পাঠঃ ৩
প্ৰশস্তি
পাঠভিত্তিক অনুশীলনীৰ প্রশ্নোত্তৰঃ
'ক' – ভাব-বিষয়ক
(খ) ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ কবিতা পুথি দুখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ কবিতা পুথি দুখনৰ নাম হ'ল- 'সাদৰী' আৰু 'দহিকতৰা'।
উত্তৰঃ মহামহিমৰ গান মোহন কীচক বেণুৱে গায় বুলি কবিয়ে কৈছে।
উত্তৰঃ'প্ৰশস্তি' কবিতাটিৰ প্ৰতিটো শব্দ যেন প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সৌন্দৰ্যৰ একো একোটি অৰ্ঘ্য। উদিত সূৰ্যৰ প্ৰথমটো কিৰণে যেতিয়া ধৰিত্ৰীক পোহৰাই তোলে, তেতিয়াই গছ-বিৰিখৰ কোমল কুঁহিপাতবোৰে এক নতুন দিনক আদৰাৰ মাদকতা সানি দিয়ে। কেৱল সেয়াই নহয়, চৌপাশৰ লতা-ফুলৰ আমোলমোল সুবাস আৰু চৰাইৰ সুললিত কলকাকলিয়ে আমাৰ মন-প্ৰাণ শাঁত পেলায়। কবিয়ে কেৱল দৃশ্যমান সৌন্দৰ্যই নহয়, বৰঞ্চ জল-স্থল আৰু আকাশৰ বিশালতাৰ মাজতো যেন এক অদৃশ্য দেৱতাৰ জয়গানহে শুনিবলৈ পাইছে। পোহৰেৰে উদ্ভাসিত এই পৃথিৱীখনত সময়ৰ গতিত কেনেকৈ কালৰাত্ৰি নামি আহে—তাৰো এক গভীৰ বৰ্ণনা কবিতাটিত পোৱা যায়। সামগ্ৰিকভাৱে ক’বলৈ গ’লে, কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ ভিন্ন ৰূপৰ মাজেৰে সৃষ্টিকৰ্তাৰ গুণানুকীৰ্তন কৰি প্ৰকৃতিৰ চৰণত নিজৰ ভক্তিৰ শৰাইখন আগবঢ়াইছে।
উত্তৰঃকবি ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ প্ৰথম জীৱনটো অতিবাহিত হৈছিল প্ৰকৃতিৰ এক নিৰিবিলি কোলাত। চৰাই-চিৰিকটিৰ কলৰৱ, তৰু-তৃণ, ফুল আৰু নৈ-নিজৰাৰ সেই অপূৰ্ব নৈসৰ্গিক শোভাৰ মাজতেই তেওঁ বিচাৰি পাইছিল এক আত্মিক শান্তি। প্ৰকৃতিৰ এই মোহনীয় পৰিৱেশত তেওঁৰ কাপৰ পৰা নিগৰি আহিছিল বহুতো প্ৰাণস্পৰ্শী কবিতা।প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি থকা অপাৰ অনুৰাগৰ বাবেই তেওঁৰ কবিতাত প্ৰকৃতিৰ লগতে সৰ্বশক্তিমান ঈশ্বৰৰ বন্দনা ফুটি উঠিছে। কবিতাটিত কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ অনুপম সৌন্দৰ্য বৰ্ণনা কৰাৰ লগতে সেই সৌন্দৰ্যৰ আঁৰত থকা সৃষ্টিকৰ্তাৰ মহিমা গুণানুকীৰ্তন কৰিছে। ৰঙা আভাৰে ৰঞ্জিত হৈ উঠা ঊষাৰ পোহৰত গছ-বন, লতা-পাতবোৰে যেন একো একোটি নতুন সাজ পিন্ধি প্ৰাণ পাই উঠিছে। চৰাইবোৰৰ সুললিত কণ্ঠৰ গীতত যেন বাজি উঠিছে দেৱতাৰেই আহ্বান। বতাহৰ পৰশত কঁপি উঠা বাঁহৰ বাঁহীয়েও (কীচক বেণু) যেন সেই মহামহিমজনৰেই গুণগান গাইছে।এইদৰে প্ৰকৃতিৰ বিনন্দীয়া ৰূপৰ মাজতে কবিয়ে বাৰে বাৰে সেই অজান সৃষ্টিকৰ্তাৰ অস্তিত্ব অনুভৱ কৰিছে। চমুকৈ ক'বলৈ গ'লে, প্ৰকৃতিৰ মোহময়ী বৰ্ণনাৰ মাজেৰে কবিয়ে ইয়াত এক আধ্যাত্মিক সুৰৰহে সৃষ্টি কৰিছে।
উত্তৰঃ"ঊষাৰ সেই সেন্দূৰীয়া আভাই ধৰণীৰ বুকুত এক মায়াময় ৰূপ দিছে, যাৰ পোহৰে দশোদিশ পোহৰাই তুলিছে। কবিয়ে প্ৰাতঃসময়ৰ এই বিৰল মুহূৰ্তটোক অতি সুন্দৰকৈ বৰ্ণনা কৰিছে— কেনেকৈ পূব আকাশত পোহৰৰ ৰেঙণি ফুটি উঠাৰ লগে লগে গোটেই পৰিৱেশটো সজীৱ হৈ পৰে। সূৰ্যৰ প্ৰথমটো পৰশ পাই গছ-বনৰ কোমল কুঁহিপাতবোৰ যেন প্ৰাণ পাই উঠিছে, আৰু ফুলবোৰেও এক অনামী আনন্দত হালি-জালি নাচিছে। প্ৰকৃতিয়ে যেন লাজৰ ওৰণিখন আঁতৰাই এক নতুন সাজেৰে নিজকে সজাই তুলিছে।কবিয়ে ইয়াত কেৱল প্ৰকৃতিৰ শোভাই নহয়, বৰঞ্চ এক গভীৰ প্ৰেম আৰু ভক্তিৰ মায়াজাল ৰচনা কৰিছে। আনকি মন্দিৰৰ চুকত অৱহেলিত হৈ পৰি থকা ৰবাব ফুলটোৱেও যেন নিজৰ সুবাসেৰে সৃষ্টিকৰ্তাৰ প্ৰতি প্ৰেম নিবেদন কৰিছে। ইয়াৰ পৰা কোনেও বাদ পৰা নাই— বনৰ চৰাই-চিৰিকটিৰ সুমধুৰ কাকলিয়েও যেন সেইজন স্ৰষ্টাৰহে গুণগান কৰিছে। প্ৰকৃতিৰ এই মোহনীয় ৰূপত বিভোৰ হৈ কবিয়ে আমাক আলস্য ত্যাগ কৰি 'সুন্দৰৰ আৰাধনা' কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। প্ৰকৃতিৰ প্ৰতিটো অংগৰ মাজেৰে যেন ঈশ্বৰ ভক্তিৰ এক নিৰ্মল সুঁতি বৈ গৈছে, য’ত কবিয়ে বিচাৰি পাইছে জীৱনৰ পৰম সাৰ্থকতা।
৫। 'প্রশস্তি' কবিতাটিৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰঃপ্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সৌন্দৰ্যই হ’ল 'প্ৰশস্তি' কবিতাটোৰ প্ৰাণ। কবিয়ে ইয়াত বৰ্ণনা কৰিছে কেনেকৈ পুৱাৰ ৰাঙলী সূৰুযৰ পোহৰে ধৰিত্ৰীক জগাই তোলে আৰু গছ-বিৰিখৰ কোমল ন-কুঁহিপাতে যেন প্ৰকৃতিক আদৰিবলৈ সাজু হয়। কবিৰ দৃষ্টিত এইয়া কেৱল প্ৰকৃতিৰ পৰিবৰ্তন নহয়, বৰঞ্চ সৃষ্টিকৰ্তাৰ এক আৰাধনাহে।অংকুৰিত বননি আৰু নতুন পাতেৰে প্ৰকৃতিয়ে যেন এক নতুন সাজ পিন্ধিছে। ফুলবোৰ ফুলি উঠিছে এক অনাবিল আনন্দত, আৰু চৰাইবোৰৰ কলকাকলিয়ে যেন চাৰিওফালে সেই পৰম দেৱতাৰেই সন্ধান কৰিছে। বতাহত কঁপি উঠা বাঁহৰ শব্দ বা 'কীচক বেণু'ৱে যেন উলাহত স্ৰষ্টাৰ মহিমা গাইছে। জল, স্থল, আকাশ—সকলোতে যেন এক আধ্যাত্মিক সুৰ বাজি উঠিছে। আচলতে, প্ৰকৃতিৰ এই মোহিনী ৰূপৰ আঁৰত কবিয়ে বিচাৰি পাইছে সেইজন অদৃশ্য সৃষ্টিকৰ্তাক। সেয়েহে তেওঁ আমাক আহ্বান জনাইছে—অন্ধকাৰ নিশাৰ অন্তত মোহ-নিদ্ৰা ত্যাগ কৰি মুক্তিৰ পথ বিচাৰিবলৈ। এই সুন্দৰ প্ৰকৃতিৰ মাজতেই তেওঁ বাৰে বাৰে ঈশ্বৰৰ অস্তিত্ব অনুভৱ কৰিছে। সামগ্ৰিকভাৱে ক’বলৈ গ’লে, প্ৰকৃতিৰ ৰূপ-লাৱণ্যৰ মাজেৰে সৃষ্টিকৰ্তাৰ প্ৰতি থকা অপৰিসীম ভক্তি আৰু তেওঁৰ গুণানুকীৰ্তনেই হ’ল এই কবিতাটোৰ মূল সুৰ।
উঠা যত মুক্তি পথযাত্রী।'
-কবিয়ে কিয় এনেদৰে আহ্বান জনাইছে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃপ্ৰকৃতিৰ এই বিনন্দীয়া আৰু অনুপম সৌন্দৰ্য উপভোগ কৰিবলৈ পোৱাটো মানুহৰ বাবে সঁচাকৈয়ে এক পৰম ভাগ্য। গছ-বন, চৰাই-চিৰিকটি— সকলোৰে মাজত আৰু বতাহৰ প্ৰতিটো হেন্দোলনিত কবিয়ে যেন সেই অদৃশ্য স্ৰষ্টাৰে গুণগান শুনিবলৈ পাইছে। প্ৰকৃতিৰ এই সন্মোহিনী সুধাৰ মাজেদিয়েই কবিয়ে বাৰে বাৰে বিচাৰি পাইছে সেইজন স্ৰষ্টাৰ অস্তিত্ব।কবিয়ে বিশ্বাস কৰে যে মানুহ হ’ল অমৃতৰ সন্তান। সেয়েহে তেওঁ সকলোকে আহ্বান জনাইছে যাতে কালৰাত্ৰিৰ অন্ধকাৰ নেওচি তেওঁলোকে মুক্তিৰ পথ বিচাৰি উলিয়ায়। কবিতাটোৰ প্ৰতিটো শব্দতে ঈশ্বৰ ভক্তিৰ এক গভীৰ স্বৰূপ ফুটি উঠিছে। কবিয়ে সুন্দৰৰ আৰাধনাৰ মাজেৰেই দৰাচলতে সেইজন মহান স্ৰষ্টাৰ চৰণত নিজক সঁপি দিছে। কিয়নো কেৱল ঈশ্বৰেই আমাক মুক্তিৰ প্ৰকৃত পথ দেখুৱাব পাৰে। সেয়েহে, কবিয়ে মুক্তিপথৰ প্ৰতিজন যাত্ৰীক বিনম্ৰতাৰে আহ্বান জনাইছে— যেন তেওঁলোকে সৰ্বশক্তিমানৰ ওচৰত শৰণাপন্ন হৈ প্ৰকৃত মুক্তিৰ বাট বিচাৰি লয়।
৭। সুন্দৰৰ ৰূপ ধ্যান কৰিবলৈ কবিয়ে ভক্তবৃন্দক কিয় আহ্বান জনাইছে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃপ্ৰকৃতিৰ এই অনাবিল সৌন্দৰ্যত কবিয়ে যেন নিজক বিলীন কৰি দিছে। তেওঁৰ দৃষ্টিত গছ-বন, চৰাই-চিৰিকটি— সকলোৱেই যেন সেই এক বিৰাট শক্তি বা স্ৰষ্টাৰ সন্ধানত মগ্ন হৈ আছে। আনকি বতাহত কঁপি উঠা বাঁহৰ শব্দতো (কীচক বেণু) যেন সেই মহামহিম ঈশ্বৰৰে গুণগান ধ্বনিত হৈছে।কবিয়ে আমাক সোঁৱৰাই দিছে যে কেৱল চকুৰে চালেই নহ’ব, এই অনুপম সৌন্দৰ্যক উপলব্ধি কৰিবলৈ হ’লে আমি আমাৰ ভিতৰৰ জড়তা বা তন্দ্ৰা ত্যাগ কৰিব লাগিব। সুন্দৰৰ এই ৰূপক অন্তৰেৰে ধ্যান কৰিলেহে আমি সৃষ্টিৰ আঁৰত থকা সেই মহান শিল্পীক বিচাৰি পাম। প্ৰকৃততে প্ৰকৃতিৰ আৰাধনাৰ মাজেৰেই কবিয়ে সৃষ্টিকৰ্তাক পাব বিচাৰিছে, আৰু সেইবাবেই তেওঁ ভক্তবৃন্দক একাগ্ৰচিত্তে এই সৌন্দৰ্যৰ মাজেৰে সত্যৰ সন্ধান কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
৮। ব্যাখ্যা কৰা:
(ক) 'উঠে তৰ্ক শিৰে শিৰে বন বিহঙ্গৰ
ছন্দভৰা সুমধুৰ তান,
জল স্থল অন্তৰীক্ষ সকলোতে যেন
দেৱতাৰ মহা অভিযান।
উত্তৰঃ প্ৰদত্ত কবিতাফাকি বিহগী কবি ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ 'প্রশস্তি'নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
'প্ৰশস্তি' কবিতাটোৰ মাজেৰে কবিৰ প্ৰকৃতিপ্ৰেম অতি সুন্দৰকৈ ফুটি উঠিছে। কবিতাটিত কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সৌন্দৰ্যৰ গুণানুকীৰ্ত্তন কৰিছে। পুৱাৰ সূৰ্যৰ সেই ৰক্তিম আভাৰে যেতিয়া দশোদিশ পোহৰ হৈ পৰে, তেতিয়া যেন প্ৰকৃতিৰ প্ৰতিটো অংগই—তৰু-তৃণৰ পৰা বিৰিখলৈকে—এক নতুন প্ৰাণ পাই উঠে। চৰাই-চিৰিকটিৰ সুললিত কণ্ঠৰ গীতে চৌদিশ মুখৰিত কৰি তোলে। তেওঁলোকৰ এই সুমধুৰ তান যেন কেৱল গান নহয়, ই পানী, মাটি আৰু আকাশৰ বিশালতাৰ মাজত সেই অদৃশ্য স্ৰষ্টাক বিচাৰি কৰা এক ব্যাকুল প্ৰাৰ্থনাহে। কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ এই বিনন্দীয়া ৰূপৰ মাজেৰেই প্ৰকৃততে ভগৱানৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ অনুভৱ কৰিছে যে সমগ্ৰ প্ৰকৃতিৰ বুকুত যেন এক 'দেৱতাৰ মহা অভিযান' চলিছে। প্ৰকৃতিৰ সৈতে কবিৰ সম্পৰ্ক অতি গভীৰ। সেয়েহে আকাশলৈ মূৰ তুলি থিয় হৈ থকা প্ৰতিজোপা গছৰ মাজত তেওঁ স্ৰষ্টাৰ জয়গান শুনিবলৈ পাইছে। গছৰ ডালে ডালে বহি চৰাইবোৰে যি লয়ত গীত গাইছে, সেয়া কবিৰ দৃষ্টিত বিভুৰ চৰণত অৰ্পণ কৰা এক ভক্তিৰ্ঘ্য। মুঠতে, জল-স্থল-অন্তৰীক্ষ সকলোতে বিয়পি থকা এই ঐশ্বৰিক শক্তিক কবিয়ে নিজৰ হৃদয়েৰে অনুভৱ কৰি কবিতাটিত অতি সাৰ্থকভাৱে ৰূপায়িত কৰিছে।
(খ) কৰি দীৰ্ণ জৰাজীৰ্ণ পুঞ্জীভূত ক্লেদ
শেষ হ'ল মহা কালৰাত্ৰি,
উঠা হে ঋত্বিক ধ্যানী অমৃতৰ পুত্ৰ
উঠা যত মুক্তি পথযাত্রী।
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাকি বিহগী কবি ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ 'প্রশস্তি' নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
কবিয়ে এই কবিতাংশৰ জৰিয়তে কালৰাত্ৰিৰ ঘোৰ অন্ধকাৰ নেওচি ভক্তপ্ৰাণ মানুহক মুক্তিৰ সন্ধান কৰিবলৈ এক আন্তৰিক আহ্বান জনাইছে। যেতিয়া দিনৰ পোহৰ বিলীন হয়, তেতিয়া সমগ্ৰ ধৰণী কালৰাত্ৰিৰ আন্ধাৰে আৱৰি ধৰে— যি আন্ধাৰ যেন আমাৰ জীৱনৰ সমস্ত দুখ-বেদনাৰ এক প্ৰতীক। কিন্তু কবিয়ে বিচাৰে যে 'অমৃতৰ সন্তান' মানুহে নিজৰ অন্তৰৰ পৰা সকলো কলুষতা আৰু পুঞ্জীভূত যন্ত্ৰণা আঁতৰাই পেলাওক। কালৰাত্ৰিৰ অৱসান ঘটাই তেওঁলোক আগুৱাই যাওক সেই মুক্তিৰ পথত, য’ত কেৱল সুন্দৰৰ আৰাধনা আৰু স্ৰষ্টাৰ জয়গান ধ্বনিত হয়।আচলতে, মানুহৰ অন্তৰখন যদি নিকা নহয়, তেন্তে প্ৰকৃত সুখ কেতিয়াও সম্ভৱ নহয়। সেইবাবেই কবিয়ে তেওঁৰ অনন্য ভাষাৰে বুজাবলৈ চেষ্টা কৰিছে যে— অতীতৰ সকলো দুখ-ক্লেদ পাহৰি নতুন পুৱাৰ উজ্জ্বল পোহৰেৰে উদ্ভাসিত হৈ আমি মুক্তিৰ পথত ব্ৰতী হোৱা উচিত। এই পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো কণা যিহেতু ভগৱানৰেই সৃষ্টি, সেয়ে প্ৰকৃতিৰ দহোপিনে যেন সেই ঈশ্বৰৰেই বন্দনা বাজি উঠিছে। প্ৰকৃতিৰ এই অনাবিল সৌন্দৰ্যত বিমুগ্ধ হৈয়েই কবিয়ে আমাক আহ্বান জনাইছে যাতে আমি কালৰাত্ৰিৰ শেষত সত্য আৰু মুক্তিৰ সেই পোহৰ বিচাৰি পাওঁ।
(গ) মোহন কীচক বেণু অনাহত ছন্দে
গায় মহামহিমৰ গান,
মোহ তন্দ্রালস তেজি উঠা ভক্তবৃন্দ সুন্দৰৰ কৰা ৰূপধ্যান।
উত্তৰঃ অসীময়া সাহিত্যৰ বিশিষ্ট ৰোমাণ্টিক কবি ৰঘুনাথ চৌধাৰীৰ 'প্রশস্তি' নামৰ কবিতাটিৰ পৰা উক্ত কবিতাফাকি তুলি দিয়া হৈছে।
প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ আৰু অনাবিল সৌন্দৰ্যত কবিয়ে হেৰুৱাই পেলাইছে নিজক। তেওঁ কেৱল প্ৰকৃতিৰ বৰ্ণনা কৰাই নহয়, বৰঞ্চ এই বিনন্দীয়া ৰূপৰ মাজতেই বিচাৰি পাইছে সেই পৰম "সুন্দৰ"ৰ অস্তিত্ব।ৰাতিপুৱাৰ সূৰুযৰ পোহৰে ধৰিত্ৰীৰ চৌপাশ উদ্ভাসিত কৰি তোলাৰ লগে লগে গছ-বন, ফুল-লতা আৰু চৰাই-চিৰিকটিবোৰেও যেন এক নতুন সাজ পিন্ধিছে। ফুলবোৰে আনন্দত হালি-জালি নাচিছে, আরু বতাহত কঁপি উঠা বাঁহৰ সঁহাৰিত (কীচক বেণু) ধ্বনিত হৈছে সৃষ্টিকৰ্তাৰেই বন্দনা। প্ৰকৃতিৰ এই উলাহ আৰু মহামহিমৰ গানত কবি আজি বিভোৰ।