১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা)
১. 'বাথৌ' (Bathou) শব্দৰ মূল অৰ্থ কি?
উত্তৰ: 'বা' মানে পাঁচ আৰু 'থৌ' মানে গভীৰ বা তত্ত্ব; অৰ্থাৎ পঞ্চভূতমূলক গভীৰ আধ্যত্মিক তত্ত্ব বা স্থান।
২. বড়োসকলৰ মুখ্য পৰম্পৰাগত ধৰ্মানুষ্ঠানটোৰ নাম কি?
উত্তৰ: বাথৌ ধৰ্ম (Bathou Sanat / Bathouism)।
৩. বাথৌ পূজাত প্ৰসংগ কৰা সিজু গছডালে কি প্ৰতিফলিত কৰে?
উত্তৰ: সিজু গছডালে বাথৌ ব্ৰাই (মুখ্য দেৱতা) আৰু পঞ্চভূতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
৪. 'খেৰাই' (Kherai) উৎসব কিহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত?
উত্তৰ: খেৰাই হ’ল বড়োসকলৰ কৃষিৰ উৰ্বৰতা, শান্তি আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে অনুষ্ঠিত কৰা মুখ্য পৰম্পৰাগত ধাৰ্মিক অনুষ্ঠান।
৫. বড়ো সমাজৰ পৰম্পৰাগত মহিলাৰ সাজ-পোছাকটোক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: দোকনা (Dokhona)।
৬. বড়ো পৰম্পৰাত 'অংখা প্ৰথা' বা কৃষি-সংশ্লিষ্ট পাৰস্পৰিক সহায়ক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: গাওঁবাসীয়ে মিলিজুলি খেতি বা ঘৰুৱা কামত সহায় কৰা ব্যৱস্থাক 'হালোৱা-হুৱা' বা 'সাউৰী' (Sauri) বোলা হয়।
৭. বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰ বা চিকিৎসা কৰা মূল ধাৰ্মিক পুৰোহিতগৰাকীক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: দেউৰী (Douri) বা ওজা (Oja)।
৮. খেৰাই পূজাত নৃত্য কৰা মহিলা প্ৰধান পুৰোহিত বা নৃত্যংগনাগৰাকীক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: দেউধনী (Doudhini)।
৯. বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত ৰান্ধনী ঘৰত ব্যৱহৃত এক উল্লেখযোগ্য কিণ্বিত (Fermented) খাদ্য কি?
উত্তৰ: নাফাম (Napham - শুকান মাছৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা)।
১০. বড়ো লোকসকলে ঘৰত প্ৰস্তুত কৰা পৰম্পৰাগত পানীয়বিধৰ নাম কি?
উত্তৰ: জৌ (Jou) বা জৌমাই।
১১. বড়ো ধাৰ্মিক বিশ্বাসত সিজু গছৰ চাৰিওফালে কিমানটা বাঁহৰ কামিৰে বেৰা দিয়া হয়?
উত্তৰ: ১৮ টা বাঁহৰ কামিৰে (যিয়ে ১৮ টা সামাজিক নীতি- নিয়মক সূচায়)।
১২. 'আৰনায়' (Aronai) কি?
উত্তৰ: আৰনায় হ’ল বড়ো পুৰুষ-মহিলা উভয়ে ডিঙিত লোৱা বা সন্মান জনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰাগত ফুলমাকোৰ গামোচা।
১৩. বড়ো লোকসমাজত 'আগাৰ' (Agar) বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰ: কাপোৰত বোৱা বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক ফুল-জালি বা ফুলৰ চানেকি।
১৪. পৰম্পৰাগতভাৱে বড়ো গৃহ নিৰ্মাণত মূল উপাদান হিচাপে কি ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: বাঁহ, খেৰ, মাটি আৰু কাঠ।
১৫. বড়ো ধান কাটা উৎসৱ বা বসন্ত উৎসৱক কি নামেৰে জনা যায়?
