পাঠঃ ৫
দৃশ্যান্তৰ
প্ৰশ্নাৱলী :
১। চমু উত্তৰ দিয়া :
(ক) কবিয়ে কিমান বছৰৰ আগতে মানুহজনক লগ পাইছিল?
উত্তৰ: কবিয়ে পঁচিশ বছৰৰ আগতে মানুহজনক লগ পাইছিল ।
(খ) মানুহজনে কিয় নিজৰ ঘৰ বিচাৰি পোৱা নাছিল?
উত্তৰ: মানুহজন ‘কুকুৰীকণা’ আছিল, অৰ্থাৎ গধূলি বা ৰাতি তেওঁ নেদেখা হৈছিল । সেয়েহে পূৰ্ণ জোনৰ পোহৰ থকা সত্ত্বেও তেওঁ নিজৰ ঘৰটো বিচাৰি পোৱা নাছিল ।
(গ) মানুহজনে নিজৰ ঘৰৰ পদুলি ক’ত বিচাৰিছিল?
উত্তৰ: মানুহজনে নিজৰ ঘৰৰ পদুলি এক কেঁচা আলি-কেঁকুৰিৰ নঙলামুখত বিচাৰিছিল ।
(ঘ) মানুহজনৰ ঘৰৰ দাঁতিত কিহে নমস্কাৰৰ ভংগীত আছিল?
উত্তৰ: মানুহজনৰ ঘৰৰ দাঁতিত আগলি বাঁহজোপাই নমিত হৈ নমস্কাৰ জনোৱাৰ ভংগীত আছিল ।
(ঙ) কবিয়ে কোন সময়ত মানুহজনক লগ পাইছিল?
উত্তৰ: কবিয়ে গধূলি সময়ত মানুহজনক লগ পাইছিল ।
২। সাতমহলীয়া ঘৰৰ বাহিৰত ৰৈ থকা মানুহজনে কবিৰ স’তে কি কি কথা পাতিছিল তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰ: সাতমহলীয়া ঘৰৰ বাহিৰত ৰৈ থকা মানুহজনে কবিক এগৰাকী অচিনাকি লোক বুলি সম্বোধন কৰিছিল । তেওঁ কবিক সোধপোছ কৰিছিল যে তেওঁক কিয় ইয়াত লাগে আৰু তেওঁ কিবা ভাড়াঘৰ বিচাৰি আহিছে নেকি । লগতে তেওঁ আক্ষেপেৰে কৈছিল যে সেই ‘কুবেৰৰ মহলাত’ ভাড়াঘৰ পালেও কোনো শান্তিত থাকিব নোৱাৰে । কাৰণ তাত মানৱীয়তাৰ অভাৱ— কোনোবাই প্ৰাণত্যাগ কৰিলেও দাহ কৰিবলৈ এজন মানুহ নোলায় আৰু কোনো যখৰ পোৱালিয়ে কাকো কেয়াৰ নকৰে ।
৩। ‘দৃশ্যান্তৰ’ কবিতাটোৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰ: ‘দৃশ্যান্তৰ’ কবিতাটোত কবি হৰেকৃষ্ণ ডেকাই আমাৰ সমাজ-জীৱনৰ পৰিৱৰ্তিত ছবিখন দাঙি ধৰিছে । পঁচিশ বছৰৰ ব্যৱধানত গাঁৱলীয়া জীৱনৰ সৰলতা কেনেকৈ যান্ত্ৰিক মহানগৰীয় সভ্যতালৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে, সেয়াই ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে । এফালে আছিল পঁজা ঘৰ, কাকিনী তামোল আৰু মানুহৰ মাজত থকা সহায়-সাৰথিৰ মনোভাৱ । কিন্তু দৃশ্যান্তৰ ঘটি আজি সেই ঠাইত কংক্রীটৰ অট্টালিকা গঢ়ি উঠিছে । আধুনিক জীৱনত মানুহৰ ওচৰত ধন-সম্পত্তি বা ‘কুবেৰৰ মহলা’ থাকিলেও শান্তি আৰু আন্তৰিকতাৰ অভাৱ । চহৰীয়া মানুহৰ নিঃসংগতা আৰু যান্ত্ৰিকতাই সমাজত এক শূন্যতাৰ সৃষ্টি কৰা বিষয়টোৱে কবিতাটোৰ মূলভাৱ ।
