পাঠভিত্তিক অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰঃ

'ক' – ভাব-বিষয়ক

উত্তৰঃ জিকিৰবোৰক হিন্দুৰ ভক্তিমূলক প্রার্থনা বা স্তুতিগীতৰ লগত তুলনা কৰিব পাৰি।

উত্তৰঃ 'জিকিৰ' শব্দটো 'জিক' শব্দৰ পৰা ওলাইছে।

ৰছুল, মোমিন, ৰহম, কুটুব

উত্তৰঃ 

উত্তৰঃ ওপৰত উল্লেখ কৰা কথাখিনি আমাৰ পাঠ্য কবিতা আজান ফকিৰ ৰচিত 'জিকিৰ ' কবিতাৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

​সংসাৰৰ এই অন্তহীন দুখ-কষ্ট আৰু জ্বালা-যন্ত্ৰণাৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ আমি সকলোৱেই অৱশেষত আল্লাহৰ ওচৰত শৰণাপন্ন হওঁ। আমি আশা কৰোঁ যে তেওঁৰ দয়াই আমাক মুক্তিৰ পথ দেখুৱাব। কিন্তু কেতিয়াবা আমাৰ এই প্ৰচেষ্টাবোৰ যেন অৰ্থহীন হৈ পৰে। বিলৰ এটা সহজ উদাহৰণলৈকে চাওকচোন— শাল বা শ'ল মাছৰ যি শক্তি বা গাম্ভীৰ্য, তাৰ সৈতে জানো সৰু পুঠি-দৰিকণাৰ তুলনা হয়? শাল-শ'লৰ দৰে দৰিকণাই ডাঙৰকৈ টপালি মাৰিবলৈ যোৱাটো যেনেকৈ এটা বৃথা চেষ্টা, ঠিক তেনেকৈ নিজৰ উপযুক্ততা অবিহনে আল্লাহৰ সান্নিধ্য বিচৰাটোও এক প্ৰকাৰৰ অসমকক্ষৰ মাজত ফেৰ মৰাৰ দৰেই কথা। প্ৰকৃততে, যিজন মানুহ দয়ালু, বিশ্বাসী আৰু যাৰ চুবুৰীয়াৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছে, তেনে সৎ গুণৰ অধিকাৰী লোকহে আল্লাহৰ প্ৰিয়পাত্ৰ হ'ব পাৰে। তেনে এজন পবিত্ৰ অন্তৰৰ ব্যক্তিয়েহে আল্লাহৰ দুৱাৰত থিয় হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। উক্ত পদ ফাঁকিৰ জৰিয়তে এই গভীৰ সত্যটোকে প্ৰকাশ কৰা হৈছে।

উত্তৰঃ ওপৰত উল্লেখ কৰা কথাখিনি আমাৰ পাঠ্য কবিতা আজান ফকিৰ ৰচিত 'জিকিৰ ' কবিতাৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

​পানীৰ নিজৰ মাজতেই পিয়াহ দূৰ কৰাৰ ক্ষমতা আছে, অথচ সেই একেই পানীয়ে নিজৰ গুণটো নুবুজি বাহিৰত তৃষ্ণা নিবাৰণৰ উপায় বিচাৰি ফুৰে। ঠিক তেনেদৰে, জুইৰ নিজৰে জাৰ গুচাব পৰা শক্তি থকাৰ পিছতো সেই শক্তিৰ উমান নাপাই যেন সি বাহিৰতহে শীত নিবাৰণৰ পথ অন্বেষণ কৰিছে! আমাৰ দৰে সংসাৰী মানুহবোৰৰ অৱস্থাও ঠিক তেনেকুৱাই। আমি পাহৰি যাওঁ যে যিজন দয়াময় আল্লা বা ভগৱানক আমি মছজিদ, মন্দিৰ বা দূৰ-দূৰণিৰ তীৰ্থস্থানত বিচাৰি ফুৰো, তেওঁ আচলতে আমাৰ অতি ওচৰতে আছে— আমাৰ বিশ্বাসী চুবুৰীয়া বা দয়ালু মানুহজনৰ মাজতেই তেওঁ বিৰাজমান। কিন্তু হায়! মায়া-মোহৰ জালত বন্দী হৈ আমি এই সহজ সত্যটো উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰো। আমি মুক্তিৰ বাবে বাহিৰৰ জগতখনত হাহাকাৰ কৰি ফুৰো, অথচ যিজনৰ সন্ধান কৰিছোঁ তেওঁ আমাৰ লগতেই থাকে। মানুহৰ মনৰ এই গভীৰ ভ্ৰান্তিৰ কথাকে ইয়াত অতি সুন্দৰকৈ ফুটাই তোলা হৈছে।