উত্তৰ: বৈশাগু (Bwisagu)।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা (Traditional Knowledge System) বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: বড়োসকলে যুগ যুগ ধৰি প্ৰকৃতিৰ সৈতে সহাৱস্থান কৰি লাভ কৰা অভিজ্ঞতা, কৃষি পদ্ধতি, লোকচিকিৎসা, হস্তশিল্প, সাজ-পোছাক আৰু ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ সামূহিক জ্ঞানকেই পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা বোলা হয়। এই জ্ঞানে তেওঁলোকৰ জীৱনধাৰণ সৰল আৰু স্বাবলম্বী কৰি তোলে।
২. সিজু গছ আৰু বাথৌ ধৰ্মৰ সম্পৰ্ক বিষয়ে চমুকৈ লিখক।
উত্তৰ: বাথৌ ধৰ্মত সিজু গছক অনাদি অনন্ত ঈশ্বৰ বা 'বাথৌ ব্ৰাই'ৰ প্ৰতী ৰূপে পূজা কৰা হয়। সিজু গছৰ পাঁচটা জিলা বা পাতে ক্ষিতি, অপ, তেজ, মৰুৎ আৰু ব্যোম—এই পঞ্চভূতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। গতিকে সিজু গছ অবিহনে বাথৌ পূজা অসমাপ্ত।
৩. খেৰাই পূজাৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰ: খেৰাই হ’ল বড়োসকলৰ জাতীয় আৰু ধাৰ্মিক উৎসৱ। শস্যৰ ফলন বৃদ্ধি, গাওঁখনক বেমাৰ-আজাৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰা, পৰিয়ালৰ শান্তি আৰু অতিবৃষ্টি-অনাবৃষ্টিৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ এই পূজা পালন কৰা হয়। ইয়াত দেউধনীয়ে বিভিন্ন দেব-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ নৃত্য কৰে।
৪. বড়ো সকলৰ 'সাউৰী' (Sauri) প্ৰথা কি?
উত্তৰ: 'সাউৰী' হ’ল বড়ো সমাজত প্ৰচলিত এক পাৰস্পৰিক সহযোগিতাৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান। খেতি চপোৱা, ঘৰ সাজা বা আনুষ্ঠানিক কামত যেতিয়া কোনো পৰিয়ালক অতিৰিক্ত শ্ৰমিকৰ প্ৰয়োজন হয়, তেতিয়া গাঁৱৰ মানুহে কোনো মজুৰি নোলোৱাকৈ মিলিজুলি কামটো কৰি দিয়ে।
৫. বড়ো ধান খেতিৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ বিষয়ে লিখক।
উত্তৰ: বড়োসকলে ঋতু আৰু মাটিৰ গুণাগুণ চাই ধানৰ জাত (যেনে—আহু, বাও, শালি) বাছনি কৰে। প্ৰাকৃতিক জৈৱিক সাৰ, নাঙল-যুঁৱলিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বতৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পানী চেঁচা বা ধৰি ৰখা কৌশল তেওঁলোকৰ পুৰণি কৃষি জ্ঞানৰ অংশ।
৬. 'জৌমাই' বা 'জৌ' কিদৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়?
উত্তৰ: জৌ হ’ল চাউলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা পৰম্পৰাগত পানীয়। ইয়াত 'এমাও' (Emao) নামৰ এবিধ বনৌষধিৰে তৈয়াৰী ইষ্ট (Yeast) বা পিঠা মিহলাই চাউলখিনি কিণ্বিত (Fermentation) কৰা হয়। অতিথিক আদৰিবলৈ আৰু ধাৰ্মিক অনুষ্ঠানত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৭. 'নাফাম' (Napham) কিয় পৰম্পৰাগত খাদ্য সংৰক্ষণৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ?
উত্তৰ: নাফাম হ’ল শুকান মাছ, কচু বা কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই বাঁহৰ চুঙাত টানকৈ বন্ধ কৰি থোৱা কিণ্বিত খাদ্য। ৰাসায়নিক পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ খাদ্য বহুদিনলৈ নষ্ট নোহোৱাকৈ ৰখাৰ বড়ো সকলৰ এই কৌশল অতি বৈজ্ঞানিক।
৮. বড়ো শিপিনীসকলৰ 'আগাৰ' (Agar) বা ফুলৰ চানেকিৰ জ্ঞান কি?
উত্তৰ: বড়ো মহিলাসকল তাঁতশালত অতিকৈ পাকৈত। তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ (যেনে—পাহাৰ, গছ-পাত, পখিলা, গোটেই ধান) কাপোৰত জ্যামিতিক নকশা বা 'আগাৰ' তোলে। এই চানেকিবোৰে তেওঁলোকৰ সুক্ষ্ম কলাত্মক আৰু নান্দনিক জ্ঞানৰ পৰিচয় দিয়ে।
৯. বড়ো লোকচিকিৎসা বা 'ফেক্ৰা ডেক্ৰা' (Phekra Dhekra) কি?
উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত চিকিৎসা ব্যৱস্থাত দেহাৰ বিভিন্ন ৰোগ নিৰাময়ৰ বাবে হাবিলৈ গৈ নানা ধৰণৰ গছৰ শিপা, পাত আৰু বাকলি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ওজা বা বেজে প্ৰাকৃতিক ঔষধি গছৰ সঠিক ব্যৱহাৰেৰে জটিল ৰোগো উপশম কৰিব পাৰে।
১০. বড়োসকলৰ গৃহ নিৰ্মাণ শৈলীৰ বিশেষত্ব কি?
উত্তৰ: বড়োসকলে গৃহ নিৰ্মাণত স্থানীয় উপাদান যেনে বাঁহ, খেৰ আৰু মাটি ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ ঘৰৰ চাল বা বেৰ এনেদৰে সাজা হয় যাতে গ্ৰীষ্মকালত ঠাণ্ডা আৰু শীতকালত উষ্ণ হৈ থাকে। ঘৰৰ বিভিন্ন অংশৰ ৰূপংকণ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ সহ্য কৰিব পৰাকৈ কৰা হয়।
১১. 'আৰনায়' (Aronai) ৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: আৰনায় হ’ল বড়ো সংস্কৃতিৰ এক পবিত্ৰ বস্ত্ৰ। ইয়াক পুৰুষ-মহিলা উভয়ে বিশেষ অনুষ্ঠানত পিন্ধে। শুভকাজে, আলহী-অতিথিক সন্মান জনাবলৈ বা জেষ্ঠজনক প্ৰণাম জনাবলৈ উপহাৰ হিচাপে আৰনায় প্ৰদান কৰা বড়ো সমাজৰ পৰম্পৰা।
১২. বড়ো পৰম্পৰাত 'জৌ' প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহৃত 'এমাও' (Emao) কি?
উত্তৰ: 'এমাও' হ’ল বিভিন্ন ঔষধি গছৰ পাত, শিপা আৰু চাউলৰ গুড়ি মিহলাই তৈয়াৰ কৰা এবিধ গোল পিঠা, যি কিণ্বন (Fermentation) প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে। ই কেৱল পানীয় তৈয়াৰতে নহয়, পাচন তন্ত্ৰৰ বাবেও উপকাৰী বুলি গণ্য কৰা হয়।
১৩. দেউধনী নৃত্যৰ সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰ: দেউধনী নৃত্য খেৰাই পূজাত দেউধনী নামৰ মহিলা প্ৰধান পুৰোহিতে পবিত্ৰ দেৱ-দেৱীৰ আত্মা ভৰাই গায় আৰু নাচে। খাম, শিফুং আৰু জথাৰ তালে তালে কৰা এই নৃত্যই বড়ো সকলৰ আধ্যত্মিক আৰু পৰম্পৰাগত সংগীত-নৃত্যৰ গভীৰ সংযোগ প্ৰদৰ্শন কৰে।
১৪. বড়ো সমাজত জল ব্যৱস্থাপনা বা 'দং' (Dong) প্ৰথা কি?
উত্তৰ: পাহাৰীয়া বা সমতলৰ নলা-জুৰিৰ পৰা খেতি পথাৰলৈ পানী আনিবলৈ বড়োসকলে কৃত্ৰিম খাং বা নলা খান্দে, যাকে 'দং' বোলা হয়। গাওঁবাসীয়ে সংগঠিত হৈ পানী বিতৰণ আৰু দং মেৰামতিৰ যি ব্যৱস্থা কৰে, সেয়া পৰম্পৰাগত পানী ব্যৱস্থাপনাৰ সুন্দৰ নিদৰ্শন।
১৫. বড়ো সকলৰ 'বৈশাগু' (Bwisagu) উৎসৱৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰ: বৈশাগু হ’ল বসন্তকালত নতুন বছৰক আদৰিবলৈ পালন কৰা ব’হাগ বিহুৰ সমতুল্য উৎসৱ। এই উৎসৱত প্ৰকৃতিক ধন্যৱাদ জ্ঞাপন কৰা হয়, গৰু পূজা কৰা হয় আৰু বয়োজ্যেষ্ঠসকলৰ পৰা আশীৰ্বাদ লৈ খাম-শিফুঙৰ তালে তালে সকলোৱে আনন্দ নৃত্য কৰে।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (৫ টা) :
প্ৰশ্ন ১: বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত বাথৌ ধৰ্মীয় জ্ঞান ব্যৱস্থা আৰু ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰক।
উত্তৰ: বড়ো সমাজৰ লোকসকল অতীজৰে পৰা প্ৰকৃতিৰ অতি প্ৰিয় আৰু নিবিড় সম্পৰ্কযুক্ত। তেওঁলোকৰ মূল ধৰ্মীয় বিশ্বাস 'বাথৌ ধৰ্ম' প্ৰকৃতি উপাসনাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত। 'বাথৌ' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল পাঁচটা গভীৰ তত্ত্ব, যিয়ে মূলতঃ পঞ্চভূত (মাটি, পানী, জুই, বতাহ আৰু আকাশ) ক সূচায়।
১. সিজু গছৰ প্ৰতীকাত্মকতা: বাথৌ পূজাত কোনো মূৰ্তি পূজা কৰা নহয়; বৰঞ্চ সিজু গছক ইশ্বৰৰ প্ৰতীক হিচাপে পূজা কৰা হয়। সিজু গছৰ পাতৰ পাঁচটা সিৰাই পঞ্চভূতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
২. ১৮ টা সামাজিক নীতি: সিজু গছৰ চাৰিওফালে বাঁহৰ কামিৰে ১৮ টা বেৰা বা গাঠি দিয়া হয়। এই বেৰাবোৰে বড়ো সমাজৰ ১৮ টা সামাজিক নীতি-নিয়ম, মূল্যবোধ আৰু আচৰণ বিধি দেখুৱায়।
৩. পাৰিবেশিক সংৰক্ষণ: বাথৌ পূজাই বনৌষধি, গছ-গছনি আৰু নৈ-নিজৰাক পবিত্ৰ জ্ঞান কৰিবলৈ শিকায়। ই প্ৰকৃতি ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক পৰম্পৰাগত পরিবেশগত জ্ঞানৰ পৰিচায়ক।
৪. সামাজিক একতা: বাথৌ পূজাৰ জৰিয়তে গাওঁবাসী একত্ৰিত হয় আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি দৃঢ় হয়।
সংক্ষেপে ক’বলৈ গ’লে, বাথৌ ধৰ্ম কেৱল এক ধাৰ্মিক বিশ্বাসেই নহয়, ই প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু সমাজ পৰিচালনাৰ এক সৰ্বোৎকৃষ্ট পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা।
প্ৰশ্ন ২: বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি জ্ঞান আৰু পানী ব্যৱস্থাপনা (Dong System) সম্পৰ্কে আলোচনা কৰক।
উত্তৰ: বড়ো সকল মূলত কৃষিভিত্তিক সম্প্ৰদায়। শতিকা শতিকা ধৰি অভিজ্ঞতাৰ মাধ্যমেৰে তেওঁলোকে এক উন্নত আৰু পৰিবেশ-বান্ধৱ কৃষি জ্ঞান ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছে।
১. মাটি আৰু শস্যৰ বাছনি: বড়ো কৃষকসকলে মাটিৰ প্ৰকাৰ আৰু ঋতু অনুসৰি ধান আৰু অন্যান্য শস্য বাছনি কৰে। ৰাসায়নিক সাৰৰ পৰিৱৰ্তে গোহালিৰ গোবৰ, পচা পাত আৰু ছাই ব্যৱহাৰ কৰি মাটিৰ উৰ্বৰতা ধৰি ৰখাৰ জ্ঞান তেওঁলোকৰ আছিল।
২. দং (Dong) ব্যৱস্থা: পাহাৰৰ নিজৰা বা নদীৰ পৰা পথাৰলৈ পানী আনিবলৈ বড়োসকলে খন্দা নলা বা খাং ব্যৱস্থাক 'দং' বোলা হয়। এই ব্যৱস্থাই খৰাং দিনতো পথাৰত পানীৰ অভাৱ হ’বলৈ নিদিয়ে।
৩. সামূহিক পানী ব্যৱস্থাপনা: 'দং' নিৰ্মাণ আৰু ইয়াৰ মেৰামতিৰ বাবে গাঁৱত 'দং কমিটি' থাকে। পানী সকলোৰে মাজত সমভাৱে বিতৰণ কৰা আৰু সংৰক্ষণ কৰাতো গাঁৱৰ প্ৰতিজন মানুহৰে দায়িত্ব।
৪. কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণ: পৰম্পৰাগতভাৱে পথাৰত নিম পাতৰ ৰস, তিতা গছৰ ডাল বা বিহলঙনী পোতি প্ৰাকৃতিকভাৱে পোক-পৰুৱা খেদা কৌশল তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰে।
এইদৰে, ডাঙৰ প্ৰযুক্তি নোহোৱাকৈও নিজৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞানেৰে বড়োসকলে কৃষি আৰু পানী ব্যৱস্থাপনা কৃতকাৰ্যভাৱে চলাই আহিছে।
প্ৰশ্ন ৩: বড়ো সকলৰ খাদ্য প্ৰস্তুতকৰণ আৰু খাদ্য সংৰক্ষণৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ বিষয়ে লিখক।
উত্তৰ: বড়ো সকলৰ খাদ্য সংস্কৃতি তেওঁলোকৰ ভৌগোলিক পৰিবেশ আৰু বনৌষধি জ্ঞানৰ ওপৰত আধাৰিত। প্ৰাকৃতিক উপাদানেৰে সুস্বাদু আৰু পুষ্টিকৰ খাদ্য সংৰক্ষণ কৰাত তেওঁলোক অতি পাকৈত।
১. নাফাম (Napham) প্ৰস্তুতকৰণ: নাফাম হ’ল শুকান মাছ আৰু বিশেষ কচু বা শাক মিহলাই পিহি বাঁহৰ চুঙাত বা মাটিৰ পাত্ৰত টানকৈ বতাহ সোমাব নোৱাৰাকৈ ৰাখি সংৰক্ষণ কৰা খাদ্য। কিণ্বন (Fermentation) পদ্ধতিৰে তৈয়াৰী এই খাদ্য ধৰিলে বহুদিনলৈ নষ্ট নহয়।
২. অঁনলা (Onla) আঞ্জা: চাউলৰ গুড়ি আৰু খাঁটি খাৰ (মেৱাই) ব্যৱহাৰ কৰি কুকুৰাৰ মাংস বা শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা 'অঁনলা' বড়ো সমাজৰ অত্যন্ত প্ৰিয় আৰু স্বাস্থ্যকৰ পৰম্পৰাগত আঞ্জা।
৩. জৌ (Jou) আৰু এমাও (Emao): পৰম্পৰাগত সুৰা বা পানীয় 'জৌ' বনাবলৈ 'এমাও' নামৰ বনৌষধিৰ পিঠা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত প্ৰায় ১০-১৫ বিধ ঔষধি গছৰ পাত আৰু শিপা থাকে, যিয়ে শৰীৰৰ হজম শক্তি বঢ়ায় আৰু বেমাৰ প্ৰতিৰোধ কৰে।
৪. মাছ আৰু মাংস শুকুৱাই ৰখা: খৰালি কালৰ বাবে মাছ আৰু মাংস চালনীত থৈ ধোঁৱাত বা ৰ’দত শুকুৱাই (Dry Fish/Meat) থোৱা কৌশল বড়ো সমাজত ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত।
এই খাদ্য প্ৰস্তুতকৰণ আৰু সংৰক্ষণ প্ৰণালীয়ে বড়ো সকলৰ লোক-বিজ্ঞান আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ পৰিচয় দিয়ে।
প্ৰশ্ন ৪: বড়ো হস্তশিল্প আৰু বস্ত্ৰশিল্পত থকা পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ এক সমীক্ষা আগবঢ়াওক।
উত্তৰ: বড়ো সংস্কৃতিৰ অন্যতম ধুনীয়া দিশটো হ’ল তেওঁলোকৰ বস্ত্ৰশিল্প আৰু লোক-শিল্প। ঘৰুৱাভাৱে প্ৰয়োজনীয় বস্তুবোৰ নিজৰ হাতেৰে প্ৰস্তুত কৰাত বড়োসকল অতি নিপুণ।
১. তাঁতশিল্প আৰু মহিলাৰ ভূমিকা: বড়ো সমাজৰ প্ৰতিগৰাকী মহিলাই তাঁতশাল বোৱা জ্ঞান সৰুৰে পৰা লাভ কৰে। 'দোকনা' (Dokhona), 'আৰনায়' (Aronai) আৰু 'ফাali' আদি কাপোৰ তেওঁলোকে নিজেই বৈ লয়।
২. আগাৰ (Agar) বা ফুলৰ সজ্জা: কাপোৰত নানা ৰঙৰ সূতাৰে ফুল তোলা কাৰ্য্যক 'আগাৰ' বোলা হয়। যেনে—পাহাৰ-ভৈয়ামৰ দৃশ্য, দাগৰু (মিঠা আলু ফুল), হাজী আগাৰ (পাহাৰৰ চানেকি) আদি। এই চানেকিবোৰত নান্দনিকতা আৰু জ্যামিতিক জ্ঞান ফুটি উঠে।
৩. প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ: অতীজত বড়োসকলে গছৰ বাকলি, হালধি, নীল আৰু মাটি ব্যৱহাৰ কৰি সূতাত বৈাকৃতিক ৰং দিছিল, যি পৰিবেশ-বান্ধৱ আৰু স্থায়ী আছিল।
৪. বাঁহ-বেতৰ শিল্প: পুৰুষসকলে বাঁহ আৰু বেতেৰে খৰাহী, চালনী, জেং, মাছ ধৰা যন্ত্ৰ (যেনে—জাকৈ, খালৈ, চেপা) সাজাত পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে।
বড়োসকলৰ এই স্বাবলম্বী শিল্পজ্ঞানে তেওঁলোকৰ অৰ্থনীতি আৰু সংস্কৃতিক আজিও চহকী কৰি ৰাখিছে।
প্ৰশ্ন ৫: বড়ো লোকচিকিৎসা ব্যৱস্থা আৰু বনৌষধি জ্ঞানৰ বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰক।
উত্তৰ: জটিল চিকিৎসা প্ৰণালী নথকা সময়তো বড়ো জনজাতিৰ লোকসকলে হাবিমূৰীয়াত পোৱা গছ-গছনিৰ দ্বাৰা জটিল ৰোগৰ চিকিৎসা কৰিছিল। এই ব্যৱস্থাক লোকচিকিৎসা বা 'পৰম্পৰাগত ওজা ব্যৱস্থা' বোলা হয়।
১. বনৌষধি গছৰ চিনাক্তকৰণ: বড়ো ওজা বা বেজসকলে হাবিত পোৱা শতকৰা এশবিধতকৈও অধিক গছ-লতাৰ পাত, শিপা, ছাল আৰু ফুলৰ গুণাগুণ চিনাক্ত কৰিব পাৰে।
২. ৰোগ নিৰাময় প্ৰণালী: পেটৰ অসুখ, জণ্ডিচ, হাড় ভগা, ছালৰ ৰোগ, সাপে খোৱা আদিৰ বাবে বিশেষ বিশেষ লতা আৰু গছৰ ৰস বা পিঠা প্ৰস্তুত কৰি লেপ দিয়া বা খুৱাই দিয়া হয়।
৩. খাদ্যই ঔষধ: বড়োসকলে দৈনন্দিন খাদ্যত বিভিন্ন তিতা আৰু ঔষধি শাক (যেনে—মেটেকা, কতু, তুলসী, পাটগজ) ব্যৱহাৰ কৰে, যিয়ে শৰীৰৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়াই ৰাখে।
৪. আধ্যাত্মিক আৰু ব্যৱহাৰিক মিশ্ৰণ: চিকিৎসাৰ সময়ত দেহাৰ যত্নৰ লগতে প্ৰাকৃতিক উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ধাৰ্মিক বিশ্বাসে ৰোগীক মানসিক শক্তি প্ৰদান কৰে।
এই পৰম্পৰাগত বনৌষধি জ্ঞান আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ বাবেও গৱেষণাৰ এক ডাঙৰ উৎস হ’ব পাৰে।
One-Mark Questions (15)
1. What is traditional knowledge?
Answer: Traditional knowledge is the knowledge, skills, and practices passed from one generation to another.
2. What is the Bodo Traditional Knowledge System?
Answer: It is the collection of indigenous knowledge, customs, beliefs, and practices of the Bodo community.
3. How is traditional knowledge mainly transmitted?
Answer: It is mainly transmitted through oral tradition and practical experience.
4. Who preserves traditional knowledge in Bodo society?
Answer: Elders, family members, and community leaders preserve it.
5. Why is traditional knowledge important?
Answer: It helps preserve cultural identity and heritage.
6. Which community's knowledge is discussed in this unit?
Answer: The Bodo community.
7. What does indigenous knowledge mean?
Answer: It means knowledge developed by local people through long experience.
8. Give one example of Bodo traditional knowledge.
Answer: Traditional farming practices.
9. What is one important feature of traditional knowledge?
Answer: It is based on practical experience.
10. Why is oral tradition important?
Answer: It helps transfer knowledge from one generation to another.
11. What is cultural heritage?
Answer: Cultural heritage is the traditions, customs, and values inherited from ancestors.
12. Is traditional knowledge scientific?
Answer: It is based on observation and experience, and many practices have practical value.
13. What role does nature play in Bodo traditional knowledge?
Answer: Nature provides the basis for agriculture, medicine, and daily life.
14. Why should traditional knowledge be preserved?
Answer: To protect cultural identity and valuable indigenous practices.
15. What is the main source of Bodo traditional knowledge?
Answer: The long experience and wisdom of the Bodo people.
Two-Mark Questions (15)
1. Define the Bodo Traditional Knowledge System.
Answer: The Bodo Traditional Knowledge System is the collection of knowledge, beliefs, customs, skills, and practices developed by the Bodo people over generations and passed down through oral tradition and daily life.
2. Why is traditional knowledge important in Bodo culture?
Answer: It preserves cultural identity, strengthens community values, and helps people maintain traditional occupations, customs, and sustainable ways of living.
3. How is traditional knowledge transferred from one generation to another?
Answer: It is transferred through storytelling, observation, practical training, family traditions, festivals, and everyday social interaction.
4. What is indigenous knowledge?
Answer: Indigenous knowledge is the local knowledge developed by a community through long experience and adapted to its environment and culture.
5. Mention two characteristics of traditional knowledge.
Answer: It is experience-based and is transmitted orally from one generation to another.
6. Why are elders important in preserving traditional knowledge?
Answer: Elders possess valuable experience and teach younger generations about customs, beliefs, and traditional practices.
7. How does traditional knowledge help society?
Answer: It supports sustainable living, protects cultural heritage, and strengthens community cooperation.
8. Give two examples of Bodo traditional knowledge.
Answer: Traditional agriculture and the use of medicinal plants.
9. What is the relationship between traditional knowledge and culture?
Answer: Traditional knowledge reflects a community's culture, beliefs, customs, and way of life.
10. Why is documentation of traditional knowledge necessary?
Answer: Documentation helps preserve valuable knowledge and prevents it from being lost over time.
11. How does traditional knowledge promote environmental conservation?
Answer: It encourages the sustainable use of natural resources and respects ecological balance.
12. What is the role of family in preserving traditional knowledge?
Answer: Families teach children traditional values, skills, customs, and cultural practices from an early age.
13. Why is practical experience important in traditional knowledge?
Answer: Practical experience helps people understand and improve traditional skills through daily activities.
14. What challenges does traditional knowledge face today?
Answer: Modernization, urbanization, changing lifestyles, and lack of interest among younger generations threaten its survival.
15. Why should students study traditional knowledge?
Answer: It helps them understand their cultural heritage and appreciate the wisdom of earlier generations.
Five-Mark Descriptive Questions (5)
1. Explain the concept of the Bodo Traditional Knowledge System.
Answer: The Bodo Traditional Knowledge System refers to the indigenous knowledge, customs, beliefs, skills, and practices developed by the Bodo people through many generations. It includes knowledge related to agriculture, food, health, festivals, crafts, social life, and the environment. This knowledge is mainly passed from elders to younger generations through oral tradition and practical experience rather than written books. It reflects the close relationship between the Bodo people and nature. The system helps preserve cultural identity, strengthens community values, and promotes sustainable use of natural resources. Even today, it remains an important part of Bodo society and contributes to preserving their unique cultural heritage.
2. Discuss the importance of traditional knowledge in Bodo society.
Answer: Traditional knowledge is an important part of Bodo society because it preserves the community's history, culture, and identity. It guides people in agriculture, food preparation, healthcare, and environmental conservation. It also promotes cooperation, respect for elders, and social harmony. Traditional knowledge supports sustainable living by encouraging the careful use of natural resources. It strengthens the connection between people and their cultural heritage. Preserving this knowledge helps future generations understand their traditions and maintain the rich cultural values of the Bodo community.
3. Describe the main characteristics of the Bodo Traditional Knowledge System.
Answer: The Bodo Traditional Knowledge System has several important characteristics. It is based on practical experience gained over many generations. Most knowledge is transmitted orally through storytelling, observation, and daily practice. It is closely connected with nature and local resources. The knowledge is community-based and reflects the customs, beliefs, and traditions of the Bodo people. It is flexible and changes gradually to meet new needs while preserving cultural values. This knowledge promotes sustainable living and helps maintain harmony between humans and the environment.
4. Explain how traditional knowledge is preserved and transmitted in Bodo culture.
Answer: Traditional knowledge in Bodo culture is preserved mainly through oral tradition and practical learning. Elders teach children about customs, rituals, farming methods, folk songs, medicinal plants, and cultural values during everyday life and community activities. Festivals, family gatherings, and religious ceremonies also provide opportunities to pass on knowledge. Observation, participation, and practice help younger generations learn traditional skills. Today, documentation, education, and cultural organizations also play an important role in preserving this valuable heritage for future generations.
5. Discuss the challenges faced by the Bodo Traditional Knowledge System and suggest measures for its preservation.
Answer: The Bodo Traditional Knowledge System faces several challenges, including modernization, urbanization, changing lifestyles, and reduced interest among younger generations. Migration and the influence of modern technology have also weakened the transmission of traditional practices. To preserve this valuable heritage, traditional knowledge should be documented in books and digital records. Schools and universities should include it in their curriculum. Cultural festivals, awareness programmes, and community participation should be encouraged. Young people should be motivated to learn from elders so that the rich traditions and wisdom of the Bodo community continue to survive for future generations.