৪। “বৰ শান্তিত আছোঁ এই পঁজাটিত।” — কোনে, কিয় এইদৰে কৈছিল? কথাষাৰৰ অন্তৰ্নিহিত ভাৰ মোলাই লিখা।
উত্তৰ: পঁচিশ বছৰ আগতে কবিয়ে লগ পোৱা কুকুৰীকণা মানুহজনে এইদৰে কৈছিল । মানুহজনে আৰ্থিকভাৱে হয়তো দুখীয়া আছিল, কিন্তু তেওঁ প্ৰকৃতিৰ বুকুত নিজৰ পঁজাঘৰটোত মানসিক শান্তি লাভ কৰিছিল । তেওঁৰ ঘৰৰ পৰিৱেশত আছিল সৰলতা আৰু মৰমৰ পৰশ। সেই সময়ত মানুহে ইজনে সিজনক সহায় কৰিছিল, যিদৰে কবিয়ে তেওঁক হাতত ধৰি আগুৱাই দিছিল । ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত ভাৱ হ’ল যে শান্তি বাহ্যিক ভোগ-বিলাস বা অট্টালিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে; ই নিৰ্ভৰ কৰে মানুহৰ সৰলতা, আন্তৰিকতা আৰু প্ৰকৃতিৰ সান্নিধ্যৰ ওপৰত।
৫। ‘হেৰা অচিনাকি মানুহজন, তোমাক কি লাগেহে ইয়াত?’— কোনে কিয় কবিক এনেদৰে সুধিছে বুজাই লিখা।
উত্তৰ: পঁচিশ বছৰৰ পাছত কবিয়ে লগ পোৱা সেই একেজন ব্যক্তিৰ দৰে দেখিবলৈ এজন বৃদ্ধই কবিক এনেদৰে সুধিছিল । কংক্রীটৰ হাবি সদৃশ মহানগৰীৰ যান্ত্ৰিক পৰিৱেশত মানুহৰ মাজত এতিয়া আৰু আগৰ দৰে বিশ্বাস বা আন্তৰিকতা নাই । চশমাৰ তলেৰে সন্দেহেৰে চাই বৃদ্ধজনে কবিক সুধিছিল কাৰণ সেই ঠাইত মানুহৰ আদান-প্ৰদান কেৱল প্ৰয়োজনৰ বাবেহে হয় । অচিনাকি মানুহ এজনক সেই অট্টালিকাৰ ওচৰত দেখি তেওঁ সন্দিহান হৈ পৰিছিল আৰু সেই ঠাইত যে শান্তি পাবলৈ একো নাই, সেই কথা বুজাবলৈকে তেওঁ কবিক তেনেদৰে সুধিছিল ।
৭। ‘দৃশ্যান্তৰ’ কবিতাটোৰ কবিগৰাকীৰ চমু পৰিচয় দিয়া।
উত্তৰ: ‘দৃশ্যান্তৰ’ কবিতাটোৰ কবি হ’ল হৰেকৃষ্ণ ডেকা (জন্ম: ১৯৪৩ চন) । তেওঁ কটন কলেজত শিক্ষা লাভ কৰি গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ইংৰাজী বিষয়ত এম.এ. উত্তীৰ্ণ হয় । তেওঁ ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাত যোগদান কৰি আৰক্ষী সঞ্চালক হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে । এগৰাকী দক্ষ কবি আৰু গল্পকাৰ হিচাপে তেওঁ ‘ৰাতিৰ শোভাযাত্ৰা’, ‘আন এজন’ আদি কবিতা পুথি আৰু ‘মধুসূদনৰ দলং’, ‘মৃত্যুদণ্ড’ আদি গল্পপুথি ৰচনা কৰিছে । তেওঁ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা (১৯৮৭) আৰু অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা (২০১০) লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল ।