উত্তৰঃ ওপৰত উল্লেখ কৰা কথাখিনি আমাৰ পাঠ্য কবিতা আজান ফকিৰ ৰচিত 'জিকিৰ ' কবিতাৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

​"তিৰবেণীৰ ঘাট—কথাষাৰ শুনিলেই এখন পৱিত্ৰ তীৰ্থস্থানৰ ছবি চকুৰ আগত ভাঁহি উঠে। সাধাৰণতে তিনিটা সোঁতৰ মিলন হ’লে সেই পানীৰ মাজত এক আৱৰ্ত বা চাকনৈয়াৰ সৃষ্টি হয়, য’ৰ পৰা ওলাই অহাটো সহজ নহয়। আমাৰ জীৱনটোও ঠিক তেনেকুৱাই। সংসাৰী মানুহে পাৰ্থিৱ দুখ-যন্ত্ৰণাৰ পৰা মুক্তি বিচাৰি সেই পৰম পৱিত্ৰ 'মক্কাৰ দুৱাৰ' বা মুক্তিধামৰ কাষ চাপিবলৈ ব্যাকুল হৈ পৰে। কিন্তু এই মুক্তিৰ দুৱাৰমুখত উপস্থিত হ’বলৈ হ’লে প্ৰথমে পাৰ হ’ব লাগিব সেই দুৰ্গম 'তিৰবেণীৰ ঘাট'। যিসকল মানুহ কেৱল সংসাৰৰ মায়া-মোহ আৰু স্বাৰ্থত আৱদ্ধ হৈ থাকে, তেওঁলোকৰ বাবে এই ঘাট অতিক্ৰম কৰা অসম্ভৱ। অৰ্থাৎ, সাধাৰণ চিন্তা-চৰ্চাৰে সংসাৰৰ এই জটীলতাৰ পৰা মুক্তি পোৱা নাযায়। কেৱল দয়া, ধৰ্ম আৰু সৎ কৰ্মৰ জৰিয়তে যিয়ে নিজকে মোক্ষৰ বাবে সাজু কৰিব পাৰিছে, তেনে পৱিত্ৰ অন্তৰৰ লোকেহে এই ঘাট পাৰ হৈ মুক্তিৰ প্ৰকৃত সোৱাদ লাভ কৰিব পাৰে। মূলতঃ, এই পদফাঁকিয়ে আমাক আধ্যাত্মিক শুদ্ধি আৰু সৎ পথৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথাই সোঁৱৰাই দিছে।

উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আজান ফকিৰ ৰচিত 'জিকিৰ' নামৰ কবিতাটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

​আচলতে আমাৰ এই মানৱ দেহটো এটা সজাৰ দৰেহে। এটা মইনা চৰাইক যেনেকৈ সজাত আৱদ্ধ কৰি ৰখা হয়, ঠিক তেনেকৈ আমাৰ দেহৰ ভিতৰতো 'প্ৰাণ' নামৰ মইনা চৰাইজনী বন্দী হৈ থাকে। সজাৰ মইনাই মাত মতাৰ দৰেই, দেহৰ ভিতৰত থকা এই জীৱটোৱেও নিজৰ অস্তিত্বৰ উমান দি থাকে। কিন্তু আচৰিত কথাটো হ’ল— দেহৰ সৈতে দিন-ৰাতি কটালেও, এই প্ৰাণটোৰ কিন্তু দেহ-সজাটোৰ প্ৰতি কোনো মোহ নাই। সি যেন সদায় এটা সুযোগৰ অপেক্ষাত থাকে— কেতিয়া এই সজাৰ পৰা মুক্ত হৈ উৰা মাৰিব পাৰিব, তাৰেই যেন গুণা-গঁথা কৰি থাকে। আৰু যিদিনাই সুযোগ পায়, সকলো মায়া-মমতা ত্যাগ কৰি সি আঁতৰি যায়। সেই প্ৰাণটো ওলাই যোৱাৰ পিছত এই সুন্দৰ দেহটোৰ জানো কিবা মূল্য থাকে? সিদিনাই ই এটা অলাগতিয়াল আৰু মূল্যহীন বস্তুত পৰিণত হয়।

'খ' - ভাষা-বিষয়ক 

চিন্তো, ঘাট, পীৰিতি, আচমান, দৰিয়া, পিয়াহ, বাট, ভেল।

উত্তৰঃ 

***************