Gauhati University 1st Sem AEC Assamese notes, syllabus & question paper solutions. Complete guide for যোগাযোগমূলক অসমীয়া আৰু লেখন কলা. Download free PDF now!, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ১ম ষাণ্মাসিকৰ যোগাযোগমূলক অসমীয়া আৰু লেখন কলা (AEC) পাঠ্যক্ৰম, গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু নোটছ PDF ইয়াত পাব।,
(১) অসমীয়া ভাষা কোনটো অপভ্ৰংশৰপৰা ওলাইছে?
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষা মূলতঃ মাগধী অপভ্ৰংশৰপৰা ওলাইছে। (অৱশ্যে একাংশ ভাষাতত্ত্ববিদৰ মতে ই কামৰূপী প্ৰাকৃত বা শৌৰসেনী, পৈশাচী অপভ্ৰংশৰপৰাও বিকাশ হৈছে)।
(২) অসমীয়া ভাষাত আটাইতকৈ বেছি শব্দ কোনটো ভাষাৰ আছে?
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাত আটাইতকৈ বেছি শব্দ সংস্কৃত মূলৰ (তৎসম, অৰ্ধতৎসম আৰু তদ্ভৱ) আছে।
(৩) নগাজৰী খনিকৰ গাঁৱৰ শিলালিপিখন কোন শতিকাৰ?
উত্তৰ: নগাজৰী খনিকৰ গাঁৱৰ শিলালিপিখন খ্ৰীষ্টাব্দ চতুৰ্থ-পঞ্চম শতিকাৰ।
(৪) অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ চাৰিটা শব্দ লিখা।
উত্তৰ: ককাই, তামোল, বাটলুগুটি আৰু দলং। (অন্যান্য উদাহৰণ: ডিঙি, কচু, দা আদি)।
(৫) অসমীয়া ভাষাৰ যুগবিভাজন কৰা।
উত্তৰ: ড° বাণীকান্ত কাকতীৰ মতে অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশৰ তিনিটা যুগ হ'ল:
প্ৰাচীন অসমীয়া: চতুৰ্দশ শতিকাৰপৰা ষোড়শ শতিকালৈ।
মধ্য অসমীয়া: সপ্তদশ শতিকাৰপৰা ঊনবিংশ শতিকালৈ।
আধুনিক অসমীয়া: ঊনবিংশ শতিকাৰপৰা বৰ্তমানলৈকে।
(ৰমেশ পাঠকৰ মতে ইয়াক চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে— প্ৰত্ন অসমীয়া, প্ৰাচীন অসমীয়া, মধ্যযুগৰ অসমীয়া আৰু আধুনিক অসমীয়া)।
(৬) লিপি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: মানুহে উচ্চাৰণ কৰা ভাব-চিন্তা প্ৰকাশক ধ্বনিসমূহৰ চাক্ষুষ বা লিখিত প্ৰতীক চিহ্নকেই লিপি বোলা হয়।
(৭) অসমীয়া ভাষাৰ শব্দ ভাণ্ডাৰত কোন কোন উৎসৰ শব্দ আছে?
উত্তৰ: অসমীয়া শব্দ ভাণ্ডাৰত প্ৰধানকৈ সংস্কৃতমূলক (তৎসম, অৰ্ধতৎসম, তদ্ভৱ), অনাৰ্য জনগোষ্ঠীয় মূলৰ (তিব্বত-বৰ্মী, অষ্ট্ৰিক, টাই-আহোম, বড়ো, খাচী আদি), দেশজ আৰু বিভিন্ন বহিৰাগত বিদেশী মূলৰ (আৰবী, ফাৰ্চী, পৰ্তুগীজ, ইংৰাজী আদি) শব্দ আছে।
(৮) অসমীয়া ভাষাৰ শব্দসমূহ উচ্চাৰণ কৰোঁতে আমাৰ সমস্যা হয় বুলি ভাবানে?
উত্তৰ: হয়, বৰ্ণমালাৰ সঠিক জ্ঞানৰ অভাৱ, বাগযন্ত্ৰৰ সমস্যা, একে উচ্চাৰণ অথচ ভিন্ন বৰ্ণৰ ব্যৱহাৰ আৰু অন্য ভাষাৰ উচ্চাৰণৰ প্ৰভাৱৰ ফলত শব্দ উচ্চাৰণ কৰোঁতে সমস্যা বা উচ্চাৰণ বিভ্ৰাটৰ সৃষ্টি হয়।
(৯) অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষা ইন্দো-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়ালৰ ভাৰতীয় আৰ্য শাখাৰপৰা বিকশিত হৈছে। প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্যভাষা কালক্ৰমে পালি, প্ৰাকৃত আৰু অপভ্ৰংশ স্তৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। অধিকাংশ ভাষাবিদৰ (যেনে ছাৰ আৰ্ণল্ড গ্ৰীয়েৰছন, সুনীতিকুমাৰ চট্টোপাধ্যায়, বাণীকান্ত কাকতী) মতে মাগধী অপভ্ৰংশৰ প্ৰাচ্য ৰূপৰপৰা খ্ৰীষ্টীয় দশম শতিকামানত অসমীয়া ভাষাৰ জন্ম হয়। অৱশ্যে ডিম্বেশ্বৰ নেওগ, বিশ্বেশ্বৰ হাজৰিকাই ইয়াক কামৰূপী প্ৰাকৃতৰপৰা আৰু কনকলাল বৰুৱাই পৈশাচীৰপৰা ওলোৱা বুলি ক'ব খোজে। চতুৰ্দশ শতিকাৰ প্ৰাক-শংকৰী যুগৰ সাহিত্য আৰু পৰৱৰ্তী শংকৰী সাহিত্যৰ মাজেৰে বিকাশ লাভ কৰি ঊনবিংশ শতিকাত ‘অৰুনোদই’ আৰু ‘জোনাকী’ৰ পাতত ই আধুনিক ৰূপত প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
(১০) ভাষাৰ শব্দ ভাণ্ডাৰৰ জ্ঞান কিয় প্ৰয়োজনীয় চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: মনৰ সূক্ষ্ম ভাব-চিন্তাক স্পষ্ট, সাৱলীল আৰু সৌন্দৰ্যপূৰ্ণভাৱে প্ৰকাশ কৰিবলৈ, উচ্চাৰণ আৰু আখৰ-জোঁটনিৰ অশুদ্ধি দূৰ কৰিবলৈ আৰু ভাষাৰ ভাব-প্ৰকাশিকা শক্তি বৃদ্ধি কৰিবলৈ শব্দ ভাণ্ডাৰৰ জ্ঞান অপৰিহাৰ্য।
(১১) বৰ্তমান ভাৰতীয় সংবিধান স্বীকৃত ভাষা কেইটা?
উত্তৰ: পাঠ্যপুথিৰ তালিকা অনুসৰি নব্য ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ স্তৰত ভাৰতৰ সংবিধান স্বীকৃত প্ৰধান ভাষাবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে (সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত মুঠ ২২টা ভাষা স্বীকৃত)।
(১) অসমীয়া ভাষাৰ বিশিষ্ট স্বৰবৰ্ণ আৰু বিশিষ্ট ব্যঞ্জনবৰ্ণ কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাত বিশিষ্ট স্বৰবৰ্ণ ৮টা— অ, অ’, আ, ই, উ, এ, এ’, ও।
বিশিষ্ট ব্যঞ্জনবৰ্ণ ২১টা— ক, খ, গ, ঘ, ঙ, চ, জ, ত, দ, ন, প, ফ, ব, ভ, ম, ৰ, ল, স, হ, ড়, য়।
(২) অৰ্দ্ধস্বৰ বৰ্ণ কোনটো?
উত্তৰ: ‘য়’ (আৰু ‘ৱ’) হ'ল অসমীয়া ভাষাৰ অৰ্ধস্বৰ বৰ্ণ।
(৩) অসমীয়া ভাষাৰ কোনবোৰ ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ উচ্চাৰণ প্ৰায় একেদৰেই কৰা হয়?
উত্তৰ:
দন্ত্য আৰু মূৰ্ধন্য বৰ্গ: ‘ত, থ, দ, ধ, ন’ আৰু ‘ট, ঠ, ড, ঢ, ণ’।
তালব্য আৰু মূৰ্ধন্য: ‘চ’ আৰু ‘ছ’; ‘জ’ আৰু ‘য’।
উষ্ম বৰ্ণ: ‘শ’, ‘ষ’ আৰু ‘স’।
(৪) মহাপ্ৰাণ আৰু অল্পপ্ৰাণ বৰ্ণ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ:
অল্পপ্ৰাণ বৰ্ণ: যিবোৰ বৰ্ণ উচ্চাৰণ কৰোঁতে শ্বাসবায়ুৰ প্ৰয়োগ কমকৈ হয় বা কোমলভাৱে উচ্চাৰিত হয়, সেয়াই অল্পপ্ৰাণ (যেনে— ক, গ, প, ব)।
মহাপ্ৰাণ বৰ্ণ: যিবোৰ বৰ্ণ উচ্চাৰণ কৰোঁতে শ্বাসবায়ুৰ বেগ বেছি হয় আৰু সামান্য গৰম বতাহ ওলাই আহে, তাক মহাপ্ৰাণ বৰ্ণ বোলে (যেনে— খ, ঘ, ফ, ভ)।
(৫) একে উচ্চাৰণ হোৱা অথচ ভিন্ন অৰ্থ প্ৰকাশ পোৱা শব্দবোৰ লিখা।
উত্তৰ:
জান (সৰু নদী/জুৰি) — যান (বাহন)
কুল (বংশ) — কূল (পাৰ)
কাণ (শ্ৰৱণেন্দ্ৰিয়) — কান (কান্ধ)
(৬) ধ্বনিৰ উচ্চাৰণত বাক্-যন্ত্ৰৰ ভূমিকাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: হাওঁফাওঁৰপৰা নিৰ্গত বায়ু যেতিয়া মুখবিৱৰেৰে ওলাই আহে, তেতিয়া বাক্-যন্ত্ৰৰ বিভিন্ন অংগ— যেনে স্বৰতন্ত্ৰী, জিভা, কঠিন তালু, কোমল তালু, ওঁঠ, দাঁত আৰু নাসিক্যবিৱৰৰ বিভিন্ন সঞ্চালন আৰু বাধাৰ ফলত সুকীয়া সুকীয়া অৰ্থপূৰ্ণ ধ্বনি সৃষ্টি হয়। বাগিন্দ্ৰিয় অবিহনে মানুহৰ বাধ্বনিৰ সৃষ্টি অসম্ভৱ।
(৭) বাক্-যন্ত্ৰৰ চিত্ৰ এটা অংকন কৰি অংশবোৰৰ নাম লিখি দেখুওৱা।
উত্তৰ: 
অংশসমূহ: ঘটিকা/কণ্ঠনলী, কণ্ঠতন্ত্ৰী, গল-কোষ, আলজিভা, উপজিভা, কোমল তালু, কঠিন তালু, জিভা, দাঁত, ওঁঠ, মুখবিৱৰ আৰু নাসিক্যবিৱৰ।
(৮) অসমীয়া ভাষাৰ কেইখনমান ব্যাকৰণৰ নাম লিখা।
উত্তৰ:
‘অসমীয়া ব্যাকৰণ আৰু ভাষাতত্ত্ব’ — কালিৰাম মেধি
‘অসমীয়া ব্যাকৰণ প্ৰৱেশ’ — গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী
‘অসমীয়া ভাষাৰ ব্যাকৰণ’ — উপেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী
(৯) "ভাষা শিকিবৰ বাবে ব্যাকৰণৰ অতীব প্ৰয়োজনীয়তা আছে।" কথাষাৰ বহলাই আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ব্যাকৰণে এটা ভাষাৰ শৃংখলা, নীতি-নিয়ম আৰু গঠন-প্ৰণালী নিৰ্ধাৰণ কৰে। ব্যাকৰণৰ সম্যক জ্ঞানে মানুহক শব্দৰ শুদ্ধ উচ্চাৰণ, শুদ্ধ আখৰ-জোঁটনি, বাক্যৰ পদ-সংস্থাপন আৰু প্ৰত্যয়-বিভক্তিৰ যথাৰ্থ প্ৰয়োগ শিকায়। ব্যাকৰণ অবিহনে ভাষাৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু মান্য ৰূপ বিকৃত হৈ পৰে।
(১০) 'ঞ' বৰ্ণটো কেনেকৈ উচ্চাৰণ কৰা হয়?
উত্তৰ: ‘ঞ’ বৰ্ণটো বহুতে ‘নিয়’ বুলি উচ্চাৰণ কৰে যদিও ইয়াৰ প্ৰকৃত উচ্চাৰণ ‘য়’ৰ দৰে হয়।
(১১) চন্দ্ৰবিন্দু এটা পূৰ্ণাঙ্গ বৰ্ণ হয়— কথাষাৰ শুদ্ধনে?
উত্তৰ: হয়, কথাষাৰ সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ। চন্দ্ৰবিন্দু অসমীয়া ভাষাৰ এটা পূৰ্ণাঙ্গ আনুনাসিক বৰ্ণ।
(১২) বৰ্ণ আৰু আখৰৰ পাৰ্থক্য কেনেধৰণৰ?
উত্তৰ: বৰ্ণ হ'ল মুখেৰে উচ্চাৰিত বিশিষ্ট ধ্বনি যাক কাণেৰে শুনা যায়; আনহাতে সেই বৰ্ণক চকুৰে দেখা পোৱাকৈ যেতিয়া লিখিত ৰূপ দিয়া হয়, তাক আখৰ বোলে।
(১৩) ব্যঞ্জনবৰ্ণ কাক বোলে?
উত্তৰ: হাওঁফাওঁৰপৰা ওলাই অহা বায়ুৰ সোঁতক মুখবিৱৰৰ বিভিন্ন অংশত বাধা প্ৰদান কৰি যিবোৰ ধ্বনি উচ্চাৰণ কৰা হয় আৰু লিখিত ৰূপ দিয়া হয়, তাকে ব্যঞ্জনবৰ্ণ বোলে।
(১৪) স্বৰবৰ্ণ কাক বোলে?
উত্তৰ: হাওঁফাওঁৰপৰা ওলাই অহা বায়ুক মুখবিৱৰত কোনো বাধা প্ৰদান নকৰাকৈ কেৱল জিভা আৰু ওঁঠৰ সহায়ত উচ্চাৰিত হোৱা বৰ্ণসমূহক স্বৰবৰ্ণ বোলে।
(১৫) জ+ঞ = জ্ঞ— এই যুক্তাক্ষৰটোক কি হিচাপে উচ্চাৰণ কৰা হয়?
উত্তৰ: ‘জ্ঞ’ যুক্তাক্ষৰটোক ‘গ্য’ হিচাপে উচ্চাৰণ কৰা হয়।
(১) একে উচ্চাৰণৰ অথচ ভিন্ন অৰ্থ প্ৰকাশক শব্দ কেইটামানৰ অৰ্থ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ:
কুজন (বেয়া মানুহ) — কূজন (চৰাইৰ মাত)
শুচি (পৱিত্ৰ) — সূচী (নিৰ্ঘণ্ট বা কিতাপৰ সূচী)
বটা (তামোল থোৱা পাত্ৰ) — বঁটা (পুৰস্কাৰ/স্বীকৃতি)
(২) ‘ৰাইজসকল’ আৰু ‘অহাকালি’ শব্দ দুটাৰ শুদ্ধ ৰূপ লিখা।
উত্তৰ:
‘ৰাইজসকল’ৰ শুদ্ধ ৰূপ: ৰাইজ।
‘অহাকালি’ৰ শুদ্ধ ৰূপ: কাইলৈ।
(৩) উষ্ম বৰ্ণকেইটাৰ আখৰ-জোঁটনিৰ বিষয়ে চমুকৈ টোকা লিখা।
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাত ‘শ, ষ, স’— এই তিনিটা উষ্ম বৰ্ণৰ উচ্চাৰণ প্ৰায় একে হ'লেও আখৰ-জোঁটনিত সুকীয়া নিয়ম মানি চলে। তৎসম শব্দত ‘ঋ’ৰ পিছত ‘ষ’ বহে (ঋষি, কৃষ্ণ); বিসৰ্গৰ পিছত চ/ছ থাকিলে বিসৰ্গ ‘শ’ হয় (দুশ্চৰিত্ৰ); আৰু বিদেশী বা দেশজ শব্দত সাধাৰণতে ‘স’ বা পৰিৱেশভেদে ‘চ’ ব্যৱহৃত হয়। তদ্ভৱ ৰূপ পালে এই বৰ্ণবোৰ কেতিয়াবা ‘হ’লৈ ৰূপান্তৰিত হয় (দশ > দহ)।
(৪) ‘ত’ আৰু ‘ট’ আখৰৰ দুটা জোঁটনিগত বিশেষত্ব লিখা।
উত্তৰ:
‘ত’ বৰ্ণৰ এটি হসন্ত ৰূপ হ'ল খণ্ড-ত ‘ৎ’ (যেনে— সৎ, জগত), যিটো সংস্কৃত আৰু কিছু বিদেশী শব্দত ব্যৱহৃত হয়।
অসমীয়া বিশেষণ শব্দত অনাৱশ্যকভাৱে ‘-তা’ প্ৰত্যয় যোগ কৰিলে ভুল হয় (যেনে— ‘সৌজন্যতা’ ভুল, শুদ্ধ ৰূপ ‘সৌজন্য’)।
(৫) ‘ৱ’ আদ্যাক্ষৰ হিচাপে থকা কোনবোৰ শব্দ অসমীয়া ভাষাত আমি ব্যৱহাৰ কৰোঁ?
উত্তৰ: ৱক কিমুং, ৱাংগালা, ৱাহ, ৱাহিদা, ৱাৰ্নিং আদি শব্দ।
(৬) শুনোতে, শুনোতা, সানোতে, সানোতা এইবোৰ শব্দত চন্দ্ৰবিন্দুৰ কিয় ব্যৱহাৰ নহয়?
উত্তৰ: কিয়নো ‘-ওঁতে’ বা ‘-ওঁতা’ প্ৰত্যয়টো যেতিয়া কোনো আনুনাসিক বা নাসিক্য বৰ্ণৰ (ন, ম আদি) সৈতে যুক্ত হয়, তেতিয়া চন্দ্ৰবিন্দু লোপ পায়।
(৭) অসমীয়া ভাষাৰ দেশজ শব্দ কেইটামান লিখা।
উত্তৰ: আটোমটোকাৰি, চেঁচা, ঢেকীয়া, পুথি, ভঁৰাল আদি।
(৮) আৰবী-ফাৰ্চী শব্দত দেখা পোৱা এটা আখৰ-জোঁটনিগত বিশেষত্ব কি?
উত্তৰ: আৰবী-ফাৰ্চী শব্দৰ শেষত থকা ‘ব’ আখৰটো অসমীয়াত প্ৰায়ে ‘প’লৈ ৰূপান্তৰিত হয় (যেনে— কিতাব > কিতাপ, হিচাব > হিচাপ)।
(৯) অভিধান কেইখনমানৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ‘হেমকোষ’, ‘চন্দ্ৰকান্ত অভিধান’ আৰু ‘শৰাইঘাট অভিধান’।
(১০) তিনিখন ব্যাকৰণ পুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ:
‘অসমীয়া ব্যাকৰণ আৰু ভাষাতত্ত্ব’ (কালিৰাম মেধি)
‘অসমীয়া ব্যাকৰণ প্ৰৱেশ’ (গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী)
‘অসমীয়া ভাষাৰ ব্যাকৰণ’ (উপেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী)
(১১) অসমীয়া ভাষাৰ কেইটামান বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ:
সংস্কৃতৰ দন্ত্য আৰু মূৰ্ধন্য বৰ্গৰ উচ্চাৰণ অসমীয়াত একে দন্তমূলীয় হয়।
তিনিটা ‘শ, ষ, স’ৰ উচ্চাৰণ সুকীয়া নহৈ প্ৰায় একে ‘স’ বা ‘খ’ৰ দৰে হয়।
নিৰ্দিষ্টতাবাচক প্ৰত্যয় আৰু উপভাষাৰ প্ৰচুৰ পয়োভৰ দেখা যায়।
(১২) ধ্বনি আৰু আখৰৰ সম্পৰ্ক আৰু পাৰ্থক্যৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ধ্বনি হ'ল মুখেৰে ওলোৱা মৌখিক ৰূপ আৰু আখৰ হ'ল সেই ধ্বনিৰ দৃশ্যমান লিখিত চিত্ৰ। এটাই আনটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পাৰ্থক্য হ'ল— ধ্বনি শ্ৰৱণেন্দ্ৰিয়ৰ বিষয়, কিন্তু আখৰ নেত্ৰেন্দ্ৰিয়ৰ বিষয়।
(১৩) অসমীয়া ভাষাৰ শব্দ ভাণ্ডাৰৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: অসমীয়া শব্দ ভাণ্ডাৰত সংস্কৃত তৎসম, তদ্ভৱ, অৰ্ধতৎসম শব্দৰ প্ৰাধান্যৰ লগতে তিব্বত-বৰ্মী, অষ্ট্ৰিক, টাই মূলৰ প্ৰচুৰ দেশজ শব্দ আৰু আৰবী, ফাৰ্চী, ইংৰাজী আদি বিদেশী শব্দ মিলি ই এক সমৃদ্ধ আৰু শক্তিশালী ৰূপ পাইছে।
(১৪) অসমীয়া ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ আখৰ-জোঁটনিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অসমীয়া ব্যঞ্জনবৰ্ণত মুঠ ৪১টা আখৰ থাকিলেও বিশিষ্ট উচ্চাৰিত বৰ্ণ মাত্ৰ ২১টা। সেইবাবে একে উচ্চাৰণৰ বৰ্ণবোৰ (যেনে: ণ/ন, শ/ষ/স, ত/ট) লিখোঁতে মূল সংস্কৃত উৎস, ণত্ব-ষত্ব বিধি আৰু বিশিষ্ট অৰ্থলৈ চাই আখৰ-জোঁটনি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
(১৫) অসমীয়া ভাষাত চন্দ্ৰবিন্দুৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে লিখা।
উত্তৰ: চন্দ্ৰবিন্দু এটা পূৰ্ণাঙ্গ আনুনাসিক বৰ্ণ। বৰ্তমান কালৰ প্ৰথমা ক্ৰিয়াত (কৰিছোঁ), মূল ৰূপৰ লগত ‘-ওঁতে/-ওঁতা’ যোগ হ'লে (খাওঁতে), আৰু সংস্কৃত নাসিক্য বৰ্ণযুক্ত তৎসম শব্দ তদ্ভৱ হ'লে (অঙ্ক > আঁক, দন্ত > দাঁত) চন্দ্ৰবিন্দুৰ অপৰিহাৰ্য প্ৰয়োগ হয়।
চমুটোকা:
(ক) দেশজ শব্দ: অসমৰ থলুৱা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী (বড়ো, খাচী, মিকিৰ আদি) আৰু অষ্ট্ৰিক মূলৰপৰা অসমীয়া ভাষাত প্ৰৱেশ ঘটা প্ৰাচীন শব্দবোৰেই দেশজ শব্দ (যেনে— জাঁপ, খৰিকটীয়া, দলং)।
(খ) অসমীয়া ভাষাৰ আৰবী-ফাৰ্চী বিদেশী শব্দ: আহোম আৰু মোগলৰ ৰাজনৈতিক সম্পৰ্কৰ কালত প্ৰৱেশ কৰা শব্দবোৰ; যেনে— কাগজ, দলিল, বজাৰ, খাজানা, হাকিম আদি।
(গ) তৎসম আৰু তদ্ভৱ শব্দৰ পাৰ্থক্য: যিবোৰ শব্দ সংস্কৃতৰপৰা অবিকৃতভাৱে অসমীয়াত ব্যৱহাৰ হয় সেয়া তৎসম (যেনে— চন্দ্ৰ, সূৰ্য); আনহাতে সংস্কৃতৰপৰা প্ৰাকৃত-অপভ্ৰংশৰ মাজেৰে ৰূপ সলনি হৈ অসমীয়া হোৱা শব্দবোৰেই তদ্ভৱ (যেনে— কৰ্ম > কাম, হস্ত > হাত)।
(ঘ) দন্ত্যমূলীয় বৰ্ণৰ আখৰ-জোঁটনি: অসমীয়াত দন্ত্য আৰু মূৰ্ধন্য দুয়ো বৰ্গৰে উচ্চাৰণ জিভাৰ আগেৰে দাঁতৰ আলু স্পৰ্শ কৰি দন্ত্যমূলীয়ভাৱে হয়, কিন্তু লিখাৰ বেলিকা শব্দৰ মূল উৎস অনুসৰি সুকীয়াকৈ লিখা হয়।
(ঙ) যুক্ত ব্যঞ্জন: দুটা বা তাতকৈ অধিক ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ মাজত স্বৰধ্বনি নথকাকৈ একেলগে উচ্চাৰিত আৰু সংযুক্ত হৈ গঠিত হোৱা বৰ্ণৰূপেই যুক্ত ব্যঞ্জন (যেনে— ক+ষ = ক্ষ, জ+ঞ = জ্ঞ)।
(চ) 'চ' আৰু 'ছ'-ৰ আখৰ-জোঁটনিগত বিশেষত্ব: দুয়োৰে উচ্চাৰণ অভিন্ন। তদ্ভৱ আৰু দেশজ শব্দত সাধাৰণতে ‘ছ’ বহে (ছাতি, ছাগলী), বিদেশী শব্দত প্ৰায়ে ‘চ’ বহে (চাকি, চৰকাৰ), আৰু ১৯ৰপৰা ৫০লৈকে সংখ্যাত ‘শ’ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
(১) যতি চিহ্ন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: বাক্য এটা লিখোঁতে শব্দবোৰৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক দেখুৱাবলৈ, অৰ্থ স্পষ্ট কৰিবলৈ আৰু বিৰাম বুজাবলৈ যিবোৰ সংকেত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তাকে যতি চিহ্ন বোলে।
(২) কোলন চিহ্ন কোনটো?
উত্তৰ: কোলন চিহ্নটো হ'ল— :
(৩) অসমীয়া ভাষাত সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ হোৱা যতি চিহ্নটো কি?
উত্তৰ: পূৰ্ণচ্ছেদ বা দাড়ি ( । )।
(৪) অসমীয়া ভাষাত কোনটো বন্ধনী চিহ্ন বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: চন্দ্ৰ বন্ধনী বা প্ৰথম বন্ধনী— ( )।
(৫) যতি চিহ্নবোৰ প্ৰয়োগ কৰি বাক্য গঠন কৰা।
উত্তৰ: ৰামে ক'লে, "মই কাইলৈ গুৱাহাটীলৈ যাম; তুমিও যাবা নেকি?"
(৬) এটা চমু লেখা লিখি একাধিক যতি চিহ্ন প্ৰয়োগ কৰা।
উত্তৰ: গুৱাহাটী অসমৰ প্ৰধান নগৰ। তাত অসমৰ ঐতিহ্যমণ্ডিত অনুষ্ঠান— গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় (স্থাপিত: ১৯৪৮) অৱস্থিত। ছাত্ৰজনে ক'লে, "মই তাত নামভৰ্তি কৰিব পাৰিমনে?"
(৭) যথাস্থানত যতি চিহ্ন প্ৰয়োগ নকৰিলে বা ভুলকৈ প্ৰয়োগ কৰিলে বাক্যত কেনেধৰণৰ সমস্যা সৃষ্টি হ'ব পাৰে বুলি ভাবা?
উত্তৰ: বাক্যৰ প্ৰকৃত অৰ্থ বিকৃত হ'ব পাৰে আৰু পঢ়ুৱৈৰ মনত গুৰুতৰ বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। (যেনে— "সকামৰ ভোজলৈ গৈছিল ৰাম আৰু ৰমেনৰ দেউতাক খগেন।" ইয়াত কমাৰ ভুল প্ৰয়োগে সম্পৰ্কৰ বিভ্ৰান্তি ঘটায়)।
(৮) কমা আৰু ছেমিকলন এটা বাক্যত ব্যৱহাৰ কৰি দেখুওৱা।
উত্তৰ: পাহাৰৰ সেউজীয়া গছ-বনবোৰ আমি কাটি ধ্বংস কৰিছোঁ; সেয়ে ভূমিস্খলনে, খহনীয়াই ভয়ংকৰ ৰূপ লৈছে।
(৯) ডট চিহ্নটো কেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হয়?
উত্তৰ: কোনো বাক্য আধৰুৱাকৈ এৰিলে, বাক্য বা শব্দ বাদ দিয়া বুজাবলৈ আৰু বক্তব্যৰ অপূৰ্ণতা বুজাবলৈ ডট (...) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
(১) সৰ্গ আৰু প্ৰত্যয় কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: মূল শব্দ বা ধাতুৰ আগত, মাজত বা শেষত যিবোৰ অৰ্থহীন বদ্ধৰূপ যোগ হৈ নতুন অৰ্থবোধক শব্দ গঠন কৰে, সেইবোৰকে সৰ্গ বোলে। ধাতু বা প্ৰাতিপদিকৰ শেষত যি সৰ্গ যোগ হয় তাকে প্ৰত্যয় বোলে (যেনে— কৰ্ + অক = কাৰক, গৰু + টো = গৰুটো)।
(২) নিৰ্দিষ্টতাবাচক আৰু বহুবচনাত্মক প্ৰত্যয় ব্যৱহাৰ কৰি বাক্য গঠন কৰা।
উত্তৰ: কিতাপখন (নিৰ্দিষ্টতাবাচক) মেজৰ ওপৰত থোৱা আৰু ছাত্ৰসকলক (বহুবচনাত্মক) বহিবলৈ কোৱা।
(৩) কৃৎ প্ৰত্যয় কাক বোলে? কৃৎ প্ৰত্যয়বোৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: ধাতুৰ পিছত যোগ হৈ বিশেষ্য বা বিশেষণ শব্দ গঠন কৰা প্ৰত্যয়বোৰক কৃৎ প্ৰত্যয় বোলে।
উদাহৰণ: -অক, -অন, -অনি, -আ, -ঈয়া, -উৰা, -উৱৈ আদি।
(৪) তদ্ধিৎ প্ৰত্যয় কাক বোলে? তদ্ধিৎ প্ৰত্যয়বোৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: প্ৰাতিপদিক বা নামশব্দৰ শেষত যোগ হৈ নতুন শব্দ গঠন কৰা প্ৰত্যয়বোৰক তদ্ধিৎ প্ৰত্যয় বোলে।
উদাহৰণ: -আলি, -অনীয়া, -ঈ, -উৱা, -ইয়াল, -ময় আদি।
(৫) বিভক্তি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: সুকীয়া অৰ্থযুক্ত যিবোৰ সৰ্গ শব্দৰ লগত যোগ হৈ বাক্যত পদৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰে, অৰ্থাৎ পদ সাধন কৰে, তাকে বিভক্তি বোলে।
(৬) বিভক্তি কেইপ্ৰকাৰৰ? ধাতু বিভক্তিৰ চিনবোৰ পুৰুষ অনুসৰি কেনেধৰণৰ?
উত্তৰ: বিভক্তি দুই প্ৰকাৰৰ— ধাতু বিভক্তি (ক্ৰিয়া বিভক্তি) আৰু নাম বিভক্তি।
ধাতু বিভক্তি পুৰুষ অনুসৰি তিনিবিধ:
উত্তম পুৰুষ: -ওঁ, -ইম।
মধ্যম পুৰুষ: (ক) মান্যাৰ্থত: -আ; (খ) তুচ্ছাৰ্থত: -০, -অ, -ই।
নাম পুৰুষ: -এ, -০ (শূণ্য)।
(৭) কাৰক অনুসৰি বিভক্তি কেই প্ৰকাৰৰ?
উত্তৰ: কাৰক অনুসৰি বিভক্তি সাত প্ৰকাৰৰ (১মাৰপৰা ৭মীলৈ)।
(৮) ‘অসমীয়া ব্যাকৰণ প্ৰৱেশ’ পুথিখন কাৰ?
উত্তৰ: ভাষাচাৰ্য গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ।
(৯) ‘অসমীয়া ভাষাৰ ৰূপতত্ত্ব’ পুথিখন কাৰ?
উত্তৰ: ড° লীলাৱতী শইকীয়া বৰাৰ।
(১০) পূৰ্ব প্ৰত্যয়ৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: অ- (অসময়), সু- (সুকবি), বে- (বেআইনী)।
(১১) ‘-অন’ টো কি প্ৰত্যয়?
উত্তৰ: ‘-অন’ এটা কৃৎ প্ৰত্যয় (যেনে— চল্ + অন = চলন)।
(১২) তুমি প্ৰাৰ্থনা কৰা— ইয়াত ক্ৰিয়াপদ কোনটো?
উত্তৰ: ‘কৰা’।
(১৩) ৩য়া বিভক্তিৰ অনুপদবোৰ কি কি?
উত্তৰ: দি, দ্বাৰা, হতুৱাই, সৈতে, জৰিয়তে।
(১৪) এটা ধাতু শব্দৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: কৰ্ (বা খা, পঢ়্)।
(১৫) দুটা প্ৰত্যয় সাধিত শব্দৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: খকুৱা (খক্ + উৱা), মৰমীয়াল (মৰম + ইয়াল)।
(১) কথন-কৌশল উন্নত কৰিবলৈ কোনবোৰ দিশ মন কৰিব লাগিব?
উত্তৰ: কণ্ঠস্বৰৰ স্পষ্টতা, শুদ্ধ উচ্চাৰণ, উপযুক্ত শব্দ চয়ন, পৰিৱেশ-পৰিস্থিতিৰ জ্ঞান, সংযত দেহভংগী আৰু সময় সচেতনতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিব লাগিব।
(২) বিশ্ববিখ্যাত ব্যক্তিসকলে কৈ যোৱা বাণীবোৰ কিয় পঢ়িব লাগে?
উত্তৰ: জীৱনৰ গভীৰ সত্য উপলব্ধি কৰিবলৈ, বৌদ্ধিক চিন্তা আৰু শব্দভাণ্ডাৰ সমৃদ্ধ কৰিবলৈ আৰু নিজৰ বক্তব্যক যুক্তিপূৰ্ণ আৰু আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ পঢ়িব লাগে।
(৩) দুগৰাকী বিশ্ববিখ্যাত বিদেশী ব্যক্তিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: জৰ্জ ৱাশ্বিংটন আৰু ইভান বুনিন (বা জৰ্জ হাৰ্বাৰ্ট)।
(৪) ভালদৰে কথা ক'বলৈ হ'লে অনুশীলন কিয় কৰিব লাগে?
উত্তৰ: অনুশীলনে জড়তা, ভয় আৰু সংকোচ দূৰ কৰি আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি কৰে আৰু বক্তব্যক সাৱলীল আৰু প্ৰভাৱশালী কৰি তোলে।
(৫) অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: অধ্যয়নে মানুহৰ বৌদ্ধিক দিগন্ত প্ৰসাৰিত কৰে, প্ৰচুৰ তথ্যৰ যোগান ধৰে আৰু কথা কোৱাৰ সময়ত গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰাত সহায় কৰে। অধ্যয়নহীন মানুহৰ কথাত তৰলতা প্ৰকাশ পায়।
(৬) তোমাৰ দৃষ্টিত সাম্প্ৰতিক সময়ৰ কেইগৰাকীমান সু-বক্তাৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: সাম্প্ৰতিক সময়ৰ প্ৰভাৱশালী সু-বক্তাসকল হ'ল— বিভিন্ন মঞ্চ আৰু মাধ্যমত সাৱলীল বক্তব্য আগবঢ়োৱা সমাজ-চিন্তক আৰু বুদ্ধিজীৱীসকল।
(৭) তুমি অধ্যয়ন কৰা কিতাপৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰ:
‘অসমীয়া ব্যাকৰণ প্ৰৱেশ’ — গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী
‘অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত’ — সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা
‘কথা-গুৰুচৰিত’ — উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰু (সম্পাদিত)
(৮) তোমাৰ জীৱনত প্ৰভাৱ পেলোৱা বক্তাৰ নাম মনত পেলোৱা।
উত্তৰ: আদৰ্শ শিক্ষক আৰু চিন্তাশীল সাহিত্যিকসকল, যাৰ যুক্তিপূৰ্ণ বক্তব্যই ছাত্ৰজীৱনত গভীৰ প্ৰেৰণা যোগায়।
(৯) পৰিৱেশ-পৰিস্থিতি অধ্যয়ন নকৰি কথা ক'লে সমস্যাৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰেনে?
উত্তৰ: নিশ্চয় পাৰে। স্থান-কাল-পাত্ৰ বিবেচনা নকৰি ক'লে গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাও মূল্যহীন হৈ পৰে আৰু মানুহ অপ্ৰিয়ভাজন, বিবাদ বা শাস্তিৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হয়। সেয়ে কোৱা হয়— "কথাতে বঁটা পায়, কথাতে কটা যায়।"
(১০) প্ৰচুৰ ভাষাজ্ঞানৰ কিয় প্ৰয়োজন আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: উপযুক্ত শব্দৰ অভাৱত কথা কওঁতে খোকোজা লাগে আৰু ভাব প্ৰকাশ ব্যাহত হয়। প্ৰচুৰ ভাষাজ্ঞান থাকিলে যিকোনো জটিল ভাবক সহজ, শুৱলা আৰু আকৰ্ষণীয় ৰূপত শ্ৰোতাৰ হৃদয়ঙ্গম কৰোৱাব পাৰি।
(১১) কথন দক্ষতাৰ বাবে অনুশীলনৰ কিয় প্ৰয়োজন হয় লিখা।
উত্তৰ: মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰি নিয়মিত অনুশীলন কৰিলে জিভাৰ জড়তা আঁতৰে, শব্দৰ উচ্চাৰণ নিখুঁত হয় আৰু মঞ্চৰ ভয় নাইকিয়া হৈ আত্মবিশ্বাস দৃঢ় হয়।
(১২) কথন দক্ষতাক উন্নত কৰিবলৈ শাৰীৰিকভাৱে সুস্থ হ'ব লাগিবনে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: হয়, কথনৰ বাবে শাৰীৰিক সুস্থতা অতি প্ৰয়োজনীয়। বাক্-যন্ত্ৰ সুৰক্ষিত আৰু সক্ৰিয় নাথাকিলে কণ্ঠস্বৰ স্পষ্ট নহয়; সেয়ে মাদকদ্ৰব্য আদি বৰ্জন কৰি স্বাস্থ্য ভালে ৰাখিলেহে দীৰ্ঘ সময়ৰ সাৱলীল আৰু প্ৰাণৱন্ত কথন সম্ভৱ হয়।
(১) ইংৰাজী Advertising শব্দটোৰ মূল কি?
উত্তৰ: ইংৰাজী ‘Advertising’ শব্দটোৰ মূল হৈছে লেটিন ভাষাৰ ‘Advertere’ শব্দ, যাৰ অৰ্থ হৈছে মানুহৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা।
(২) বিজ্ঞাপন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: ব্যাপক অৰ্থত কোনো সামগ্ৰী, বস্তু, ধাৰণা, চিন্তা বা সেৱাৰ প্ৰতি সৰ্বসাধাৰণ জনতাৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ ছপা বা বৈদ্যুতিন আদি মাধ্যমৰ যোগেদি ৰাজহুৱাকৈ প্ৰচাৰ কৰা জাননী বা ব্যৱস্থাকে বিজ্ঞাপন বোলা হয়।
(৩) ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞাপন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ:
ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞাপন: যিবোৰ বিজ্ঞাপন সমগ্ৰ দেশজুৰি থকা লক্ষ্য জনতা বা গ্ৰাহকৰ উদ্দেশ্যৰে প্ৰচাৰ কৰা হয়, সেয়াই ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞাপন।
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞাপন: যিবোৰ বিজ্ঞাপন ভৌগোলিক সীমা অতিক্ৰম কৰি সমগ্ৰ বিশ্বৰ একাধিক দেশৰ বজাৰ আৰু জনসাধাৰণক সামৰি প্ৰচাৰ কৰা হয়, তাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞাপন বোলে।
(৪) বিজ্ঞাপনে সমাজত কেনেধৰণৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰ: বিজ্ঞাপনে সমাজত পেলোৱা দুটা উল্লেখযোগ্য ইতিবাচক প্ৰভাৱ হ'ল—
(ক) ই বজাৰলৈ ন-ন বস্তুৰ আগমন ঘটাই বস্তুৰ ক্ৰয়-বিক্ৰয় আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিত ব্যাপক প্ৰভাৱ পেলায়।
(খ) শিক্ষা-দীক্ষাৰ বিস্তাৰ, স্বাস্থ্য সজাগতা আৰু অন্ধবিশ্বাস দূৰীকৰণৰ দৰে সামাজিক উন্নতি সাধনত সহায় কৰে।
(৫) বিজ্ঞাপনৰ বিশেষত্ববোৰ অধ্যয়ন কৰি লিখা।
উত্তৰ: পাঠ্যপুথি অনুসৰি বিজ্ঞাপনৰ দুটা প্ৰধান বিশেষত্ব হ'ল—
(ক) ই বিজ্ঞাপনদাতা আৰু লক্ষ্য জনতাৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰে আৰু তথ্য প্ৰচাৰ কৰি গ্ৰাহকক উৎসাহিত বা সচেতন কৰে।
(খ) বিজ্ঞাপন এক সৃষ্টিশীল কলাত্মক সৃষ্টি; য'ত ভাষাৰ লগতে ছবি, শ্লোগান বা দৃশ্য-শ্ৰব্য উপাদানৰ সমাহাৰ ঘটে।
(৬) বিজ্ঞাপনে সমাজত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰেনে? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: বিজ্ঞাপনে সমাজত নিশ্চিতভাৱে বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বিশেষকৈ বহুজাতিক কোম্পানীসমূহে সুৰা, ধঁপাত আদি ক্ষতিকাৰক মাদক দ্ৰব্য বিক্ৰীৰ বাবে প্ৰচাৰ কৰা বিজ্ঞাপনে মানুহৰ স্বাস্থ্য, শিক্ষা আৰু মানসিকতাত কু-প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰি সমাজৰ অপকাৰ সাধন কৰে।
(৭) ছপা মাধ্যমৰ বিজ্ঞাপনৰ ভাষা কেনে হোৱা উচিত?
উত্তৰ: ছপা মাধ্যমৰ বিজ্ঞাপনৰ ভাষা অতি সহজ-সৰল, ব্যাকৰণগতভাৱে শুদ্ধ, দ্ব্যৰ্থতাহীন, অৰ্থৱহ আৰু সকলো শ্ৰেণীৰ পাঠকে আয়াসতে বুজি পোৱা বিধৰ হ'ব লাগে।
(৮) বিজ্ঞাপনৰ প্ৰকাৰবোৰ কি কি?
উত্তৰ: প্ৰকাশৰ মাধ্যম অনুসৰি বিজ্ঞাপন তিনি প্ৰকাৰৰ—
১/ ছপা মাধ্যমৰ বিজ্ঞাপন
২/ বৈদ্যুতিন মাধ্যমৰ বিজ্ঞাপন
৩/ অন্যান্য বা আউটডোৰ বিজ্ঞাপন (যেনে: হৰ্ডিং, পোষ্টাৰ আদি)।
(৯) বৈদ্যুতিন মাধ্যমৰ বিজ্ঞাপনত প্ৰধানকৈ কোন দিশত গুৰুত্ব দিয়া হয়?
উত্তৰ: বৈদ্যুতিন মাধ্যমৰ বিজ্ঞাপনত প্ৰধানকৈ শ্ৰব্য দিশ (সাউণ্ড এফেক্ট/সংগীত), আকৰ্ষণীয় দৃশ্য-শ্ৰব্য উপস্থাপন, চৰিত্ৰৰ সংলাপ আৰু অভিনয়ৰ ওপৰত সৰ্বাধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।
(১০) এটা বাণিজ্যিক বিজ্ঞাপন প্ৰস্তুত কৰি দেখুওৱা।
উত্তৰ:
কৰ্পুৰা বডি অইল
শুকানৰ পৰা সুন্দৰলৈ, নিমিষতে!
কোমল আৰু নিমজ ত্বকৰ বাবে আজিৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰক আমাৰ বিশুদ্ধ বডি অইল।
ওচৰৰ সকলো দোকানতে উপলব্ধ।
(১১) এটা সজাগতামূলক বিজ্ঞাপন প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰ:
জনহিতত প্ৰচাৰিত সজাগতা জাননী
"কন্যা সন্তান ৰক্ষা কৰক, দেশৰ ভৱিষ্যত গঢ়ক"
কন্যা সন্তানৰ শিক্ষাত গুৰুত্ব দিয়ক আৰু সুস্থ-সবল সমাজ গঢ়াত সহযোগ কৰক।
— প্ৰচাৰত: অসম চৰকাৰ
(১২) বৰ্তমান অসমৰ কোনবোৰ ঘৰুৱা উৎপাদিত বস্তুক বিজ্ঞাপনৰ যোগেদি আমি প্ৰচাৰ কৰিব লাগে?
উত্তৰ: বৰ্তমান অসমৰ থলুৱা খেতিয়কে উৎপাদন কৰা কৃষিজাত খাদ্য-শস্য, পশুপালকৰ পশু-পক্ষী, হস্ততাঁত-বস্ত্ৰশিল্প, থলুৱা খাদ্য আৰু স্থানীয় শিল্পীৰ শিল্পকৰ্মসমূহক বিজ্ঞাপনৰ যোগেদি অধিক প্ৰচাৰ কৰা উচিত।
(১) প্ৰথম অসমীয়া বাতৰি কাকত/সংবাদপত্ৰখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: প্ৰথম অসমীয়া সংবাদপত্ৰখনৰ নাম হ'ল— ‘অৰুণোদই’ (১৮৪৬ চন)। (টোকা: পাঠত ঐতিহাসিক পটভূমিৰ আধাৰত প্ৰযোজ্য)।
(২) দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সংবাদ চেনেলৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সংবাদ চেনেল হ'ল— ‘এন ডি টিভি’ (NDTV) আৰু ‘ইণ্ডিয়া টুডে’ (India Today)।
(৩) বৰ্তমান অসমীয়া ভাষাত প্ৰকাশ হৈ থকা কেইখনমান বাতৰি কাকতৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ‘অসমীয়া প্ৰতিদিন’, ‘আমাৰ অসম’, ‘দৈনিক জনমভূমি’, ‘দৈনিক অগ্ৰদূত’ আৰু ‘নিয়মীয়া বাৰ্তা’।
(৪) সাংবাদিকতা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: সমাজৰ মানুহক নতুন তথ্য, ঘটনা বা বাতৰি ছপা ৰূপত অথবা বৈদ্যুতিন দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমত যোগান ধৰা এক দায়বদ্ধ আৰু অনুসন্ধানমূলক পেছাকে সাংবাদিকতা (Journalism) বোলা হয়।
(৫) সংবাদ আৰু সাংবাদিকতাৰ ধাৰণা চমুকৈ দিয়া।
উত্তৰ: গুৰুত্বপূৰ্ণ, সঁচা আৰু নতুন তথ্য বা ঘটনাক জনসাধাৰণৰ জ্ঞাতার্থে প্ৰকাশ কৰাকে ‘সংবাদ’ (News) বোলে; আনহাতে এই সংবাদ সংগ্ৰহ, সম্পাদনা আৰু জনসাধাৰণৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ সামগ্ৰিক বৃত্তিটোক ‘সাংবাদিকতা’ বোলা হয়।
(৬) সাংবাদিক এগৰাকীৰ থাকিবলগীয়া গুণসমূহ কি কি?
উত্তৰ: এজন সাংবাদিক বুদ্ধিমান, নিৰ্ভীক বা সাহসী, সত্যনিষ্ঠ, ক্ষিপ্ৰ কৰ্মদক্ষতাৰ অধিকাৰী আৰু গভীৰ পৰ্যবেক্ষণ ক্ষমতা সম্পন্ন হ'ব লাগে।
(৭) বাতৰিৰ প্ৰকাৰসমূহ কি কি?
উত্তৰ: বাতৰি প্ৰধানকৈ দুবিধ—
(ক) সতেজ বাতৰি (Hard News)
(খ) নৰম বাতৰি (Soft News)।
(৮) বাতৰিৰ বিশেষত্বসমূহ কি কি? চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বাতৰিৰ মূল বিশেষত্বসমূহ হ'ল— নতুনত্ব, তথ্যৰ বস্তুনিষ্ঠতা বা সত্যতা, ভৌগোলিক প্ৰাসংগিকতা, স্পষ্ট ভাষা আৰু জনস্বাৰ্থ জড়িত থকা।
(৯) বৰ্তমান সময়ত সাংবাদিকতাৰ ক্ষেত্ৰখনত নৈতিকতাৰ স্খলন হৈছে বুলি ভাবানে?
উত্তৰ: হয়, বৰ্তমান টি.আৰ.পি. (TRP) আৰু ভিউজ লাভৰ অন্ধ প্ৰতিযোগিতাত একাংশ মাধ্যমে অনৈতিক, অপ্ৰাসংগিক, অসংযত আৰু চমক সৃষ্টি কৰা ভুৱা বাতৰি প্ৰচাৰ কৰাৰ ফলত সাংবাদিকতাৰ নৈতিক স্খলন ঘটিছে।
(১০) 5W's & H হিচাপে পৰিচিত এই শব্দকেইটিৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ লিখা।
উত্তৰ: 5W's & H-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপকেইটি হ'ল—
Who (কোন)
What (কি)
Where (ক'ত)
When (কেতিয়া)
Why (কিয়)
আৰু
How (কেনেকৈ)।
(১১) 'গণ-মাধ্যম আৰু সম্প্ৰচাৰ সাংবাদিকতা' গ্ৰন্থখন কাৰ?
উত্তৰ: 'গণ-মাধ্যম আৰু সম্প্ৰচাৰ সাংবাদিকতা' গ্ৰন্থখনৰ লেখক হ'ল ড° অংকুৰণ দত্ত।
(১২) TRP-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো কি?
উত্তৰ: TRP-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হৈছে— Television Rating Point (টেলিভিশ্যন ৰেটিং পইন্ট) বা Target Rating Point (টাৰ্গেট ৰেটিং পইন্ট)।
চমুটোকা :
(ক) হালধীয়া সাংবাদিকতা: সত্যতা আৰু নৈতিকতা বিসৰ্জন দি কেৱল ব্যৱসায়িক লাভালাভ, টি.আৰ.পি. বৃদ্ধি বা চমক সৃষ্টিৰ বাবে অতিৰঞ্জিত, কেলেংকাৰী আৰু যৌনতাৰ ৰহণ সানি পৰিৱেশন কৰা দায়িত্বহীন সাংবাদিকতাক হালধীয়া সাংবাদিকতা (Yellow Journalism) বোলে।
(খ) টি.আৰ.পি. (TRP): টেলিভিশ্যনৰ চেনেল বা অনুষ্ঠানসমূহ দৰ্শকে কিমান সময় জুৰি চাইছে, তাৰ জনপ্ৰিয়তা নিৰ্ণয় কৰা বৈজ্ঞানিক জোখ-মাখ পদ্ধতিটোকে টি.আৰ.পি. বোলে। চেনেলৰ বিজ্ঞাপনৰ মূল্য আৰু উপাৰ্জন ইয়াৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰ কৰে।
(গ) টেলিভিশ্যনৰ বাবে সংবাদ লেখন: টেলিভিশ্যন হৈছে এক দৃশ্য-শ্ৰব্য (audio-visual) মাধ্যম; য’ত দৰ্শকে চোৱা আৰু শুনা— এই দুয়োটা দিশৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰখা হয়। সেয়েহে টেলিভিশ্যনৰ বাতৰিৰ স্ক্ৰিপ্ট (script) প্ৰস্তুত কৰোঁতে কেমেৰাত ধৰা পৰা দৃশ্য, ফটো বা ভিডিঅ’ৰ সৈতে সুন্দৰ সংগতি ৰাখি লিখিব লাগে। নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ বুলেটিনৰ বাবে ইয়াৰ ভাষা চমু অথচ পূৰ্ণাঙ্গ, স্পষ্ট আৰু সহজবোধ্য হোৱা উচিত। তদুপৰি ছপা মাধ্যমৰ দৰে আখৰ-জোঁটনিৰ তুলনাত দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমত তথ্যগত ভুল-ভ্ৰান্তি নথকাৰ দিশটোত সৰ্বাধিক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
(ঘ) Hard news আৰু Soft news:
Hard news: তাৎক্ষণিকভাৱে ঘটা ঘটনা (যেনে: দুৰ্ঘটনা, অপৰাধ, ৰাজনৈতিক সংকট আদি) লৈ প্ৰস্তুত কৰা পোনপটীয়া আৰু সতেজ বাতৰি।
Soft news: মানৱীয় আবেদন, দীৰ্ঘম্যাদী গুৰুত্ব আৰু গৱেষণামূলক তথ্যৰে বিশ্লেষণাত্মকভাৱে প্ৰস্তুত কৰা নৰম বাতৰি।
(ঙ) অসমৰ সংবাদ মাধ্যম: অসমৰ সংবাদ মাধ্যম ছপা (দৈনিক বাতৰি কাকত, আলোচনী) আৰু দৃশ্য-শ্ৰব্য বৈদ্যুতিন (নিউজ চেনেল, ৱেব পৰ্টেল) ৰূপত বিস্তৃত। ই ৰাজ্যৰ সমাজ, সংস্কৃতি আৰু ৰাজনীতিৰ খবৰ জনসাধাৰণলৈ নিৰন্তৰ যোগান ধৰি আহিছে।
(চ) ইণ্টাৰনেট আৰু সাংবাদিকতা: ইণ্টাৰনেট প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত ডিজিটেল মাধ্যম, ছচিয়েল মিডিয়া আৰু ৱেব পৰ্টেলৰ জৰিয়তে যিকোনো বাতৰি বিশ্বৰ সকলো প্ৰান্তলৈ পলকতে প্ৰেৰণ কৰিব পৰা ক্ষিপ্ৰ সাংবাদিকতা ব্যৱস্থাই হ'ল ইণ্টাৰনেট সাংবাদিকতা।
(ছ) ৰেডিঅ'ৰ বাবে সংবাদ লেখন: ৰেডিঅ' এক শ্ৰব্য মাধ্যম হোৱা বাবে ইয়াৰ ভাষা সহজবোধ্য, ঘৰুৱা, নিৰলংকাৰ আৰু চুটি চুটি বাক্যৰ হ'ব লাগে। বাতৰিটো শুনি যাতে শ্ৰোতাই মনৰ দাপোণত দৃশ্যটো অনুভৱ কৰিব পাৰে, তেনেদৰে নিত্য বৰ্তমান কালত ইয়াৰ বুলেটিন লিখা হয়।
(জ) তদন্তভিত্তিক সংবাদ: সমাজৰ গভীৰত থকা দুৰ্নীতি, কেলেংকাৰী বা অপৰাধৰ মূল তথ্য উদঘাটন কৰিবলৈ সাংবাদিকে অনুসন্ধান আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পদ্ধতিৰে তথ্য সংগ্ৰহ কৰি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ বাতৰিক তদন্তভিত্তিক সংবাদ বোলে।
(১) 'নিবিদা' শব্দৰ ইংৰাজী ৰূপটো কি?