৮। ব্যাখ্যা কৰা :
(ক) ‘মৰিলে দাহ কৰিবলৈও এজন মানুহ নাই।’
উত্তৰ: এই ফাঁকি কথাৰ জৰিয়তে আধুনিক মহানগৰীয়া জীৱনৰ চৰম নিঃসংগতা আৰু মানৱীয়তাৰ স্খলনক বুজোৱা হৈছে । চহৰৰ অট্টালিকাৰ ভিৰত মানুহ এতিয়া ইমান ব্যস্ত আৰু যান্ত্ৰিক যে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ খবৰ ৰাখিবলৈও কাৰো সময় নাই। ধন-সম্পত্তিৰে পৰিপূৰ্ণ এই সমাজত জীৱিত কালত সহায় কৰাটো দূৰৰ কথা, আনকি কাৰোবাৰ মৃত্যু হ’লেও সৎকাৰ বা দাহ কৰিবলৈ এজন আপোন মানুহ ওলাই নাহে ।
(খ) ‘যখৰ পোৱালিহঁতে কাক কোনে চায়।’
উত্তৰ: ইয়াত ‘যখৰ পোৱালি’ বুলি অতিশয় কৃপণ আৰু কেৱল নিজৰ স্বাৰ্থৰ কথা চিন্তা কৰা আধুনিক মানুহবোৰক বুজোৱা হৈছে । যিদৰে ‘যখ’ই পুতি থোৱা ধন ৰখি থাকে, ঠিক তেনেকৈ মহানগৰীৰ লোকসকলে কেৱল নিজৰ অৰ্থ আৰু সম্পত্তিৰ পিচত দৌৰে । তেওঁলোকৰ মাজত কোনো আৱেগ বা পৰোপকাৰী মনোভাৱ নাই। সেয়েহে তেওঁলোকে আনক চোৱা-চিতা কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে ।
(গ) ‘এই কংক্ৰিটৰ হাবিখত তেওঁক বিচাৰি নাপালোঁ আৰু।’
উত্তৰ: ‘কংক্রীটৰ হাবি’ মানে হ’ল গছ-গছনি নোহোৱা ডাঙৰ ডাঙৰ অট্টালিকাৰে ভৰা চহৰখন । কবিয়ে যিজন মানুহক পঁচিশ বছৰ আগতে এখন প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত লগ পাইছিল, সেই একেই চেহেৰাৰ মানুহজনক চহৰৰ অট্টালিকাৰ ভিৰৰ মাজত হেৰুৱাই পেলাইছে । ইয়াৰ দ্বাৰা কবিয়ে বুজাব খুজিছে যে আধুনিক সভ্যতাৰ ভিৰত মানুহৰ পৰিচয় আৰু সৰলতা হেৰাই গৈছে। যান্ত্ৰিকতাৰ মাজত মানুহক বিচাৰি পোৱাটো এতিয়া অসম্ভৱ হৈ পৰিছে।
ভাষা-বিষয়ক
১। বিপৰীত শব্দ লিখা :
উত্তৰ:
কেঁচা — পকা।
গধূলি — ৰাতিপুৱা / প্ৰাতঃকাল।
পোহৰ — আন্ধাৰ।
শান্তি — অশান্তি।
ৰূপ — কুৰূপ।
২। এটাকৈ সমাৰ্থক শব্দ লিখা :
উত্তৰ:
জোন — চন্দ্ৰ / শশী।
ঘৰ — গৃহ / আবাস।
চৰা — বেছি / অধিক।
দাহ — অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া / পোৰা কাৰ্য ।
উভতি — ঘূৰি / প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰি।
৩। নঞৰ্থক শব্দ গঠন কৰা :
উত্তৰ:
শান্তি — অশান্তি।
চিনাকি — অচিনাকি।
সহায় — অসহায়।
৪। আন চাৰিটা শব্দৰ সন্ধি ভাