অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ সমল (প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ মান - ১/২ নম্বৰ)

প্ৰশ্ন ১: বৰুঞ্জী সাহিত্য কাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত গঢ় লৈ উঠিছিল?

উত্তৰ: অসমৰ ইতিহাসত মধ্যযুগত বিকাশ লাভ কৰা স্বকীয় ঐতিহ্যমণ্ডিত 'বৰুঞ্জী সাহিত্য' মূলতঃ আহোম স্বৰ্গদেউসকল আৰু তেওঁলোকৰ শাসনকালৰ ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাৰ ফলত গঢ়ি উঠিছিল। আহোম শাসনযন্ত্ৰৰ সক্ৰিয় অনুপ্ৰেৰণা অবিহনে এই ঐতিহাসিক গদ্য সাহিত্যৰ সৃষ্টি আৰু সংৰক্ষণ সম্ভৱ নহ’লহেঁতেন।

প্ৰশ্ন ২: কাৰ হাতত অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ প্ৰকৃত অৰ্থত শুভভাৰম্ভ ঘটে?

উত্তৰ: অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ ধাৰাটো সৰল অথচ মৰ্যাদাপূৰ্ণ ৰূপত প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ কৃতিত্ব হৈছে প্ৰাক-ঔপনিবেশিক যুগৰ মহান পণ্ডিত বৈকুণ্ঠনাথ ভাগৱত ভট্টাচাৰ্য বা ভট্টদেৱৰ। ১৬ শতিকাৰ শেষৰ পিনে তেওঁৰ বলিষ্ঠ লেখনীৰে সংস্কৃত ধৰ্মগ্ৰন্থসমূহ গদ্যৰূপত লিখি অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ প্ৰকৃত আৰু শক্তিশালী সৌধ নিৰ্মাণ কৰে।

প্ৰশ্ন ৩: নব্য ভাৰতীয় আৰ্য ভাষাক প্ৰধানকৈ কি কি শাখাত ভগাব পাৰি?

উত্তৰ: ভাষাতত্ত্ববিদসকলৰ গৱেষণা অনুসৰি, নব্য ভাৰতীয় আৰ্য ভাষা পৰিয়ালটোক প্ৰধানকৈ ছয়টা গুৰুত্বপূৰ্ণ শাখাত বিভক্ত কৰিব পাৰি। সেইসমূহ হৈছে: ১/ উত্তৰ-পশ্চিম শাখা ২/ দক্ষিণী (দাক্ষিণাত্য) শাখা ৩/ মধ্য শাখা ৪/ মধ্য-পূৰ্বীয় শাখা ৫/ পূৰ্বীয় শাখা ৬/ হিমালয়ী শাখা

প্ৰশ্ন ৪: অসমীয়া ভাষা নব্য ভাৰতীয় আৰ্য ভাষাৰ কোনটো শ্ৰেণীবিভাগৰ অন্তৰ্গত?

উত্তৰ: তুলনাত্মক ভাষাতাত্ত্বিক দৃষ্টিভংগীৰে বিশ্লেষণ কৰিলে দেখা যায় যে আমাৰ মাতৃভাষা অসমীয়া হৈছে নব্য ভাৰতীয় আৰ্য ভাষা পৰিয়ালৰ প্ৰধান **'পূৰ্বীয় শাখা'**ৰ অন্তৰ্গত এক অন্যতম সমৃদ্ধ ভাষা।

প্ৰশ্ন ৫: শংকৰদেৱৰ যুগটোক কোনে উন্নতিৰ যুগ বুলি আখ্যা দিছে?

উত্তৰ: অসমীয়া সাহিত্যৰ পুৰোধা ব্যক্তি তথা বিশিষ্ট সাহিত্য-সমালোচক দেৱেন্দ্ৰনাথ বেজবৰুৱাই মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক কালছোৱাক, অৰ্থাৎ বৈষ্ণৱ ভক্তি আন্দোলনৰ প্লাৱনে অসমীয়া সংস্কৃতিক জোৱাৰ অনা সাহিত্যিক সময়ছোৱাক অসমীয়া সাহিত্যৰ সৰ্বাঙ্গীন 'উন্নতিৰ যুগ' বুলি অভিহিত কৰিছে।

প্ৰশ্ন ৬: "The language differs a little from that of Mid-India" — উক্তিটো কাৰ?

উত্তৰ: এই প্ৰখ্যাত উক্তিটো হ’ল ত্ৰৈলোক্যবিখ্যাত চীনা পৰিব্ৰাজক হিউয়েন চাঙৰ। খ্ৰীষ্টিয় সপ্তম শতিকাত প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰিবলৈ আহি তেওঁৰ প্ৰসিদ্ধ ভ্ৰমণ বৃত্তান্তত কামৰূপৰ স্থানীয় ভাষা আৰু ইয়াৰ ধ্বনিতাত্ত্বিক বৈশিষ্ট্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ গৈ এই মন্তব্য কৰিছিল যে ইয়াৰ ভাষা মধ্য-ভাৰতৰ ভাষাতকৈ সামান্য পৃথক আছিল।

প্ৰশ্ন ৭: হিউয়েন চাঙে তেওঁৰ ভ্ৰমণ গ্ৰন্থত প্ৰাচীন কামৰূপক কি বুলি উল্লেখ কৰিছে?

উত্তৰ: চীনা বৌদ্ধ ভিক্ষু তথা পৰিব্ৰাজক হিউয়েন চাঙে নিজৰ ভ্ৰমণ বৃত্তান্তত তদানীন্তন প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যৰ নামটো নিজৰ উচ্চাৰণ শৈলী অনুসৰি 'কাম-লুপ' (Kam-lu-po) বুলি লিপিবদ্ধ কৰি থৈ গৈছে।

প্ৰশ্ন ৮: অসমীয়া ভাষা কামৰূপী প্ৰাকৃতৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে — মন্তব্যটো কাৰ?

উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাৰ ক্ৰমবিকাশৰ ঐতিহাসিক ধাৰা বিশ্লেষণ কৰি "অসমীয়া ভাষা কামৰূপী প্ৰাকৃতৰ পৰাহে বিকাশ লাভ কৰিছে" বুলি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈজ্ঞানিক মত পোষণ কৰিছিল অসমৰ বিশিষ্ট ইতিহাসবিদ আৰু শিক্ষাবিদ ড° বেণীমাধৱ বৰুৱা আৰু অধ্যাপক ডিম্বেশ্বৰ নেওগদেৱে।

প্ৰশ্ন ৯: অসমীয়া ভাষাটো বিভিন্ন অনাৰ্য ভাষাৰ সাগৰৰ মাজত এটা সৰু द्वीपৰ নিচিনা — মন্তব্যটো কাৰ?

উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাৰ স্বকীয় প্ৰকৃতি আৰু ভৌগোলিক সংস্থিতিক লৈ এই তাৎপৰ্যপূৰ্ণ মন্তব্য আগবঢ়াইছিল বিশিষ্ট ভাষাতত্ত্ববিদ তথা অসমীয়া ভাষাৰ কাণ্ডাৰী ড° বাণীকান্ত কাকতিয়ে। চাৰিওপিনে মংগোলীয় বা বিভিন্ন অনাৰ্য তিব্বত-বৰ্মী ভাষাৰ বিশাল জলধিৰ মাজতো আৰ্যমূলীয় অসমীয়া ভাষাৰ একক অস্তিত্বক তেওঁ ইয়াৰ দ্বাৰা বৰ্ণনা কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ১০: বৌদ্ধ যুগৰ সাহিত্যিক নিদৰ্শনসমূহ কি কি?

উত্তৰ: অসমীয়া সাহিত্যৰ আদি যুগ তথা বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ভাৱধাৰাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত আদিম সাহিত্যিক নিদৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য হৈছে তান্ত্ৰিক সহজীয়া ধাৰাৰ 'চৰ্যাপদ' (চৰ্যাগীতসমূহ)। ইয়াৰ উপৰিও লোক-সংস্কৃতিৰ লগত জড়িত বিভিন্ন মন্ত্ৰ সাহিত্য আৰু ব্যৱহাৰিক জীৱনৰ নিৰ্দেশক ডাকৰ বচনসমূহকো এই কালছোৱাৰ সাহিত্যিক সমল বুলি ধৰা হয়।

প্ৰশ্ন ১১: শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন আৰু শূন্যপুৰাণ কোন শ্ৰেণীৰ গ্ৰন্থ?

উত্তৰ: 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন' আৰু 'শূন্যপুৰাণ'—এই দুয়োখন গ্ৰন্থকে ভাষাতাত্ত্বিক দিশৰ পৰা মিশ্ৰ অসমীয়া বা অসমীয়া-বঙালীৰ এক সন্ধিকালীন মিশ্ৰিত ৰূপৰ পুৰণি সাহিত্য হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত পূৰ্বী অপভ্ৰংশৰ পৰা নব্য ভাৰতীয় আৰ্য ভাষা হিচাপে দুয়োটা ভাষা স্বতন্ত্ৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পূৰ্বৰ এটা মধ্যৱৰ্তী ৰূপ দেখা পোৱা যায়।

প্ৰশ্ন ১২: শূন্যপুৰাণ গ্ৰন্থখন কোনে ৰচনা কৰিছিল?

উত্তৰ: বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অৱক্ষয় আৰু স্থানীয় ধৰ্মীয় আচাৰৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠা ধৰ্মপূজা সংক্ৰান্তীয় পুথি 'শূন্যপুৰাণ'ৰ ৰচক আছিল মধ্যযুগৰ আদি কালৰ বিশিষ্ট তান্ত্ৰিক পণ্ডিত ৰামাই পণ্ডিত।

প্ৰশ্ন ১৩: শূন্যপুৰাণ পুথিখনত কি কথা লিপিবদ্ধ আছে?

উত্তৰ: ৰামাই পণ্ডিতৰ 'শূন্যপুৰাণ' গ্ৰন্থখনিত মূলত সেই সময়ত জনপ্ৰিয় হৈ উঠা লোক-দেৱতা 'ধৰ্ম ঠাকুৰ' বা 'ধৰ্মদেৱতা'ৰ মাহাত্ম্য, বিশ্ব সৃষ্টিৰ ৰহস্য আৰু তেওঁৰ বিবিধ পূজা-বিধিৰ তান্ত্ৰিক তথা ধৰ্মীয় আচাৰ-নীতিসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।

প্ৰশ্ন ১৪: বৰু চণ্ডীদাসে ৰচনা কৰা গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?

উত্তৰ: বৈষ্ণৱ সাহিত্যৰ অপূৰ্ব আদি নিদৰ্শন তথা ৰাধা-কৃষ্ণৰ প্ৰেমলীলাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আৰু বৰু চণ্ডীদাসৰ দ্বাৰা যুগুত কৰা অনন্য গ্ৰন্থখনিৰ নাম হ’ল 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন'।

প্ৰশ্ন ১৫: শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন পুথিৰ উদ্ধাৰকৰ্তা আৰু প্ৰথম সম্পাদকগৰাকী কোন?

উত্তৰ: ১৯০৯ চনত পশ্চিম বংগৰ বাঁকুৰা জিলাৰ দেৱীপুৰ গাঁৱৰ কৃষ্ণপ্ৰসাদ সেনৰ গোৱালঘৰৰ চাঙৰ পৰা এই পুথিখন উদ্ধাৰ কৰা আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯১৬ চনত বংগীয় সাহিত্য পৰিষদৰ জৰিয়তে পোহৰলৈ অনা পণ্ডিতগৰাকী আছিল বিশিষ্ট গৱেষক বসন্তৰঞ্জন ৰায় বিদ্বদ্বল্লভ মহাশয়।

প্ৰশ্ন ১৬: হেম সৰস্বতীয়ে কাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত কি কি পুথি ৰচনা কৰিছিল?

উত্তৰ: প্ৰাক-শংকৰী যুগৰ প্ৰসিদ্ধ কবি হেম সৰস্বতীয়ে ত্ৰয়োদশ-চতুৰ্দশ শতিকাৰ কামতাৰ ধৰ্মপ্ৰাণ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ অনুপ্ৰেৰণাতে কবিয়ে মূলত দুখন মহত্ত্বপূৰ্ণ কাব্য পুথি ৰচনা কৰিছিল— 'প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ' আৰু 'হৰ-গৌৰী সংবাদ'।

প্ৰশ্ন ১৭: প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ আৰু হৰ-গৌৰী সংবাদ — এই কাব্য দুখনৰ ৰচক কোন?

উত্তৰ: অসমীয়া জাতীয় সাহিত্যৰ প্ৰাথমিক ভেটি নিৰ্মাতা তথা প্ৰাক-শংকৰী সাহিত্যৰ পুৰোধা কবি হেম সৰস্বতীদেৱেই হ’ল 'প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ' আৰু 'হৰ-গৌৰী সংবাদ' নামৰ এই যুগান্তকাৰী কাব্যদ্বয়ৰ মূল ৰচক।

প্ৰশ্ন ১৮: হৰিহৰ বিপ্ৰই কেইখন কাব্য ৰচনা কৰে?

উত্তৰ: প্ৰাক-শংকৰী যুগৰ আন এজন প্ৰথিতযশা আৰু শক্তিশালী কবি হৰিহৰ বিপ্ৰই সৰ্বমুঠ তিনিখন বিশিষ্ট কাব্য ৰচনা কৰিছিল। সেইসমূহ হৈছে: 

১/ বব্ৰুবাহনৰ যুদ্ধ 

২/ তাম্ৰধ্বজৰ যুদ্ধ 

৩/ লৱ-কুশৰ যুদ্ধ

প্ৰশ্ন ১৯: লৱ-কুশৰ যুদ্ধ কাব্যখনৰ মূল বিষয়বস্তু ক’ৰ পৰা চয়ন কৰা হৈছে?

উত্তৰ: কবি হৰিহৰ বিপ্ৰই ৰচনা কৰা 'লৱ-কুশৰ যুদ্ধ' কাব্যখনৰ মূল বিষয়বস্তু আৰু আখ্যানভাগৰ ধাৰা সংস্কৃত মহাকাব্যৰ পৰা পোনে পোনে নলৈ **মহৰ্ষি জৈমিনীৰ দ্বাৰা ৰচিত 'জৈমিনীয়া অশ্বমেধ পৰ্ব'**ৰ পৰা চয়ন তথা আহৰণ কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ২০: বব্ৰুবাহনৰ যুদ্ধ কাব্যখন মহাভাৰতৰ কোন পৰ্বৰ কাহিনীৰ আধাৰত ৰচিত হৈছে?

উত্তৰ: হৰিহৰ বিপ্ৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ৰচনা 'বব্ৰুবাহনৰ যুদ্ধ' কাব্যখন ব্যাসদেৱৰ মহাভাৰতৰ মূল কাহিনীৰ ঠাঁচতকৈ পৃথকভাৱে 'অশ্বমেধ পৰ্ব'ৰ (বিশেষকৈ জৈমিনীৰ অশ্বমেধ পৰ্বৰ) কাহিনীর আধাৰত অসমীয়া সমাজৰ উপযোগী হোৱাকৈ ৰচিত হৈছে।

প্ৰশ্ন ২১: মনসা সাহিত্য বা পাঞ্চালী সাহিত্য বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: মধ্যযুগীয় অসমীয়া সাহিত্যত সৰ্পৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী মনসা বা পদ্মাৱতীৰ ধৰ্মীয় মহিমা, প্ৰতিষ্ঠা আৰু পূজাৰ প্ৰসাৰক কেন্দ্ৰ কৰি যিবোৰ আখ্যানমূলক আৰু গীতি-ধৰ্মী কাব্য ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই গোটেই সৃষ্টিৰাজিক 'মনসা সাহিত্য' বা 'পাঞ্চালী সাহিত্য' বোলা হয়। এই সাহিত্যত মূলতঃ চান্দ সদাগৰৰ অহংকাৰ মৰ্দন, লখিন্দৰৰ মৃত্যু আৰু বেউলাৰ অতুলনীয় সতীত্ব তথা সাধনাৰ কাহিনী ওজাপালি বা পাঁচালী সুৰত পৰিবেশন কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ২২: দুৰ্গাবৰে ৰচনা কৰা কাব্যখনৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: মনসা সাহিত্যৰ অন্যতম পুৰোধা কবি তথা প্ৰতিভাৱান সুৰকাৰ দুৰ্গাবৰ কায়স্থই (বা দুৰ্গাবৰে) ৰচনা কৰা অত্যন্ত জনপ্ৰিয় কাব্যখনৰ নাম হ’ল 'বেউলা উপাখ্যান' (যিখনক মনসা গীত বা পাঁচালী গীতৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন হিচাপে গণ্য কৰা হয়)।

প্ৰশ্ন ২৩: শংকৰোত্তৰ কালৰ কাব্য সাহিত্যৰ মূল আধাৰ কি কি গ্ৰন্থ আছিল?

উত্তৰ: মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ মহাপ্ৰয়াণৰ পৰৱৰ্তী সময়ত, অৰ্থাৎ শংকৰোত্তৰ যুগত সৃষ্টি হোৱা অসমীয়া কাব্য সাহিত্যৰ বাবে মূল প্ৰেৰণা আৰু সমল যোগোৱা আধাৰ গ্ৰন্থসমূহ আছিল মহাপুৰুষসকলৰ আধ্যাত্মিক আৰু সামাজিক কীৰ্তি বৰ্ণনাকাৰী 'চৰিত পুথিসমূহ' আৰু ৰাজকীয় ঘৰাণাত সংৰক্ষিত তথা সমসাময়িক ইতিহাসৰ দাপোণস্বৰূপ 'বৰুঞ্জী সাহিত্যসমূহ'।

গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ সংকলন :

প্ৰশ্ন ১: অসমীয়া ভাষা নব্য ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ কোনটো শাখাৰ অন্তৰ্গত আৰু এই শাখাৰ অন্তৰ্গত আন কেইটামান ভাষাৰ নাম উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: নব্য ভাৰতীয় আৰ্যভাষাৰ বিশাল পৰিয়ালটোৰ ভিতৰত আমাৰ আপোন অসমীয়া ভাষাটো পূৰ্বী শাখাৰ অন্তৰ্গত এক অন্যতম সমৃদ্ধ ভাষা। এই পূৰ্বী শাখাৰে আন কেইটামান প্ৰধান সহোদৰ বা ভগ্নী ভাষা হৈছে— বঙালী, ওড়িয়া, মৈথিলী, মগহী আৰু ভোজপুৰী।

ভৌগোলিক বিতৰণৰ দিশৰ পৰা এই ভাষাসমূহৰ ব্যৱহাৰ তলত দিয়া ধৰণে লক্ষ্য কৰা যায়:

• অসমীয়া ভাষা: মূলতঃ অসম ৰাজ্যৰ সৰ্বত্ৰে আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ জনসাধাৰণৰ প্ৰধান ভাষা।
• বঙালী ভাষা: পশ্চিমবংগ আৰু স্বাধীন বাংলাদেশত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়।
• ওড়িয়া ভাষা: মূলতঃ ওড়িশা (উৰিষ্যা) ৰাজ্যৰ সৰ্বসাধাৰণৰ প্ৰধান ভাষা।
• Maimili/মৈথিলী ভাষা: প্ৰাচীন মগধ তথা বিহাৰৰ মিথিলা অঞ্চলত প্ৰচলিত।
• ভোজপুৰী ভাষা: বাৰাণসী (কাশী) আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ লগতে বিহাৰৰ মতিহাৰী, ছপৰা, মিৰ্জাপুৰ, আজমগড়, গোৰখপুৰ আদি ভূখণ্ডত বহুলভাৱে ভাষিক যোগাযোগৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ২: অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাৰম্ভিক স্তৰৰ সাহিত্যিক নিদৰ্শন কোনবোৰ?

উত্তৰ: অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসলৈ চালে দেখা যায় যে আমাৰ ভাষাৰ বিকাশৰ প্ৰাৰম্ভিক তথা আদি স্তৰৰ সৰ্বপ্ৰথম সাহিত্যিক নিদৰ্শন হৈছে চৰ্যাপদসমূহ। বিদগ্ধ পণ্ডিতসকলৰ মতে, এই চৰ্যাগীতসমূহ খ্ৰীষ্টিয় দশম শতিকাৰ আশে-পাশে ৰচিত হৈছিল। অৱশ্যে একাংশ গৱেষক আৰু ভাষা-সমালোচকৰ মতে এইসমূহৰ সৃষ্টি খ্ৰীষ্টিয় অষ্টম শতিকাৰ পৰা দশম শতিকাৰ ভিতৰৰ অন্তৱৰ্তী সময়ছোৱাত হৈছিল।

বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সহজযান মতাদৰ্শৰ গভীৰ ধৰ্মতত্ব নিহিত থকা এই গীতিসমূহ সুদীৰ্ঘ কাল ধৰি নেপালৰ ৰাজদৰবাৰত অতি গুপুতে সংৰক্ষিত হৈ আছিল। ১৯০৭ চনত প্ৰখ্যাত গৱেষক আৰু পণ্ডিত মহামহোপাধ্যায় হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰীদেৱে নেপালৰ পৰা চাৰিখন দুৰ্লভ পুথি উদ্ধাৰ কৰে। এই পুথিসমূহৰ ভিতৰত আছিল— চৰ্যাচৰ্যবিনিশ্চয় (চৰ্যাপদ বা চৰ্যাগীতিকোষ), সৰহবজ্ৰৰ দোহা, কৃষ্ণাচাৰ্যৰ দোহা আৰু ডাকাৰ্ণৱ।

পৰৱৰ্তী সময়ত শাস্ত্ৰীদেৱে এই গ্ৰন্থসমূহ একত্ৰিত কৰি বঙালী ভাষাত 'হাজাৰ বছৰেৰ পুৰাণো বাঙ্গালা ভাষায় বৌদ্ধ গান ও দোহা' নামেৰে প্ৰকাশ কৰে। বঙালী পণ্ডিতসকলে ইয়াক নিজৰ ভাষাৰ প্ৰাচীনতম সম্পদ বুলি দাবী কৰিলেও, গভীৰ ভাষা-তাত্বিক বিশ্লেষণৰ দ্বাৰা প্ৰমাণ হৈছে যে চৰ্যাপদৰ ভাষাত অসমীয়া ভাষাৰ স্বকীয় ব্যাকৰণগত তথা ধ্বনিগত বৈশিষ্ট্যসমূহহে অধিক স্পষ্ট আৰু প্ৰকট ৰূপত বিৰাজমান।

প্ৰশ্ন ৩: চৰ্যাপদ মানে কি?

উত্তৰ: অসমীয়া লিখিত সাহিত্যৰ ধাৰাটোৰ সৰ্বপ্ৰথম আৰু প্ৰাচীনতম ভেটিটোৱেই হৈছে চৰ্যাপদ। খ্ৰীষ্টিয় সপ্তম-অষ্টম শতিকাৰ সময়ছোৱাত সমগ্ৰ পূব ভাৰতত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বজ্ৰযান আৰু মহাযান আদি তান্ত্ৰিক সম্প্ৰদায়সমূহৰ প্ৰভাৱ অতি বৃদ্ধি পাইছিল। এই ধৰ্মীয় পন্থাসমূহত তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ইন্দ্ৰজাল আদি বিষয়সমূহক বিশেষ অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছিল।

তেওঁলোকৰ দৰ্শন অনুসৰি, মানৱ জীৱনৰ চৰম মুক্তি বা নিৰ্বাণ হৈছে এক পৰম আনন্দময় স্থিতি, যাক তেওঁলোকে 'মহাসুখবাদ' বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু এই মহাসুখ লাভ কৰাটোৱেই আছিল সিদ্ধসকলৰ মূল উপাসনা। পৰৱৰ্তী কালত, বৌদ্ধ সিদ্ধাচাৰ্যসকলে নিজৰ এই গুহ্য আধ্যাত্মিক সাধনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু ধৰ্মতত্বসমূহক গীতৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ কৰিছিল। এই আধ্যাত্মিক তথা ৰহস্যবাদী গীতসমূহকে সাহিত্যৰ বুৰঞ্জীত চৰ্যাপদ, চৰ্যাগীত, বৌদ্ধ দোহা বা বৌদ্ধ গান বুলি জনা যায়। লুইপাদ, সৰহপাদ, মীননাথ, মৎস্যেন্দ্ৰনাথ আদি সিদ্ধপুৰুষসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত এই গীতসমূহত প্ৰাক-অসমীয়া ভাষাৰ আদিম ৰূপটো অত্যন্ত স্পষ্টভাৱে ফুটি উঠিছে।

প্ৰশ্ন ৪: অসমীয়া ভাষাৰ উদ্ভৱকালীন স্তৰৰ এখন উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন'ৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাৰ উদ্ভৱকালীন তথা পৰিৱৰ্তনশীল সময়ছোৱাৰ এক অনন্য আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কীৰ্তিস্তম্ভ হৈছে কবি বৰু চণ্ডীদাসৰ দ্বাৰা ৰচিত 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন' কাব্য। ১৯০৯ চনত বিশিষ্ট পণ্ডিত বসন্তৰঞ্জন ৰায় দেৱে (বিদদ্বল্লভ) এই পুথিখন উদ্ধাৰ কৰে আৰু ১৯১৬ চনত ইয়াৰ সুন্দৰ সম্পাদনাৰে প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। চৰ্যাপদৰ দৰেই এই গ্ৰন্থখনকেও বঙালী পণ্ডিতসকলে নিজৰ সাহিত্যৰ আদি যুগৰ সম্পদ হিচাপে দাবী কৰি আহিছে।

ৰাধা-কৃষ্ণৰ প্ৰেমলীলাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত এই গীতি-কাব্যখন মূলতঃ ১২ টা খণ্ডত বিভক্ত। ইয়াৰ ভিতৰত জন্মখণ্ড, তাম্বুলখণ্ড, দানখণ্ড, নৌকাখণ্ড, বৃন্দাবনখণ্ড, কালীয়দমনখণ্ড, যমুনাখণ্ড, বংশীখণ্ড আৰু ৰাধাবিৰহ আদি খণ্ডসমূহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।

ভাষাগত দিশৰ উপৰিও এই কাব্যখনৰ বহু ঠাইত অসমীয়া লোকগীত আৰু প্ৰচলিত লোক-ভাষাৰ শক্তিশালী প্ৰভাৱ পৰিছে। ইয়াৰ এটি সুন্দৰ উদাহৰণ হৈছে:

"পাখি নহ তাৰ ঠাই উড়ি পৰিও মদিনী বিদৰি দিও পখিয়া লুকাও"

যদিও বসন্তৰঞ্জন ৰায়ে মত দিছিল যে পুথিখন লিপিকাৰৰ হাতলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে অসমত কিছুকাল আছিল, কিন্তু আমাৰ অসমীয়া সাহিত্যৰ দিক্‌পাল সমালোচক ড° সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাদেৱে অতি যুক্তিপূৰ্ণভাৱে প্ৰমাণ কৰিছে যে কাব্যখনৰ ৰচকজন প্ৰকৃততে এজন অসমীয়া লোকহে আছিল। শৰ্মাদেৱৰ মতে, কবিৰ নামৰ সৈতে যুক্ত 'বৰু' শব্দটো আচলতে অসমৰ অতি পৰিচিত উপাধি 'বৰুৱা' শব্দৰে এটা অপভ্ৰংশ ৰূপ। বঙ্গীয় পণ্ডিতসকলে ইয়াক 'বটু' শব্দৰ পৰা অহা বুলি ক'ব খুজিলেও গ্ৰন্থখনৰ অন্তৰালত ব্যৱহৃত "বৰুৱাৰ জীয়ৰী", "বৰুৱাই বউ" আদি পদে কবিজনৰ থলুৱা অসমীয়া পৰিচয়টোহে সজোৰে সাব্যস্ত কৰে।

ৰচনা ধৰ্মী প্ৰশ্ন উত্তৰঃ 

১. অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে ঘাইকৈ কি কি মত পোৱা যায়? এই মতবোৰৰ ভিতৰত কোনটো মত অধিক গ্রহণযোগ্য, বিচাৰ কৰা।

উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা ভিন্ন ভিন্ন মত প্রকাশ কৰা দেখা যায়। এই মতসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

(ক) বহুত পণ্ডিতৰ মতে, অসমীয়া ভাষা মগধী প্রাকৃতৰ পৰা উদ্ভব হৈছে। এই মত ডাঙি ধৰোঁতাসকলৰ মাজত ডক্টৰ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায় আৰু ডক্টৰ বাণীকান্ত কাকতিৰ নাম বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।

(খ) কিছুমান পণ্ডিতে অসমীয়া ভাষা কামৰূপী প্রাকৃতৰ পৰা উদ্ভব হোৱা বুলি মত প্রকাশ কৰিছে। এই মত আগবঢ়োৱাসকলৰ ভিতৰত বেণিমাধৱ বৰুৱা আৰু ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ নাম উল্লেখযোগ্য।

(গ) আন কিছুমানৰ মতে, প্রাচ্য প্রাকৃত আৰু পশ্চিমা প্রাকৃতৰ মিশ্ৰণৰ পৰা অসমীয়া ভাষাই জন্ম লাভ কৰিছে।

(ঘ) ককনলাল বৰুৱাই মত ডাঙি ধৰিছে যে পৈশাচী প্রাকৃতৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে।

(ঙ) নাথান ব্ৰাউনৰ মতে, কোন এক অধুনালুপ্ত অনা-আৰ্য ভাষাৰ ওপৰত সংস্কৃতৰ গাথনি দিয়াৰ ফলত অসমীয়া ভাষাৰ সৃষ্টি হৈছিল।

(চ) দেবানন্দ ভৰালীয়ে মত ডাঙি ধৰিছে যে বিভিন্ন প্রাকৃতৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলতেই অসমীয়া ভাষা গঠিত হৈছে।

গ্ৰহণযোগ্যতাৰ বিচাৰ: উপৰোক্ত মতসমূহৰ ভিতৰত মগধী প্রাকৃত অসমীয়া ভাষাৰ মূল বুলি ধৰাটো অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু গ্রহণযোগ্য। কাৰণ, অসমীয়া ভাষাৰ বহু তদ্ভব শব্দৰ গঠন পদ্ধতি মাগধী প্রাকৃতৰ বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে মিল খায় আৰু সঠিকভাবে বিশ্লেষণ কৰিব পৰা যায়। হে মাগধী প্রাকৃতৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উদ্ভব হৈছে বুলি কোৱাটো সর্বাধিক সমর্থনযোগ্য।

মাগধী প্রাকৃতৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ:

1. সংস্কৃতৰ শ, ষ, স—এই তিনিটা ধ্বনি একেলগে ‘স্’লৈ পৰিণত হয়।

2. ‘য়’ ধ্বনি ‘ল’লৈ সলনি হোৱা।

3. বর্গীয় ‘জ’ ধ্বনি অন্তস্থ ‘য়’লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱা।

4. বিসৰ্গযুক্ত পদান্ত ‘অঃ’ ৰূপান্তৰ হৈ ‘ও’ ধ্বনিলৈ পৰিৱৰ্তিত হোৱা।

5. অপিনিহিতিৰ উপস্থিতি।

6. স্বার্থিক ‘আ’ প্রত্যয়ৰ বহুল ব্যৱহাৰ।

7. শব্দ বিভক্তিৰ হ্রাস বা বিলুপ্তি।

8. চতুর্থী বিভক্তিৰ ঠাইত দ্বিতীয় বা সপ্তমীৰ ব্যৱহাৰ আদি।

২. অসমীয়া সাহিত্যৰ যুগ ৰিভাগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: অসমীয়া সাহিত্যৰ যুগ বিভাগ সম্পৰ্কে প্ৰথমতে আলোচনা আগবঢ়াইছিল পণ্ডিত হেমচন্দ্র গোস্বামীয়ে। যদিও তেওঁৰ আলোচনা ত্ৰুটিমুক্ত নহয়, তথাপিও ইয়াৰ পিছত কেইবাজনো পণ্ডিতে নিজ নিজ মতামত আগবঢ়াইছে।

১. হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ যুগ বিভাগ:

তেওঁ অসমীয়া সাহিত্যৰ যুগক ৬ টা ভাগত বিভক্ত কৰিছিল:

1. গীতি যুগ

2. মন্ত্র আৰু ফকৰা-যোজনা যুগ (মন্ত্র আৰু ফনিতা যুগ)

3. প্রাক-বৈষ্ণৱ যুগ

4. বৈষ্ণৱ যুগ

5. বিস্তাৰ যুগ

6. বৰ্তমান (আধুনিক) যুগ

ব্যাখ্যা:

• • শংকৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ৰ অনুবাদমূলক সাহিত্য (প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থৰ পৰা লোৱা) বোৰক প্ৰাক-বৈষ্ণৱ যুগত স্থান দিয়া হৈছে। হেম সৰস্বতী, মাধৱ কন্দলী, হৰিহৰ বি প্ৰ, কবিৰত্ন সৰস্বতী আদিক এই যুগৰ কবি বুলি গণ্য কৰা হয়।

  • শংকৰ-মাধৱৰ ধৰ্মমুখী সাহিত্য (নাট, বৰগীত, উপাখ্যান আদি) বৈষ্ণৱ যুগত ধৰা হৈছে।

  • শংকৰদেৱৰ পিছৰ কালত গদ্য বুৰঞ্জী, কথা-ভাগৱত, কথা-গীতা, নাটক, চৰিত সাহিত্য আদিৰ পূৰ্ণ বিকাশ পোৱা সময়ছোৱাক বিস্তাৰ যুগ বোলা হয়।

  • খ্ৰীষ্টান মিছনাৰী আৰু ইংৰাজসকল অসমলৈ অহাৰ পিছত গদ্য, ছুটিগল্প, উপন্যাস, ৰোমান্টিক কবিতা আদি সৃষ্টিৰ নতুন যুগ আৰম্ভ হ’ল; ইয়াকেই আধুনিক বা বৰ্তমান যুগ বোলা হৈছে।

২. দেবানন্দ ভৰালীৰ যুগ বিভাগ: হেমচন্দ্র গোস্বামীৰ মতক সমালোচনা কৰি দেবানন্দ ভৰালীয়ে সাহিত্যক ৩ টা ভাগত ভাগ কৰিছে:

1. প্রাক-বৈষ্ণৱ যুগ

2. বৈষ্ণৱ যুগ

3. নতুন যুগ

৩. কালিৰাম মেধিৰ যুগ বিভাগ: মেধিয়ে সাহিত্যৰ বুৰঞ্জীক ৩ টা ভাগত ভাগ কৰিছিল:

1. প্রাক-বৈষ্ণৱ যুগ

2. বৈষ্ণৱ যুগ

3. উত্তৰ-বৈষ্ণৱ বা আধুনিক যুগ

৪. ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ যুগ বিভাগ: ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ মতে সাহিত্যক ৫ টা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি:

1. আদি যুগ

2. প্রাক-বৈষ্ণৱ যুগ

3. বৈষ্ণৱ যুগ

4. উত্তৰ-বৈষ্ণৱ যুগ

5. আধুনিক যুগ

৫. ডক্টৰ বাণীকান্ত কাকতিৰ যুগ বিভাগ: অসমীয়া ভাষাৰ বিশিষ্ট পণ্ডিত ডক্টৰ বাণীকান্ত কাকতিয়ে সাহিত্যক মূলতঃ ৩ টা ভাগত ভাগ কৰিছে:

1. আদি যুগ (ত্রয়োদশ শতিকা)

2. মধ্য যুগ (সপ্তদশ শতিকাৰ পৰা ঊনবিংশ শতিকা)

3. আধুনিক যুগ (ঊনবিংশ শতিকাৰ পৰা বৰ্তমানলৈ)

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (১ নম্বৰীয়া)

প্ৰশ্ন ১: চৰ্যাপদ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: খ্ৰীষ্টীয় দশম শতিকাৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভিতৰত সহজযান পন্থী সিদ্ধাচাৰ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত গীতসমূহকে 'চৰ্যাপদ' বোলা হয়। এই পদসমূহকে অসমীয়া লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিদৰ্শন হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ২: অসমীয়া ভাষাৰ লিখিত ৰূপৰ প্ৰথম নিদৰ্শন ক'ত পোৱা যায়?

উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাৰ লিখিত ৰূপৰ সৰ্বপ্ৰথম নিদৰ্শন চৰ্যাপদসমূহতেই পোৱা যায়।

প্ৰশ্ন ৩: চৰ্যাপদৰ ভাষাক পণ্ডিত হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰীয়ে কি নাম দিছিল?

উত্তৰ: পণ্ডিত হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰীয়ে চৰ্যাপদৰ ভাষাক ‘সন্ধ্যা ভাষা’ বা ‘আলো-আঁধাৰী ভাষা’ বুলি আখ্যা দিছিল।

প্ৰশ্ন ৪: অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তিৰ পৰা শংকৰদেৱৰ জন্মৰ পূৰ্বলৈকে সময়ছোৱাক কোনে ‘আঁন্ধাৰ যুগ’ বুলি অভিহিত কৰিছিল?

উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ৰ পৰা শংকৰদেৱৰ আবিৰ্ভাৱৰ সময়লৈকে ধৰা যুগটোক পণ্ডিত হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে ‘আঁন্ধাৰ যুগ’ বুলি কৈছিল।

প্ৰশ্ন ৫: প্ৰাক্-শংকৰী যুগৰ শ্ৰেষ্ঠ কবিগৰাকী কোন আছিল?

উত্তৰ: প্ৰাক্-শংকৰী সাহিত্য যুগৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি আছিল মাধৱ কন্দলী।

প্ৰশ্ন ৬: মাধৱ কন্দলীয়ে কেতিয়া ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছিল?

উত্তৰ: চতুৰ্দশ শতিকাত মাধৱ কন্দলীয়ে ৰামায়ণখন অসমীয়া ভাষালৈ পদ্যানুবাদ কৰিছিল।

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (ৰচনাধৰ্মী / চমু টোকা) :

প্ৰশ্ন ১: প্ৰাক্-শংকৰী যুগৰ অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: প্ৰাক্-শংকৰী যুগৰ অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

1. কাব্যিক সাহিত্যৰ প্ৰাধান্য: এই যুগৰ সমগ্ৰ সাহিত্যই মূলতঃ পদ বা কাব্যভিত্তিক আছিল। ইয়াত গদ্য সাহিত্যৰ ব্যৱহাৰ বিশেষভাৱে দেখা নাযায়।

2. অনুবাদভিত্তিক ৰচনা: এই সময়ৰ সাহিত্যসমূহ মূলতঃ সংস্কৃত মহাকাব্য (যেনে—ৰামায়ণ, মহাভাৰত) আৰু পুৰাণ আদিৰ কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত অনুবাদ আছিল। তথাপিও কবিসকলে থলুৱা পৰিৱেশ আৰু স্থান-কাল-পাত্ৰৰ উপযোগীকৈ নিজা বৈশিষ্ট্য সংযোজন কৰিছিল।

3. ভাষিক গঢ় প্ৰাপ্তি: এই যুগৰ সাহিত্যিকসকলৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাই এক সুনির্দিষ্ট সাহিত্যিক ৰূপ লাভ কৰিছিল।

4. ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা: প্ৰাক্-শংকৰী যুগৰ সাহিত্যসমূহ তৎকালীন সময়ৰ ৰজা আৰু নৃপতিসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিকশিত হৈছিল।

5. পৰৱৰ্তী সাহিত্যলৈ প্ৰভাৱ: এই যুগৰ কাব্যশৈলী আৰু ৰচনাৰীতিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ৰ (শংকৰী যুগৰ) সাহিত্যিকসকলক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল।

6. কাহিনী প্ৰধানতা: এই সাহিত্যসমূহৰ মূল আকৰ্ষণ আছিল সুন্দৰ আৰু ধাৰাবাহিক কাহিনী উপস্থাপন।

7. ছন্দ আৰু অলংকাৰৰ ব্যৱহাৰ: পদ, দুলৰী, ছবিত আদি ভিন্ন ছন্দ আৰু অলংকাৰৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰেৰে এই কাব্যবোৰ অতি সুৰীয়া কৰি ৰচনা কৰা হৈছিল।

প্ৰশ্ন ২: গোৱালপাৰীয়া লোকগীতৰ ভাষা আৰু ইয়াৰ বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে চমু টোকা লিখা।

উত্তৰ:ভাষা: গোৱালপাৰীয়া লোকগীতসমূহ মূলতঃ গোৱালপাৰীয়া উপভাষাত ৰচিত। বৰ্তমান বহুসংখ্যকে ইয়াক ‘কোচ ৰাজবংশী’ ভাষা বুলিও চিহ্নিত কৰিব বিচাৰে।

• বিষয়বস্তু আৰু বৈশিষ্ট্য:

  1. ধৰ্মীয় সম্পৰ্কমুক্ততা: এই গীতসমূহ কোনো নিৰ্দিষ্ট ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান বা পূজা-পাৰ্বণৰ সৈতে সীমাবদ্ধ নহয়।

  2. জনজীৱনৰ প্ৰতিফলন: গোৱালপাৰীয়া লোকগীতত সাধাৰণ মানুহৰ কায়িক শ্ৰম, খেতি-বাতি, জীৱিকা, হাতী ধৰা, ঈশ্বৰ বন্দনা আদি সমাজ-জীৱনৰ নানা দিশ প্ৰতিফলিত হয়।

  3. প্ৰেমৰ প্ৰাধান্য: বিবিধ বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকলেও প্রেম আৰু অনুৰাগেই হ'ল গোৱালপাৰীয়া লোকগীতৰ মূল উপজীব্য বিষয়।

  4. সৌন্দৰ্য আৰু আনন্দবোধ: গোৱালপাৰীয়া সমাজৰ নান্দনিক চেতনা, আবেগ আৰু হিয়াৰ আনন্দ-বেদনা এই গীতবোৰত সুন্দৰভাৱে ফুটি উঠিছে।

অতি চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :

১ : সাধাৰণতে কামৰূপী লোকগীতত কি কি চৰিত্ৰৰ প্ৰাধান্য দেখা পোৱা যায়?

উত্তৰ: সাধাৰণতে কামৰূপী লোকগীতত শিৱ, পাৰ্বতী, কৃষ্ণ আৰু যশোদা আদি চৰিত্ৰৰ প্ৰাধান্য দেখা পোৱা যায়।

২ : সাধাৰণতে কামৰূপী লোকগীত কি কি বাদ্য সংগত কৰি গোৱা হয়?

উত্তৰ: সাধাৰণতে কামৰূপী লোকগীতসমূহ একতাৰা, মঞ্জিৰা, দোতৰা, খঞ্জৰী, খুটিতাল, বাঁহী, তাল আৰু ঢোলক আদি বাদ্যযন্ত্ৰ সংগত কৰি এজন বা একাধিক গায়কে পৰিৱেশন কৰে।

৩ : ‘কানাই পাৰ কৰা হে’ শীৰ্ষক লোকগীতটিৰ বিষয়বস্তু কি?

উত্তৰ: ‘কানাই পাৰ কৰা হে’ শীৰ্ষক কামৰূপী লোকগীতটিৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে— মথুৰালৈ গাখীৰ বিক্ৰী কৰিবলৈ যোৱা ৰাধাক যমুনা নদী পাৰ কৰাই দিয়াৰ নামত নাৱৰীয়াৰূপী কৃষ্ণই কৰা ধেমালি, সুপতি বা ৰং-ৰহইচ।

চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ (Short Q&As) :

১ : ‘কানাই পাৰ কৰা হে’ শীৰ্ষক লোকগীতটিৰ মূলভাৱ লিখা।

উত্তৰ:‘কানাই পাৰ কৰা হে’ শীৰ্ষক কামৰূপী লোকগীতটি বহুকাল ধৰি অসমীয়া জনসমাজত পৰম্পৰাগতভাৱে মুখ বাগৰি গাই অহা এটি অতি জনপ্ৰিয় লোকগীত। এই গীতটিৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে মথুৰালৈ গাখীৰ বিক্ৰী কৰিবলৈ ওলোৱা ৰাধাক যমুনা পাৰ কৰাই দিয়াৰ চলেৰে নাৱৰীয়াৰূপী কানায়ে (কৃষ্ণে) কৰা ধেমালি আৰু সুপতি।ৰাধাই মথুৰাৰ ঘাটলৈ গাখীৰ বিক্ৰী কৰিবলৈ যাবৰ বাবে যমুনা নদী পাৰ কৰি দিবলৈ নাৱৰীয়া কানাইক কাতৰ অনুৰোধ জনায়, কাৰণ ইতিমধ্যে সন্ধিয়া নামি আহিছে। সময়মতে নৈ পাৰ হ’ব নোৱাৰিলে পাত্ৰত থকা গাখীৰ নষ্ট হৈ যাব আৰু বজাৰত বিক্ৰী নোহোৱাকৈ থাকিব। কিন্তু দুষ্টালি কৰা নাৱৰীয়া কানায়ে কৈছে যে বেছি ভৰ উঠালে তেওঁৰ সৰু নাওখন দুলিব পাৰে আৰু নাৱৰ বঠা বাওঁতে ৰাধাক পাৰ কৰাত অসুবিধা হ’ব। তেতিয়া ৰাধাই প্ৰশ্ন কৰে যে যি ঠাইত কাঠ বা ভুৰ (ভৰা) আদি মজুত আছে, তাত কিয় পাৰ হোৱাত অসুবিধা হ’ব? আৰু তেওঁলোকক পাৰ কৰিবলৈ কিয় এই ভঙা নাওখন চলাই থকা হৈছে? ইয়াৰ উত্তৰত কানায়ে কয় যে তেওঁৰ নাওখন কোনো ভঙা-চিঙা নাও নহয়, বৰঞ্চ গমাৰী গছৰ সাৰেৰে নিৰ্মিত অতি মজবুত নাও, য’ত হাতী-ঘোঁৰাও অনায়াসে পাৰ কৰিব পাৰি।ৰাধাই কানাইক সময় নষ্ট নকৰি দুষ্টালি এৰি সোনকালে পাৰ কৰি দিবলৈ বহুত কাকতি-মিনতি কৰে। কিন্তু কানায়ে পুনৰ ধেমালি কৰি কয় যে তেওঁ আন আন যাত্ৰীক পাৰ কৰিলে সাধাৰণ বানচ বা সৰু পইচা (হৰুফাৰা) লয় যদিও, ৰাধাক পাৰ কৰাৰ বিনিময়ত তেওঁক কাণৰ সোণৰ অলংকাৰহে লাগিব।সামগ্ৰিকভাৱে গীতটিৰ মাজেৰে নাৱৰীয়াৰূপী কানাই আৰু গাখীৰ বেপাৰী ৰাধাৰ মাজৰ সুন্দৰ কথোপকথনৰ জৰিয়তে লৌকিক কৃষ্ণ ধাৰাৰ ধেমালি, সুপতি আৰু নিভাজ প্ৰেমৰ এখন সজীৱ ছবি ফুটাই তোলা হৈছে। এনেধৰণৰ চিত্ৰণে অসমীয়া লোকসমাজক অপাৰ আনন্দ প্ৰদান কৰে আৰু ইয়াতেই এই গীতটিৰ প্ৰকৃত সাৰ্থকতা নিহিত হৈ আছে।

১. অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (Very Short Q&A) :

প্ৰশ্ন ১: চৰ্যাপদ কি?

উত্তৰ: চৰ্যাপদ হ’ল অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ আদিমতম বা প্ৰথম লিখিত সাহিত্যিক নিদৰ্শন। এইবোৰ মূলতঃ বৌদ্ধ সহজযান ধৰ্মপন্থীসকলৰ ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাধনা আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তা-চেতনা প্ৰকাশ পোৱা এক বিশেষ ধৰণৰ গীতি-কাব্য।

প্ৰশ্ন ২: চৰ্যাপদৰ ভাষাক হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰীয়ে কি ভাষা বুলি নাম দিছে?

উত্তৰ: মহামহোপাধ্যায় হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰীয়ে চৰ্যাপদৰ ভাষাক ‘সন্ধ্যা ভাষা’ বা ‘আলো-আঁধাৰি ভাষা’ বুলি অভিহিত কৰিছে।

প্ৰশ্ন ৩: অসমীয়া ভাষাৰ লিখিত ৰূপৰ প্ৰথম চানেকি ক’ত পোৱা যায়?

উত্তৰ: অসমীয়া ভাষাৰ লিখিত সাহিত্যিক ৰূপৰ সৰ্বপ্ৰথম চানেকি বা নিদৰ্শন চৰ্যাপদসমূহৰ মাজতে পোৱা যায়।

প্ৰশ্ন ৪: "উঞ্চা উঞ্চা পৰৱত তই সবৰী বালী" চৰ্যাগীতটিৰ ৰচক কোন?

উত্তৰ: "উঞ্চা উঞ্চা পৰৱত তই সবৰী বালী" শীৰ্ষক ২৮ সংখ্যক চৰ্যাগীতটিৰ ৰচক হ’ল সিদ্ধাচাৰ্য শৱৰপাদ (বা সবৰপাদ)।

প্ৰশ্ন ৫: "উঞ্চা উঞ্চা পৰৱত তই সবৰী বালী" চৰ্যাগীতটিত "উঞ্চা উঞ্চা পৰৱত" মানে কি বুজাইছে?

উত্তৰ: গীতটিত ‘উঞ্চা উঞ্চা পৰৱত’ শব্দবন্ধই বাহ্যিকভাৱে ওখ পৰ্বতক বুজালেও, আধ্যাত্মিক বা তাত্ত্বিক অৰ্থত ই দেহাভ্যন্তৰৰ সুমেৰু পৰ্বতৰ শীৰ্ষত বা মূৰ্ধাংশত অৱস্থিত ‘মহাসুখ চক্ৰ’ক বুজাইছে।

প্ৰশ্ন ৬: চৰ্যাগীতটিত "সবৰী বালী"ৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: ‘সবৰী বালী’ (শৱৰী বালী) শব্দৰ অৰ্থ হ’ল শৱৰী বালিকা। আধ্যাত্মিক সাধনাৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ দ্বাৰা সাধক বজ্ৰধৰ শৱৰৰ পত্নীস্বৰূপা তথা জ্ঞানৰূপা ‘নৈৰাত্মা দেৱী’ক বুজোৱা হৈছে, যিয়ে মহাসুখ চক্ৰত অৱস্থান কৰে।

প্ৰশ্ন ৭: চৰ্যাগীতটিত "কণ্ঠে লয়াম সাহু হে ৰাতি পোহাইৰ" অৰ্থ কি?

উত্তৰ: ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল সাধকে কণ্ঠস্থিত সম্ভোগ চক্ৰত নৈৰাত্মা দেৱীৰ সৈতে মহাসুখেৰে নিশা অতিবাহিত কৰা। ইয়াত ‘ৰাতি’ শব্দই অজ্ঞানতা বা ক্লেশৰূপ আন্ধাৰক বুজাইছে আৰু ‘ৰাতি পোহাই’ (ৰাতিপুৱা হোৱা) বাক্যাংশৰ দ্বাৰা সেই অজ্ঞানতাৰূপ ক্লেশ বিনাশ কৰি জ্ঞানৰ অমল পোহৰ লাভ কৰাক বুজোৱা হৈছে।

প্ৰশ্ন ৮: "গুহাৰা" শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: চৰ্যাগীতত ব্যৱহৃত ‘গুহাৰা’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল— গোহাৰি, প্ৰাৰ্থনা, আন্তৰিক নিবেদন বা অতি বিনয়সহকাৰে জনোৱা অনুৰোধ।

২. চমু / দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ (Descriptive Q&A) :

প্ৰশ্ন ১: চৰ্যাপদসমূহৰ অন্তৰ্নিহিত গূঢ়াৰ্থ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ: চৰ্যাপদসমূহ মূলতঃ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সহজযান পন্থী সাধকসকলৰ আধ্যাত্মিক সাধন-ভজনৰ গীতি-কাব্য। বাহ্যিক বা ওপৰুৱা অৰ্থত এই পদসমূহ সহজ-সৰল আৰু লৌকিক যেন লাগিলেও ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত তাৎপৰ্য তথা গূঢ়াৰ্থ অত্যন্ত গভীৰ আৰু ৰহস্যময়। চৰ্যাপদৰ মূল অন্তৰ্নিহিত ভাৱবস্তুটো তলত দিয়া দিশসমূহৰ জৰিয়তে বুজিব পাৰি:

1. পৰম সত্য আৰু শূন্যতাৰ সন্ধান: জাগতিক মোহ-মায়া, ইন্দ্ৰিয়সুখ আৰু অজ্ঞানতাৰ বান্ধোন ছিন্ন কৰি এজন সাধকে কেনেকৈ 'শূন্যতা' বা পৰম সত্যৰ জ্ঞান লাভ কৰিব পাৰে, তাৰ সাধনা-পদ্ধতি আৰু গুৰুৰ উপদেশসমূহ এই গীতবোৰত ব্যঞ্জনাধৰ্মী ৰূপত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
2. মহাসুখ আৰু নিৰ্বাণ লাভ: আধ্যাত্মিক সাধনাৰ চৰম শিখৰত উপনীত হ’লে সাধকে যি পৰম আনন্দ লাভ কৰে, তাক 'মহাসুখ' বা 'নিৰ্বাণৰ সুখ' বুলি কোৱা হয়। এই অৱস্থাত সাধকজন স্থিৰ, অটল আৰু নিৰ্বিকাৰ হৈ পৰে; জগতৰ কোনো ধৰণৰ দ্বন্দ্ব বা সুখ-দুখে তেওঁক বিচলিত কৰিব নোৱাৰে।

3. গুপ্ত সাধনতত্ত্ব আৰু সান্ধ্য ভাষাৰ প্ৰয়োগ: সহজযাত্ৰীসকলৰ সাধনা আছিল অত্যন্ত গোপনীয় আৰু গুৰুমুখী। অদীক্ষিত বা সাধাৰণ লোকে যাতে এই সাধনতত্ত্বৰ অপপ্ৰয়োগ কৰিব নোৱাৰে, তাৰ বাবে ইয়াক প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰকাশ নকৰি এক বিশেষ সাংকেতিক ভাষাৰ সহায়ত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। এই বিশেষ সংকেতধৰ্মী ভাষাটোকে মহামহোপাধ্যায় হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰীয়ে ‘সন্ধ্যা ভাষা’ বা ‘সান্ধ্য ভাষা’ বুলি আখ্যা দিছে।

   • সান্ধ্য ভাষাৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল ই আলো-আঁধাৰি বা ছাঁ-পোহৰৰ দৰে— ইয়াৰ অলপ বুজা যায় আৰু অলপ বুজা নাযায়। অৰ্থাৎ, গীতবোৰৰ এটা লৌকিক বা বাহ্যিক অৰ্থ থাকে আৰু আনটো আধ্যাত্মিক বা অন্তৰ্নিহিত গভীৰ অৰ্থ থাকে। যেনে— সন্ধ্যাৰ ছাঁ-পোহৰত কোনো বস্তুক স্পষ্টকৈ দেখা নাপালেও কিছু অংশ দেখা যায় আৰু কিছু অংশ অদৃশ্য হৈ থাকে। ঠিক সেইদৰে প্ৰতিটো চৰ্যাগীততে এক বিশেষ ৰহস্যময়তা সোমাই থাকে।

সামগ্ৰিকভাৱে, চৰ্যাপদসমূহ কেৱল অসমীয়া ভাষাৰ লিখিত চানেকিয়েই নহয়, বৰঞ্চ ই ভাৰতীয় ৰহস্যবাদী আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰো এক অমূল্য নিদৰ্শন।

১/ অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰপ্ৰশ্ন 

১: শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন পুথিৰ উদ্ধাৰকৰ্তা আৰু প্ৰথম সম্পাদকগৰাকী কোন?

উত্তৰ: শ্রীকৃষ্ণ কীৰ্ত্তন' পুথিৰ উদ্ধাৰকৰ্তা আৰু প্ৰথম সম্পাদকগৰাকী আছিল বসন্তৰঞ্জন বায় বিদ্বৎবস্।

প্ৰশ্ন ২: বৰু চণ্ডীদাসে ৰচনা কৰা গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?

উত্তৰ: বৰু চণ্ডীদাসে ৰচনা কৰা গ্ৰন্থখনৰ নাম হ'ল 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন'।

প্ৰশ্ন ৩: বৰু চণ্ডীদাসৰ 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন'ৰ জন্মখণ্ডত কি বৃত্তান্ত বৰ্ণিত হৈছে?

উত্তৰ: শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনৰ 'জন্মখণ্ড'ত দেৱতাসকলৰ প্ৰাৰ্থনাৰ ফলত জগতৰ পাপৰ ভাৰ হ্ৰাস কৰিবলৈ শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্ম আৰু কৃষ্ণৰ সৈতে লীলা-ৰস উপভোগ কৰাৰ বাবে ৰাধাৰ জন্মৰ বৃত্তান্ত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

২/ চমু / দীঘল প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰপ্ৰশ্ন 

১: অসমীয়া ভাষাৰ উদ্ভৱকালীন স্তৰৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন'ৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ:অসমীয়া ভাষাৰ উদ্ভৱকালীন স্তৰৰ এখন বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ হ'ল বৰু চণ্ডীদাসৰ 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন'। ১৯১৬ চনত বসন্তৰঞ্জন বায় বিদ্বৎবসৰ সম্পাদনাৰে এই গ্ৰন্থখনি প্ৰকাশ হৈ পোহৰলৈ আহে।চৰ্যাপদৰ দৰেই শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনকো বাঙালী পণ্ডিতসকলে বঙালী ভাষাৰ অতি প্ৰাচীন সম্পদ বুলি দাবী কৰিছিল। ভাষাবিদ সুনীতিকুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ে ইয়াক বঙালী ভাষাৰ প্ৰাচীন মধ্যযুগৰ এক মূল্যবান নিদৰ্শন বুলি অভিহিত কৰিছে। কিন্তু অসমীয়া ভাষাবিদ ডক্তৰ বাণীকান্ত কাকতিৰ মতে, শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন হৈছে অসমীয়া আৰু বঙালী ভাষা পৃথক হোৱাৰ পূৰ্বৰ যুগৰ ৰচনা। আনহাতে, ডক্তৰ মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে, ইয়াৰ ভাষা কামৰূপ-গৌড় সীমাৰ অন্তৰ্গত বুলি ধৰাটো অধিক সমীচীন। বঙালী পণ্ডিতসকলে সাদৃশ্য দেখুৱাই প্ৰায় সকলো সাহিত্যকে নিভাঁজ বঙালী বুলি গণ্য কৰাৰ প্ৰৱণতাই ইয়াতো এক প্ৰভাৱ পেলাইছে।ভাষাতাত্ত্বিক বিচাৰত শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনৰ ভাষাত প্ৰাচীন অসমীয়া ভাষাৰ বহুতো বৈশিষ্ট্য দেখা পোৱা যায়, যিবোৰ বঙালী ভাষাত পোৱা নাযায়। যদিও ইয়াৰ নাম 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন', তথাপি ই অসমীয়া মধ্যযুগীয় বৈষ্ণৱ সাহিত্যৰ ধৰ্মীয় বন্ধন বা ভক্তিধৰ্মৰ প্ৰভাৱৰ পৰা মুক্ত। ই মূলতঃ আদিৰস বা শৃংগাৰ ৰস প্ৰধান কাব্য আৰু ইয়াত ৰাধা চৰিত্ৰৰ বিকাশ স্পষ্টভাৱে লক্ষ্য কৰা যায়। কৃষ্ণ, ৰাধা আৰু তেওঁলোকৰ মিলনত মধ্যস্থতাকাৰী বা দূত হিচাপে ভূমিকা লোৱা 'বড়াই' (বৰাই) – এই তিনিটা চৰিত্ৰৰ জৰিয়তে কাহিনীভাগ অগ্ৰসৰ হৈছে।কাব্যখনৰ বিভিন্ন খণ্ডত সংস্কৃত শ্লোক সংযোজন কৰি ইয়াৰ বিষয়বস্তুক অধিক গধুৰ আৰু আকৰ্ষণীয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছে। ৰাধা-কৃষ্ণৰ প্ৰেমলীলা কেন্দ্ৰীক এই কাব্যখন সৰ্বমুঠ ১৩টা খণ্ডত বিভক্ত। এই খণ্ডসমূহ হ'ল—

১/ জন্মখণ্ড, 

২/ তাম্বুলখণ্ড, 

৩/ দানখণ্ড, 

৪/ নৌকাখণ্ড, 

৫/ ভাৰখণ্ড, 

৬/ ছত্ৰখণ্ড, 

৭/ বৃন্দাবনখণ্ড, 

৮/ কালীয়দমনখণ্ড, 

৯/ যমুনাখণ্ড, 

১০/ হাৰখণ্ড, 

১১/ বাণখণ্ড, 

১২/ বংশীখণ্ড আৰু 

১৩/ ৰাধাবিৰহ। ভাষাগত দিশৰ উপৰিও ইয়াত অসমীয়া লোকগীতৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ দেখিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে—"পক্ষী নহেঁা তাৰ ঠাই উড়ি পড়ি যাওঁ।মেদিনী বিদাৰি দিওঁ পশিয়া লুকাওঁ।।"গ্ৰন্থখনৰ প্ৰাচীনতা আৰু অসম ভ্ৰমণ সম্পৰ্কে বসন্তৰঞ্জন ৰায়ে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে মূল লিপিকাৰৰ হাতলৈ যোৱাৰ পূৰ্বতেই পুথিখন অসমত ভ্ৰমণ কৰিছিল। আনহাতে, ডক্তৰ সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই বিভিন্ন সুকীয়া যুক্তিৰ সহায়ত কাব্যখনৰ ৰচয়িতাজনক অসমীয়া আছিল বুলি প্ৰতিপন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনৰ কবিজন হ'ল বৰু চণ্ডীদাস। ইয়াত থকা 'বৰু' শব্দটো অসমীয়া 'বৰুৱা' শব্দৰে ৰূপান্তৰ। যদিও কিছুমান বঙালী পণ্ডিতে ইয়াৰ উৎস 'বটু' বুলি ক'ব খোজে, তথাপি কাব্যখনৰ ভিতৰত ব্যৱহৃত হোৱা 'বৰুৱাৰ জীয়ৰী', 'বৰ নাম ধৰি তাহে', 'বৰুৱাই বহু' আদি পদসমূহে ডক্তৰ শৰ্মাৰ দাবীক অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে।

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১: ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ কাব্যখন কোন শ্ৰেণীৰ কাব্য? ইয়াত বৰ্ণিত মূল কথা-বস্তু কি?

উত্তৰ: হেম সৰস্বতীৰ ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ হৈছে এখন বৰ্ণনামূলক (বা বৰ্ণনাত্মক) কাব্য। ইয়াত বিষ্ণুৰ পৰম ভক্ত প্ৰহ্লাদৰ ওপৰত তেওঁৰ পিতৃ হিৰণ্যকশিপুৱে কৰা নানা অত্যাচাৰ আৰু অৱশেষত নৰসিংহ অৱতাৰৰ দ্বাৰা হিৰণ্যকশিপু বধৰ সমগ্ৰ ঘটনাটোৱেই ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হিচাপে বৰ্ণিত হৈছে।

প্ৰশ্ন ২: হেম সৰস্বতীয়ে কাৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু তেওঁ কি কি পুথি ৰচনা কৰিছিল?

উত্তৰ: হেম সৰস্বতীয়ে কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ সহায় আৰু পৃষ্ঠপোষকতাত তেওঁ ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ আৰু ‘হৰগৌৰী সংবাদ’ নামৰ দুখন মূল্যবান পুথি ৰচনা কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৩: ‘হৰগৌৰী সংবাদ’ কাব্যত কিমানটা পদ আছে? ইয়াত কি কি পৌৰাণিক ঘটনা সন্নৱিষ্ট হৈছে?

উত্তৰ: ‘হৰগৌৰী সংবাদ’ কাব্যখনত মুঠ ৮৯৯ টা পদ আছে। ইয়াত নৰসিংহৰ হাতত হিৰণ্যকশিপু বধ, তাৰকাসুৰৰ অত্যাচাৰ, মহাদেৱৰ ক্ৰোধত মদন ভস্ম বা দহন হোৱাৰ ঘটনা, হৰ-গৌৰীৰ পৰস্পৰ সংলাপ আৰু কাৰ্তিকৰ জন্ম আদি বিভিন্ন পৌৰাণিক ঘটনা সন্নৱিষ্ট কৰা হৈছে।

চমু প্ৰশ্নোত্তৰপ্ৰশ্ন 

১: হেম সৰস্বতীৰ ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ কাব্যখন কোন সময়ৰ ৰচনা? ইয়াৰ সপক্ষে যুক্তি আগবঢ়োৱা।

উত্তৰ: পণ্ডিতসকলৰ মতে, হেম সৰস্বতীৰ ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ কাব্যখন ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ অন্তিম ভাগত বা চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ৰচিত হৈছিল।ইয়াৰ সপক্ষে যুক্তিসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

১/ এই কাব্যখনত ‘নফৰ’ নামৰ এটা আৰবী শব্দৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। ‘নফৰ’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল— পুত্ৰ, দাস, অনুসৰণকাৰী বা কিংকৰ।

২/ অসমৰ ইতিহাস অনুসৰি, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকৰ পৰাই অসমত মুছলমানসকলৰ আক্ৰমণৰ ঘটনা ঘটিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ১২৫৫-১২৫৬ খ্ৰীষ্টাব্দত বংগৰ নবাব মালিক উজবেকে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১২২৬ আৰু ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নাছিৰুদ্দিন ইৱাজেও কামৰূপ আক্ৰমণ কৰিছিল।৩/ এই মুছলমান আক্ৰমণসমূহৰ সময়ৰ পৰাই অসমৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতিত মুছলমান বা ইছলামীয় উপাদানসমূহৰ প্ৰৱেশ ঘটাটো স্পষ্টকৈ দেখা যায়।গতিকে, ‘নফৰ’ দৰে আৰবী শব্দৰ প্ৰয়োগ আৰু এই ঐতিহাসিক ঘটনাৱলীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ধাৰণা কৰিব পাৰি যে হেম সৰস্বতীৰ ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ নিশ্চয়কৈ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে বা চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ৰচিত হৈছিল।

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (১৫ টা)  :

১. ‘নাৰায়ণ কাহে ভকতি কৰো তেৰা’ বৰগীতটি কাৰ ৰচনা? 

উত্তৰ: শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ।

২. শংকৰদেৱৰ ‘নাৰায়ণ কাহে ভকতি কৰো তেৰা’ বৰগীতটি কি ৰাগৰ অন্তৰ্গত? 

উত্তৰ: আশাৱৰী ৰাগৰ।

৩. মাধৱদেৱৰ ‘চোৰধৰা’ কি ধৰণৰ নাট্য-ৰচনা? 

উত্তৰ: ‘চোৰধৰা’ হৈছে মাধৱদেৱ প্ৰণীত এখন ঝুমুৰা বা অংকীয়া নাট।

৪. ‘চোৰধৰা’ ঝুমুৰাত শিশু কৃষ্ণৰ ওপৰত গোপীসকলে কি অপৰাধৰ অভিযোগ তুলিছিল? 

উত্তৰ: গৃহৰ পৰা মাখন (নৱনীত) চুৰি কৰি খোৱাৰ অভিযোগ।

৫. ‘ভীমচৰিত’ কাব্যখন কাৰ ৰচনা? 

উত্তৰ: কবি ৰাম সৰস্বতীৰ।

৬. ‘ভীমচৰিত’ কি জাতীয় কাব্যৰ অন্তৰ্গত? 

উত্তৰ: ই এখন বধকাব্য বা পৌৰাণিক ব্যংগাত্মক আখ্যানমূলক কাব্য।

৭. ‘ভীমচৰিত’ কাব্যত ভীমে কাৰ ঘৰত ৰাখাল হিচাপে কাম কৰিছিল? 

উত্তৰ: দেৱাধিসৱ মহাদেৱ (শিৱ)ৰ ঘৰত।

৮. কবি পীতাম্বৰ দ্বিজে ৰচনা কৰা ‘হৰি আৰু হৰৰ বাকযুদ্ধ’ দৃশ্যখণ্ডটো কোনখন কাব্যৰ অন্তৰ্গত? 

উত্তৰ: ‘উষা-পৰিণয়’ কাব্যৰ।

৯. ‘উষা-পৰিণয়’ কাব্যৰ মুখ্য বিষয়বস্তু কিহৰ ওপৰত আধাৰিত?

 উত্তৰ: শ্ৰীকৃষ্ণৰ নাতি অনীৰুদ্ধ আৰু বাণৰাজাৰ কন্যা উষাৰ প্ৰণয় আৰু মিলন আখ্যান।

১০. বাণৰাজাক সহায় কৰিবলৈ কোন দেৱতা যুদ্ধক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈছিল? 

উত্তৰ: শিৱ (হৰ)।

১১. বৰগীতৰ মূল ভাষা কি? 

উত্তৰ: ব্ৰজাৱলী ভাষা।

১২. মাধৱদেৱৰ আটাইবোৰ ঝুমুৰা প্ৰধানতঃ কাৰ বাল্য-লীলাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত? 

উত্তৰ: শিশু শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাল্য-লীলা আৰু বাৎসল্য ৰসৰ ওপৰত।

১৩. ‘ভীমচৰিত’ কাব্যত কোনজন অসুৰক বধ কৰাৰ কাহিনী আছে? 

উত্তৰ: বাকাসুৰ (বা বকাসুৰ)।

১৪. পীতাম্বৰ দ্বিজ শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক হ’লেও তেওঁৰ সাহিত্যত কিহৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়? 

উত্তৰ: পাঞ্চালী সাহিত্য বা লোক-ৰুচিৰ সাহিত্যিক ধাৰাৰ।

১৫. ‘হৰি-হৰ যুদ্ধ’ত শ্ৰীকৃষ্ণই শিৱৰ শক্তি প্ৰতিহত কৰিবলৈ কি অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল? 

উত্তৰ: জৃম্ভণাস্ৰ (জৃম্ভণ বা টোপনি অনা অস্ত্ৰ)।

২. চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (১৫ টা) :

১. ‘নাৰায়ণ কাহে ভকতি কৰো তেৰা’ বৰগীতটিৰ মূল বিষয়বস্তু চমুকৈ লিখা। 

উত্তৰ: এই বৰগীতটিত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে মানৱ জীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব আৰু সংসাৰৰ মায়া-মোহৰ দৃশ্য দাঙি ধৰিছে। বিষয়-বাসনাত মগ্ন থাকি মানুহে কেনেকৈ ভক্তিৰ পৰা ফালৰি কাটি ধৰ্ম-কৰ্ম পাহৰি যায় আৰু শেষত অনুশোচনাত ভোগে, তাৰ কাৰুণ্য প্ৰকাশ পাইছে। শ্ৰীকৃষ্ণৰ শ্ৰীচৰণত সম্পূৰ্ণ আত্মসমৰ্পণ কৰাই ইয়াত মুক্তিৰ একমাত্ৰ পথ বুলি দৰ্শোৱা হৈছে।

২. বৰগীতত শংকৰদেৱে সংসাৰখনক কিহৰ সৈতে তুলনা কৰিছে? 

উত্তৰ: বৰগীতত সংসাৰখনক এখন মায়াময়, অসাৰ আৰু ক্ষণভংগুর স্থলী বুলি তুলনা কৰা হৈছে। সংসাৰৰ ধন-জন, ঘৰ-বাৰী আটাইবোৰ সপোনৰ দৰে খন্তেকীয়া। ইয়াৰ মোহত বন্দী হৈ মানুহে প্ৰকৃত সত্য বা ঈশ্বৰ-ভক্তিক পাহৰি সংসাৰ-চক্ৰত যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে।

৩. মাধৱদেৱৰ ‘চোৰধৰা’ ঝুমুৰাত বাৎসল্য ৰস কেনেকৈ প্ৰকাশ পাইছে? 

উত্তৰ: ‘চোৰধৰা’ নাটত গোপীসকলে শ্ৰীকৃষ্ণক মাখন চুৰিৰ অপৰাধত ধৰি মাতৃ যশোদাৰ ওচৰলৈ আনে। কিন্তু কৃষ্ণৰ চতুৰালি, শিশুসুলভ অজুহাত আৰু মৰম লগা ভংগিমাৰ বাবে গোপীসকলৰ খং ক্ষোভ পমি যায়। কৃষ্㎚ৰ নাটকীয় চলনা আৰু যশোদাৰ মৰমৰ সংমিশ্ৰণে নাটখনত বাৎসল্য ৰসৰ এক সুন্দৰ আৱহ সৃষ্টি কৰিছে।

৪. ‘চোৰধৰা’ নাটত শিশু কৃষ্ণৰ বুদ্ধি আৰু চতুৰালিৰ এটি উদাহৰণ দিয়া। 

উত্তৰ: গোপীসকলে কৃষ্ণক ধৰি আনি মাখন চোৰ বুলি কওঁতে, কৃষ্ণই নিজকে নিৰ্দোষী বুলি যুক্তি দিয়ে। তেওঁ কয় যে মাখনৰ হাণ্ডিত পৰুৱা সোমোৱাতহে তেওঁ হাতখন সোমাই দিছিল, মাখন খাবলৈ নহয়। এনে শিশুসুলভ চতুৰ উত্তৰে গোপীসকলক নিৰুত্তৰ আৰু আনন্দিত কৰি তোলে।

৫. ৰাম সৰস্বতীৰ ‘ভীমচৰিত’ত ভীমৰ চৰিত্ৰটো কেনেদৰে উপস্থাপন কৰা হৈছে? 

উত্তৰ: ‘ভীমচৰিত’ত ভীমক এজন অতিশয় খাদক, শাৰীৰিকভাৱে শক্তিশালী অথচ সৰল লোক-চৰিত্ৰ হিচাপে অংকন কৰা হৈছে। মহাদেৱৰ ঘৰত গৰু ৰাখি পেট ভৰাই খাবলৈ নোপোৱাত তেওঁৰ শিৱৰ সৈতে হোৱা বাক-বিতণ্ডা আৰু বাকাসুৰ বধ কৰা কাৰ্যত লোক-সহাস্য আৰু অতিৰঞ্জনৰ আমোদজনক মিশ্ৰণ ঘটিছে।

৬. ‘ভীমচৰিত’ত শিৱ আৰু ভীমৰ সম্পৰ্কৰ স্বৰূপ কেনেকুৱা? 

উত্তৰ: ‘ভীমচৰিত’ত শিৱ আৰু ভীমৰ সম্পৰ্কটোক গৰাকী আৰু ভৃত্যৰ দৰে ধেমেলীয়া ৰূপত দেখা যায়। শিৱ অতিকৈ কৃপণ আৰু ভীম অতিভোজী। ভীমক কামৰ সলনি পেটপূৰাই খাবলৈ নিদিয়াৰ বাবে দুয়োৰে মাজত সৃষ্টি হোৱা কন্দল আৰু ধেমেলীয়া বাকযুদ্ধই কাব্যখনক হাঁহিৰ খোৰাক দিছে।

৭. ‘হৰি আৰু হৰৰ বাকযুদ্ধ’ৰ পিছফালে থকা মূল প্ৰসংগটো কি? 

উত্তৰ: বাণৰাজাৰ জীয়ৰী উষাক অনীৰুদ্ধই গোপনে গান্ধৰ্ব বিবাহ কৰাৰ বাবে বাণৰাজাই অনীৰুদ্ধক নাগপাশেৰে বন্দী কৰে। এই খবৰ পাই শ্ৰীকৃষ্ণই অনীৰুদ্ধক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ বাণৰাজ্য শোণিতপুৰ আক্ৰমণ কৰে। বাণৰাজা শিৱৰ ভক্ত হোৱাৰ বাবে শিৱই বাণৰ পক্ষ লৈ কৃষ্ণৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হয়।

৮. পীতাম্বৰ দ্বিজৰ সাহিত্যৰ ঘাই বৈশিষ্ট্যায়িত দিশসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: পীতাম্বৰ দ্বিজৰ সাহিত্যত বৈষ্ণৱীয় ভক্তিতকৈ লৌকিক শৃংগাৰ ৰস, মানৱীয় আৱেগ আৰু কাব্যিক সৌন্দৰ্যৰ প্ৰাধান্য বেছি। তেওঁ মধ্যযুগীয় পাঞ্চালী কবিসকলৰ দৰে গীত-পদৰ যোগেদি ৰোমাণ্টিক আৰু লৌকিক প্ৰসংগসমূহ অতি সুন্দৰভাৱে তুলি ধৰিছিল।

৯. শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ বৰগীতবোৰক ‘আধ্যাত্মিক সংগীত’ বুলি কিয় কোৱা হয়? 

উত্তৰ: বৰগীতসমূহ কেৱল সাধাৰণ গান নহয়, এইবোৰ উচ্চস্তৰীয় আধ্যাত্মিক ভাৱনা, আত্ম-সমৰ্পণ, বৈৰাগ্য আৰু কৃষ্ণ-ভক্তিৰে সংপৃক্ত। নিৰ্দিষ্ট ৰাগ-তালযুক্ত এই গীতবোৰত ঈশ্বৰৰ লীলা আৰু ধৰ্মীয় তত্ত্ব গভীৰভাৱে প্ৰকাশ পোৱাৰ বাবে ইয়াক আধ্যাত্মিক সংগীত বোলা হয়।

১০. ঝুমুৰা সাহিত্য কাক বোলে? ইয়াৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি? 

উত্তৰ: মহাপুৰুষ মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা একংকীয়া শ্ৰেণীৰ চুটি নাটবোৰক পৰম্পৰাগতভাৱে ‘ঝুমুৰা’ বোলা হয়। ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল— প্ৰধানতঃ কৃষ্ণৰ বাল্যলীলা আধাৰিত, স্ত্ৰী-চৰিত্ৰৰ প্ৰাধান্য, বাৎসল্য ৰসৰ প্ৰকাশ আৰু অংকীয়া নাটৰ তুলনাত ইয়াৰ কলেবৰ চুটি তথা স্থান-কালৰ পৰিসৰ সীমিত।

১১. ‘উষা-পৰিণয়’ত হৰি (কৃষ্ণ) আৰু হৰ (শিৱ)ৰ বাকযুদ্ধৰ তাৎপৰ্য কি? 

উত্তৰ: এই বাকযুদ্ধৰ জৰিয়তে কবি পীতাম্বৰ দ্বিজে দুগৰাকী প্ৰভাৱশালী দেৱতাৰ প্ৰতিৰূপ আৰু অহংকাৰৰ সংঘাত দেখুৱাইছে। দুয়ো দুয়োৰে শক্তি আৰু ধৰ্মীয় মৰ্যাদাক লৈ কটাক্ষ কৰে, যিয়ে পাঠকক কাব্যিক ৰস যোগোৱাৰ লগতে অৱশেষত শ্ৰীকৃষ্ণৰ শ্ৰেষ্ঠতা প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰে।

১২. ৰাম সৰস্বতীৰ ‘বধকাব্য’ ধাৰাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা। 

উত্তৰ: ৰাম সৰস্বতীয়ে মহাভাৰতৰ বনপৰ্বৰ কাহিনী আধাৰ কৰি লোক-ৰুচিৰ উপযোগী বহুতো কাব্য ৰচনা কৰিছিল, যিবোৰক ‘বধকাব্য’ বোলা হয় (যেনে— ভীমচৰিত, কুলচল বধ আদি)। এই কাব্যবোৰত দৈত্য-দানৱ বধৰ কাহিনীৰ সৈতে অদ্ভুত, বীৰ আৰু হাস্য ৰসৰ সুন্দৰ মিশ্ৰণ ঘটিছে।

১৩. ‘নাৰায়ণ কাহে ভকতি কৰো তেৰা’ গীতটিত ভক্তিৰ প্ৰতি কি বাধাৰ কথা কোৱা হৈছে? 

উত্তৰ: গীতটিত কাম, ক্ৰোধ, লোভ, মোহ, মদ, মাৎস্যৰ্য— এই ষড়ৰিপু আৰু সংসাৰৰ মায়াজালকেই ভক্তি মাৰ্গৰ প্ৰধান বাধা বুলি কোৱা হৈছে। মনৰ চঞ্চলতা আৰু বিষয়-সুখৰ প্ৰতি আসক্তিৰ বাবে মানুহে একনিষ্ঠভাৱে ঈশ্বৰক ভক্তি কৰিব নোৱাৰে।

১৪. পীতাম্বৰ দ্বিজৰ ‘হৰি-হৰৰ বাকযুদ্ধ’ত ব্যৱহৃত ভাষা-শৈলীৰ বিষয়ে লিখা। 

উত্তৰ: পীতাম্বৰ দ্বিজে অৰ্ধ-ব্ৰজাৱলী আৰু অসমীয়া শব্দৰ মিশ্ৰিত ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰি কাব্যখন ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ভাষা সৰল, প্ৰবাহমান আৰু সংলাপবোৰ নাটকীয়া গুণেৰে সমৃদ্ধ। বাকযুদ্ধৰ সময়ত ব্যৱহাৰ কৰা ব্যংগাত্মক অসমেীয়া শব্দই পদবোৰক প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিছে।

১৫. ‘ভীমচৰিত’ত অসমৰ গ্ৰাম্য সমাজ আৰু কৃষি-জীৱনৰ কি প্ৰতিচ্ছবি দেখা যায়? 

উত্তৰ: ‘ভীমচৰিত’ কাব্যত যদিও শিৱ আৰু ভীম পৌৰাণিক চৰিত্ৰ, তথাপি তেওঁলোকৰ কাৰ্য্যকলাপত তৎকালীন অসমৰ গ্ৰাম্য কৃষি-জীৱনৰ স্পষ্ট ছাপ আছে। শিৱৰ খেতি-বাতিৰ চিন্তা, ভীমে গৰু চৰোৱা, পথাৰৰ আহাৰ আৰু প্ৰভু-ভৃত্যৰ কাজিয়াই প্ৰাচীন অসমীয়া গ্ৰাম্য জীৱনক প্ৰতিফলিত কৰে।

৩. দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ (১০ টা)  :

১. শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ ‘নাৰায়ণ কাহে ভকতি কৰো তেৰা’ বৰগীতটিৰ সাহিত্যিক আৰু আধ্যাত্মিক মূল্য বিচাৰ কৰা। 

উত্তৰ: মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বিৰচিত ‘নাৰায়ণ কাহে ভকতি কৰো তেৰা’ বৰগীতটি অসমীয়া ভক্তি সাহিত্যৰ এক অমূল্য ৰত্ন। কাব্যিক সৌন্দৰ্য আৰু তাত্ত্বিক গভীৰতা— এই দুয়ো দিশৰ পৰাই গীতটি অনন্য।

আধ্যাত্মিক মূল্য: গীতটিৰ মূল সুৰ হৈছে সংসাৰৰ অসাৰতা আৰু একদেৱেশ্বৰবাদৰ প্ৰতি আত্মসমৰ্পণ। কবিৰ মতে, মনুষ্য জন্ম অতি দুৰ্লভ, কিন্তু মানুহে সংসাৰৰ কাম-কাঞ্চন, মোহামায়াত আৱদ্ধ হৈ এই অনাবিল সময় নষ্ট কৰে। ষড্‌ৰিপুৰ প্ৰভাৱত মানুহৰ মন ব্যাকুল হৈ পৰে, যাৰ বাবে ঈশ্বৰৰ শ্ৰীচৰণত মন স্থিৰ কৰিব নোৱাৰে। গীতটিত শংকৰদেৱে অত্যন্ত কাতৰভাৱে প্ৰভু নাৰায়ণৰ ওচৰত নিজৰ অপাৰগতা প্ৰকাশ কৰি ভক্তি ভিক্ষা মাগিছে। ই কেৱল কবিকুলৰ নহয়, সমগ্ৰ মানৱজাতিৰ আধ্যাত্মিক আৰ্তি।

ব্ৰজাৱলী ভাষাত ৰচিত এই বৰগীতটিৰ শব্দচয়ন, ছন্দ আৰু অৰ্থালংকাৰ সঁচাকৈয়ে প্ৰশংসনীয়। আশাৱৰী ৰাগৰ আৱেগিক গতিয়ে গীতটিৰ কৰুণ সুৰটোক অধিক গভীৰ কৰি তুলিছে। অনুপ্ৰাস, ধ্বন্যাত্মক শব্দ আৰু সুৰীয়া লয়ৰ প্ৰয়োগেৰে শংকৰদেৱে গীতটিক অতিশয় মনোৰম তথা নান্দনিক কৰি তুলিছে।

সামৰণিত ক’ব পাৰি যে, বৰগীতটি কেৱল শ্ৰৱণকাৰীৰ মনত বৈৰাগ্য ভাবৰ উদয় কৰোৱাই নহয়, বৰঞ্চ ঈশ্বৰ ভক্তিৰ মাধ্যমৰে সংসাৰ-যাতনাৰ পৰা মুক্তিৰ পথো প্ৰদৰ্শন কৰে।

২. মাধৱদেৱৰ ‘চোৰধৰা’ ঝুমুৰাৰ নাট্যৰস আৰু চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ শৈলী আলোচনা কৰা। 

উত্তৰ: মহাপুৰুষ মাধৱদেৱৰ ‘চোৰধৰা’ এখন অত্যন্ত জনপ্ৰিয় অংকীয়া নাট বা ঝুমুৰা। বৈষ্ণৱ ধৰ্মপ্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে ৰচিত হ’লেও ইয়াৰ নাট্যৰস আৰু চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ শৈলী অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ।

নাট্যৰস: ‘চোৰধৰা’ নাটখনৰ মূল ৰস হৈছে বাৎসল্য ৰস। গোপীসকলে কৃষ্ণক মাখন চুৰি কৰা অৱস্থাত ধৰি যশোদাৰ ওচৰত অভিযোগ দিয়ে। কিন্তু শিশু কৃষ্ণই নিজৰ নিৰ্দোষিতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ যিবোৰ কৌশল আৰু অজুহাত ব্যৱহাৰ কৰে, সি গোপীসকলৰ খং পানী কৰি পেলায়। নাটকখনত বাৎসল্য ৰসৰ লগতে হাস্য ৰস আৰু সামান্য পৰিমাণে হাঁহি-ধেমালিৰ কৌতুহল অতি সুন্দৰভাৱে ফুটাই তোলা হৈছে।

চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ শৈলী: 

১. শ্ৰীকৃষ্ণ: ইয়াত কৃষ্ণ পৰমব্ৰহ্ম হ’লেও তেওঁক এজন সাধাৰণ, চতুর আৰু মৰমলগা শিশু হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। তেওঁৰ চতুৰ উক্তি আৰু কৃত্ৰিম ক্ৰন্দনে দৰ্শকক মুগ্ধ কৰে। 

২. গোপীসকল: গোপীসকলৰ চৰিত্ৰত প্ৰকাশ পাইছে কৃষ্ণৰ প্ৰতি থকা অকৃত্রিম মৰম আৰু ভক্তি। খং দেখুৱালেও তেওঁলোকৰ অন্তৰত কৃষ্ণ-প্ৰেমহে প্ৰবাহিত হৈ থাকে। ৩. যশোদা: মাতৃ হিয়াৰ মৰম, পুত্ৰৰ প্ৰতি স্নেহাতিশয্য আৰু শাসন— এই সকলোৰে মিশ্ৰণ ঘটিছে যশোদাৰ চৰিত্ৰত।

মাধৱদেৱে কম পৰিসৰৰ ভিতৰতে এই ঝুমুৰাখনৰ জৰিয়তে শিশুমনৰ মনস্তত্ত্ব অতি সুন্দৰকৈ দাঙি ধৰিছে।

৩. ‘ভীমচৰিত’ কাব্যত ৰাম সৰস্বতীয়ে কেনেদৰে হাস্যকৰ আৰু লৌকিক উপাদানৰ ব্যৱহাৰ কৰিছে? 

উত্তৰ: ১৬ শতিকাৰ বিশিষ্ট প্ৰাক-শংকৰী পৰৱৰ্তী শংকৰদেৱকালীন কবি ৰাম সৰস্বতীৰ ‘ভীমচৰিত’ অসমীয়া সাহিত্যৰ এক ব্যতিক্ৰমী আৰু জনপ্ৰিয় কাব্য। মহাভাৰতৰ কাহিনীৰ পটভূমিত ৰচিত এই কাব্যখনত কবিয়ে হাস্যৰস আৰু লৌকিক উপাদানৰ প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰ কৰিছে।

হাস্যৰসৰ সংযোজন: কাব্যখনৰ মূল হাঁহিৰ উৎস হৈছে পাণ্ডৱ ভীম আৰু দেৱাধিসৱ মহাদেৱৰ সম্পৰ্ক। ভীমক অতিভোজী (যিয়ে প্ৰচুৰ পৰিমাণে খায়) আৰু শিৱক অতিকৈ কৃপণ গৰাকী হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। মহাদেৱে ভীমক গৰু চৰোৱা কামত ৰাখে, কিন্তু পেট পূৰাই খাবলৈ নিদিয়াত দুয়োৰে মাজত যি তৰ্ক-বিতৰ্ক হয়, সি দৰ্শক বা পাঠবক প্ৰচুৰ আনন্দ দিয়ে। ভীমে শিৱৰ ভঙুৱা স্বভাৱক লৈ ব্যংগ কৰা আৰু শিৱই ভীমৰ পেটুক নীতি দেখি ভয় খোৱা দৃশ্যবোৰে প্ৰচুৰ হাস্যৰসৰ সৃষ্টি কৰে।

লৌকিক উপাদান: ৰাম সৰস্বতীয়ে দেৱ-দেৱীক স্বৰ্গলোকৰ পৰা নমাই আনি অসমৰ সাধাৰণ গ্ৰাম্য সমাজৰ চৰিত্ৰৰ ৰূপ দিছে। শিৱৰ খেতি-বাতি কৰা, পাৰ্বতীৰ ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভীমে গৰু চৰাই পথাৰত খাই-বোৱা দৃশ্যবোৰ অসমীয়া খেতিয়ক সমাজৰ হুবহু প্ৰতিচ্ছবি।

এনেদৰে দৈৱিক চৰিত্ৰক লৌকিকতাৰ ৰূপ দি হাস্যকৰ ঢাাঁচাত উপস্থাপন কৰাৰ বাবেই ‘ভীমচৰিত’ কাব্যই প্ৰাচীন অসমীয়া জনমানসত অসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

৪. পীতাম্বৰ দ্বিজৰ ‘উষা-পৰিণয়’ কাব্যৰ অন্তৰ্গত ‘হৰি আৰু হৰৰ বাকযুদ্ধ’ খণ্ডটিৰ নাটकीय সৌন্দৰ্য আলোচনা কৰা। 

উত্তৰ: পীতাম্বৰ দ্বিজ বিৰচিত ‘উষা-পৰিণয়’ কাব্যৰ ‘হৰি আৰু হৰৰ বাকযুদ্ধ’ এটা অত্যন্ত আকৰ্ষণীয় আৰু নাটকীয় গুণেৰে সমৃদ্ধ খণ্ড। সংগ্ৰামৰ পূৰ্বে দুগৰাকী প্ৰধান দেৱতা— শ্ৰীকৃষ্ণ (হৰি) আৰু শিৱ (হৰ)ৰ মাজত হোৱা তীক্ষ্ণ মুখামুখি তৰ্কই কাব্যখনত সুকীয়া নাটকীয়া মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছে।

নাটকীয় সংলাপ আৰু বাকযুদ্ধ: বাণৰাজাক ৰক্ষা কৰিবলৈ শিৱ আগবাঢ়ি অহাত শ্ৰীকৃষ্ণই শিৱক বাধা দিয়ে। ইয়াৰ লগে লগে দুয়োৰে মাজত বাকযুদ্ধ আৰম্ভ হয়। কবিয়ে সংলাপবোৰ এনেদৰে ৰচনা কৰিছে যে তাত দুয়োৰে অহংকাৰ, ব্যংগ আৰু ইজনে সিজনক কৰা কটাক্ষ স্পষ্ট হৈ পৰে। শিৱই কৃষ্ণক গৰু চৰোৱা, মাখন চোৰ বুলি উপলুঙা কৰে; আনহাতে কৃষ্ণই শিৱক শ্মশানচাৰী, ভঙুৱা আৰু ভিক্ষাৰী বুলি প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে।

ৰস সৃষ্টি আৰু গতিশীলতা: এই বাক্যুদ্ৰত বীৰ ৰস আৰু হাস্য ৰসৰ সুন্দৰ সমন্বয় ঘটিছে। সংগ্ৰামৰ কঠিন ক্ষণতো কবিৰ ব্যংগাৰ্থপূৰ্ণ শব্দচয়নে পঢ়ুৱৈক আনন্দ দিয়ে। সংলাপৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন আৰু চৰিত্ৰ দুটাৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাই খণ্ডটোক এক সুকীয়া গতিশীলতা দান কৰিছে।

সামগ্ৰিকভাৱে, পীতাম্বৰ দ্বিজে লৌকিক প্ৰৱণতা আৰু নাটকীয়া কৌশলৰ সুনিপুণ প্ৰয়োগেৰে ‘হৰি আৰু হৰৰ বাকযুদ্ধ’ খণ্ডটিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এক পাহৰিব নোৱাৰা দৃশ্য কাব্যিক ৰূপ দিছে।

৫. বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰসাৰণত বৰগীতৰ ভূমিকা শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ ৰচনাৰ আধাৰত আলোচনা কৰা। 

উত্তৰ: শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে অসমত একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে যিবোৰ শক্তিশালী মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰিছিল, তাৰ ভিতৰত ‘বৰগীত’সমূহ অন্যতম। ‘নাৰায়ণ কাহে ভকতি কৰো তেৰা’ আদি বৰগীতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় দৰ্শনক সাধাৰণ মানুহৰ অন্তৰলৈ লৈ যোৱাত অপৰিসীম ভূমিকা পালন কৰিছিল।

১. ধৰ্মীয় তত্ত্বৰ সৰল প্ৰকাশ: শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে ক্লাছিকেল ৰাগ-তাল আধাৰিত বৰগীতসমূহৰ জৰিয়তে একদেৱেশ্বৰবাদ (এক মাত্ৰ কৃষ্ণই পৰমব্ৰহ্ম) নীতি সহজ ভাষাত প্ৰচাৰ কৰিছিল। বৰগীত শুনি মানুহে বেদ-উপনিষদৰ জটিল তত্ত্বসমূহ সহজে বুজি পাইছিল।

২. ভক্তি ভাবৰ জাগৰণ: বৰগীতত থকা দাস্য আৰু কাৰুণ্য ভাৱে মানুহৰ অন্তৰত বৈৰাগ্য আৰু ইশ্বৰৰ প্ৰতি অনুৰাগ উপজাত কৰে। সংসাৰৰ অনিত্যতা দাঙি ধৰি কেৱল কৃষ্ণ-নামেই যে সংসাৰ-তৰণৰ একমাত্ৰ উপায়, এই কথা বৰগীতে স্পষ্টকৈ বুজাই দিয়ে।

৩. সাংস্কৃতিক সংহতি: সুৰীয়া সংগীত আৰু ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ মধুৰতাই ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ লোকক আকৰ্ষিত কৰিছিল। গায়ন-বায়ন আৰু নামঘৰৰ জৰিয়তে বৰগীতে সমাজত ঐক্য আৰু বৈষ্ণৱ ভাবধাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল।

অতএব, শংকৰদেৱৰ বৰগীত কেৱল সুকুমাৰ কলা নহয়, ই আছিল অসমীয়া বৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ এক শক্তিশালী আৰু প্ৰভাৱশালী আধ্যাত্মিক হাতিয়াৰ।

৬. ‘চোৰধৰা’ নাটত শিশু শ্ৰীকৃষ্ণৰ মানৱীয় আৰু ঐশ্বৰিক ৰূপৰ সমন্বয় কেনেদৰে ঘটিছে? 

উত্তৰ: মহাপুৰুষ মাধৱদেৱৰ ‘চোৰধৰা’ নাটখন শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাল্যলীলাৰ উপৰি প্ৰভুত্ব আৰু মানৱীয় শিশু-সুলভ চৰিত্ৰৰ এক অপূৰ্ব মিলনৰ স্থল।

মানৱীয় ৰূপ: নাটকখনত কৃষ্ণক এগৰাকী অতি সাধাৰণ, চঞ্চলা আৰু দুষ্ট শিশু হিচাপে দেখা যায়। তেওঁ মাখন চুৰি কৰি ধৰা পৰাৰ ভয়ত মাতৃৰ ওচৰত মিছা মাতে, ধৰা পৰিলে কান্দে আৰু গোপীসকলক নানা ধৰণৰ অজুহাত দিয়ে। তেওঁৰ চাল-চলন, ধেমালি আৰু মৰমলগা কথা-বতৰাবোৰ প্ৰতিজন সাধাৰণ শিশুৰ দৰেই অতি মানৱীয় আৰু হৃদয়স্পৰ্শী।

ঐশ্বৰিক ৰূপ: কিন্তু এই মানৱীয় লীলাৰ অন্তৰালতো মাধৱদেৱে কৃষ্ণৰ পৰমব্ৰহ্ম ৰূপটো পাহৰি যোৱা নাই। কৃষ্ণই যে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডৰ গৰাকী, সেই কথা নাটকৰ মাজে মাজে ভক্ত গোপীসকল আৰু দৰ্শকক অনুভৱ কৰোৱা হয়। গোপীসকলেও বাৎসল্য প্ৰেমত মুগ্ধ হ’লেও কৃষ্ণই যে দেৱতাৰো দেৱতা, তাক উপলব্ধি কৰে।

মাধৱদেৱে এনেদৰে অতি চতুৰালিৰে ঐশ্বৰিক সত্তাক মানৱীয় বাৎসল্য ৰসেৰে ঢাকি ৰাখিছে, যাতে ভক্তই কৃষ্ণক অপাৰ মৰমেৰে নিজৰ কৰি ল’ব পাৰে। এই মানৱীয় আৰু ঐশ্বৰিক গুণৰ সমাহাৰেই ‘চোৰধৰা’ নাটৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ।

৭. শংকৰদেৱকালীন সাহিত্যত ‘ৰাম সৰস্বতী’ৰ স্থান আৰু তেওঁৰ কাব্য শৈলীৰ স্বকীয়তা মূল্যাংকন কৰা। 

উত্তৰ: শংকৰদেৱকালীন সাহিত্যিক যুগৰ অতি প্ৰভাৱশালী আৰু উৰ্বৰ কবিসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল ৰাম সৰস্বতী। কোচৰজা নৰনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি তেওঁ মহাভাৰতৰ এক বিশাল অংশ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰাৰ পাশাপাশি বহুতো স্বতন্ত্ৰ ‘বধকাব্য’ ৰচনা কৰিছিল।

কাব্য শৈলীৰ স্বকীয়তা: 

১. মহাভাৰতৰ স্বচ্ছন্দ অনুবাদ: ৰাম সৰস্বতীয়ে মূল সংস্কৃত মহাভাৰতক কেৱল অন্ধভাৱে অনুবাদ কৰা নাছিল; তাৰ লগত থলুৱা অসমীয়া পৰিৱেশ, সমাজ আৰু কল্পনাৰ ৰং সানিছিল। 

২. বধকাব্য ধাৰাৰ স্ৰষ্টা: তেওঁ মহাভাৰতৰ বনপৰ্বৰ কাহিনী সম্প্ৰসাৰিত কৰি ভীম, অৰ্জুন আদিৰ দৈত্য-দানৱ বধৰ আখ্যান সম্বলিত ‘বধকাব্য’ (যেনে— ভীমচৰিত) ৰচনা কৰিছিল। 

৩. লোক-ৰুচিৰ ব্যৱহাৰ: তেওঁৰ সাহিত্যত উচ্চ ধৰ্মীয় তত্ত্বতকৈ সাধাৰণ লোকৰ মনোৰঞ্জনৰ উপাদান বেছি আছিল। অদ্ভূত, বীৰ আৰু হাস্য ৰসৰ সুন্দৰ মিশ্ৰণে তেওঁৰ কাব্যক ব্যাপক জনপ্ৰিয়তা দিছিল।

ৰাম সৰস্বতীয়ে অসমীয়া সাহিত্যত বৈষ্ণৱ ভাবধাৰাৰ লগতে আখ্যানমূলক আৰু ৰোমাঞ্চকৰ লোক-সাহিত্যৰ এক নতুন দিশ উন্মোচিত কৰিছিল।

৮. পীতাম্বৰ দ্বিজ আৰু শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সাহিত্যিক দৃষ্টিভংগীৰ তুলনামূলক আলোচনা আগবঢ়োৱা। 

উত্তৰ: শংকৰদেৱ আৰু পীতাম্বৰ দ্বিজ দুয়োগৰাকী মধ্যযুগীয় অসমীয়া সাহিত্যৰ উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ হ’লেও দুয়োৰে সাহিত্যিক দৃষ্টিভংগী আৰু মূল উদ্দেশ্যৰ মাজত স্পষ্ট পাৰ্থক্য দেখিবলৈ পোৱা যায়।

১. ধৰ্মীয় আদৰ্শ আৰু উদ্দেশ্য: শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য আছিল একশৰণ হৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ মূল স্তম্ভ। তেওঁৰ ৰচনাত (যেনে বৰগীত) কেৱল কৃষ্ণ-ভক্তি, বৈৰাগ্য, আৰু একদেৱেশ্বৰবাদৰ কঠিন আদৰ্শ প্ৰকাশ পাইছে। আনহাতে, পীতাম্বৰ দ্বিজ শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক হ’লেও তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাঢ়া নীতি মানি চলা নাছিল। তেওঁৰ সাহিত্যত (যেনে উষা-পৰিণয়) ধৰ্মতকৈ লোক-ৰুচি আৰু মনোৰঞ্জনহে প্ৰধান আছিল।

২. ৰস পৰিৱেশন: শংকৰদেৱে শৃংগাৰ ৰসক অতি সংযতভাৱে ভক্তিৰ লগত মিহলাই ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু কূটাভাৱ বা লৌকিক কামপ্ৰৱণতাক আঁতৰাই ৰাখিছিল। বিপৰীতে পীতাম্বৰ দ্বিজে পাঞ্চালী কবিসকলৰ দৰে ক্ৰীড়া-কৌতুক, শৃংগাৰ ৰস আৰু লৌকিক প্ৰণয়ভাৱক প্ৰধান ৰূপত ফুটাই তুলিছিল। ইয়াৰ বাবেই শংকৰদেৱে পীতাম্বৰ দ্বিজক ‘অতাতৈয়া কবি’ বুলি আখ্যা দিছিল।

তথাপি, দুয়োৰে সাহিত্যিক অৱদান অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল চহকী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত অতুলনীয়।

৯. ‘ভীমচৰিত’ কাব্যত কেনেকৈ এখন প্ৰাচীন অসমীয়া লোক-সমাজৰ প্ৰতিচ্ছবি দেখা যায়, ফঁহিয়াই লিখা। 

উত্তৰ: ৰাম সৰস্বতীৰ ‘ভীমচৰিত’ কাব্য পৌৰাণিক কাহিনীৰ আধাৰত ৰচিত হ’লেও ইয়াৰ আঁৰে আঁৰে মধ্যযুগীয় অসমীয়া লোক-সমাজৰ সমাজ-জীৱন আৰু কৃষি-সংস্কৃতি স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে।

১. প্ৰভু-ভৃত্যৰ সম্পৰ্ক আৰু শ্ৰম: কাব্যখনত শিৱ আৰু ভীমৰ সম্পৰ্কই তৎকালীন সমাজৰ গৃহস্থ আৰু বনকৰা বা ৰাখালৰ সম্পৰ্কক সূচায়। গৰু চৰোৱাৰ বিনিময়ত আহাৰ দিয়াৰ নিয়ম আৰু সেই আহাৰ কম হ’লে ভৃত্যই কৰা বিদ্ৰোহৰ দৃশ্যই অসমৰ গ্ৰাম্য জীৱনৰ বাস্তৱ ছৱি দাঙি ধৰে।

২. খাদ্য-সংস্কৃতি: ভীমৰ খাদ্যৰ বৰ্ণনাত অসমীয়া লোকসকলে খোৱা ধান, চাউল, পিঠা, দৈ, গাখীৰ আদি থলুৱা আহাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ভীমে একেলগে শ শ মোণ চাউলৰ ভাত খোৱাৰ বৰ্ণনাই অতিৰঞ্জন কৰিলে অতীজৰ কৃষক সমাজৰ শ্ৰম আৰু খাদ্যৰ প্ৰতি থকা টান প্ৰকাশ পায়।

৩. দেৱতাক লৌকিক ৰূপ দান: অসমীয়া লোক-সমাজে দেৱ-দেৱীক দূৰৈৰ সত্তা বুলি নাভাবি নিজৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ দৰে ভাবিছিল। শিৱক এজন ভাঙৰ নিচাত থকা কৃষক আৰু পাৰ্বতীক এগৰাকী সাধাৰণ গৃহিনী হিচাপে অংকন কৰি কবিয়ে লোক-সংস্কৃতিৰ নিবিড় পৰিচয় দিছে।

এনেদৰে ‘ভীমচৰিত’ কেৱল এখন ধৰ্মীয় বা পৌৰাণিক কাব্য হৈ থকা নাই, ই হৈ পৰিছে মধ্যযুগীয় অসমীয়া লোক-জীৱনৰ এক মনোৰম দলিল।

১০. শংকৰদেৱকালীন সাহিত্যৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যাৱলী চমুকৈ আলোচনা কৰা। 

উত্তৰ: অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসত শংকৰদেৱকালীন যুগক (১৬ শতিকা) ‘সোণালী যুগ’ বুলি গণ্য কৰা হয়। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ, মাধৱদেৱ, ৰাম সৰস্বতী, পীতাম্বৰ দ্বিজ আদি মহান কবি-নাট্যকাৰসকলৰ হাতত এই সময়ছোৱাত অসমীয়া সাহিত্যই এক অভূতপূৰ্ব উন্নতি লাভ কৰে।

প্ৰধান বৈশিষ্ট্যাৱলী: 

১. ধৰ্মীয় আৰু ভক্তিভাৱৰ প্ৰাধান্য: এই যুগৰ সৰহভাগ সাহিত্যই আছিল একশৰণ নামধৰ্মৰ সত্ৰীয়া সাহিত্য— য’ত শ্ৰীকৃষ্ণ ভক্তি আৰু একদেৱেশ্বৰবাদ আছিল মূল বিষয়। 

২. অনুবাদ আৰু অভিযোজনা: সংস্কৃত মহাভাৰত, ৰামায়ণ আৰু ভাগৱত পুৰাণৰ আধাৰত কাব্য, নাটক আৰু পদ সাহিত্যসমূহ অসমীয়াত সুন্দৰভাৱে ৰচিত হৈছিল। 

৩. ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ: অংকীয়া নাট আৰু বৰগীতসমূহৰ বাবে এক নতুন সাহিত্যিক কৃত্ৰিম ভাষা ‘ব্ৰজাৱলী’ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে সাহিত্যক এক নতুন মাত্ৰা দিছিল। 

৪. সাহিত্যিক ৰূপৰ বৈচিত্ৰ্য: এই যুগত বৰগীত, অংকীয়া নাট, ঝুমুৰা, অনুবাদ কাব্য, বধকাব্য আদি বহু ধৰণৰ কাব্যিক শ্ৰেণীৰ বিকাশ ঘটে। 

৫. লোক-উপাদান আৰু আমোদ-প্ৰমোদ্: ধৰ্মীয় ভেটিৰ উপৰিও স্থানভেদে লোক-জীৱনৰ গ্ৰাম্য চিত্ৰ, হাস্যৰস আৰু ব্যংগাত্মক উপাদানো সাহিত্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল (যেনে ৰাম সৰস্বতী আৰু পীতাম্বৰ দ্বিজৰ ৰচনাত)।

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ :

প্ৰশ্ন ১: অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ জনক বুলি কাক গণ্য কৰা হয়? 

উত্তৰ: বৈকুণ্ঠনাথ ভাগৱত ভট্টাচাৰ্য বা ভট্টদেৱক অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ জনক বুলি গণ্য কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ২: ভট্টদেৱে 'ভাগৱত গীতা'ৰ গদ্য ভাঙনিখন কি নামেৰে ৰচনা কৰিছিল? 

উত্তৰ: ভট্টদেৱে গীতাৰ গদ্য ৰূপান্তৰখন 'কথাগীতা' নামেৰে ৰচনা কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৩: 'কথাগীতা'ৰ প্ৰথম অধ্যায়টোৰ নাম কি? 

উত্তৰ: 'কথাগীতা'ৰ প্ৰথম অধ্যায়টোৰ নাম হ'ল 'অৰ্জুনৰ বিষাদ যোগ'।

প্ৰশ্ন ৪: 'গুৰু চৰিত কথা' গ্ৰন্থখন কোনে সম্পাদনা কৰিছিল? 

উত্তৰ: ড° মহেশ্বৰ নেওগে 'গুৰু চৰিত কথা' গ্ৰন্থখন সম্পাদনা কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৫: 'গুৰু শিষ্যৰ মণিকান্চন সংযোগ' পাঠটিত কাৰ কাৰ মহামিলনৰ কথা উল্লেখ আছে? 

উত্তৰ: শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ ঐতিহাসিক মিলনৰ কথা উল্লেখ আছে।

প্ৰশ্ন ৬: 'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী' গ্ৰন্থখনৰ সম্পাদক কোন? 

উত্তৰ: ড° সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা।

প্ৰশ্ন ৭: 'অসমৰ ৰণোদ্যম' পাঠটি মূলতঃ কি বিষয়ক গদ্য সাহিত্য? 

উত্তৰ: ই বুৰঞ্জীমূলক অসমীয়া গদ্য সাহিত্য।

প্ৰশ্ন ৮: 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ' গ্ৰন্থখনৰ ৰচক কোন? উত্তৰ: সুকুমাৰ বৰকাথ।

প্ৰশ্ন ৯: 'হাতীৰ লক্ষণ' পাঠটি কি প্ৰকাৰৰ সাহিত্যৰ অন্তৰ্গত? 

উত্তৰ: ই প্ৰাক-আধুনিক অসমীয়া কাৰিকৰী তথা ব্যৱহাৰিক (বিজ্ঞানসন্মত) গদ্য সাহিত্যৰ অন্তৰ্গত।

প্ৰশ্ন ১০: ভট্টদেৱৰ 'কথাগীতা'ৰ গদ্যৰীতিৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি? 

উত্তৰ: তৎসম শব্দৰ প্ৰয়োগ, কৃদন্ত পদৰ বাহুল্য আৰু ধ্ৰুপদী বা শাস্ত্ৰীয় সংহত গদ্যৰীতি।

প্ৰশ্ন ১১: শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱৰ প্ৰথম দেখা-দেখি ক'ত হৈছিল? 

উত্তৰ: বেলগুৰি সত্ৰত (ধূপধৰাৰ ওচৰত)।

প্ৰশ্ন ১২: 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ' গ্ৰন্থখন কাৰ ৰাজত্বকালত ৰচিত হৈছিল? 

উত্তৰ: আহোম স্বৰ্গদেৱ শিৱসিংহ আৰু বৰৰাজা ফুলেশ্বৰী দেৱীৰ ৰাজত্বকালত (১৭২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত)।

প্ৰশ্ন ১৩: 'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'ত কেইখন বুৰঞ্জীৰ সংকলন কৰা হৈছে? 

উত্তৰ: মুঠ সাতখন বুৰঞ্জীৰ সংকলন কৰা হৈছে।

প্ৰশ্ন ১৪: আহোম যুগৰ বুৰঞ্জী গদ্যৰ এটা ঘাই বৈশিষ্ট্য লিখা। 

উত্তৰ: সৰল, বাস্তৱমুখী আৰু তদ্ভব তথা দেশী শব্দপ্ৰধান ব্যৱহাৰিক লৌকিক গদ্য।

প্ৰশ্ন ১৫: 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ'ৰ মূল বিষয়বস্তু কি? 

উত্তৰ: হাতীৰ বিভিন্ন জাতি, লক্ষণ, শুভ-অশুভ চিন, ৰোগ আৰু তাৰ প্ৰতিকাৰ তথা চিকিৎসা পদ্ধতি।

২. চমু প্ৰশ্নোত্তৰ  :

প্ৰশ্ন ১: 'অৰ্জুনৰ বিষাদ যোগ'ৰ অন্তৰালত অৰ্জুনৰ মনৰ সংঘাতৰ মূল কাৰণ কি আছিল? 

উত্তৰ: কুৰুক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰত দুয়োপক্ষৰ সেনাৰ মাজত নিজৰ গুৰুজন, ককাদেউতা, ভাই-ককাই আৰু আত্মীয়-স্বজনক সশস্ত্ৰ অৱস্থাত দেখি অৰ্জুন মোহগ্ৰস্ত হৈ পৰিছিল। স্বজনবধৰ পাপ আৰু কুলক্ষয়ৰ ভয়ে তেওঁৰ মনত তীব্র বিষাদ আৰু সংশয়ৰ সৃষ্টি কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক যুদ্ধ ত্যাগৰ সিদ্ধান্তলৈ ঠেলি দিছিল।

প্ৰশ্ন ২: ভট্টদেৱৰ গদ্যক 'কথা' গদ্য বুলি কিয় কোৱা হয়? 

উত্তৰ: ভট্টদেৱে পদ্যৰ সলনি শাস্ত্ৰীয় ব্যাকৰণসন্মত শৃংখলিত বাক্যশৈলীৰে 'ভাগৱত' আৰু 'গীতা'ৰ ধৰ্মীয় তাত্পৰ্য ব্যাখ্যা কৰিছিল। কথা অৰ্থাৎ গদ্যৰ মাধ্যমেৰে গূঢ় ধৰ্মতত্ত্ব সৰলভাৱে প্ৰকাশ কৰা বাবে তেওঁৰ গদ্যক 'কথা' গদ্য (যেনে— কথাগীতা, কথাভাগৱত) বুলি জনা যায়।

প্ৰশ্ন ৩: শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱৰ সংযোগক 'মণিকান্চন সংযোগ' বুলি কিয় আখ্যা দিয়া হৈছে? 

উত্তৰ: মনি (ৰত্ন) আৰু কাঞ্চন (সোণ) একত্ৰিত হ'লে যেনেকৈ উজ্জ্বলতা বহুগুণে বৃদ্ধি পায়, ঠিক তেনেকৈ একশৰণ নামধৰ্মপ্ৰচাৰ আৰু অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ মিলন আছিল অভূতপূৰ্ব আৰু অলৌকিক। সেয়ে গুৰু চৰিতত এই ঐতিহাসিক মিলনক 'মণিকান্চন সংযোগ' বোলা হৈছে।

প্ৰশ্ন ৪: মাধৱদেৱে শংকৰদেৱৰ ওচৰত কেনেদৰে শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল? 

উত্তৰ: প্ৰথম অৱস্থাত শক্তিসাধক মাধৱদেৱৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ দেৱীপূজা আৰু জীৱবলিক লৈ তৰ্কযুদ্ধ হৈছিল। শংকৰদেৱে 'ভাগৱত'ৰ শ্লোক মাতি একদেৱদেৱী উপাসনাৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব প্ৰমাণ কৰাৰ পিছত মাধৱদেৱৰ মানসিক পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু তেওঁ শংকৰদেৱৰ পাৱৰ্তিত শিৰ দোহাই একশৰণ ধৰ্মত দীক্ষিত হয়।

প্ৰশ্ন ৫: 'অসমৰ ৰণোদ্যম' পাঠটিত আহোমসকলৰ সৈন্য সংগঠনৰ কি চিত্ৰ ফুটে উঠিছে? 

উত্তৰ: 'অসমৰ ৰণোদ্যম' পাঠটিৰ জৰিয়তে আহোম ৰাজত্বকালৰ সুশৃঙ্খলিত সামৰিক ব্যৱস্থা, ৰণনীতি, সৈন্য প্ৰস্তুতি আৰু দেশপ্ৰেমৰ স্পষ্ট চিত্ৰ প্ৰকাশ পাইছে। শত্ৰুৰ আক্ৰমণ ভেজিবলৈ গোহাঁই, বৰফুকন আৰু সেনাপতিসকলৰ নেতৃত্বত সেনাসকলে কেনেদৰে দুৰ্গ নিৰ্মাণ আৰু ৰণসজ্জা কৰিছিল, তাৰ সুন্দৰ বিৱৰণ ইয়াত আছে।

প্ৰশ্ন ৬: বুৰঞ্জী গদ্যৰ ঐতিহাসিক আৰু সাহিত্যিক গুৰুত্ব কি? 

উত্তৰ: বুৰঞ্জী গদ্যই অসমীয়া সাহিত্যক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ধৰ্মীয় পৰিৱেশৰ পৰা আঁতৰাই আনি বাস্তৱমুখী, ব্যৱহাৰিক আৰু লৌকিক গদ্যৰূপ দান কৰিছিল। ই কেৱল ৰাজনৈতিক ঘটনাৱলীৰ ঐতিহাসিক দলীল নহয়, বৰঞ্চ প্ৰাক-আধুনিক অসমীয়া কথ্য ৰীতিৰ এক অমূল্য সাহিত্যিক দলিল।

প্ৰশ্ন ৭: সুকুমাৰ বৰকাথৰ 'হাতীৰ লক্ষণ' অংশৰ ভাষাৰ বিশেষত্ব কি? 

উত্তৰ: 'হাতীৰ লক্ষণ' পাঠটিৰ ভাষা চুটি-চুটি বাক্যৰে গঠিত, পোনপটীয়া আৰু ব্যৱহাৰিক। ইয়াত কাৰিকৰী আৰু পৰীক্ষণমূলক বিষয় উপস্থাপন কৰিবলৈ বিশেষ পাৰিভাষিক শব্দ, তদ্ভব পদ আৰু সৰল কথ্য বাক্যাংশৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই স্পষ্টতা প্ৰদান কৰা হৈছে।

প্ৰশ্ন ৮: আহোম যুগত 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ'ৰ দৰে গ্ৰন্থ ৰচনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি আছিল? 

উত্তৰ: আহোম শাসন ব্যৱস্থাত হাতী আছিল যুদ্ধ-বিগ্ৰহ, যাতায়াত, কাঠ সৰবৰাহ আৰু ৰাজকীয় মৰ্যাদাৰ প্ৰধান উপাদান। সেয়ে হাতীৰ প্ৰজাতি চিনাক্তকৰণ, উত্তম-অধম লক্ষণ নিৰ্ণয় আৰু হাতীৰ ৰোগ উপশমৰ বাবে এনে বিজ্ঞানসন্মত ব্যৱহাৰিক গ্ৰন্থৰ অত্যন্ত প্ৰয়োজন আছিল।

প্ৰশ্ন ৯: ভট্টদেৱৰ গদ্যৰীতিৰ দুটা প্ৰধান লক্ষণ উল্লেখ কৰা। 

উত্তৰ: 

১. সংস্কৃত বৈয়াকৰণিক নিয়ম অনুসৰণ কৰি তৎসম আৰু অৰ্ধ-তৎসম শব্দৰ প্ৰচুৰ প্ৰয়োগ। 

২. চুটি আৰু সুসংহত বাক্যগাঁথনিৰ জৰিয়তে জটিল দাৰ্শনিক তত্ত্ব সৰলভাৱে উপস্থাপন।

প্ৰশ্ন ১০: 'গুৰু চৰিত কথা' সাহিত্যৰ প্ৰধান বিশেষত্ব কি? 

উত্তৰ: 'গুৰু চৰিত কথা' সত্ৰীয়া পৰিৱেশত মুখৰ মাতেৰে উপস্থাপন কৰা এক বিশেষ কথ্য গদ্য সম্পোট। ইয়াত সত্ৰীয়া ভাষাৰ ছাঁ পৰাৰ উপৰিও বৈষ্ণৱ গুৰুসকলৰ জীৱন আৰু অলৌকিক কাহিনীসমূহ আখ্যানমূলকভাৱে প্রাঞ্জল গদ্যত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

প্ৰশ্ন ১১: 'অৰ্জুনৰ বিষাদ যোগ'ত শ্ৰীকৃষ্ণৰ ভূমিকা প্ৰথম অৱস্থাত কি আছিল? 

উত্তৰ: পাঠটিৰ আৰম্ভণিত শ্ৰীকৃষ্ণই অৰ্জুনৰ ৰথৰ সাৰথি হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। কিন্তু অৰ্জুন বিষাদগ্ৰস্ত হৈ ধনু-বাণ ত্যাগ কৰিবলৈ উদ্যত হওঁতে শ্ৰীকৃষ্ণই এগৰাকী মহৎ পথপ্ৰদৰ্শক আৰু গুৰু হিচাপে অৰ্জুনক কৰ্তব্যজ্ঞান আৰু আত্মতত্ত্বৰ জ্ঞান দিবলৈ প্ৰস্তুত হৈছিল।

প্ৰশ্ন ১২: বুৰঞ্জী সাহিত্যত পোৱা 'দেশী' শব্দৰ প্ৰয়োগৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া আৰু ইয়াৰ গুৰুত্ব লিখা। 

উত্তৰ: বুৰঞ্জীত টাই ভাষা আৰু থলুৱা অসমীয়া গ্ৰাম্য ভাষাৰ শব্দ (যেনে: ৰণ, ঢাল, খাৰ-বাৰুদ, দা-ডাঙৰীয়া) প্ৰচুৰভাৱে পোৱা যায়। ই অসমীয়া শব্দভাণ্ডাৰ চহকী কৰাৰ উপৰিও গদ্যক স্বভাৱজাত আৰু স্থানীয় আবেদন প্ৰদান কৰিছে।

প্ৰশ্ন ১৩: সুকুমাৰ বৰকাথৰ 'হাতীৰ লক্ষণ'ত হাতীৰ শুভ আৰু অশুভ লক্ষণ কেনেদৰে চিনাক্ত কৰা হৈছে? 

উত্তৰ: গ্ৰন্থখনত হাতীৰ চাল-চলন, দাঁতৰ গঢ়, নোমৰ ৰং, নখৰ সংখ্যা আৰু চকুৰ গঠন পৰীক্ষা কৰি শুভ (যেনে: ৰাজকীয় আৰু ভাগ্যোদয় কৰোৱা) আৰু অশুভ (যেনে: মংগলহানী কৰোৱা বা হিংস্ৰ) হাতী চিনাক্ত কৰাৰ নিয়ম দিয়া হৈছে।

প্ৰশ্ন ১৪: 'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'ৰ ঐতিহাসিক মূল্য কেনেকুৱা? 

উত্তৰ: ড° সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞাই সম্পাদনা কৰা এই গ্ৰন্থখনে আহোম শাসনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়, সামৰিক কৌশল, কূটনৈতিক সম্পৰ্ক আৰু সমকালীন অসমৰ আৰ্থ-সামাজিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে এক প্ৰাথমিক আৰু অত্যন্ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে কাম কৰে।

প্ৰশ্ন ১৫: বৈষ্ণৱ গদ্য আৰু বুৰঞ্জী গদ্যৰ মূল পাৰ্থক্য কি? 

উত্তৰ: বৈষ্ণৱ গদ্য (যেনে— কথাগীতা) আছিল ধৰ্মীয়, সংস্কৃতপ্ৰধান আৰু ভাৱগম্ভীৰ; আনহাতে বুৰঞ্জী গদ্য আছিল সম্পূৰ্ণ ধৰ্মনিৰপেক্ষ, বাস্তৱমুখী, লৌকিক আৰু ব্যৱহাৰিক ঘটনাভিত্তিক।

৩. দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ :

প্ৰশ্ন ১: ভট্টদেৱৰ 'অৰ্জুনৰ বিষাদ যোগ' পাঠটিৰ আধাৰত অৰ্জুনৰ মানসিক সংঘাত আৰু সংবেদনশীলতাৰ চমু বুজা-বুজি আগবঢ়োৱা।

উত্তৰ: 'কথাগীতা'ৰ প্ৰথম অধ্যায় 'অৰ্জুনৰ বিষাদ যোগ'ত একাধাৰে এগৰাকী ধনুৰ্ধৰ বীৰৰ কাৰুণ্য আৰু গভীৰ মানসিক সংঘাত প্ৰকাশ পাইছে। কুৰুক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰত যেতিয়া শ্ৰীকৃষ্ণই অৰ্জুনৰ ৰথখন দুয়োপক্ষৰ সেনাৰ ঠিক মাজমজিয়াত স্থাপন কৰিলে, তেতিয়া অৰ্জুনে বিপক্ষত পিতৃসম ভীষ্ম, গুৰু দ্ৰোণ, মোমাই, ভাই-ককাই আৰু আপোন বান্ধৱসকলক সশস্ত্ৰ ৰূপত দেখিবলৈ পালে।

এই দৃশ্য দেখি অৰ্জুনৰ হৃদয় তীব্ৰ পুতৌ আৰু বিষাদেৰে উপচি পৰিল। তেওঁৰ ধনু 'গাণ্ডীৱ' হাতৰ পৰা খহি পৰিল, শৰীৰ কঁপি উঠিল আৰু মনত ভয় তথা সংশয়ে ক্ৰিয়া কৰিলে। অৰ্জুনে শ্ৰীকৃষ্ণক ক'লে যে ৰাজ্যভোগ বা সুখৰ বাবে নিজৰ আত্মীয়সকলক হত্যা কৰাটো অত্যন্ত অধৰ্মৰ কাম। কুলক্ষয় হ'লে বংশানুক্ৰমিক ধৰ্ম-সংস্কৃতি বিনষ্ট হয় আৰু কুলস্ত্ৰীসকল দুষিত হয়। অৰ্জুনৰ এই মানসিক অৱস্থাই প্ৰমাণ কৰে যে তেওঁ কেৱল এজন যোদ্ধা নাছিল, বৰঞ্চ এজন সংবেদনশীল আৰু পাপ-পুণ্যৰ প্ৰতি সচেতন মানুহ আছিল। এই বিষাদেই পৰৱৰ্তী সময়ত গীতাৰ মহৎ দাৰ্শনিক জ্ঞান লাভৰ ভেটি স্বৰূপ হৈ পৰিছিল।

প্ৰশ্ন ২: অসমীয়া গদ্য সাহিত্যলৈ ভট্টদেৱৰ অৱদান আৰু তেওঁৰ গদ্যৰীতিৰ প্ৰধান বৈচিত্ৰ্য আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসত বৈকুণ্ঠনাথ ভাগৱত ভট্টাচাৰ্য বা ভট্টদেৱৰ অৱদান যুগান্তকাৰী। ষোড়শ শতিকাতে গভীৰ দাৰ্শনিক তত্ত্বপূৰ্ণ সংস্কৃত 'ভাগৱত' আৰু 'গীতা'ক সৰল গদ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰি তেওঁ অসমীয়া ভাষা শিল্পক এক ধ্ৰুপদী মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছিল। সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষাসমূহৰ ভিতৰত গদ্য সাহিত্যৰ প্ৰথম নিদৰ্শন সৃষ্টিৰ শ্ৰেয় ভট্টদেৱৰেই।

ভট্টদেৱৰ গদ্যৰীতিৰ বিশেষত্বসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল: 

১. শাস্ত্ৰীয় নিয়ম অনুসৰণ: তেওঁ সংস্কৃত ব্যাকৰণৰ নীতি অনুসৰণ কৰি বাক্য ৰচনা কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁৰ গদ্য অত্যন্ত শৃংখলিত আৰু গম্ভীৰ। 

২. শব্দ চয়ন: তেওঁ তৎসম আৰু অৰ্ধ-তৎসম শব্দৰ ব্যাপক প্ৰয়োগ কৰিছিল যদিও ভাষা কঠিন হ'বলৈ দিয়া নাছিল। 

৩. চুটি বাক্যগাঁথনি: জটিল আধ্যাত্মিক তত্ত্বসমূহ বুজাবলৈ তেওঁ চুটি চুটি আৰু স্পষ্ট বাক্য ব্যৱহাৰ কৰিছিল। 

৪. ধাৰাবাহিকতা আৰু অন্বয়: প্ৰতিটো কথা বা ক্ৰিয়া অত্যন্ত ক্ৰমানুসাৰে আৰু অৰ্থপূৰ্ণভাৱে সজোৱা হৈছিল। সামগ্ৰিকভাৱে, ভট্টদেৱৰ 'কথাগীতা' আৰু 'কথাভাগৱত' অসমীয়া গদ্যৰ ভৱিষ্যত নিৰ্মাণৰ প্ৰথম শক্তিশালী ভেটি আছিল।

প্ৰশ্ন ৩: 'গুৰু শিষ্যৰ মণিকান্চন সংযোগ' পাঠৰ আধাৰত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ মিলনৰ ঐতিহাসিক আৰু সামাজিক গুৰুত্ব বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰ: ড° মহেশ্বৰ নেওগ সম্পাদিত 'গুৰু চৰিত কথা'ৰ পৰা গৃহীত 'গুৰু শিষ্যৰ মণিকান্চন সংযোগ' ভাগটো অসমীয়া সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত এক মৰ্মস্পৰ্শী আৰু যুগান্তকাৰী ঘটনা। বেলগুৰিত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ প্ৰাণপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু তৰ্কবাগীশ শাক্ত পণ্ডিত মাধৱদেৱৰ সাক্ষাতে অসমত এক নতুন বৌদ্ধিক আধ্যাত্মিক বিপ্লৱৰ সূচনা কৰিছিল।

এই মিলনৰ সংঘাত আৰম্ভ হৈছিল দেৱীপূজাত জীৱবলিক কেন্দ্ৰ কৰি। সুদীৰ্ঘ চাৰি প্ৰহৰ ধৰি চলা তৰ্কযুদ্ধত মাধৱদেৱে সংহিতা আৰু শাস্ত্ৰৰ যুক্তি দিছিল, কিন্তু শংকৰদেৱে 'ভাগৱত'ৰ একাগ্র ভক্তিৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি প্ৰমাণ কৰিলে যে মূল পুলিটোত পানী দিলে যেনেকৈ ডাল-পাত সকলোৱে প্ৰাণ পায়, তেনেকৈ একদেৱদেৱী শ্ৰীকৃষ্ণক ভক্তি কৰিলে সকলো দেৱ-দেৱী তুষ্ট হয়। মাধৱদেৱে শংকৰদেৱৰ এই অখণ্ড যুক্তিৰ আগত পৰাজয় স্বীকাৰ কৰি গুৰু মানি লয়। এই মিলনে কেৱল দুজন ব্যক্তিৰ সংযোগ ঘটোৱা নাছিল, বৰঞ্চ একশৰণ নামধৰ্মক সুদৃঢ় প্ৰতিষ্ঠা দিছিল। মাধৱদেৱৰ দৰে অনন্য প্ৰতিভাবান শিষ্যক পাই শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাহিত্যিক আন্দোলন দুগুণ বেগেৰে আগবাঢ়িছিল।

প্ৰশ্ন ৪: অসমীয়া গদ্যৰ বিকাশৰ ধাৰাত 'গুৰু চৰিত কথা'ৰ ভাষিক আৰু সাহিত্যিক বৈশিষ্ট্য আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ বিকাশৰ বুৰঞ্জীত 'গুৰু চৰিত কথা'ৰ স্থান অতি বিশিষ্ট আৰু অনন্য। সত্ৰীয়া পৰম্পৰাত ভক্তসকলৰ মাজত গুৰুসকলৰ জীৱন-কথা মৌখিকভাবে চৰ্চা কৰাৰ যি প্ৰথা আছিল, তাকেই 'গুৰু চৰিত কথা'ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।

ইয়াৰ প্ৰধান সাহিত্যিক আৰু ভাষিক বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: 

১. কথ্য ৰীতিৰ প্ৰয়োগ: ভট্টদেৱৰ গদ্য যিদৰে শাস্ত্ৰীয় আৰু গম্ভীৰ আছিল, গুৰু চৰিতৰ গদ্য আছিল দৈনন্দিন বৈষ্ণৱ সমাজত ব্যৱহৃত মুখৰ কথ্য ভাষাভিত্তিক। 

২. নাটকীয়তা আৰু সজীৱতা: চৰিত পুথিৰ ঘটনা আৰু সংলাপসমূহ অত্যন্ত নাটকীয় আৰু জীৱন্ত। গুৰু-শিষ্যৰ কথোপকথনে পঠন অভিজ্ঞতা ৰোমাঞ্চকৰ কৰি তোলে।

৩. সত্ৰীয়া পৰিবেশৰ প্ৰভাৱ: ইয়াত বিশেষ সত্ৰীয়া শব্দকোষ, অনুভৱ প্ৰকাশক পদ আৰু অংকীয়া নাটৰ ছাঁ পৰে। 

৪. আখ্যানমূলক ৰীতি: গুৰুসকলৰ অলৌকিক কাৰ্য্য আৰু ঐতিহাসিক ঘটণাক একোটা খণ্ড-গল্পৰ দৰে সজাই উপস্থাপন কৰা হৈছে। গতিকে, সৰল আৰু ছন্দময় গদ্য নিৰ্মাণত 'গুৰু চৰিত কথা'ৰ ভূমিকা অতি অপৰিহাৰ্য।

প্ৰশ্ন ৫: 'অসমৰ ৰণোদ্যম' (সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী) পাঠৰ আধাৰত আহোমসকলৰ সামৰিক প্ৰস্তুতি আৰু দেশপ্ৰেমৰ পৰিচয় দিয়া।

উত্তৰ: ড° সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা সম্পাদিত 'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'ৰ অন্তৰ্গত 'অসমৰ ৰণোদ্যম' পাঠটিত আহোমৰ শাসনকালত বৈদেশিক শত্ৰুৰ (মূলতঃ মোগলৰ) আক্ৰমণৰ মুখত অসমীয়া সৈন্যই কেনেদৰে অভূতপূৰ্ব প্ৰস্তুতি চলাইছিল, তাৰ উজ্জ্বল প্ৰমাণ পোৱা যায়।

আহোমসকলৰ সামৰিক শক্তি কেৱল সেনাৰ সংখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নাছিল, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ নিখুঁত কৌশল আৰু অনুশাসন আছিল ইয়াৰ প্ৰধান বল। যুদ্ধৰ সময়ত সমগ্ৰ ৰাজ্যখনক সজাগ কৰি তোলা হৈছিল। গৰ গড় নিৰ্মাণ, নদীৰ বুকুত পানী-দুৰ্গ প্ৰস্তুত কৰা, খাৰ-বাৰুদ আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নিৰ্মাণত স্থানীয় সম্পদ অত্যন্ত দক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। প্ৰজাসকলক পাOrdinary পাইক প্ৰথাৰ জৰিয়তে ৰণৰ বাবে সাজু কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ এই পাঠটিৰ পৰা প্ৰকাশ পায় যে, ৰজাৰ পৰা প্ৰজালৈকে সকলোৰে বাবে দেশৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰাটো প্ৰথম কৰ্তব্য আছিল। মোমাই তামুলী বৰবৰুৱা বা লাচিত বৰফুকনৰ দৰে ব্যক্তিত্বই দেখুওৱা কঠোৰ অনুশাসন আৰু ৰণোদ্যমে অসমক দীৰ্ঘদিন ধৰি স্বাধীন কৰি ৰাখিছিল।

প্ৰশ্ন ৬: বুৰঞ্জী গদ্যৰ প্ৰধান লক্ষণসমূহ আলোচনা কৰি অসমীয়া সাহিত্যত ইয়াৰ গুৰুত্ব বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰ: আহোম স্বৰ্গদেৱসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ৰচিত বুৰঞ্জী সাহিত্যই অসমীয়া গদ্যক এক নতুন বৈপ্লৱিক মোৰ দিছিল। বৈষ্ণৱ সাহিত্যৰ ধৰ্মীয় পৰিৱেশৰ বিপৰীতে বুৰঞ্জী গদ্য আছিল সম্পূৰ্ণ লৌকিক, বাস্তৱমুখী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ।

বুৰঞ্জী গদ্যৰ মুখ্য লক্ষণসমূহ: 

১. সৰল আৰু ব্যৱহাৰিক भाषा: ইয়াত সংস্কৃত গম্ভীৰ শব্দৰ পৰিৱৰ্তে তৎকালীন সমাজত প্ৰচলিত থলুৱা অসমীয়া কথ্য শব্দ আৰু আহোম/টাই ভাষাৰ শব্দ সঘনে ব্যৱহাৰ হৈছিল। 

২. তথ্যপূৰ্ণ আৰু বস্তুনিষ্ঠ ৰীতি: ঐতিহাসিক ঘটনা, তাৰিখ, ব্যক্তিৰ নাম আৰু সামৰিক বিৱৰণ অতি বস্তুনিষ্ঠভাৱে দাঙি ধৰা হৈছিল। 

৩. চুটি বাক্য গাঁথনি: দীঘলীয়া সমাসবদ্ধ পদ পৰিহাৰ কৰি চুটি-চুটি স্পষ্ট বাক্যত ঘটনাৱলী বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।

সাহিত্যিক গুৰুত্ব: বুৰঞ্জী গদ্যই আধুনিক অসমীয়া গদ্যৰ সৰলতা, স্পষ্টতা আৰু বাস্তৱবাদৰ ভিত্তি প্ৰস্তুত কৰিছিল। আধুনিক যুগৰ ইতিহাস চৰ্চা আৰু উপন্যাস-নাটক ৰচনাৰ বাবে এই গদ্যই অপূৰ্ব সঁজুলি যোগান ধৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৭: সুকুমাৰ বৰকাথৰ 'হাতীৰ লক্ষণ' (হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ) পাঠটিৰ আধাৰত আহোম যুগৰ ব্যৱহাৰিক বিজ্ঞান আৰু সাহিত্যিক মূল্যায়ন কৰা।

উত্তৰ: আহোম ৰাজত্বকাল কেৱল ৰাজনৈতিক সফলতা বা ধৰ্মীয় প্ৰচাৰতে সীমাবদ্ধ নাছিল, বিজ্ঞান আৰু কাৰিকৰী জ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰতো যথেষ্ট উন্নত আছিল। ইয়াৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন হ'ল সুকুমাৰ বৰকাথৰ 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ' গ্ৰন্থখনৰ 'হাতীৰ লক্ষণ' নামৰ পাঠটি।

এই পাঠটিত হাতীৰ দৰে বৃহৎ প্ৰাণীক কেনেদৰে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰি তাৰ গুণাগুণ নিৰূপণ কৰিব পৰা যায়, তাৰ এক বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন আগবঢ়োৱা হৈছে। গ্ৰন্থকাৰে হাতীৰ চকু, নোম, নখ, গঢ় আৰু চাল-চলন চাই হস্তীৰ শুভ-অশুভ প্ৰকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। ৰাজকীয় ব্যৱহাৰৰ উপযোগিতা, যুদ্ধৰ যোগ্যতা আৰু হাতীৰ ৰোগ সংক্ৰমণ ৰোধৰ চিকিৎসাসমূহ ইয়াত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।

সাহিত্যিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা, ই প্ৰাক-আধুনিক অসমীয়া ব্যৱহাৰিক বা কাৰিকৰী গদ্যৰ উত্তম আৰ্হি। টান বিজ্ঞানসন্মত বিষয় এটাক অত্যন্ত সহজ, চুটি আৰু পোনপটীয়া বাক্যেৰে সাধাৰণ পাঠকে বুজিব পৰাকৈ উপস্থাপন কৰাত সুকুমাৰ বৰকাথ সফল হৈছে।

প্ৰশ্ন ৮: শংকৰদেৱৰ পৰৱৰ্তীকালৰ অসমীয়া সাহিত্যত ধৰ্মীয় আৰু লৌকিক গদ্যৰ বিকাশ কেনেকৈ হৈছিল? আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: শংকৰদেৱৰ পৰৱৰ্তীকালত অসমীয়া সাহিত্যই দুটা মূল ধাৰাত গদ্যৰ বিকাশ লাভ কৰিছিল— এটা ধৰ্মীয় গদ্য ধাৰা আৰু আনটো লৌকিক বা ব্যৱহাৰিক গদ্য ধাৰা।

১. ধৰ্মীয় গদ্য ধাৰা: এই ধাৰাৰ ঘাই কাণ্ডাৰী আছিল ভট্টদেৱ। তেওঁ 'কথাগীতা' আৰু 'কথাভাগৱত'ৰ জৰিয়তে শাস্ত্ৰীয়, তৎসম শব্দপ্ৰধান আৰু সংহত গদ্য নিৰ্মাণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও 'গুৰু চৰিত কথা'ৰ জৰিয়তে সত্ৰীয়া পৰিৱেশৰ ভক্তিসূচক অথচ আখ্যানমূলক কথ্য গদ্যৰ বিকাশ ঘটে।

২. লৌকিক আৰু ব্যৱহাৰিক গদ্য ধাৰা: আহোম ৰাজসভাৰ সুৰক্ষাত বুৰঞ্জী সাহিত্য আৰু কাৰিকৰী গ্ৰন্থসমূহৰ জৰিয়তে এই ধাৰাটো ধৰ্মীয় পৰিৱেশৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হৈ পৰে। 'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'ৰ ৰাজনৈতিক-সামৰিক ঘটনাৱলী আৰু সুকুমাৰ বৰকাথৰ 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ'ৰ দৰে ব্যৱহাৰিক বিজ্ঞান ভিত্তিক পুথিসমূহে গদ্যক লৌকিক সমাজৰ অধিক ওচৰ চপাই আনে।

এই দুয়োটা ধাৰাৰ সমন্বয়ৰ ফলতেই অসমীয়া গদ্যই ধ্ৰুপদী গাম্ভীৰ্যৰ লগতে ব্যৱহাৰিক সৰলতা লাভ কৰি আধুনিক ৰূপ ধাৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

প্ৰশ্ন ৯: 'অৰ্জুনৰ বিষাদ যোগ' পাঠত অৰ্জুন আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ সম্পৰ্ক আৰু ইয়াৰ পৰা পোৱা নীতিশিক্ষাৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ: ভট্টদেৱৰ 'অৰ্জুনৰ বিষাদ যোগ' পাঠটিত অৰ্জুন আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ সম্পৰ্কই কেৱল দুগৰাকী বন্ধু বা ৰথী-সাৰথিৰ সম্পৰ্কক সূচোৱা নাই, বৰঞ্চ ই আছিল আত্মজ্ঞান পিয়াসু শিষ্য আৰু পৰম ব্ৰহ্মসদৃশ গুৰুৰ ঐতিহাসিক সংযোগ।

কৰ্তব্য আৰু মায়া-মোহৰ দোমোলজাত পৰি অৰ্জুনে যেতিয়া যুদ্ধ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ ধনু-বাণ পেলাই দিছিল, তেতিয়া তেওঁ শ্ৰীকৃষ্ণৰ ওচৰত শৰণাপন্ন হৈছিল। শ্ৰীকৃষ্ণই অৰ্জুনক কঠোৰ অনুশাসনেৰে সজাগ কৰি তুলিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। এই পাঠৰ পৰা প্ৰাপ্ত প্ৰধান নীতিশিক্ষাসমূহ হ'ল: 

১. কৰ্তব্যবোধ: ব্যক্তিগত আৱেগ আৰু মোহতকৈ সত্য আৰু ধৰ্ম ৰক্ষাৰ বাবে নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰাটোৱে মানুহৰ প্ৰধান ধৰ্ম। 

২. আৱেগ নিয়ন্ত্ৰণ: সংকটৰ সময়ত ধৈৰ্য আৰু বিবেক হেৰুৱালে সিদ্ধান্ত ভুল হয়। 

৩. উপযুক্ত পথপ্ৰদৰ্শন: জীৱনৰ কঠিন মুহূৰ্তত শুদ্ধ দিশ নিৰ্ণয়ৰ বাবে এগৰাকী সৎ গুৰু বা পথপ্ৰদৰ্শকৰ আৱশ্যক।

প্ৰশ্ন ১০: 'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী' আৰু 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ'ৰ আধাৰত আহোম যুগৰ সাহিত্যত ব্যৱহাৰিক জ্ঞান আৰু বুৰঞ্জী চৰ্চাৰ ৰীতি বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰ: আহোম স্বৰ্গদেৱসকলৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী চিন্তাৰ ফলত অসমীয়া সাহিত্যই প্ৰাক-আধুনিক যুগত এক বিশেষ বস্তুনিষ্ঠ আৰু ব্যৱহাৰিক ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল, যিটো 'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী' আৰু 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ' পুথিত স্পষ্ট সম্প্ৰকাশ ঘটিছে।

'সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'ত ৰাজ্যৰ শাসনভাৰ, কূটনৈতিক চিঠি-পত্ৰ, যুদ্ধৰ ক্ষিপ্ৰ সিদ্ধান্ত আৰু সামৰিক ব্যৱস্থাক কোনো অতিৰঞ্জন নোহোৱাকৈ সত্যৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত কৰি লিখা হৈছিল। ই ইতিহাস চৰ্চাৰ বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ পৰিচায়ক।

আনহাতে, সুকুমাৰ বৰকাথৰ 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ' পুথিৰ 'হাতীৰ লক্ষণ' আছিল ব্যৱহাৰিক প্ৰাণীবিজ্ঞান আৰু পশু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক অনবদ্য সৃষ্টি। আহোম শাসনত প্ৰয়োজনীয় সম্পদ হাতীৰ বিষয়ে জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰি তাৰ বৈশিষ্ট্য, ব্যৱহাৰ আৰু স্বাস্থ্য চিকিৎসাৰ নিৰ্ভুল বিৱৰণ দিয়া হৈছিল।

এই দুয়োখন গ্ৰন্থই প্ৰমাণ কৰে যে আহোম যুগৰ সাহিত্য কেৱল কল্পনানিৰ্ভৰ কাব্য আছিল এনে নহয়, বৰঞ্চ ই আছিল সমাজ আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ ব্যৱহাৰিক প্ৰয়োজন পূৰণ কৰা এক বাস্তৱমুখী জ্ঞানৰ উৎস।