উত্তৰ: 'নিবিদা' শব্দৰ ইংৰাজী ৰূপটো হ'ল— 'Tender'।
(২) নিবিদা লিখাৰ দুটা উদ্দেশ্য লিখা।
উত্তৰ: নিবিদা লিখাৰ দুটা উদ্দেশ্য হ'ল—
(ক) কোনো নিৰ্মাণ কাৰ্য (যেনে: পথ, দলং, গৃহ আদি) সম্পন্ন কৰিবলৈ উপযুক্ত ঠিকা বা বন্দৱস্তি প্ৰদান কৰা।
(খ) হাট-বজাৰ, ঘাট বা জলমহল আদি নিৰ্ধাৰিত চৰ্তত নিৰ্দিষ্ট পক্ষক লীজত দিয়া বা বস্তু ক্ৰয়-বিক্ৰয় সম্পন্ন কৰা।
(৩) পকীঘৰ নিৰ্মাণ কৰিবৰ বাবে এটা নিবিদা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰ:
নিবিদা জাননী
কাৰ্যালয়: জিলা উপায়ুক্তৰ কাৰ্যালয়, মৰিগাঁও
তাৰিখ: ১৮/০৯/২০২৬
ইয়াৰ দ্বাৰা মৰিগাঁও জিলা সদৰত এটা আদৰ্শ চিকিৎসালয়ৰ পকী গৃহ নিৰ্মাণৰ বাবে উপযুক্ত পঞ্জীভুক্ত ঠিকাদাৰসকলৰ পৰা মোহৰমৰা নিবিদা আহ্বান কৰা হৈছে।
চৰ্তাৱলী:
১/ নিবিদা প্ৰ-পত্ৰ ৫০০ টকাৰ বিনিময়ত কাৰ্যালয়ত উপলব্ধ হ'ব।
২/ কামৰ আনুমানিক ব্যয় ২৫,০০,০০০/- (পঁচিশ লাখ টকা)। নিবিদাৰ সৈতে ২% আমানত ধন জমা দিব লাগিব।
৩/ অহা ১০ অক্টোবৰ, ২০২৬ তাৰিখে দিনৰ ২.০০ বজাৰ ভিতৰত নিবিদা কাৰ্যালয়ত দাখিল কৰিব লাগিব।
স্বা/-
কাৰ্যবাহী অভিযন্তা, লোকনিৰ্মাণ বিভাগ (গৃহ), মৰিগাঁও
(৪) নিবিদা প্ৰস্তুত কৰোঁতে কোনবোৰ দিশত মন কৰিবলগীয়া হয়?
উত্তৰ: নিবিদা প্ৰস্তুত কৰোঁতে মন কৰিবলগীয়া দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হ'ল—
(ক) নিৰ্মাণ বা বন্দৱস্তিৰ কাম, জমা দিয়াৰ স্থান, তাৰিখ আৰু সময় আদি তথ্যসমূহ অত্যন্ত স্পষ্ট আৰু নিৰ্ভুলভাৱে উল্লেখ কৰা।
(খ) বন্দৱস্তিৰ বিত্তীয় লেনদেন আৰু চৰ্তাৱলীসমূহ পোনপটীয়া আৰু সহজ-সৰল ভাষাত প্ৰকাশ কৰা।
১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা) :
১. লেখন-কলাৰ মূল সংজ্ঞা কি?
উত্তৰ: চিন্তা, অনুভৱ আৰু তথ্যক ব্যাকৰণসন্মত, সুশৃংখল তথা শৈল্পিক ৰূপত লিখিত আকাৰে প্ৰকাশ কৰাৰ দক্ষতাই হৈছে লেখন-কলা।
২. লিখনত ‘মিতব্যয়িতা’ বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: কম শব্দ প্ৰয়োগ কৰি কোনো বাহুল্য নোহোৱাকৈ ভাবৰ পূৰ্ণ আৰু নিখুঁত প্ৰকাশ ঘটোৱাকে লিখনত মিতব্যয়িতা বোলে।
৩. লিখনত ‘স্বচ্ছতা’ ৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰ: পাঠকৰ মনত যাতে কোনো ধৰণৰ দ্ব্যৰ্থবোধকতা বা বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি নহয় আৰু মূল বক্তব্য যাতে স্পষ্টভাৱে বোধগম্য হয়।
৪. লিখনত ‘ভিন্নতা’ আনিবলৈ লেখকৰ কিহৰ প্ৰয়োজন?
উত্তৰ: ভিন্ন দৈৰ্ঘ্যৰ বাক্যৰ গঠন, বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ শব্দচয়ন আৰু প্ৰকাশভংগীৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন।
৫. লিখনত ‘ঐক্যভাৱ’ বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰ: ৰচনা এখনৰ সকলোবোৰ বাক্য আৰু অনুচ্ছেদ এটা নিৰ্দিষ্ট কেন্দ্ৰীয় মূলভাবৰ লগত সুসংহতভাৱে বান্ধ খাই থকাটোৱেই হৈছে ঐক্যভাৱ।
৬. আনুষ্ঠানিক লিখন ৰ এটা নিৰ্দিষ্ট বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক লিখনত আৱেগবৰ্জিত, নিৰপেক্ষ আৰু প্ৰমিত (standard) সাধু ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৭. অনানুষ্ঠানিক লিখন ৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: আত্মীয় বা অন্তৰংগ বন্ধুলৈ লিখা ব্যক্তিগত চিঠি বা ডায়েৰী লিখন।
৮. শব্দৰ অপপ্ৰয়োগ বা বাহুল্য দোষে লিখন-কলাৰ কি ক্ষতি কৰে?
উত্তৰ: ই লিখনৰ মিতব্যয়িতা আৰু স্পষ্টতা নষ্ট কৰি পাঠকক বিৰক্ত কৰে।
৯. আনুষ্ঠানিক লিখনত প্ৰথম পুৰুষৰ (মই/আমি) সঘনে ব্যৱহাৰ গ্ৰহণযোগ্যনে?
উত্তৰ: নহয়; আনুষ্ঠানিক লিখন সাধাৰণতে বস্তুনিষ্ঠ আৰু অপ্ৰথম পুৰুষকেন্দ্ৰিক (Third-person) হোৱাটো বাঞ্ছনীয়।
১০. লিখনত ‘যতিচিহ্ন’ ৰ সঠিক প্ৰয়োগে কি ধৰণে স্বচ্ছতা ৰক্ষা কৰে?
উত্তৰ: যতিচিহ্নই বাক্যৰ অৰ্থবিভ্ৰম আঁতৰ কৰি ভাবৰ প্ৰবাহ আৰু অৰ্থক সুস্পষ্ট কৰি তোলে।
১১. অনানুষ্ঠানিক লিখনত কথ্য ভাষা বা উপভাষাৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিনে?
উত্তৰ: পাৰি, কাৰণ ই ব্যক্তিগত আৰু স্বতঃস্ফূৰ্ত যোগাযোগৰ মাধ্যম।
১২. কাৰ্যালয়ৰ প্ৰতিবেদন কি ধৰণৰ লিখনৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক লিখন (Formal Writing)-ৰ অন্তৰ্গত।
১৩. অনুচ্ছেদ ৰচনাত ঐক্যভাৱ ৰক্ষা কৰা মূল বাক্যটোক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: কেন্দ্ৰীয় বাক্য বা বিষয়-বাক্য (Topic sentence)।
১৪. শব্দাৰম্ভ আৰু বাক্যবিন্যাসৰ একঘেয়েমি দূৰ কৰিবলৈ লিখনৰ কোনটো গুণৰ প্ৰয়োজন?
উত্তৰ: ভিন্নতা বা বৈচিত্ৰ্য (Variety)।
১৫. আনুষ্ঠানিক লিখনত স্ল্যাং (Slang) বা অপভাষ্যৰ প্ৰয়োগ উচিতনে?
উত্তৰ: অনুচিত; আনুষ্ঠানিক লিখনত ই গ্ৰহণযোগ্য নহয়।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা) :
১. লেখন-কলাত ‘মিতব্যয়িতা’ৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: লিখনত মিতব্যয়িতাই অপ্রয়োজনীয় শব্দৰ মেদ আঁতৰাই মূল ভাবটোক শক্তিশালী আৰু পোনপটীয়া কৰি তোলে। ই পাঠকৰ সময় ৰক্ষা কৰে আৰু ভাবৰ ঘনত্ব বৃদ্ধি কৰি পাঠৰ আকৰ্ষণ অটুট ৰাখে। বাহুল্য শব্দৰ পৰিহাৰেই মিতব্যয়িতাৰ প্ৰধান চৰ্ত।
২. লিখনত ‘স্বচ্ছতা’ বিঘ্নিত হোৱাৰ দুটা প্ৰধান কাৰণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: প্ৰথমতে, জটিল আৰু দুৰ্বোধ্য শব্দৰ অযথা প্ৰয়োগ তথা অস্পষ্ট বাক্যগাঁথনি। দ্বিতীয়তে, সঠিক যতিচিহ্নৰ অভাৱ আৰু বাক্যত ব্যাকৰণগত ক্ৰম (যেনে— কৰ্তা, কৰ্ম, ক্ৰিয়া) যথাস্থানত ব্যৱহাৰ নকৰাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা দ্ব্যৰ্থবোধকতা।
৩. লিখনত কেনেকৈ ‘ভিন্নতা’ (Variety) আনিব পাৰি?
উত্তৰ: লিখনত কেৱল চুটি বা কেৱল দীঘল বাক্য ব্যৱহাৰ নকৰি মিশ্ৰিত বাক্যৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। সমাৰ্থক শব্দৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ ব্যৱহাৰ, প্ৰশ্নবোধক বা ভাববোধক বাক্যৰ কৌশলগত সংযোজন আৰু বাক্যৰ গঠনভংগীৰ সালসলনিয়ে লিখনত ভিন্নতা আনে।
৪. ‘ঐক্যভাৱ’ আৰু ‘সামঞ্জস্য’ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰ: ঐক্যভাৱে সমগ্ৰ লেখাটোৰ কেন্দ্ৰীয় ভাবটোক ধৰি ৰাখে আৰু সামঞ্জস্যই সেই ভাবটোৰ বিভিন্ন অংশৰ মাজত যুক্তিপূৰ্ণ যোগসূত্ৰ গঢ়ি তোলে। এটা বাক্যৰ পৰা আন এটা বাক্যলৈ অথবা এটা অনুচ্ছেদৰ পৰা আনটোলৈ মসৃণ গতি নিশ্চিত কৰাই ঐক্যভাৱৰ লক্ষণ।
৫. আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ উদ্দেশ্যগত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক লিখনৰ উদ্দেশ্য তথ্যভিত্তিক, পেছাদাৰী, বস্তুনিষ্ঠ আৰু যুক্তিপ্ৰধান যোগাযোগ স্থাপন কৰা। আনহাতে, অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে আৱেগ, ব্যক্তিগত অনুভৱ, আত্মীয়তা আৰু মনৰ ভাব স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে প্ৰকাশ কৰা।
৬. আনুষ্ঠানিক লিখনৰ গঠন-ৰীতি কেনেকুৱা হ’ব লাগে?
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক লিখন সুসংগঠিত, শৃংখলাবদ্ধ আৰু এক নিৰ্দিষ্ট আৰ্হি বা নিয়ম অনুসৰি ৰচিত হ’ব লাগে। ইয়াত শিৰোনাম, প্ৰাসঙ্গিক তথ্য, যুক্তিসংগত পৰ্যালোচনা আৰু সুপৰিকল্পিত সিদ্ধান্ত থাকিব লাগে; কোনো ব্যক্তিগত আৱেগ ইয়াত স্থান নাপায়।
৭. অনানুষ্ঠানিক লিখনত ভাষাৰ স্বতন্ত্ৰতা কেনেকুৱা?
উত্তৰ: অনানুষ্ঠানিক লিখনত ব্যাকৰণৰ কঠোৰ নিয়ম কিছু শিথিল হ’ব পাৰে। ইয়াত কথ্য ভাষা, উপভাষা, ঘৰুৱা খণ্ডবাক্য বা বাক্ভংগী স্বাভাৱিকভাৱে প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত ৰচনাত এক সহজ-সৰল আৰু আন্তৰিক সুৰ প্ৰকাশ পায়।
৮. লিখনত ‘বাহুল্য দোষ’ (Redundancy) বুলিলে কি বুজায়? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: একে অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা একাধিক শব্দ একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাকে বাহুল্য দোষ বোলে। যেনে— ‘কেৱল মাত্ৰ’ বা ‘সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীবৃন্দ’। ইয়াত ‘কেৱল’ থাকিলে ‘মাত্ৰ’ অথবা ‘সকলো’ থাকিলে ‘বৃন্দ’ৰ প্ৰয়োগ অপপ্ৰয়োগ আৰু মিতব্যয়িতাৰ পৰিপন্থী।
৯. স্বচ্ছতা ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত সঠিক শব্দচয়নৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: উপযুক্ত শব্দই চিন্তাৰ যথাযথ প্ৰতিফলন ঘটায়। ধাৰণা যিমানেই স্পষ্ট নহওক কিয়, শব্দ বাছনি ভুল হ’লে অৰ্থ বিকৃত হয়। গতিকে বিষয়বস্তুৰ লগত খাপ খোৱা সুনিৰ্দিষ্ট আৰু পৰিচিত শব্দচয়নে লিখনৰ স্বচ্ছতা অটুট ৰাখে।
১০. অনুচ্ছেদ বিভাজনে লিখনৰ ঐক্যভাৱ কেনেকৈ ৰক্ষা কৰে?
উত্তৰ: এটা অনুচ্ছেদত কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট ধাৰণা বা ভাবহে আলোচনা কৰা উচিত। নতুন ভাবৰ বাবে নতুন অনুচ্ছেদ আৰম্ভ কৰিলে লেখাটো খেলিমেলি নহয় আৰু প্ৰতিটো অনুচ্ছেদে মূল বিষয়টোৰ সৈতে শৃংখলাবদ্ধভাৱে ঐক্য ৰক্ষা কৰি চলে।
১১. আনুষ্ঠানিক আবেদন পত্ৰত কেনেধৰণৰ অভিবাদন আৰু সমাপ্তিসূচক বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ হয়?
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক আবেদনত সাধাৰণতে ‘মান্যবৰ’, ‘মহাশয়’, বা ‘শ্ৰদ্ধাস্পদেষু’ আদি শালীন সম্বোধন ব্যৱহাৰ হয়। সমাপ্তিৰ ক্ষেত্ৰত ‘আপোনাৰ বিশ্বাসী’, ‘ভৱদীয়’ আদি ব্যৱহাৰ কৰি আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদা অক্ষুণ্ণ ৰখা হয়।
১২. অনানুষ্ঠানিক লিখনত আৱেগৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: অনানুষ্ঠানিক লিখন সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যক্তিগত হৃদয়ৰ অনুভৱৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। ইয়াত যুক্তিৰ তুলনাত আন্তৰিকতা, মমতা, ক্ষোভ বা আনন্দৰ দৰে মানসিক অনুভূতিক নিসংকোচে প্ৰকাশ কৰাৰ পূৰ্ণ স্বাধীনতা থাকে।
১৩. ‘ভিন্নতা’ৰ অভাৱত লেখা এটা কেনেকুৱা হৈ পৰে?
উত্তৰ: ভিন্নতা নাথাকিলে লেখাটো একঘেয়ে, নিৰানন্দ আৰু ক্লান্তিজনক হৈ পৰে। বাক্যৰ গাঁথনি আৰু শব্দৰ পুনৰাবৃত্তিয়ে পাঠকৰ মনোযোগ বিচ্ছিন্ন কৰে আৰু লিখন-কলাৰ নান্দনিক সৌন্দৰ্য ধ্বংস কৰে।
১৪. কাৰ্যালয়ৰ নথি-পত্ৰত মিতব্যয়িতা কিয় অপৰিহাৰ্য?
উত্তৰ: কাৰ্যালয়ৰ যোগাযোগ সময়োপযোগী আৰু পোনপটীয়া হ’ব লাগে। অলাগতিয়াল বাক্য বা ভাবালুতা থাকিলে প্ৰশাসনিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত বিলম্ব হয় আৰু বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হয়; সেয়েহে তাত মিতব্যয়িতা অপৰিহাৰ্য।
১৫. লিখন-কলাত সম্পাদনা (Editing) বা পুনৰীক্ষণৰ স্থান কি?
উত্তৰ: প্ৰথম খচৰাত থাকি যোৱা ব্যাকৰণগত ভুল, অপপ্ৰয়োগ, অস্পষ্টতা আৰু শব্দৰ অতিৰিক্ত ব্যৱহাৰ সম্পাদনাৰ জৰিয়তেই দূৰ কৰা হয়। সম্পাদনা অবিহনে লিখনত স্বচ্ছতা, মিতব্যয়িতা আৰু ঐক্যভাৱ নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১০ টা) :
১. লিখন-কলাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হিচাপে ‘মিতব্যয়িতা’ (Economy)-ৰ তাৎপৰ্য আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: লেখন-কলাৰ ক্ষেত্ৰত ‘মিতব্যয়িতা’ এক অপৰিহাৰ্য গুণ। ভাষাৰ মিতব্যয়িতা বুলিলে কম শব্দৰ জৰিয়তে গধুৰ আৰু গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰাৰ দক্ষতাক বুজায়। এজন দক্ষ লেখকে কোনো অলাগতিয়াল বা অতিৰিক্ত শব্দ ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ নিজৰ বক্তব্যক পোনপটীয়া ৰূপত দাঙি ধৰে। ৰচনাত শব্দৰ বাহুল্য বা অপ্রয়োজনীয় অলংকাৰে ভাবক স্পষ্ট কৰাৰ পৰিৱৰ্তে অধিক জটিল কৰি তোলে।
মিতব্যয়িতা বজাই ৰাখিবলৈ হ’লে বাক্যৰ পৰা একে অৰ্থবোধক দ্বৈত শব্দ (যেনে— ‘পুনৰায় আকৌ’), জটিল সমাসবদ্ধ পদ আৰু অপ্ৰয়োজনীয় বিশেষণ বৰ্জন কৰিব লাগে। বাক্য সংক্ষিপ্তকৰণ, খণ্ডবাক্যৰ সঠিক প্ৰয়োগ আৰু জতুৱা ঠাঁচৰ যথোচিত ব্যৱহাৰে ভাষাক মিতব্যয়ী কৰাত সহায় কৰে। বিশ্ববিখ্যাত লেখকসকলে সদায় মত প্ৰকাশ কৰে যে উত্তম লিখনত এটা অতিৰিক্ত শব্দও থাকিব নালাগে।
মিতব্যয়িতাই লেখা এটাৰ পাঠযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰে। ব্যস্ত আধুনিক জীৱনত পাঠকে কম সময়ত নিৰ্ভুল তথ্য আৰু গভীৰ অৰ্থ বিচাৰে। শব্দৰ সঠিক মাপকাঠিয়ে পাঠকৰ মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি ৰাখে। গতিকে ভাষাৰ শ্ৰীবৃদ্ধি আৰু প্ৰকাশভংগীৰ তীব্রতা বৃদ্ধিৰ বাবে লিখন-কলাত মিতব্যয়িতা এক প্ৰাথমিক চৰ্ত।
২. লিখনত ‘স্বচ্ছতা’ ৰক্ষা কৰাৰ উপায়সমূহ বিশদভাৱে লিখা।
উত্তৰ: লিখনত স্বচ্ছতা বা স্পষ্টতা হৈছে এনে এক গুণ, যাৰ সহায়ত পাঠকে লেখকৰ মনৰ ভাব কোনো দ্বিধা বা সংশয় নোহোৱাকৈ সহজে হৃদয়ংগম কৰিব পাৰে। স্বচ্ছতা অবিহনে উৎকৃষ্ট চিন্তাও অপাঠ্য হৈ পৰে। লিখনত স্বচ্ছতা ৰক্ষা কৰিবলৈ তলত দিয়া দিশসমূহ লক্ষ্য কৰা উচিত:
প্ৰথমতে, শব্দচয়নৰ শুদ্ধতা আৰু সৰলতা। লেখকে সদায় বিষয়বস্তুৰ উপযোগী আৰু সুনিৰ্দিষ্ট শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। অপ্ৰচলিত, দুৰ্বোধ্য বা অস্পষ্ট অৰ্থ থকা শব্দ পৰিহাৰ কৰিব লাগে। দ্বিতীয়তে, বাক্যৰ গাঠনিক শৃঙ্খলা। অসমীয়া ভাষাৰ বাক্যবিন্যাস সাধাৰণতে ‘কৰ্তা + কৰ্ম + ক্ৰিয়া’ ক্ৰমত চলে। এই ক্ৰম খেলিমেলি হ’লে ভাবৰ স্পষ্টতা হেৰাই যায়। তৃতীয়তে, সঠিক স্থানত যতিচিহ্নৰ প্ৰয়োগ। এটা কমা (,) বা দাৰি (|)-ৰ ভুল প্ৰয়োগে সমগ্ৰ বাক্যৰ অৰ্থ ওলোটা কৰি তুলিব পাৰে।
তদুপৰি, এটা বাক্যত বহুতো ভাব একেলগে প্ৰকাশ নকৰি ভাবসমূহক সৰু সৰু বাক্যত ভাগ কৰি লিখিলে স্বচ্ছতা বৃদ্ধি পায়। লেখকে মনত ৰখা উচিত যে পাঠক তেওঁৰ মনৰ কথা পঢ়িবলৈ বহি থকা নাই; তেওঁ কেৱল লিখিত শব্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। সেয়েহে ভাষা সদায় স্ফটিকৰ দৰে স্বচ্ছ আৰু দ্ব্যৰ্থহীন হ’ব লাগে।
৩. লিখনত ‘ভিন্নতা’ ৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ কৌশলসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: লিখন-কলাক আকৰ্ষণীয় আৰু জীৱন্ত কৰি ৰখাৰ অন্যতম চাবিকাঠি হৈছে ‘ভিন্নতা’ বা বৈচিত্ৰ্য। এটা লেখাত যদি সদায় একে আকাৰৰ বাক্য আৰু একেধৰণৰ শব্দৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটি থাকে, তেন্তে লেখাটো যিমানেই তথ্যসমৃদ্ধ নহওক কিয়, সেয়া পাঠকৰ বাবে একঘেয়ে আৰু ক্লান্তিজনক হৈ পৰে।
ভিন্নতা আনিবলৈ কেইবাটাও কৌশল অৱলম্বন কৰিব পাৰি। প্ৰথম কৌশলটো হ’ল বাক্যৰ গঠন আৰু দৈৰ্ঘ্যৰ তাৰতম্য ঘটোৱা। ৰচনাত চুটি, মধ্যমীয়া আৰু দীঘল— সকলো ধৰণৰ বাক্যৰ মিশ্ৰণ থকা উচিত। গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্তৰ বাবে চুটি বাক্য আৰু বিশদ ব্যাখ্যাৰ বাবে যৌগিক বা জটিল বাক্য ব্যৱহাৰ কৰিলে শৈলী শক্তিশালী হয়। দ্বিতীয়তে, শব্দচয়নৰ বৈচিত্ৰ্য। একেটা শব্দ বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ নকৰি প্ৰসংগ অনুযায়ী উপযুক্ত প্ৰতিশব্দ বা সমাৰ্থক শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
তৃতীয়তে, বাক্যৰ আৰম্ভণিৰ ভিন্নতা। সকলো বাক্য কেৱল কৰ্তাৰে আৰম্ভ নকৰি কেতিয়াবা ক্ৰিয়া-বিশেষণ, অব্যয় বা কোনো বিশেষ বাক্যাংশৰে আৰম্ভ কৰিলে শৈলীত সজীৱতা আহে। তদুপৰি কেতিয়াবা বৰ্ণনামূলক বাক্যৰ মাজত প্ৰশ্নবোধক বাক্যৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে পাঠকক ভাবিবলৈ বাধ্য কৰে। এইদৰে ভিন্নতাই লিখনত গতিশীলতা আৰু নান্দনিক সৌন্দৰ্য দান কৰে।
৪. লিখন-কলাৰ ‘ঐক্যভাৱ’ (Harmony/Unity) বুলিলে কি বুজায়? এটা সুসংহত ৰচনাত ইয়াৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ:
লিখন-কলাৰ এক মৌলিক নীতি হৈছে ‘ঐক্যভাৱ’ বা সুসংহতি। ঐক্যভাৱ বুলিলে ৰচনা এখনৰ প্ৰতিটো বাক্য, অনুচ্ছেদ আৰু ধাৰণা এটা নিৰ্দিষ্ট মূলভাব বা কেন্দ্ৰীয় উদ্দেশ্যৰ সৈতে একাত্ম হৈ থকা অৱস্থাক বুজায়। যেনেকৈ এডাল সূতাৰ সহায়ত মালাৰ ফুলবোৰ সুশৃংখলভাৱে গাঁথি ৰখা হয়, ঠিক তেনেকৈ এটা কেন্দ্ৰীয় ভাবৰ সূতাৰে লেখাটোৰ সকলো অংগ বান্ধ খাই থাকিব লাগে।
ঐক্যভাৱ ৰক্ষা কৰিবলৈ হ’লে ৰচনাখনক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত সুসংহত কৰিব লাগে— আৰম্ভণি, মূল অংশ আৰু সামৰণি। প্ৰতিটো অনুচ্ছেদৰ এটা নিৰ্দিষ্ট কেন্দ্ৰীয় বাক্য (Topic Sentence) থাকিব লাগে আৰু অনুচ্ছেদটোৰ বাকী বাক্যবোৰে সেই বাক্যটোক সমৰ্থন আৰু প্ৰসাৰিত কৰিব লাগে। যদি কোনো এটা বাক্য বা তৰ্ক মূল বিষয়ৰ লগত প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত নহয়, তেন্তে সেয়া ঐক্যভাৱৰ পৰিপন্থী আৰু তাক বৰ্জন কৰা উচিত।
তদুপৰি বাক্য আৰু অনুচ্ছেদবোৰৰ মাজত মসৃণ সংযোগ (Coherence) থাকিব লাগিব। এটা ধাৰণাৰ পৰা আন এটা ধাৰণালৈ যাওঁতে যাতে হঠাৎ কোনো ব্যৱধান সৃষ্টি নহয়, তাৰ বাবে সংযোজক অব্যয় বা বাক্যাংশৰ সঠিক ব্যৱহাৰ প্ৰয়োজন। ঐক্যভাৱ থকা লেখাই পাঠকৰ মনত এক সম্পূৰ্ণ আৰু সাৰ্থক ধাৰণা গঢ়ি তোলে।
৫. আনুষ্ঠানিক লিখন ৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ উদাহৰণসহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক লিখন হৈছে এক পেছাদাৰী, বিদ্যায়তনিক আৰু প্ৰশাসনিক যোগাযোগৰ মাধ্যম। ই ব্যক্তিগত আৱেগবৰ্জিত আৰু এক নিৰ্দিষ্ট শৃংখলা তথা মান্য ৰীতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। কাৰ্যালয়ৰ চিঠি-পত্ৰ, ব্যৱসায়িক যোগাযোগ, গৱেষণা পত্ৰ, আনুষ্ঠানিক আবেদন আৰু বাতৰি কাকতৰ সম্পাদকীয় আদি আনুষ্ঠানিক লিখনৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।
আনুষ্ঠানিক লিখনৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
১. ভাষাৰ প্ৰমিত ৰূপ: ইয়াত সদায় ব্যাকৰণসন্মত, শিষ্ট আৰু মান্য সাধু ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কোনো ধৰণৰ অপভাষা বা চলিত অপভ্ৰংশ ইয়াত স্থান নাপায়।
২. বস্তুনিষ্ঠতা ও নিৰপেক্ষতা: এই লিখন তথ্য আৰু যুক্তিভিত্তিক। ইয়াত লেখকৰ ব্যক্তিগত আৱেগ, পক্ষপাতিত্ব বা অতিৰঞ্জিত বৰ্ণনা নাথাকে।
৩. অপ্ৰথম পুৰুষৰ প্ৰয়োগ: সাধাৰণতে ‘মই’ বা ‘আমি’ৰ পৰিৱৰ্তে তৃতীয় পুৰুষৰ দৃষ্টিভংগীৰে (যেনে— ‘আবেদনকাৰী’, ‘এই প্ৰতিবেদনত দেখা গৈছে যে’) বাক্য গঠন কৰা হয়।
৪. নিৰ্দিষ্ট গঠন-পদ্ধতি: প্ৰতিটো আনুষ্ঠানিক লিখনৰ এক নিৰ্ধাৰিত ফৰ্মেট বা খচৰা থাকে; যেনে— প্ৰেৰক আৰু প্ৰাপকৰ ঠিকনা, বিষয়, সম্ভাষণ আৰু বিধিসন্মত সামৰণি।
গতিকে দেখা যায় যে আনুষ্ঠানিক লিখনে যোগাযোগ ব্যৱস্থাক শ্ৰদ্ধাশীল, নিৰ্ভুল আৰু আইনী তথা প্ৰশাসনিকভাৱে বিশ্বাসযোগ্য কৰি তোলে।
৬. অনানুষ্ঠানিক লিখন ৰ স্বৰূপ আৰু প্ৰয়োজনীয়তা ফঁহিয়াই দেখুওৱা।
উত্তৰ: অনানুষ্ঠানিক লিখন হৈছে মানুহৰ মনৰ আৱেগ, অনুভূতি, আত্মীয়তা আৰু ব্যক্তিগত চিন্তাৰ স্বতঃস্ফূৰ্ত প্ৰকাশৰ মাধ্যম। আত্মীয়-স্বজন বা বন্ধুবৰ্গলৈ লিখা ব্যক্তিগত চিঠি, দিনলিপি বা ডায়েৰী, ব্যক্তিগত ব্লগ আৰু আছুতীয়া স্মৃতিচাৰণ আদি অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ অন্তৰ্গত।
এই লিখন-ৰীতিৰ মূল স্বৰূপটোৱেই হ’ল স্বাধীনতা আৰু আত্মীয়তা। ইয়াত কোনো আনুষ্ঠানিক বা প্ৰশাসনিক নিয়ম-নীতিৰ কঠোৰ বান্ধোন নাথাকে। লেখকে নিজৰ অন্তৰংগ ভাষাৰে পাঠকৰ সৈতে কথা পাতিব পাৰে। ইয়াত প্ৰথম পুৰুষৰ (‘মই’ বা ‘আমি’) নিসংকোচ ব্যৱহাৰ হয়। ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো যথেষ্ট শিথিলতা দেখা যায়; অঞ্চলবিশেষৰ কথ্য ভাষা, ঘৰুৱা প্ৰবচন, জতুৱা ঠাঁচ আনকি মনৰ ভাব প্ৰকাশৰ বাবে ভাববোধক অব্যয়ো ইয়াত মুক্তভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ প্ৰয়োজনীয়তা অপৰিসীম। মানুহ মাত্ৰেই সামাজিক আৰু আৱেগপ্ৰৱণ প্ৰাণী। কাৰ্যালয় বা বিদ্যায়তনিক গণ্ডীৰ বাহিৰত আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ বাবে এই লিখনেই একমাত্ৰ উপায়। ই মানুহৰ মনৰ মানসিক চাপ লাঘৱ কৰে আৰু আত্মপ্ৰকাশৰ এক সহজ আৰু আনন্দদায়ক পথ মুকলি কৰে। সাহিত্যৰ বহুতো আত্মজৈবনিক শাখা এই অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ ভেটিতেই গঢ় লৈ উঠিছে।
৭. আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ মাজত থকা মূল পাৰ্থক্যসমূহ এটি তুলনামূলক বিশ্লেষণ আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ মাজত উদ্দেশ্য, ভাষা আৰু গঠনৰ দিশৰ পৰা মৌলিক পাৰ্থক্য বিদ্যমান। তলত এই তুলনামূলক পাৰ্থক্যসমূহ আলোচনা কৰা হ’ল:
উদ্দেশ্য: আনুষ্ঠানিক লিখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে চৰকাৰী, শৈক্ষিক বা পেছাদাৰী তথ্য আদান-প্ৰদান কৰা। আনহাতে, অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ উদ্দেশ্য হ’ল ব্যক্তিগত ভাব, আৱেগ আৰু সৌহাৰ্দ্য প্ৰকাশ কৰা।
ভাষা আৰু শৈলী: আনুষ্ঠানিক লিখনত গুৰুগম্ভীৰ, ব্যাকৰণসন্মত আৰু প্ৰমিত মান্য ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত অলংকাৰ বা আৱেগৰ স্থান নাই। ইয়াৰ বিপৰীতে অনানুষ্ঠানিক লিখনত দৈনন্দিন কথ্য ভাষা, ঘৰুৱা শব্দ আৰু মনৰ স্বতঃস্ফূৰ্ত প্ৰকাশভংগী ব্যৱহাৰ হয়।
দৃষ্টিভংগী: আনুষ্ঠানিক লিখন বস্তুনিষ্ঠ (Objective) আৰু ইয়াত প্ৰধানকৈ তৃতীয় পুৰুষৰ ব্যৱহাৰ হয়। কিন্তু অনানুষ্ঠানিক লিখন সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যক্তিনিষ্ঠ (Subjective) আৰু ইয়াত প্ৰথম পুৰুষৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচুৰ।
গঠন-ৰীতি: আনুষ্ঠানিক লিখন এক কঠোৰ আৰু নিৰ্দিষ্ট কাঠামো (Structure) মানি চলে; নিয়ম উলংঘা কৰিলে ইয়াৰ গ্ৰহণযোগ্যতা হেৰাই যায়। কিন্তু অনানুষ্ঠানিক লিখন মুক্ত শৈলীৰ, ইয়াৰ কোনো নিৰ্ধাৰিত পেছাদাৰী কাঠামো নাথাকে।
সামৰণিত ক’ব পাৰি যে দুয়োটা শৈলীৰ লক্ষ্য আৰু প্ৰেক্ষাপট ভিন্ন যদিও নিজ নিজ ক্ষেত্ৰত দুয়োৰে ভূমিকা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
৮. এটা অনুচ্ছেদ বা ৰচনা নিখুঁত কৰি তুলিবলৈ ‘মিতব্যয়িতা’ আৰু ‘স্বচ্ছতা’ৰ মাজত কেনেদৰে সমন্বয় সাধন কৰিব লাগে?
উত্তৰ: লেখন-কলাৰ দুটা অতন্দ্ৰ প্ৰহৰী হৈছে ‘মিতব্যয়িতা’ আৰু ‘স্বচ্ছতা’। এই দুয়োৰে মাজত সঠিক সমন্বয় সাধন হ’লেহে এটা লেখা সফল আৰু সাৱলীল হৈ পৰে। বহুতৰ মনত ভুল ধাৰণা থাকে যে মিতব্যয়িতা বজাই ৰাখিবলৈ গ’লে লেখা অস্পষ্ট হৈ পৰে, অথবা স্বচ্ছতা আনিবলৈ গ’লে লেখা দীঘলীয়া হৈ পৰে। কিন্তু প্ৰকৃততে এই দুয়োটা গুণ পৰস্পৰৰ পৰিপূৰক।
সমন্বয় সাধনৰ প্ৰথম উপায় হ’ল ভাবৰ স্পষ্টতা। লেখকে মনৰ ভিতৰত যিটো ভাব প্ৰকাশ কৰিব খুজিছে, সেইটো যদি নিশ্চিত আৰু স্পষ্ট হয়, তেন্তে অপ্ৰয়োজনীয় শব্দৰ কোনো প্ৰয়োজন নাথাকে। অস্পষ্ট চিন্তাৰ বাবেই লেখকে বেছি শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি পাঠকক বিভ্ৰান্ত কৰে। দ্বিতীয়তে, শব্দৰ সঘন অপপ্ৰয়োগ আৰু অনৰ্থক বিশেষণ ত্যাগ কৰিলে বাক্য চুটি আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, “তেওঁ সকলোৰে সমুখত নিজৰ অতীতৰ পুৰণি কথা পুনৰাই আকৌ ক’লে”— এই বাক্যটোত ‘অতীতৰ পুৰণি’ আৰু ‘পুনৰাই আকৌ’ বাহুল্য দোষ। ইয়াক মিতব্যয়ী আৰু স্বচ্ছ কৰি লিখিব পাৰি— “তেওঁ অতীতৰ কথা পুনৰ ক’লে।”
গতিকে বাক্যৰ অৰ্থ যাতে বিকৃত নহয় তালৈ লক্ষ্য ৰাখি শব্দৰ মেদ কমোৱাটোৱেই হৈছে এই সমন্বয়ৰ কৌশল। সঠিক শব্দই বাক্যক চুটিও কৰে আৰু অৰ্থকো উজলাই তোলে।
৯. লিখন-কলাত বাক্যৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু গাঁথনিয়ে কেনেদৰে ‘ভিন্নতা’ আৰু ‘ঐক্যভাৱ’ ৰক্ষাত সহায় কৰে?
উত্তৰ: লিখন-কলাত বাক্যৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু তাৰ গাঁথনিয়ে লেখা এটাৰ সংগীতময়তা আৰু ভাৰসাম্য নিৰ্ধাৰণ কৰে। বাক্যৰ গাঁথনিয়ে একে সময়তে ভিন্নতা (Variety) সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু ঐক্যভাৱকো (Harmony) সুদৃঢ় কৰি ৰাখিব পাৰে।
ভিন্নতা সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত বাক্যৰ দৈৰ্ঘ্যৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম। একেৰাহে দীঘল বাক্য ব্যৱহাৰ কৰিলে পাঠকে খাপ খাই ধৰিব নোৱাৰে আৰু কেৱল চুটি বাক্য ব্যৱহাৰ কৰিলে লেখাৰ প্ৰৱাহ খণ্ডিত যেন লাগে। সেয়েহে মিশ্ৰিত গাঁথনি প্ৰয়োজন। যেনে— কোনো ঘটনাৰ বিশদ বৰ্ণনাৰ বাবে দীঘল যৌগিক বা জটিল বাক্য ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ সমাপ্তি বা সিদ্ধান্তটো এটা চুটি, শক্তিশালী সৰল বাক্যৰে কৰিলে লিখনত এক অনন্য ছন্দ আৰু ভিন্নতা সৃষ্টি হয়।
আনহাতে, বাক্যৰ গাঁথনিয়ে ঐক্যভাৱ ৰক্ষা কৰাতো প্ৰধান ভূমিকা লয়। এটা বাক্যৰ অন্তৰ্নিহিত ভাবটোৱে তাৰ পৰৱৰ্তী বাক্যৰ বাবে পথ প্ৰশস্ত কৰিব লাগে। বাক্যৰ গঠন যদি ব্যাকৰণগতভাৱে সুশৃংখল নহয়, তেন্তে মূল বক্তব্য পথভ্ৰষ্ট হয়। বিশেষকৈ সংযোজক পদসমূহ (যেনে— কিন্তু, সেয়েহে, ফলস্বৰূপে, আনহাতে আদি)-ৰ যথাৰ্থ প্ৰয়োগে বিভিন্ন দৈৰ্ঘ্যৰ বাক্যসমূহক একেডাল ভাবৰ মালাৰে গাঁথি ৰাখে। এনেদৰে বাক্যৰ সচেতন গাঁথনিয়ে ভিন্নতাৰ মাজতো ঐক্য বজাই ৰাখে।
১০. কাৰ্যালয়ৰ প্ৰতিবেদন আৰু ব্যক্তিগত দিনলিপিৰ উদাহৰণ লৈ আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ প্ৰয়োগিক বিশ্লেষণ আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ ব্যৱহাৰিক পাৰ্থক্য বুজিবলৈ কাৰ্যালয়ৰ প্ৰতিবেদন (Official Report) আৰু ব্যক্তিগত দিনলিপি (Personal Diary)-ৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ অতি ফলপ্ৰসূ।
কাৰ্যালয়ৰ প্ৰতিবেদন এক আনুষ্ঠানিক লিখন। ইয়াৰ উদ্দেশ্য কোনো ঘটনা, অনুসন্ধান বা কাৰ্যকলাপৰ নিৰপেক্ষ আৰু তথ্যভিত্তিক বিৱৰণ উচ্চ কৰ্তৃপক্ষক দাখিল কৰা। ইয়াত ভাষা অত্যন্ত নিয়ন্ত্ৰিত, তথ্যনিৰ্ভৰ আৰু বিজ্ঞানসন্মত। উদাহৰণস্বৰূপে— “যোৱা ১৫ মাৰ্চত অনুষ্ঠিত হোৱা পৰীক্ষা কেন্দ্ৰৰ পৰিদৰ্শনত দেখা গ’ল যে মুঠ ছাত্ৰৰ শতকৰা ৯০ ভাগে নিয়ম অনুসৰি পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছে।” ইয়াত কোনো ব্যক্তিগত আৱেগ নাই, আছে কেৱল স্পষ্ট তথ্য আৰু নিৰপেক্ষতা। ইয়াৰ এক নিৰ্দিষ্ট আৰ্হি (শিৰোনাম, উদ্দেশ্য, তথ্য বিশ্লেষণ আৰু পৰামৰ্শ) থাকে।
বিপৰীতভাৱে, ব্যক্তিগত দিনলিপি হৈছে অনানুষ্ঠানিক লিখনৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। দিনলিপিত এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ অন্তৰৰ আটাইতকৈ গোপন অনুভৱ, ক্ষোভ, আনন্দ বা আশা-নিৰাশাক মুক্তভাৱে লিপিবদ্ধ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে— “আজিৰ দিনটো মোৰ বাবে বৰ বিষাদভৰা আছিল। কিয় জানো কাৰো লগত কথা পাতিবলৈ মন যোৱা নাছিল!” ইয়াত প্ৰথম পুৰুষৰ স্পষ্ট প্ৰকাশ আছে আৰু ভাষা অত্যন্ত ব্যক্তিগত আৰু আৱেগিক। ইয়াত কোনো পেছাদাৰী নিয়ম বা তৃতীয় পক্ষৰ মূল্যায়নৰ প্ৰশ্ন নাথাকে।
১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্নোত্তৰ (১৫ টা) :
১. শব্দ-সংস্থিতি বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰ: কোনো এটা ভাষাত স্বাভাৱিক ৰীতি অনুসৰি যিবোৰ শব্দ পৰম্পৰাগতভাৱে বা ব্যাকৰণগত প্ৰৱণতাৰে এটাৰ কাষত আনটো মিলি স্বাভাৱিকভাৱে ব্যৱহাৰ হয়, তেনে শব্দৰ পাৰস্পৰিক সংমিশ্ৰণ বা সাহচৰ্যক শব্দ-সংস্থিতি বোলে।
২. পদ-সংগতি কি?
উত্তৰ: বাক্যত ব্যৱহৃত কৰ্তা বা বিশেষ্য পদৰ পুৰুষ, বচন বা লিংগ অনুসৰি ক্ৰিয়াপদ বা বিশেষণ পদৰ মাজত যি ব্যাকৰণগত সামঞ্জস্য ৰক্ষা কৰা হয়, তাকে পদ-সংগতি বোলে।
৩. বাক্যত 'আকাঙ্ক্ষা' কাক বোলে?
উত্তৰ: বাক্যৰ এটা পদ শুনাৰ পিছত অৰ্থৰ পূৰ্ণতাৰ বাবে আন এটা পদ শুনিবলৈ শ্ৰোতাৰ মনত যি স্বাভাৱিক ইচ্ছা বা প্ৰত্যাশাৰ সৃষ্টি হয়, তাকে আকাঙ্ক্ষা বোলে।
৪. বাক্যৰ 'আসত্তি' (বা সন্নিধি) বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: বাক্যৰ অৰ্থবোধ স্পষ্ট কৰিবলৈ পদবোৰৰ মাজত থকা সঠিক ক্ৰম আৰু কোনো দীঘলীয়া বিৰতি নথকাকৈ ওচৰা-উচৰিকৈ উচ্চাৰণ বা স্থাপন কৰা নিয়মকে আসত্তি বোলে।
৫. বাক্যৰ 'যোগ্যতা' কি?
উত্তৰ: বাক্যত ব্যৱহৃত পদবোৰৰ বাস্তৱ জগতৰ যুক্তি, অৰ্থ আৰু প্ৰকৃতিৰ লগত থকা সংগতি বা সঙ্গত ভাব প্ৰকাশৰ ক্ষমতাক যোগ্যতা বোলে।
৬. গঠন অনুসৰি বাক্য প্ৰধানকৈ কেইপ্ৰকাৰৰ আৰু কি কি?
উত্তৰ: গঠন অনুসৰি বাক্য প্ৰধানকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ— সৰল বাক্য, যৌগিক বাক্য আৰু জটিল বাক্য।
৭. সৰল বাক্যৰ মূল বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰ: যি বাক্যত মাত্ৰ এটা উদ্দেশ্য (কৰ্তা) আৰু এটা নিৰ্দিষ্ট সমাপিকা ক্ৰিয়াযুক্ত বিধেয় থাকে, সেয়াই সৰল বাক্য।
৮. যৌগিক বাক্য কাক বোলে?
উত্তৰ: দুটা বা ততোধিক স্বতন্ত্ৰ সৰল বাক্য যেতিয়া কোনো সংযোজক বা বিয়োজক অব্যয় (যেনে— আৰু, কিন্তু, অথবা আদি) দ্বাৰা যুক্ত হয়, তাকে যৌগিক বাক্য বোলে।
৯. জটিল বাক্য কি?
উত্তৰ: যি বাক্যত এটা প্ৰধান বা স্বতন্ত্ৰ উপবাক্যৰ ওপৰত এক বা একাধিক অপ্ৰধান (নিৰ্ভৰশীল) উপবাক্য নিৰ্ভৰ কৰি থাকে, তাকে জটিল বাক্য বোলে।
১০. ভাৱ বা অৰ্থ অনুসৰি বাক্যৰ এটা মূল শ্ৰেণী উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: ভাৱ বা অৰ্থ অনুসৰি বাক্যৰ এটা প্ৰধান শ্ৰেণী হ’ল— বিবৃতিমূলক বা বৰ্ণনাত্মক বাক্য (Assertive Sentence)।
১১. অসমীয়া ভাষাত পুৰুষভেদে ক্ৰিয়াৰ ৰূপ সলনি হোৱাটো কিহৰ উদাহৰণ?
উত্তৰ: পুৰুষভেদে ক্ৰিয়াৰ ৰূপ সলনি হোৱাটো বাক্যত পদ-সংগতিৰ (Agreement) এটি উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।
১২. "মাছে আকাশত উৰে"— এই বাক্যটোত বাক্যৰ কোনটো গুণৰ অভাৱ ঘটিছে?
উত্তৰ: এই বাক্যটোত বাস্তৱ অভিজ্ঞতা আৰু স্বাভাৱিক যুক্তিৰ অভাৱ ঘটা বাবে 'যোগ্যতা' গুণৰ অভাৱ ঘটিছে।
১৩. প্ৰশ্নবোধক বাক্য কাক বোলে?
উত্তৰ: যি বাক্যৰ দ্বাৰা কোনো ব্যক্তি, বস্তু বা বিষয় সম্পৰ্কে কিবা জানিবলৈ প্ৰশ্ন সোধা বুজোৱা হয়, তাকে প্ৰশ্নবোধক বাক্য বোলে।
১৪. ইচ্ছাবোধক বা প্ৰাৰ্থনাসূচক বাক্যৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: "ঈশ্বৰে তোমাৰ মঙ্গল কৰক।"
১৫. যৌগিক বাক্যত ব্যৱহৃত হোৱা এটা সাধাৰণ সংযোজক অব্যয় কি?
উত্তৰ: 'আৰু' বা 'কিন্তু'।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্নোত্তৰ (১৫ টা) :
১. শব্দ-সংস্থিতিৰ (Collocation) এটি দৃষ্টান্ত দি ইয়াৰ তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাত আমি ‘চাহ খোৱা’ বা ‘ভাত খোৱা’ বুলি কওঁ, কিন্তু পানীৰ ক্ষেত্ৰত স্বাভাৱিকতে ‘পানী খোৱা’ বা ‘পানী পি খোৱা’ বোলোঁ। একেদৰে ‘ডাঠ কুঁৱলী’ বোলা হয়, ‘ঘন কুঁৱলী’ বুলিলে কৃটিম যেন লাগে। ভাষাৰ এই স্বাভাৱিক শব্দ-যুগলৰ ব্যৱহাৰেই হ’ল শব্দ-সংস্থিতি, যিয়ে ভাষাক প্ৰাকৃতিক লালিত্য প্ৰদান কৰে।
২. অসমীয়া ব্যাকৰণত পদ-সংগতি কিয় অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ?
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাত কৰ্তাৰ পুৰুষ (প্ৰথম, দ্বিতীয় বা তৃতীয় পুৰুষ) আৰু মৰ্যাদাসূচক শ্ৰেণীভেদ (তুচ্ছ, সাধাৰণ, মান্য) অনুসৰি সমাপিকা ক্ৰিয়াৰ ৰূপ নিৰ্ধাৰিত হয়। যেনে— ‘মই খাওঁ’, ‘তুমি খোৱা’, ‘আপুনি খায়/খাওক’। এই সংগতি ৰক্ষা নকৰিলে বাক্য ব্যাকৰণগতভাৱে অশুদ্ধ আৰু দুৰ্বোধ্য হৈ পৰে।
৩. উদাহৰণসহ বাক্যৰ 'আকাঙ্ক্ষা' ধৰ্মটো বুজাই লিখা।
উত্তৰ: যদি কোনোবাই কয়— "ৰামে পুৱা শুই উঠি কিতাপ...", তেন্তে বাক্যটো অসম্পূৰ্ণ হৈ ৰয় আৰু শ্ৰোতাই ক্ৰিয়াপদটো জানিবলৈ অপেক্ষা কৰে। যেতিয়া কোৱা হয়— "কিতাপ পঢ়িলে", তেতিয়াহে আকাঙ্ক্ষা নিবৃত্তি হয়। অৰ্থাৎ বাক্যৰ পৰিপূৰ্ণ ভাব প্ৰকাশৰ বাবে পৰৱৰ্তী পদৰ প্ৰয়োজনীয়তাই হ’ল আকাঙ্ক্ষা।
৪. বাক্যত 'আসত্তি' ব্যাহত হ’লে কেনে বিসংগতি ঘটে?
উত্তৰ: আসত্তি হ’ল পদসমূহৰ সময় আৰু স্থানভিত্তিক নৈকট্য আৰু ক্ৰম। যদি কোনোবাই পুৱা "মই" কৈ আবেলি "ভাত" আৰু ৰাতি "খাম" কয়, নাইবা "যাম মই কাইলৈ গুৱাহাটী" বুলি ওলটপালটকৈ কয়, তেন্তে আসত্তিৰ অভাৱত বাক্যই তাৰ মূল আবেদন আৰু তাৎক্ষণিক অৰ্থবোধ হেৰুৱাই পেলায়।
৫. বাক্যৰ 'যোগ্যতা' গুণৰ অভাৱ দেখুৱাই এটি বাক্য বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: "জুইৰে পথাৰখন তিয়াই দিয়া হ’ল"— এই বাক্যটোত ব্যাকৰণগত গাঁথনি থাকিলেও জুইৰ তিওৱা গুণ নাই, জুইৰ স্বভাৱ পুৰি পেলোৱাহে। সেয়েহে প্ৰকৃতিসিদ্ধ যুক্তি আৰু পাৰস্পৰিক ভাব-সম্বন্ধৰ অভাৱ থকাৰ বাবে বাক্যটোৱে যোগ্যতা হেৰুৱাইছে আৰু ই অৰ্থহীন প্ৰলাপত পৰিণত হৈছে।
৬. সৰল বাক্য চিনাক্তকৰণৰ দুটা প্ৰধান লক্ষণ কি কি?
উত্তৰ: সৰল বাক্যত মাত্ৰ এটা উদ্দেশ্য বা প্ৰধান বিশেষ্য খণ্ড থাকে আৰু মাত্ৰ এটা সমাপিকা ক্ৰিয়াযুক্ত বিধেয় থাকে। দ্বিতীয়তে, এই বাক্যত কোনো সংযোজক বা বিয়োজক অব্যয়ৰ দ্বাৰা আন স্বতন্ত্ৰ উপবাক্য যুক্ত হৈ নাথাকে। যেনে— "হৰিয়ে নিষ্ঠাৰে পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছে।"
৭. যৌগিক বাক্য আৰু জটিল বাক্যৰ মাজৰ মূল পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰ: যৌগিক বাক্য গঠিত হয় দুটা বা ততোধিক স্বতন্ত্ৰ বা স্বাধীন সৰল বাক্য সংযোজক অব্যয়ৰ দ্বাৰা যুক্ত হৈ। কিন্তু জটিল বাক্যত এটা প্ৰধান স্বতন্ত্ৰ বাক্য থাকে আৰু আন এক বা একাধিক বাক্য তাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল হৈ থাকে।
৮. ভাৱবোধক বা আবেগসূচক বাক্যৰ সংজ্ঞা আৰু উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: যি বাক্যৰ জৰিয়তে মানুহৰ মনৰ হৰ্ষ, বিষাদ, আনন্দ, বিস্ময়, ক্ৰোধ বা ঘৃণা আদি তীব্ৰ আবেগ প্ৰকাশ পায়, তাকে ভাৱবোধক বাক্য বোলে। যেনে— "হায়! মানুহজনৰ কি অকাল বিয়োগ ঘটিল!" অথবা "বাহ! কি অপূৰ্ব প্ৰাকৃতিক দৃশ্য!"
৯. আদেশ বা অনুজ্ঞাসূচক বাক্য বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: যি বাক্যৰ দ্বাৰা কোনো আদেশ, অনুৰোধ, উপদেশ, নিৰ্দেশ বা নিষেধ প্ৰকাশ কৰা হয়, তাকে অনুজ্ঞাসূচক বাক্য বোলে। যেনে— "সদায় সঁচা কথা কবা" (উপদেশ), "দুৱাৰখন বন্ধ কৰা" (আদেশ)। ইয়াত সাধাৰণতে মধ্যম পুৰুষৰ কৰ্তা উহ্য থাকে।
১০. অসমীয়া বাক্যত পদক্ৰমৰ (Word Order) সাধাৰণ ৰীতিটো কি?
উত্তৰ: সাধাৰণতে অসমীয়া বাক্যত ‘কৰ্তা + কৰ্ম + ক্ৰিয়া’ (Subject + Object + Verb বা SOV) ৰীতি অনুসৰণ কৰা হয়। যেনে— "ভবেনে (কৰ্তা) চিঠিখন (কৰ্ম) পঢ়িলে (ক্ৰিয়া)।" অৱশ্যে কাব্যিক প্ৰয়োগ বা বিশেষ জোৰ দিবলৈ এই ক্ৰম কেতিয়াবা সালসলনি হ’ব পাৰে।
১১. কৰ্তা-ক্ৰিয়াৰ সংগতিত সামাজিক মৰ্যাদাৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাত সামাজিক সম্পৰ্ক আৰু মৰ্যাদা অনুসৰি ক্ৰিয়া সলনি হয়। সমনীয়া বা কনিষ্ঠক ‘তই/তুমি’ বুলিলে ক্ৰিয়া হয় ‘খা/খোৱা’। কিন্তু জ্যেষ্ঠ বা সন্মানীয় ব্যক্তিক ‘আপুনি’ ব্যৱহাৰ কৰিলে ক্ৰিয়া ‘খায়’ বা ‘খাওক’ হয়। এই মৰ্যাদাসূচক পদ-সংগতি অসমীয়া ভাষাৰ এক বিশিষ্ট সম্পদ।
১২. সংশয়সূচক বা সন্দেহাত্মক বাক্য কি? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: যি বাক্যৰ দ্বাৰা কোনো ঘটনা ঘটা বা নঘটাৰ বিষয়ে মনত অনিশ্চয়তা, সন্দেহ বা সম্ভাৱনা প্ৰকাশ পায়, তাকে সন্দেহাত্মক বাক্য বোলে। যেনে— "বোধহয় আজি বৰষুণ দিব পাৰে" নাইবা "তেওঁ চাগে কামটো সম্পূৰ্ণ কৰিলে।"
১৩. ইচ্ছাবোধক বাক্যৰ প্ৰয়োগক্ষেত্ৰ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মনৰ কোনো ইচ্ছা, শুভকামনা, আশীৰ্বাদ বা প্ৰাৰ্থনা প্ৰকাশ কৰিবলৈ ইচ্ছাবোধক বাক্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দৈনন্দিন জীৱনত শুভেচ্ছা জনাবলৈ এই বাক্য অপৰিহাৰ্য। যেনে— "তোমাৰ জীৱন শান্তিময় হওক" বা "ভগৱানে তোমাক দীৰ্ঘায়ু কৰক।"
১৪. নিৰ্ভৰশীল উপবাক্য জটিল বাক্যত কেনেদৰে বহে?
উত্তৰ: জটিল বাক্যত নিৰ্ভৰশীল উপবাক্যটোৱে অকলশৰে সম্পূৰ্ণ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰে; ই সদায় ‘যি-সি’, ‘যদি-তেন্তে’, ‘যেতিয়া-তেতিয়া’ আদি সাপেক্ষ সৰ্বনাম বা অব্যয়ৰ সহায়ত প্ৰধান বাক্যৰ লগত যুক্ত হৈ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰে।
১৫. উপযুক্ত শব্দ-প্ৰয়োগ বুলিলে কি বুজোৱা হয়?
উত্তৰ: প্ৰসংগ, পৰিৱেশ আৰু ভাবৰ গাম্ভীৰ্য ৰক্ষা কৰি অভিধানসন্মত আৰু ব্যাকৰণসিদ্ধ শুদ্ধ শব্দ সঠিক স্থানত নিৰ্বাচন কৰাকে উপযুক্ত শব্দ-প্ৰয়োগ বোলে। অনুপযুক্ত শব্দই বাক্যৰ ভাৱ আৰু সৌন্দৰ্য বিনষ্ট কৰে।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্নোত্তৰ (১০ টা)
১. শব্দ-সংস্থিতি (Collocation) বুলিলে কি বুজা? অসমীয়া ভাষাৰ ব্যৱহাৰিক উদাহৰণসহ ইয়াৰ গুৰুত্ব ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ভাষাত শব্দসমূহ যাদৃচ্ছিকভাৱে বা কেৱল ব্যাকৰণৰ নিৰ্দিষ্ট সূত্ৰৰে এটাৰ কাষত আনটো নবহে। ভাষাভাষী সমাজৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰয়োগ-পৰম্পৰা অনুসৰি কিছুমান শব্দ স্বাভাৱিকভাৱেই বিশেষ কিছুমান শব্দৰ লগতহে যুগ্মভাৱে ব্যৱহাৰ হয়। শব্দৰ এনে পাৰস্পৰিক সংস্থান বা সহাৱস্থানকে আধুনিক ভাষাবিজ্ঞানত ‘শব্দ-সংস্থিতি’ (Collocation) বোলা হয়।
অসমীয়া ভাষাত শব্দ-সংস্থিতিৰ প্ৰয়োগ অতি নিবিড় আৰু স্বকীয়। উদাহৰণস্বৰূপে, অসমীয়াত কোৱা হয় "চাহ খোৱা", "ভাত খোৱা", "তামোল খোৱা", কিন্তু ঔষধৰ ক্ষেত্ৰত "ঔষধ খোৱা" বা "ঔষধ সেৱন কৰা" বোলা হয়। একেদৰে পোহৰৰ ক্ষেত্ৰত আমি কওঁ "তিৰবিৰাই থকা পোহৰ", কিন্তু জুইৰ ক্ষেত্ৰত "ধপধপাই জ্বলা জুই"। বতাহৰ লগত "চোঁচোৱাই বলা বতাহ" খাপ খায়, কিন্তু পানীৰ লগত "কলকলকৈ বৈ যোৱা পানী"হে ব্যৱহাৰ হয়। যদি কোনোবাই "পানী খোৱা"ৰ সলনি "পানী ভক্ষণ কৰা" কয়, ব্যাকৰণগতভাৱে অৰ্থ বুজিলেও সি শব্দ-সংস্থিতিৰ ফালৰ পৰা সম্পূৰ্ণ অশুদ্ধ আৰু অস্বাভাৱিক শুনা যাব।
ভাষা এটাক কৃটিমতাপূৰ্ণ অনুবাদমূলক দোষৰ পৰা মুক্ত ৰাখিবলৈ শব্দ-সংস্থিতিৰ জ্ঞান অপৰিহাৰ্য। শুদ্ধ শব্দ-সংস্থিতিয়ে ভাষাৰ শৈলী প্ৰাণৱন্ত কৰে, ভাব প্ৰকাশত স্পষ্টতা আনে আৰু বাক্যলৈ প্ৰাকৃতিক সোৱাদ কঢ়িয়াই আনে।
২. বাক্যত পদ-সংগতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু অসমীয়া ভাষাত ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বাক্যত ব্যৱহৃত পদসমূহৰ মাজত পুৰুষ, লিংগ, বচন বা মৰ্যাদাগত সামঞ্জস্য ৰক্ষা কৰাটোকেই পদ-সংগতি বোলে। অসমীয়া বাক্যত পদ-সংগতি ভাষাৰ এক মূল চালিকাশক্তি। পদ-সংগতি সঠিক নহ’লে বাক্য অৰ্থহীন আৰু ব্যাকৰণহীন হৈ পৰে।
অসমীয়া ভাষাত প্ৰধানকৈ কৰ্তা আৰু ক্ৰিয়াৰ পদ-সংগতি অত্যন্ত প্ৰকট:
পুৰুষবাচক সংগতি: প্ৰথম পুৰুষৰ কৰ্তাৰ লগত ক্ৰিয়াৰ ৰূপ যেনে হয়, দ্বিতীয় বা তৃতীয় পুৰুষত তেনে নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে— "মই লিখোঁ", "তুমি লিখা", "সি লিখে"। ইয়াত কৰ্তাৰ পুৰুষৰ লগে লগে ক্ৰিয়াপদৰ বিভক্তিও সলনি হৈছে।
মৰ্যাদাসূচক সংগতি: অসমীয়া সমাজ ব্যৱস্থাত মৰ্যাদা অনুসৰি ক্ৰিয়াৰ ৰূপ নিৰ্ধাৰিত হয়। তুচ্ছাৰ্থত "তই যা", সাধাৰণ অৰ্থত "তুমি যোৱা" আৰু মান্যাৰ্থত "আপুনি যাওক" বা "তেখেত গ’ল"। মৰ্যাদাৰ ভুল প্ৰয়োগে সামাজিক শিষ্টাচাৰ আৰু ব্যাকৰণ দুয়োটাতে আঘাত হানে।
লিংগ আৰু বচনৰ সংগতি: আধুনিক অসমীয়াত ক্ৰিয়াৰ লিংগভেদ নাই যদিও সংস্কৃতজাত তৎসম বিশেষণ প্ৰয়োগত লিংগ সংগতি দেখা যায়; যেনে— "বিদ্যান পুৰুষ", কিন্তু "বিদুষী মহিলা"।
মুঠৰ ওপৰত, অসমীয়া ভাষাত পদ-সংগতিয়ে বাক্যৰ অন্তৰ্গত পদসমূহক এক শৃংখলাবদ্ধ সূত্ৰত বান্ধি ৰাখি বাক্যক পূৰ্ণাংগ ব্যাকৰণগত সৌষ্ঠৱ দান কৰে।
৩. বাক্যৰ তিনিটা অপৰিহাৰ্য গুণ— আকাঙ্ক্ষা, আসত্তি আৰু যোগ্যতাৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় ন্যায় আৰু ব্যাকৰণ দৰ্শন অনুসৰি অৰ্থপূৰ্ণ বাক্য গঠনৰ বাবে আকাঙ্ক্ষা, আসত্তি আৰু যোগ্যতা— এই তিনিটা উপাদান অপৰিহাৰ্য। এই তিনিটা গুণৰ সমন্বয় অবিহনে পদসমষ্টি কেতিয়াও বাক্য হ’ব নোৱাৰে।
আকাঙ্ক্ষা: ই হ’ল ভাবৰ পূৰ্ণতাৰ বাবে এটা পদৰ পিছত আন এটা পদ শুনাৰ শ্ৰোতাৰ স্বভাৱজাত মানসিক প্ৰত্যাশা। যেনে— "ৰবীন শ্ৰেণীলৈ গৈ..." বুলি ৰৈ গ’লে বাক্য অসম্পূৰ্ণ হৈ থাকে। যেতিয়া কোৱা হ’ব "পাঠ শুনিলে", তেতিয়াহে আকাঙ্ক্ষা পূৰ্ণ হয়। ই বাক্যৰ ভাবগত অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰে।
আসত্তি: আসত্তি বা সন্নিধি হ’ল পদসমূহৰ পাৰস্পৰিক অৱস্থান আৰু ক্ৰমিক নৈকট্য। উচ্চাৰণৰ সময়ত এটা পদৰ লগত আনটো পদৰ সময়ৰ বিৰতি থাকিব নালাগিব আৰু বাক্যত শব্দবোৰৰ ব্যাকৰণগত স্থান সঠিক হ’ব লাগিব। "যাম কাইলৈ মই নগৰলৈ" বোলাতকৈ "মই কাইলৈ নগৰলৈ যাম" বোলাটোৱে সঠিক আসত্তি প্ৰদৰ্শন কৰে।
যোগ্যতা: বাক্যত ব্যৱহৃত পদসমূহৰ অৰ্থৰ মাজত পাৰস্পৰিক বাধাহীনতা বা বাস্তৱ সত্যৰ লগত সংগতি থকা গুণটোৱেই যোগ্যতা। "আগুনেৰে পথাৰ প্লাৱিত হ’ল" বুলিলে বাক্যৰ গঠন ঠিক থাকিলেও বাস্তৱ যুক্তিৰ অভাৱত ই যোগ্যতা হেৰুৱায়।
তিনিয়োটা গুণৰ পাৰস্পৰিক নিৰ্ভৰশীলতাই বাক্য এটাক অৰ্থবহ কৰি তোলে— আকাঙ্ক্ষাই ভাবৰ পূৰ্ণতা আনে, আসত্তিয়ে শৃংখলাবদ্ধ গাঁথনি দিয়ে আৰু যোগ্যতাই বাস্তৱ যুক্তিৰ ভেটি প্ৰদান কৰে।
৪. গঠন অনুসৰি বাক্যৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰি উদাহৰণসহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বাক্যৰ আভ্যন্তৰীণ গঠন আৰু উপবাক্যৰ সংযোগৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বাক্যক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়: সৰল বাক্য, যৌগিক বাক্য আৰু জটিল বাক্য।
সৰল বাক্য: যি বাক্যত মাত্ৰ এটা উদ্দেশ্য (বা বিশেষ্য খণ্ড) আৰু এটা সমাপিকা ক্ৰিয়াযুক্ত বিধেয় (বা ক্ৰিয়াখণ্ড) থাকে, তাক সৰল বাক্য বোলে। ইয়াত কোনো খণ্ডবাক্য বা সংযোজক পদ নাথাকে। যেনে— "অসমৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যই সকলোকে আকৰ্ষণ কৰে।" ইয়াত ভাব অত্যন্ত পোনপটীয়া।
যৌগিক বাক্য: দুটা বা ততোধিক পৰস্পৰ নিৰপেক্ষ আৰু স্বতন্ত্ৰ সৰল বাক্য যেতিয়া সংযোজক (আৰু, ও), বিয়োজক (বা, অথবা) নাইবা সংকোচক (কিন্তু, তথাপি) অব্যয়ৰ দ্বাৰা সংলগ্ন হৈ এটা বাক্য গঠন কৰে, তাক যৌগিক বাক্য বোলে। যেনে— "ৰমেন আহিল আৰু আমি খেলিবলৈ গ’লোঁ।" ইয়াত দুয়োটা বাক্য নিজাববীয়াকৈ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিবলৈ সক্ষম।
জটিল বাক্য: যি বাক্যত এটা প্ৰধান বা স্বতন্ত্ৰ উপবাক্য থাকে আৰু তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এক বা ততোধিক অপ্ৰধান বা নিৰ্ভৰশীল উপবাক্য থাকে, তাক জটিল বাক্য বোলে। এই উপবাক্যবোৰ ‘যি-সি’, ‘যেতিয়া-তেতিয়া’, ‘যিহেতু-সেয়েহে’ আদি সাপেক্ষ যোৰৰ দ্বাৰা যুক্ত হয়। যেনে— "যদি তুমি পৰিশ্ৰম কৰা, তেন্তে সফলতা নিশ্চয় লাভ কৰিবা।"
ভাষাত জটিল চিন্তা প্ৰকাশ কৰিবলৈ এই তিনিওবিধ গঠনৰ মিশ্ৰ প্ৰয়োগ অপৰিহাৰ্য।
৫. অৰ্থ বা ভাবৰ প্ৰকাশভংগী অনুসৰি বাক্যৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰসমূহ বহলাই আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মানৱ মনৰ ভাব, অনুভৱ আৰু উদ্দেশ্যৰ বিভিন্নতা অনুসৰি বাক্যক বিভিন্ন অৰ্থমূলক ভাগত ভগাব পাৰি। প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল:
বিবৃতিমূলক বাক্য (Assertive): সাধাৰণভাৱে কোনো ঘটনা বা তথ্য বৰ্ণনা কৰা বাক্যই হ’ল বিবৃতিমূলক। ই সদৰ্থক (Affirmative) বা নঞৰ্থক (Negative) হ’ব পাৰে। যেনে— "সূৰ্য পূব দিশত উদয় হয়" (সদৰ্থক); "তেওঁ মিছা কথা নকয়" (নঞৰ্থক)।
প্ৰশ্নবোধক বাক্য (Interrogative): কোনো তথ্য জনাৰ উদ্দেশ্যে সোধা বাক্যই হ’ল প্ৰশ্নবোধক। যেনে— "তুমি আজি কিয় পলম কৰিলা?"
অনুজ্ঞাসূচক বাক্য (Imperative): আদেশ, অনুৰোধ, নিৰ্দেশ বা উপদেশ প্ৰকাশ কৰা বাক্য। যেনে— "সদায় সময়ৰ সৎব্যৱহাৰ কৰিবা।"
ইচ্ছাবোধক বাক্য (Optative): মনৰ কোনো শুভেচ্ছা, আশীৰ্বাদ বা প্ৰাৰ্থনা প্ৰকাশক বাক্য। যেনে— "তোমাৰ উদ্দেশ্য সফল হওক।"
ভাৱবোধক বাক্য (Exclamatory): আনন্দ, দুখ, বিস্ময়, ক্ৰোধ আদি আকস্মিক আৱেগ প্ৰকাশ পোৱা বাক্য। যেনে— "কি ভয়ানক ধুমুহা আহিল!"
সন্দেহসূচক বাক্য (Dubitative): কোনো কাৰ্যৰ সম্ভাৱনা বা সন্দেহ প্ৰকাশ কৰা বাক্য। যেনে— "বোধকৰোঁ তেওঁলোক আজি আহি পাব।"
সাহিত্য সৃষ্টিত আৰু কথোপকথনত ভাবৰ সঠিক প্ৰকাশৰ বাবে এই বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বাক্যৰ সুপৰিকল্পিত ব্যৱহাৰ অপৰিহাৰ্য।
৬. সৰল বাক্যৰ পৰা যৌগিক আৰু জটিল বাক্যলৈ ৰূপান্তৰৰ নিয়ম উদাহৰণসহ বুজাই দিয়া।
উত্তৰ: বাক্যৰ মূল ভাব অপৰিৱৰ্তিত ৰাখি তাৰ গঠনগত ৰূপ সলনি কৰাকে বাক্য ৰূপান্তৰ বোলে। সৰল বাক্যক যৌগিক আৰু জটিল বাক্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সুনিৰ্দিষ্ট ব্যাকৰণগত নিয়ম আছে।
সৰলৰ পৰা যৌগিকলৈ ৰূপান্তৰ: সৰল বাক্যত থকা অসমাপিকা ক্ৰিয়াক সমাপিকা ক্ৰিয়ালৈ পৰিৱৰ্তন কৰি তাৰ মাজত ‘আৰু’, ‘কিন্তু’ আদি সংযোজক অব্যয় বহোৱা হয়।
সৰল: "সূৰ্য উদয় হোৱাত আন্ধাৰ দূৰ হ’ল।"
যৌগিক: "সূৰ্য উদয় হ’ল আৰু আন্ধাৰ দূৰ হ’ল।"
সৰলৰ পৰা জটিললৈ ৰূপান্তৰ: সৰল বাক্যৰ এটা অংশক অপ্ৰধান উপবাক্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰি তাৰ লগত সাপেক্ষ পদ বা অব্যয় (যেনে— যেতিয়া-তেতিয়া, যিহেতু-সেয়ে, যদি-তেন্তে) সংযোগ কৰা হয়।
সৰল: "পৰিশ্ৰমী লোকেহে জীৱনত উন্নতি কৰে।"
জটিল: "যিসকল লোকে পৰিশ্ৰম কৰে, তেওঁলোকেহে জীৱনত উন্নতি কৰে।"
এই ৰূপান্তৰ প্ৰক্ৰিয়াত মন কৰিবলগীয়া যে বাক্যৰ অৰ্থৰ কোনো বিকৃতি ঘটিব নালাগিব। ই ভাষাৰ প্ৰকাশভংগীক বৈচিত্ৰ্যময় আৰু সাহিত্যিক সৌন্দৰ্যমণ্ডিত কৰি তোলে।
৭. উপযুক্ত বাক্য-প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত দেখা দিয়া সাধাৰণ ব্যাকৰণগত আৰু শৈলীগত ত্ৰুটিসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: দৈনন্দিন লিখন আৰু কথনত অসচেতনতাৰ বাবে বাক্যত বহুতো ত্ৰুটি দেখা যায়, যিয়ে বাক্যৰ গাম্ভীৰ্য নষ্ট কৰে:
পদ-সংগতিৰ ভুল: পুৰুষ আৰু মৰ্যাদাৰ সামঞ্জস্য নৰখা। যেনে— "আপুনি কি খাবি?"— ই অশুদ্ধ। শুদ্ধ ৰূপ হ’ব "আপুনি কি খাব?"
দ্বিত্ব প্ৰয়োগ বা পুনৰুক্তি দোষ: এটা ভাৱ প্ৰকাশ কৰিবলৈ একে অৰ্থযুক্ত শব্দ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা। যেনে— "সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীবৃন্দ উপস্থিত আছিল।" ইয়াত ‘সকলো’ আৰু ‘বৃন্দ’ একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাটো ভুল; শুদ্ধ হ’ব "সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী" বা "ছাত্ৰ-ছাত্ৰীবৃন্দ।"
শব্দৰ অনুপযুক্ত স্থান নিৰ্বাচন (আসত্তিৰ দোষ): "এখন কিতাপৰ দোকান"ৰ ঠাইত "কিতাপৰ এখন দোকান" বুলি ভুল স্থানত সংখ্যাবাচক শব্দ বহুওৱা।
ইংৰাজীৰ হুবহু অনুবাদমূলক ৰীতি: ইংৰাজী গঠন হুবহু অনুকৰণ কৰি কৰ্মবাচ্যৰ অপপ্ৰয়োগ কৰা। যেনে— "মোৰ দ্বাৰা এই কামটো কৰা নহ’ব"ৰ সলনি স্বাভাৱিক অসমীয়া ৰীতি হ’ল "মই এই কামটো কৰিব নোৱাৰিম।"
শব্দ-সংস্থিতিৰ অপপ্ৰয়োগ: পৰম্পৰাগত সংস্থিতি পাহৰি নতুন অস্বাভাৱিক শব্দ সংযোগ কৰা; যেনে— "গভীৰ চিন্তা"ৰ ঠাইত "ডাঠ চিন্তা" ব্যৱহাৰ কৰা।
এই সকলোবোৰ ত্ৰুটি সচেতন অভ্যাস আৰু ব্যাকৰণ চৰ্চাৰ দ্বাৰা নিৰ্মূল কৰা সম্ভৱ।
৮. অসমীয়া বাক্যত উদ্দেশ্য (Subject) আৰু বিধেয়ৰ (Predicate) বিস্তাৰ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: এটা বাক্যৰ দুটা মূল অংশ থাকে— উদ্দেশ্য আৰু বিধেয়। যাৰ সম্পৰ্কে কিবা কোৱা হয়, সেয়াই উদ্দেশ্য; আৰু উদ্দেশ্যৰ সম্পৰ্কে যি কোৱা হয়, সেয়াই বিধেয়। বাক্যক সমৃদ্ধ আৰু তথ্যবহুল কৰিবলৈ উদ্দেশ্য আৰু বিধেয় দুয়োটাকে বিভিন্ন পদৰ সহায়ত বিস্তাৰ কৰিব পাৰি।
উদ্দেশ্যৰ বিস্তাৰ (Extension of Subject): মূল কৰ্তাৰ আগত বিশেষণ, সম্বন্ধ পদ নাইবা সমাৰ্থক বাক্যাংশ বহুৱাই উদ্দেশ্য সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়।
যেনে— সাধাৰণ বাক্য: "ল’ৰাজনে গান গাইছে।"
উদ্দেশ্য সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ: "আমাৰ গাঁৱৰ বিদ্যালয়ৰ প্ৰতিভাশালী ছাত্ৰ ল’ৰাজনে গান গাইছে।" ইয়াত ‘আমাৰ গাঁৱৰ বিদ্যালয়ৰ প্ৰতিভাশালী ছাত্ৰ’ অংশটোৱে মূল কৰ্তাক বিস্তাৰিত কৰিছে।
বিধেয়ৰ বিস্তাৰ (Extension of Predicate): মূল ক্ৰিয়া আৰু কৰ্মৰ আগত বা পাছত ক্ৰিয়া-বিশেষণ, স্থান-কাল-পাত্ৰসূচক পদ বা কাৰকীয় পদ সংযোগ কৰি বিধেয়ৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা হয়।
যেনে— "ল’ৰাজনে মঞ্চৰ ওপৰত অত্যন্ত সুমধুৰ কণ্ঠৰে এটি পুৰণি বিহু গান গাইছে।" ইয়াত স্থান, ধৰণ আৰু কৰ্মৰ বিশেষণে বিধেয় অংশটোক অধিক অৰ্থবহ আৰু বিশদ কৰি তুলিছে।
উদ্দেশ্য আৰু বিধেয়ৰ এনে বিস্তাৰে সাহিত্যিক বৰ্ণনা অধিক চিত্ৰধৰ্মী আৰু নিখুঁত কৰি তোলে।
৯. যৌগিক বাক্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু আধুনিক অসমীয়া গদ্যত ইয়াৰ প্ৰয়োগ বৈশিষ্ট্য নিৰূপণ কৰা।
উত্তৰ: আধুনিক অসমীয়া গদ্য সাহিত্যত যৌগিক বাক্যৰ প্ৰয়োগ এক অপৰিহাৰ্য অংগ। কেইবাটাও সমান্তৰালভাৱে ঘটা কাৰ্য বা পৰস্পৰ সম্পৰ্কিত ধাৰণাক একত্ৰিত কৰি কম পৰিসৰত প্ৰকাশ কৰিবলৈ যৌগিক বাক্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
যৌগিক বাক্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা: কেৱল চুটি চুটি সৰল বাক্য ব্যৱহাৰ কৰিলে ৰচনাৰ ছন্দ বিচ্ছিন্ন আৰু একঘেয়েমি হৈ পৰে। আনহাতে যৌগিক বাক্যই সমভাৱাপন্ন বাক্যসমূহক সংযোজক পদৰ জৰিয়তে যুক্ত কৰি বক্তব্যৰ প্ৰবাহ স্বাভাৱিক আৰু সাবলীল কৰি ৰাখে। যুক্তিভিত্তিক প্ৰবন্ধ, বাতৰি কাকতৰ প্ৰতিবেদন আৰু তাত্ত্বিক আলোচনাত ইয়াৰ ভূমিকা অগ্ৰগণ্য।
ব্যৱহাৰিক বৈশিষ্ট্য:
সংযোজক আৰু বিয়োজক অব্যয়ৰ নিপুণ ব্যৱহাৰ; যেনে— "অসম প্ৰাকৃতিক সম্পদেৰে চহকী, কিন্তু ইয়াৰ উচিত ব্যৱহাৰ হোৱা নাই।" ইয়াত ‘কিন্তু’ অব্যয়ে চিন্তাৰ এক বিপৰীতমুখী সমন্বয় ঘটাইছে।
ক্ৰমবিকাশ প্ৰদৰ্শন: ঐতিহাসিক বা তথ্যভিত্তিক বিৱৰণীত এটাৰ পিছত আনটো ঘটনাৰ ক্ৰম দেখুৱাবলৈ যৌগিক বাক্য সৰ্বোত্তম। যেনে— "তেওঁ সভালৈ আহিল, বিষয়টো উত্থাপন কৰিলে আৰু সকলোৰে সহমত ল’লে।"
মুঠতে, আধুনিক গদ্যৰ দৃঢ়তা আৰু প্ৰকাশভংগীৰ বৈচিত্ৰ্য যৌগিক বাক্যৰ সুপ্ৰয়োগৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল।
১০. বাক্যত 'উপযুক্ত শব্দ-প্ৰয়োগ' ভাষাৰ শৈলী আৰু সৌন্দৰ্য ৰক্ষাৰ মূল আধাৰ— কথাষাৰৰ তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: ভাষা কেৱল মনৰ ভাব প্ৰকাশৰ মাধ্যমেই নহয়, ই এক শিল্প। এই শিল্পৰ মূল উপাদান হ’ল শব্দ। এটা বাক্য ব্যাকৰণগতভাৱে শুদ্ধ হ’লেও উপযুক্ত শব্দৰ অভাৱত সি তাৰ সৌন্দৰ্য আৰু প্ৰাণ হেৰুৱাব পাৰে। উপযুক্ত শব্দ-প্ৰয়োগ বুলিলে প্ৰসংগ, পৰিৱেশ আৰু ভাবৰ গভীৰতাৰ সৈতে খাপ খোৱা সঠিক শব্দ নিৰ্বাচনক বুজায়।
প্ৰথমতে, সমাৰ্থক শব্দৰ মাজত সূক্ষ্ম পাৰ্থক্য থাকে। ‘জল’, ‘পানী’, ‘নীৰ’ সমাৰ্থক হ’লেও পূজাৰ বেদীত ‘পানী’ নিদি ‘জল’ দিয়া হয়; আনহাতে ঘৰুৱা ব্যৱহাৰত ‘পানী’ কোৱা হয়। মৃত্যুৰ ক্ষেত্ৰতো সাধাৰণ মানুহৰ ‘মৃত্যু’, ডাঙৰ ব্যক্তিৰ ‘তিৰোভাৱ’ বা ‘প্ৰয়াণ’ আৰু দেশৰ বাবে প্ৰাণ আহুতি দিয়াজনৰ ক্ষেত্ৰত ‘শ্বহীদ’ শব্দহে উপযুক্ত।
দ্বিতীয়তে, সাহিত্যিক গদ্যত গাম্ভীৰ্য আনিবলৈ তৎসম শব্দ আৰু লোকজীৱনৰ চিত্ৰ ফুটাই তুলিবলৈ তদ্ভৱ বা দেশী শব্দৰ উপযুক্ত সংমিশ্ৰণ অপৰিহাৰ্য। অনুপযুক্ত বা অপ্ৰাসংগিক শব্দই বাক্যত হাস্যৰস বা অৰ্থহীন জটিলতাৰ সৃষ্টি কৰে।
সেয়েহে, উপযুক্ত শব্দ-প্ৰয়োগেই হ’ল এটা বাক্যৰ প্ৰাণশক্তি, যিয়ে বক্তব্যক গাম্ভীৰ্য প্ৰদান কৰি শ্ৰোতা বা পাঠকৰ হৃদয়ত স্থায়ী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে।
সহায়ক তথা প্ৰামাণিক গ্ৰন্থপঞ্জী:
১. গোস্বামী, উপেন্দ্ৰনাথ: ভাষা-বিজ্ঞান, মণি-মাণিক প্ৰকাশ, গুৱাহাটী।
২. হাজৰিকা, বিশ্বেশ্বৰ: অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰয়োগ আৰু অপপ্ৰয়োগ, লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল, গুৱাহাটী।
৩. শৰ্মা, সত্যেন্দ্ৰনাথ: অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত, সৌমাৰ প্ৰকাশ, গুৱাহাটী।
৪. গোস্বামী, গোলকচন্দ্ৰ: অসমীয়া ব্যাকৰণ প্ৰৱেশ, বীণা লাইব্ৰেৰী, গুৱাহাটী।
৫. Strunk, William & White, E.B.: The Elements of Style, Pearson (লেখন-কলাৰ সাৰ্বজনীন তত্ত্ব আৰু নীতিৰ বাবে)।
৬. অসমীয়া ব্যাকৰণ আৰু ভাষাতত্ত্ব – ড° বাণীকান্ত কাকতি
৭. বহল ব্যাকৰণ – সত্যনাথ বৰা
৮. অসমীয়া ব্যাকৰণ প্ৰৱেশ – ড° গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী
৯. আধুনিক অসমীয়া ব্যাকৰণ – ড° নগেন ঠাকুৰ
১০. অসমীয়া বাক্যতত্ত্ব – ড° ভীমকান্ত বৰুৱা
প্ৰশ্ন: গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ১ম ষাণ্মাসিকৰ AEC অসমীয়া (যোগাযোগমূলক অসমীয়া আৰু লেখন কলা) বিষয়ত কি কি অন্তৰ্ভুক্ত আছে?
উত্তৰ: গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাৰিবছৰীয়া স্নাতক পাঠ্যক্ৰম (FYUGP/NEP) অনুসৰি ১ম ষাণ্মাসিকৰ AEC অসমীয়া পাঠ্যক্ৰমত মূলতঃ যোগাযোগৰ সংজ্ঞা, প্ৰকাৰ আৰু মাধ্যম, ব্যৱহাৰিক অসমীয়া ব্যাকৰণ, কাৰ্যালয়ৰ চিঠি-পত্ৰ লিখন, আবেদন প্ৰস্তুতকৰণ, প্ৰতিবেদন লিখন আৰু সৃষ্টিশীল লেখন কলা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।