প্ৰশ্নাৱলী

১. পাৰমাণৱিক ভৰ এককৰ সংজ্ঞা দিয়া। 

উত্তৰ: কাৰ্বন-১২ (C-12) সমস্থানিকৰ এটা পৰমাণুৰ ভৰৰ ঠিক 1/12} অংশৰ সমান ভৰকে এক পাৰমাণৱিক ভৰ একক বোলা হয়। বৰ্তমান IUPAC-ৰ শেহতীয়া অনুমোদনাৱলী অনুসৰি ইয়াক চমুকৈ 'u' (Unified mass) হিচাপে লিখা হয়।

২. খালী চকুৰে পৰমাণু এটা দেখা সম্ভৱ নহয় কিয় ?    

উত্তৰ: পৰমাণুবোৰ আকাৰত অতি নগণ্য বা ক্ষুদ্ৰ। এইবোৰ আমি কল্পনা কৰিব পৰা যিকোনো বস্তুতকৈয়ো সৰু। উদাহৰণস্বৰূপে, হাইড্ৰ'জেন পৰমাণু এটাৰ ব্যাসাৰ্ধ মাত্ৰ     মিটাৰ। বহু নিযুত পৰমাণু এটাৰ ওপৰত আনটো থুপ খুৱাই ৰাখিলেও ই এখিলা পাতল কাগজৰ দৰেহে ডাঠ হ'ব। ইমান ক্ষুদ্ৰ হোৱা বাবেই খালী চকুৰে পৰমাণু এটা দেখা সম্ভৱ নহয়।

প্ৰশ্নাৱলী

 ১. সংকেত লিখা:

(i) ছ'ডিয়াম অক্সাইড 

উত্তৰ: 

(ii) এলুমিনিয়াম ফ্ল'ৰাইড 

উত্তৰ:

(iii) ছ'ডিয়াম ছালফাইড .

উত্তৰ:

(iv) মেগনেছিয়াম হাইড্ৰক্সাইড

উত্তৰ:

২. তলৰ সংকেতবোৰে বুজোৱা যৌগবোৰৰ নাম লিখা:

উত্তৰ: (i) এলুমিনিয়াম ছালফেট

(ii) কেলছিয়াম ক্ল'ৰাইড

(iii) পটেছিয়াম ছালফেট

(iv) পটেছিয়াম নাইট্ৰেট

(v)   কেলছিয়াম কাৰ্বনেট

৩. ৰাসায়নিক সংকেত পদটোৰ দ্বাৰা কি বুজোৱা হৈছে?

উত্তৰ: এটা যৌগৰ ৰাসায়নিক সংকেত হ'ল তাৰ সংযুটিক প্ৰতীকি ৰূপত উপস্থাপন কৰা এটা ব্যৱস্থা। ইয়াৰ দ্বাৰা যৌগটোত থকা উপাদান মৌলসমূহ আৰু সিহঁতৰ পৰমাণুৰ সংখ্যাৰ অনুপাত জানিব পাৰি।

৪. (i)  অণু আৰু (ii) আয়নত কেইটাকৈ পৰমাণু আছে?

উত্তৰ: (i)   অণুত: ইয়াত ৩ টা পৰমাণু আছে (২ টা হাইড্ৰ'জেন পৰমাণু + ১ টা ছালফাৰ পৰমাণু)।

(ii)   আয়নত: ইয়াত ৫ টা পৰমাণু আছে (১ টা ফছফ'ৰাছ পৰমাণু + ৪ টা অক্সিজেন পৰমাণু)।

প্ৰশ্নাৱলী

১. 

(টোকা: মূল পাঠ্যত কিছু আখৰ অস্পষ্ট আছিল, ৰাসায়নিক মান অনুসৰি শুদ্ধ ৰূপটো দিয়া হৈছে)

উত্তৰ:  এটা পদাৰ্থৰ আণৱিক ভৰ হ’ল পদাৰ্থটোৰ এটা অণুত থকা সকলোবোৰ পৰমাণুৰ পাৰমাণৱিক ভৰৰ যোগফল।

২.  

Zn=65u, Na=23u, K=39u, C=12u আৰু O=16u।

উত্তৰ:  

প্ৰশ্নাৱলী

১. এক ম'ল কাৰ্বন পৰমাণুৰ ভৰ 12 গ্ৰাম হ'ল ১ টা কাৰ্বন পৰমাণুৰ ভৰ (গ্ৰামত) কিমান হ'ব? 

উত্তৰ: 

২. 100 গ্ৰাম ছ'ডিয়াম বা 100 গ্ৰাম আইৰণৰ কোনটোত পৰমাণুৰ সংখ্যা বেছি থাকিব? (দিয়া আছে, Na ৰ পাৰমাণৱিক ভৰ = 23u, Fe = 56u)

উত্তৰ: 

যিহেতু ছ'ডিয়ামৰ ম'লৰ সংখ্যা আইৰণতকৈ বেছি, গতিকে ছ'ডিয়ামৰ পৰমাণুৰ সংখ্যাও বেছি হ'ব। 100 g ছ'ডিয়ামত পৰমাণুৰ সংখ্যা বেছি থাকিব।

অনুশীলনী

১. অক্সিজেন আৰু ব'ৰণে গঠিত যৌগৰ নমুনা এটাৰ 0.24g বিশ্লেষণ কৰাত 0.096g ব'ৰণ আৰু 0.144g অক্সিজেন পোৱা গৈছিল। ভৰ হিচাপত যৌগটোৰ শতকৰা সংযুতি গণনা কৰা।

উত্তৰ: 

২. 3.0g কাৰ্বন 8.00g অক্সিজেনৰে সৈতে দহন কৰাত 11.00g কাৰ্বন ডাইঅক্সাইড উৎপন্ন হ'ল। 3.00g কাৰ্বন 50.00g অক্সিজেনত দহন কৰিলে গঠন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ ভৰ কিমান হ'ব? ৰাসায়নিক সংযোগৰ কোনটো বিধি তোমাৰ উত্তৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য হ'ব?

উত্তৰ: 3.00g কাৰ্বন 50.00g অক্সিজেনত দহন কৰিলেও 11.00g কাৰ্বন ডাইঅক্সাইডেই উৎপন্ন হ'ব।

ব্যাখ্যা: 

১. ৰাসায়নিক সংযোগৰ স্থিৰানুপাত বিধি (Law of Constant Proportions) অনুসৰি, এটা নিৰ্দিষ্ট যৌগ গঠন কৰোঁতে উপাদান মৌলসমূহ সদায় এটা নিৰ্দিষ্ট ভৰৰ অনুপাতত থাকে। 

২. কাৰ্বন ডাইঅক্সাইড (CO2) গঠন হওঁতে কাৰ্বন আৰু অক্সিজেনৰ ভৰৰ অনুপাত সদায় 3:8। 

৩. গতিকে, 3g কাৰ্বনে বিক্ৰিয়া কৰিবলৈ সদায় 8g অক্সিজেনৰহে প্ৰয়োজন হ'ব। 

৪. ইয়াত যদিও 50g অক্সিজেন যোগান ধৰা হৈছে, তাৰে মাত্ৰ 8g অক্সিজেনহে ব্যৱহৃত হ'ব আৰু বাকী থকা 42g (50g - 8g) অক্সিজেন বিক্ৰিয়া নকৰাকৈ থাকি যাব।

প্ৰযোজ্য বিধি: এই উত্তৰৰ ক্ষেত্ৰত স্থিৰানুপাত বিধি (যাক নিৰ্দিষ্টানুপাত বিধি বুলিও কোৱা হয়) প্ৰযোজ্য হৈছে।

৩. বহুপাৰমাণৱিক আয়নবোৰ কি? উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ:  একাধিক পৰমাণুৰ আধানযুক্ত গোট একোটাক বহুপাৰমাণৱিক (Polyatomic) আয়ন বোলা হয়।

উদাহৰণ:

৪. তলত দিয়াবোৰৰ ৰাসায়নিক সংকেত লিখা: 

(a) মেগনেছিয়াম ক্ল'ৰাইড 

উত্তৰ: 

(b) কেলছিয়াম অক্সাইড 

উত্তৰ: CaO

(c) কপাৰ নাইট্ৰেট 

উত্তৰ: 

(d) এলুমিনিয়াম ক্ল'ৰাইড 

উত্তৰ: 

(e) কেলছিয়াম কাৰ্বনেট

উত্তৰ: 

৫. তলৰ যৌগবোৰত থকা মৌলবোৰৰ নাম দিয়া: 

(a) পোৰা চুণ (Quick Lime) 

উত্তৰ: কেলছিয়াম আৰু অক্সিজেন।

(b) হাইড্ৰ'জেন ব্ৰ'মাইড 

উত্তৰ:  হাইড্ৰ'জেন আৰু ব্ৰ'মিন।

(c) বেকিং পাউডাৰ 

উত্তৰ: ছ'ডিয়াম, হাইড্ৰ'জেন, কাৰ্বন আৰু অক্সিজেন।

(d) পটেছিয়াম ছালফেট

উত্তৰ: পটেছিয়াম, ছালফাৰ আৰু অক্সিজেন।

৬. তলৰ পদাৰ্থবোৰৰ ম'লাৰ ভৰ গণনা কৰা: 

(a) ইথাইন 

উত্তৰ: ইথাইন  : 2 X 12 + 2 X 1 = 26 g

(b) ছালফাৰ অণু, 

উত্তৰ: ছালফাৰ অণু  : 8 x 32 = 256 g

(c) ফছফৰাছ অণু,  (ফছফৰাছৰ পাৰমাণৱিক ভৰ = 31) 

উত্তৰ: ফছফৰাছ অণু  : 4  x 31 = 124 g

(d) হাইড্ৰক্ল’ৰিক এছিড, HCl 

উত্তৰ: হাইড্ৰক্ল’ৰিক এছিড (HCl): 1 + 35.5 = 36.5 g

(e) নাইট্ৰিক এছিড, 

উত্তৰ: নাইট্ৰিক এছিড  : 1 + 14 + 3 X 16 = 63 g

৭. ভৰ কিমান: 

(a) ১ ম'ল নাইট্ৰ'জেন পৰমাণুৰ? 

উত্তৰ: 

(b) ৪ ম'ল এলুমিনিয়াম পৰমাণুৰ? (এলুমিনিয়ামৰ পাৰমাণৱিক ভৰ = 27) 

উত্তৰ: 

(c) ১০ ম'ল ছ'ডিয়াম ছালফাইটৰ ) ?

উত্তৰ: 

৯. ভৰ কিমান ? 

(a) 0.2 ম'ল অক্সিজেন পৰমাণুৰ? 

উত্তৰ: 0.2 ম'ল অক্সিজেন পৰমাণু : 0.2 X 16 = 3.2 g

(b) 0.5 ম'ল পানী অণুৰ?

উত্তৰ: 0.5 ম'ল পানী অণু : 0.5 X 18 = 9 g

১০. 16g গোটা ছালফাৰত থকা ছালফাৰ অণু () ৰ সংখ্যা গণনা কৰা।

উত্তৰ: 

১১. 0.051g এলুমিনিয়াম অক্সাইডত থকা এলুমিনিয়াম আয়নৰ সংখ্যা গণনা কৰা। (ইংগিত: আয়ন এটাৰ ভৰ একে মৌলৰ পৰমাণু এটাৰ ভৰৰ সৈতে একে। Al ৰ পাৰমাণৱিক ভৰ = 27u)

উত্তৰ: