১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: নৱজাগৰণৰ পৰা ১৭ শতিকালৈকে জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ যি অভূতপূৰ্ব বিকাশ হৈছিল, তাক কি বুলি জনা যায়?
উত্তৰ: বৈজ্ঞানিক বিপ্লৱ (Scientific Revolution)।
প্ৰশ্ন ২: কোন শতিকাত ইউৰোপৰ অৰ্থনৈতিক ভাৰসাম্য ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলৰ পৰা আটলান্টিক মহাসাগৰীয় অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল?
উত্তৰ: ষোড়শ শতিকাত।
প্ৰশ্ন ৩: ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলৰ পৰা আটলান্টিক মহাসাগৰীয় অঞ্চললৈ বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰবিন্দু স্থানান্তৰ হোৱাৰ ফলত কোনখন দেশৰ বাণিজ্যিক আধিপত্য হ্ৰাস পাইছিল?
উত্তৰ: ইটালীৰ (বিশেষকৈ ভেনিচ আৰু জিনোৱা)।
প্ৰশ্ন ৪: ইংলেণ্ডত সামন্তবাদী কৃষি ব্যৱস্থাক পুঁজিপতি ব্যৱসায়লৈ ৰূপান্তৰ কৰা আন্দোলনটোক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: ঘেৰাও আন্দোলন (Enclosure Movement)।
প্ৰশ্ন ৫: কোন দেশত প্ৰথমতে কৃষি বিপ্লৱৰ (Agricultural Revolution) সূচনা হৈছিল?
উত্তৰ: ইংলেণ্ডত।
প্ৰশ্ন ৬: ষোড়শ শতিকাত ইউৰোপত দেখা দিয়া সামগ্ৰীৰ অস্বাভাৱিক মূল্যবৃদ্ধিক কি বিপ্লৱ বোলা হয়?
উত্তৰ: মূল্য বিপ্লৱ (Price Revolution)।
প্ৰশ্ন ৭: ষোড়শ শতিকাত ইউৰোপৰ বজাৰত কোনটো মহাদেশৰ পৰা বিপুল পৰিমাণৰ ৰূপৰ আগমন ঘটিছিল?
উত্তৰ: আমেৰিকা মহাদেশৰ পৰা।
প্ৰশ্ন ৮: 'Mercantilism' শব্দটো অসমীয়া অৰ্থ কি?
উত্তৰ: বণিকবাদ।
প্ৰশ্ন ৯: ১৭ আৰু ১৮ শতিকাত ইউৰোপত প্ৰচলিত অৰ্থনৈতিক নীতি বা মতবাদটোক কি বুলি জনা যায়?
উত্তৰ: বণিকবাদ (Mercantilism)।
প্ৰশ্ন ১০: আধুনিক বিজ্ঞানৰ পিতৃ বুলি কাক অভিহিত কৰা হয়?
উত্তৰ: গেলিলিও গেলিলী (Galileo Galilei)।
প্ৰশ্ন ১১: কোন গৰাকী বিজ্ঞানীয়ে পোনপ্ৰথমে সূৰ্যকেন্দ্ৰিক তত্ত্ব (Heliocentric Theory) আগবঢ়াইছিল?
উত্তৰ: নিকোলাছ কপাৰ্নিকাছ (Nicolaus Copernicus)।
প্ৰশ্ন ১২: ঘেৰাও আন্দোলনৰ (Enclosure Movement) ফলত কোনে নিজৰ কৃষিভূমি হেৰুৱাব লগা হৈছিল?
উত্তৰ: ক্ষুদ্ৰ আৰু দৰিদ্ৰ খেতিয়কসকলে।
প্ৰশ্ন ১৩: বাণিজ্যিক বিপ্লৱৰ (Commercial Revolution) ফলত ইউৰোপত কোনটো নতুন সামাজিক শ্ৰেণীৰ উত্থান হৈছিল?
উত্তৰ: মধ্যবিত্ত বা বুৰ্জোৱা শ্ৰেণীৰ (Middle Class)।
প্ৰশ্ন ১৪: বণিকবাদৰ মূল লক্ষ্য বা উদ্দেশ্য কি আছিল?
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰৰ সম্পদ আৰু ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা (বিশেষকৈ সোণ আৰু ৰূপ সঞ্চয় কৰা)।
প্ৰশ্ন ১৫: ভৌগোলিক আৱিষ্কাৰৰ ফলত আটলান্টিক মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কোনখন দেশ আটাইতকৈ বেছি লাভৱান হৈছিল?
উত্তৰ: স্পেইন (আৰু পৰ্টুগাল)।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: নৱজাগৰণৰ কালছোৱাত হোৱা বিজ্ঞানৰ বিকাশৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ লিখা।
উত্তৰ:
(ক) অন্ধবিশ্বাস আৰু ধৰ্মীয় কুসংস্কাৰৰ ঠাইত যুক্তি আৰু পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়।
(খ) উন্নত যন্ত্ৰপাতি (যেনে- দূৰবীণ যন্ত্ৰ) আৰু নতুন বৈজ্ঞানিক সূত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ হয়।
প্ৰশ্ন ২: ভৌগোলিক আৱিষ্কাৰে কেনেকৈ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলৰ অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব হ্ৰাস কৰিলে?
উত্তৰ: নতুন জলপথ আৱিষ্কাৰৰ ফলত ইউৰোপৰ বৈদেশিক বাণিজ্যৰ মূল কেন্দ্ৰ ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা আটলান্টিক মহাসাগৰীয় উপকূললৈ স্থানান্তৰিত হয়, যাৰ ফলত ইটালীৰ বাণিজ্যিক একাধিপত্যৰ অৱসান ঘটে।
প্ৰশ্ন ৩: ঘেৰাও আন্দোলন (Enclosure Movement) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: ইংলেণ্ডত উমৈহতীয়া চৰণীয়া পথাৰ আৰু খোলা কৃষিভূমিসমূহ ডাঙৰ জমিদাৰসকলে বেৰা বা ঘেৰাও দি নিজৰ ব্যক্তিগত সম্পত্তি কৰা আৰু তাত পশুপালন (মেৰমন পালন) বা উন্নত কৃষি কাৰ্য কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক ঘেৰাও আন্দোলন বোলে।
প্ৰশ্ন ৪: কৃষি বিপ্লৱৰ (Agricultural Revolution) দুটা প্ৰধান কাৰণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ:
(ক) ঘেৰাও আন্দোলনৰ জৰিয়তে কৃষিভূমি একত্ৰীকৰণ কৰা।
(খ) নতুন কৃষি সঁজুলি (যেনে- জেথ্ৰ' টুলৰ চিড ড্ৰিল) আৰু শস্য পৰিৱৰ্তন (Crop Rotation) পদ্ধতিৰ প্ৰয়োগ।
প্ৰশ্ন ৫: মূল্য বিপ্লৱ (Price Revolution) কি?
উত্তৰ: ষোড়শ শতিকাত ইউৰোপত সামগ্ৰীৰ মূল্য আৰু শ্ৰমিকৰ মজুৰি অত্যধিক হাৰত বৃদ্ধি পোৱা পৰিঘটনাটোক মূল্য বিপ্লৱ বোলা হয়। আমেৰিকাৰ পৰা সোণ-ৰূপৰ বিপুল আমদানি ইয়াৰ অন্যতম কাৰণ আছিল।
প্ৰশ্ন ৬: বাণিজ্যিক বিপ্লৱ (Commercial Revolution) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: ভৌগোলিক আৱিষ্কাৰৰ ফলত ইউৰোপৰ বাণিজ্যৰ পৰিসৰ বিশ্বজুৰি বিস্তাৰিত হোৱা, বেংকিং আৰু বীমা ব্যৱস্থাৰ সূচনা হোৱা আৰু আধুনিক পুঁজিবাদৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা হোৱা সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াটোক বাণিজ্যিক বিপ্লৱ বোলে।
প্ৰশ্ন ৭: বণিকবাদ (Mercantilism) কি?
উত্তৰ: বণিকবাদ হৈছে ১৭ আৰু ১৮ শতিকাত ইউৰোপত প্ৰচলিত এক অৰ্থনৈতিক মতবাদ, য'ত বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে এখন ৰাষ্ট্ৰৰ শক্তি তাৰ সোণ-ৰূপৰ ভঁৰাল আৰু অনুকূল বাণিজ্যিক ভাৰসাম্যৰ (ৰপ্তানি আমদানিতকৈ বেছি হোৱা) ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
প্ৰশ্ন ৮: সাম্ৰাজ্যবাদ আৰু বণিকবাদৰ সম্পৰ্ক কি আছিল?
উত্তৰ: বণিকবাদী নীতি সফল কৰিবলৈ ইউৰোপীয় দেশসমূহক কেঁচা সামগ্ৰীৰ যোগান আৰু উৎপাদিত সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰিবলৈ উপনিৱেশৰ প্ৰয়োজন আছিল। এই উপনিৱেশ স্থাপনৰ প্ৰতিযোগিতাই সাম্ৰাজ্যবাদৰ জন্ম দিছিল।
প্ৰশ্ন ৯: আমেৰিকান ৰূপৰ আগমনে ইউৰোপৰ অৰ্থনীতিত কি প্ৰভাৱ পেলাইছিল?
উত্তৰ: আমেৰিকাৰ খনিসমূহৰ পৰা অহা বিপুল পৰিমাণৰ ৰূপৰ বাবে ইউৰোপত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন অত্যধিক বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত সংলগ্নভাৱে দ্ৰব্যমূল্য বৃদ্ধি হৈ 'মূল্য বিপ্লৱ'ৰ সৃষ্টি হয়।
প্ৰশ্ন ১০: বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ বিকাশত ছপা যন্ত্ৰৰ (Printing Press) ভূমিকা কি আছিল?
উত্তৰ: ছপা যন্ত্ৰৰ আৱিষ্কাৰৰ ফলত বৈজ্ঞানিক গৱেষণা, কিতাপ আৰু নতুন চিন্তাধাৰাসমূহ অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ ইউৰোপৰ পণ্ডিত আৰু সাধাৰণ ৰাইজৰ মাজত সহজতে বিয়পি পৰিছিল।
প্ৰশ্ন ১১: অনুকূল বাণিজ্যিক ভাৰসাম্য (Favorable Balance of Trade) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: এখন দেশে আন দেশৰ পৰা কৰা সামগ্ৰীৰ আমদানিৰ তুলনাত নিজ দেশৰ পৰা কৰা সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ আৰু মূল্য বেছি হোৱা অৱস্থাকে অনুকূল বাণিজ্যিক ভাৰসাম্য বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ১২: ঘেৰাও আন্দোলনৰ দুটা সামাজিক কুফল বা নেতিবাচক প্ৰভাৱ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ:
(ক) শ শ দৰিদ্ৰ আৰু ক্ষুদ্ৰ খেতিয়ক ভূমিহীন হৈ পৰিছিল।
(খ) গাঁৱৰ পৰা চহৰলৈ কৰ্মসংস্থাপন বিচাৰি খেতিয়কৰ প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল, যাৰ ফলত চহৰবোৰত দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি পাইছিল।
প্ৰশ্ন ১৩: যৌথ মূলধনী কোম্পানী (Joint-Stock Company) কি? বাণিজ্যিক বিপ্লৱত ইয়াৰ গুৰুত্ব কি আছিল?
উত্তৰ: যৌথ মূলধনী কোম্পানী হৈছে বহুতো অংশীদাৰ বা শ্বেয়াৰহোল্ডাৰৰ পুঁজিৰে গঠিত ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান। বাণিজ্যিক বিপ্লৱৰ সময়ত দূৰ-দূৰণিৰ দেশৰ সৈতে বৃহৎ বিপদাশংকা থকা সাগৰীয় বাণিজ্য পৰিচালনা কৰিবলৈ এই কোম্পানীসমূহে সহায় কৰিছিল (যেনে- ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী)।
প্ৰশ্ন ১৪: কপাৰ্নিকাছৰ বিপ্লৱ (Copernican Revolution) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: মহাকাশ সম্পৰ্কে থকা পুৰণি টলেমীৰ 'পৃথিৱীকেন্দ্ৰিক তত্ত্ব'ক (Geocentric Theory) ভুল প্ৰমাণিত কৰি কপাৰ্নিকাছে আগবঢ়োৱা 'সূৰ্যকেন্দ্ৰিক তত্ত্বই' (Heliocentric Theory) জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত যি বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন আনিছিল, তাকে কপাৰ্নিকাছৰ বিপ্লৱ বোলে।
প্ৰশ্ন ১৫: ১৭-১৮ শতিকাত বণিকবাদী ৰাষ্ট্ৰসমূহে কেনেধৰণৰ ব্যৱসায়িক নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰ:
(ক) নিজ দেশৰ উদ্যোগ ৰক্ষা কৰিবলৈ আমদানি কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত উচ্চ হাৰত শুল্ক আৰোপ কৰিছিল।
(খ) কেঁচা সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰাত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰিছিল যাতে দেশৰ ভিতৰতে উৎপাদন বৃদ্ধি হয়।