সেয়েহে, প্ৰকৃতিৰ এই দিব্য সুধা পান কৰিবলৈ কবিয়ে সকলোকে আলস্য আৰু তন্দ্ৰা ত্যাগ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। তেওঁ বিচাৰে ভক্তবৃন্দই টোপনিৰ জাল ফালি সাৰ পাই উঠক আৰু প্ৰকৃতিৰ এই মোহনীয় ৰূপৰ মাজত ঈশ্বৰৰ মহিমা ধ্যান কৰক। কবিৰ দৃষ্টিত এই পৃথিৱীৰ কণা-কণাই সৃষ্টিকৰ্তাৰ একো একোটি অনুপম সৃষ্টি। আচলতে এই কবিতাটোৰ মূল সুঁতিটোৱেই হ’ল ঈশ্বৰ ভক্তি। প্ৰকৃতিৰ প্ৰতিটো ভাঁজত কবিয়ে সেই অদৃশ্য পৰমব্ৰহ্মৰ সন্ধান কৰিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ সকলোকে এই অপার্থিৱ সৌন্দৰ্য উপভোগ কৰি অন্তৰৰ পৰা সুন্দৰৰ আৰাধনা কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে।
'খ' - ভাষা-বিষয়ক
১। অর্থ লিখা:
কিশলয়, চিত্তহাৰী, অন্তৰীক্ষ, তন্দ্ৰালস।
উত্তৰঃ
শব্দ | অর্থ |
কিশলয় | গছৰ নতুনকৈ ওলোৱা কোমল পাত বা কুঁহিপাত। |
চিত্তহাৰী | মন হৰণ কৰা বা মন মুহিব পৰা; অতি মৰম লগা বা সুন্দৰ। |
অন্তৰীক্ষ | আকাশ বা গগন; পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গৰ মাজৰ অংশ। |
তন্দ্ৰালস | টোপনি টোপনি ভাবত আলস্য অনুভৱ কৰা অৱস্থা; লালকাল। |
২। বাক্য ৰচনা কৰা:
দশোদিশ, উপেক্ষিত, জৰাজীৰ্ণ, অমৃত, মোহ।
উত্তৰঃ
1. দশোদিশ: বসন্তৰ আগমনৰ লগে লগে দশোদিশ বিহুৰ সুৰীয়া গীতেৰে ৰজনজনাই উঠিছে।
2. উপেক্ষিত: সমাজৰ দুখীয়া আৰু অসহায় শ্ৰেণীটো কেতিয়াও চৰকাৰৰ পৰা উপেক্ষিত হোৱা উচিত নহয়।
3. জৰাজীৰ্ণ: বহু বছৰৰ পুৰণি এই জৰাজীৰ্ণ অট্টালিকাটো যিকোনো মুহূৰ্ততে ভাঙি পৰিব পাৰে।
4. অমৃত: আইৰ মুখৰ মিঠা মাত আচলতে এটুপি অমৃতৰ দৰেই পবিত্ৰ।
5. মোহ: টকা-পইচাৰ প্ৰতি থকা অত্যাধিক মোহে মানুহক কেতিয়াবা ভুল পথলৈ পৰিচালিত কৰে।৩। সমার্থক শব্দ লিখা:
তৰু, মুক্তি, সুমধুৰ, অভিযান, ধ্যানী।
উত্তৰঃ
শব্দ | সমার্থক শব্দ |
তৰু | গছ, বৃক্ষ, বিটপী, পাদপ। |
মুক্তি | মোক্ষ, পৰিত্ৰাণ, উদ্ধাৰ, নিস্তাৰ। |
সুমধুৰ | অতি মিঠা, শ্ৰুতিমধুৰ, সুকোমল, অমিয়া। |
অভিযান | যাত্ৰা, অভিযানকাৰী কাৰ্য, আগুৱাই যোৱা। |
ধ্যানী | মনোযোগ দিয়া, নিবিষ্ট, একাগ্র, যোগী। |