ঔষধ তৈয়াৰ কৰা হয়।
পৰিৱেশ সংৰক্ষণ: অণুজীৱই জৈবিক আৱৰ্জনা আৰু মৃতদেহ পচাই পৰিৱেশ পৰিষ্কাৰ কৰি ৰাখে।
মাটিৰ সাৰ বৃদ্ধি: কিছুমান বেক্টেৰিয়াই বায়ুমণ্ডলৰ নাইট্ৰ’জেন স্থিতিকৰণ কৰি মাটি সাৰুৱা কৰে।
ইন্ধন উৎপাদন: গোবৰ গেছ প্ৰকল্পত বেক্টেৰিয়াৰ সহায়ত গোবৰ গেছ উৎপন্ন কৰি ৰন্ধা-বঢ়া কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
২। নাইট্ৰ’জেন চক্ৰটো এটা চিত্ৰৰ সহায়ত বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলত ৭৮% নাইট্ৰ’জেন থাকে যদিও জীৱই ইয়াক প্ৰত্যক্ষভাৱে ল’ব নোৱাৰে। নাইট্ৰ’জেন চক্ৰৰ পৰ্যায়বোৰ হ’ল:
ৰাইজ’বিয়াম বেক্টেৰিয়া আৰু বজ্ৰপাতৰ ফলত বায়ুমণ্ডলীয় নাইট্ৰ’জেন মাটিত নাইট্ৰ’জেন যৌগলৈ পৰিণত হয়।
উদ্ভিদে শিপাৰ সহায়ত মাটিৰ পৰা নাইট্ৰ’জেন সংগ্ৰহ কৰি প্ৰ’টিন গঠন কৰে।
প্ৰাণীয়ে উদ্ভিদ ভক্ষণ কৰি এই প্ৰ’টিন লাভ কৰে।
মৃতদেহ বা বৰ্জিত পদাৰ্থবোৰ অণুজীৱই পচাই পুনৰ নাইট্ৰ’জেন যৌগলৈ বা গেছীয় নাইট্ৰ’জেনলৈ ৰূপান্তৰ কৰি বায়ুমণ্ডললৈ পঠিয়াই দিয়ে। এইদৰে বায়ুমণ্ডলত নাইট্ৰ’জেনৰ অনুপাত অটুট থাকে।
৩। অণুজীৱই সৃষ্টি কৰা পাঁচবিধ মানুহৰ ৰোগ আৰু ইয়াৰ কাৰকবোৰ এখন তালিকাৰ সহায়ত দেখুওৱা।
উত্তৰ: অণুজীৱৰ দ্বাৰা হোৱা মানুহৰ কেইবিধমান ৰোগ হ’ল:
ক্ৰমিক নং | ৰোগৰ নাম | ৰোগ সৃষ্টিকাৰী অণুজীৱ |
1. | যক্ষ্মা (T.B.) | বেক্টেৰিয়া |
2. | হাইজা (Cholera) | বেক্টেৰিয়া |
3. | বসন্ত (Small Pox) | ভাইৰাছ |
4. | পলিঅ’ (Polio) | ভাইৰাছ |
5. | মেলেৰিয়া | প্ৰট’জ’ৱা |
৪। পচন সাৰ কেনেকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয় বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: পচন সাৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ পদ্ধতি হ'ল:
বাৰীৰ এচুকত এটা গাঁত খান্দি পাকঘৰৰ পেলনীয়া কেঁচামাল, ৰৈ যোৱা খাদ্য, তলসৰা পাত, কটা ঘাঁহ-বন আৰু গোবৰ আদি জমা কৰিব লাগে।
তাৰ ওপৰত গোবৰ-পানী ছটিয়াই মাটিৰে জাবৰবোৰ ঢাকি দিব লাগে।
দুই-তিন মাহমানৰ মূৰত জাবৰবোৰ লৰাই দি পুনৰ মাটিৰে ঢাকি এমাহমান থৈ দিব লাগে।
এই সময়ছোৱাত অণুজীৱই জৈৱিক আৱৰ্জনাবোৰৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰি সেইবোৰ পচাই উত্তম পচন সাৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰে।
৫। প্ৰতিজৈৱিক ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে কি কি সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব লাগে ?
উত্তৰ: প্ৰতিজৈৱিক ব্যৱহাৰৰ সাৱধানতাসমূহ হ'ল:
বিজ্ঞ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অবিহনে কেতিয়াও এণ্টিবায়’টিক সেৱন কৰিব নালাগে।
চিকিৎসকে যিমান দিনৰ বাবে ঔষধ খাবলৈ দিয়ে, সেই কোৰ্চ সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগে।
অদৰকাৰীভাৱে এণ্টিবায়’টিক সেৱন কৰিলে ই আমাৰ শৰীৰৰ উপকাৰী অণুজীৱবোৰ ধ্বংস কৰিব পাৰে।
ভুল পৰিমাণৰ ঔষধ সেৱন কৰিলে ভৱিষ্যতে বেমাৰ হ’লে সেই ঔষধে সঠিকভাৱে কাম নকৰিব পাৰে।
৬। খাদ্য সংৰক্ষণৰ বিভিন্ন পদ্ধতিসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: খাদ্য সংৰক্ষণৰ মূল পদ্ধতিবোৰ হ’ল:
ৰাসায়নিক পদ্ধতি: ছডিয়াম বেনজয়েটৰ দৰে ৰক্ষাকাৰী দ্ৰব্য ব্যৱহাৰ কৰি জাম, জেলি আদি সংৰক্ষণ কৰা হয়।
নিমখৰ ব্যৱহাৰ: নিমখে বেক্টেৰিয়াৰ বৃদ্ধি ৰোধ কৰে, সেয়ে মাছ-মাংস আৰু আচাৰত নিমখ ব্যৱহাৰ হয়।
চেনীৰ ব্যৱহাৰ: জাম-জেলিত চেনী ব্যৱহাৰ কৰি বেক্টেৰিয়াৰ বৃদ্ধি নাশ কৰা হয়।
তেল আৰু চিৰিকাৰ ব্যৱহাৰ: আচাৰত তেল আৰু চিৰিকা দিলে অণুজীৱ জীয়াই থাকিব নোৱাৰে।
উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ: গাখীৰ পেষ্টিউৰাইজেচন কৰি আৰু অন্যান্য খাদ্য ফ্ৰিজত ৰাখি সংৰক্ষণ কৰা হয়।
৭। অণুজীৱই উদ্ভিদৰ কি কি অনিষ্ট কৰে? উদাহৰণসহ লিখা।
উত্তৰ: অণুজীৱই বিভিন্ন শস্যৰ ৰোগ সৃষ্টি কৰি দেশৰ অৰ্থনীতিত ক্ষতি কৰে:
ধানৰ ব্লাষ্ট ৰোগ: ই ভেঁকুৰৰ দ্বাৰা হয়।
ঘেঁহুৰ মামৰে ধৰা ৰোগ: ইও ভেঁকুৰৰ আক্ৰমণত হয়।
নেমুৰ কেঙ্কাৰ ৰোগ: এই ৰোগ বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা হয়।
আলুৰ পচন ৰোগ: ১৮৪৫-৪৬ চনত আয়াৰলেণ্ডত এই ৰোগৰ বাবে আলুখেতি নষ্ট হৈ দহ লাখ মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল।
বিলাহীৰ পাতত কুঞ্চন ৰোগ: ই ভাইৰাছৰ দ্বাৰা হোৱা এক ৰোগ।
৮। অণুজীৱই প্ৰাণীৰ শৰীৰত কৰা অনিষ্টৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: মানুহৰ উপৰি অন্য প্ৰাণীৰ দেহতো অণুজীৱই মাৰাত্মক ৰোগ সৃষ্টি কৰে:
এনথ্ৰাক্স: বেচিলাছ এনথ্ৰাছিছ নামৰ বেক্টেৰিয়াৰ বাবে মানুহ আৰু ঘৰচীয়া জন্তুৰ এই ৰোগ হয়।
চবকা বেমাৰ: গৰুৰ ভৰি আৰু মুখত হোৱা এই বেমাৰ ভাইৰাছৰ আক্ৰমণৰ বাবে হয়।
জলাতংক: কুকুৰ বা তেনে প্ৰাণীৰ কামোৰৰ ফলত ভাইৰাছৰ দ্বাৰা এই ৰোগ হয়।
টোপনিওৱা বেমাৰ: ট্ৰাইপ’ন’ছমা নামৰ প্ৰট’জ’ৱাই মানুহ আৰু জন্তুৰ তেজত বাস কৰি এই ৰোগ সৃষ্টি কৰে।
৯। ইষ্টৰ ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰিক গুৰুত্ব বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: ইষ্ট হ'ল এবিধ এককোষী ভেঁকুৰ। ইয়াৰ গুৰুত্ব হ'ল:
বেকিং উদ্যোগ: পাউৰুটী, কেক আৰু পেষ্ট্ৰি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ইষ্ট ব্যৱহাৰ হয়। ই বংশ বৃদ্ধি কৰি এঙাৰ গেছ ত্যাগ কৰে, যাৰ ফলত ক্ৰেমাটো বা লদাটো ফুলি উঠে।
সুৰা উৎপাদন: চাউল, গম, বাৰ্লি বা ফলৰ ৰসত থকা শৰ্কৰাক ইষ্টে কিম্বন প্ৰক্ৰিয়াৰে সুৰালৈ ৰূপান্তৰ কৰে।
ভিটামিন: ইষ্টত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভিটামিন পোৱা যায়।
১০। গোবৰ গেছ প্ৰকল্পৰ কাৰ্যপ্ৰণালী আৰু উপকাৰিতা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: গোবৰ গেছ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে তলত দিয়া হ’ল:
প্ৰণালী: এটা ডাইজেষ্টাৰ পুখুৰীত গোবৰ আৰু পানীৰ মিশ্ৰণ জমা কৰা হয়। তাত থকা বেক্টেৰিয়াই গোবৰৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰি মিথেন বা গোবৰ গেছ উৎপন্ন কৰে।
ব্যৱহাৰ: উৎপন্ন হোৱা গেছ নলীৰ সহায়ত নি ৰন্ধা-বঢ়া আৰু বিজুলী বাতি জ্বলাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
উপকাৰিতা: ই জলবিদ্যুতৰ এটা উত্তম বিকল্প আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট অংশ পথাৰত সাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলত প্ৰাকৃতিক ইন্ধনৰ ৰাহি হয়।
*********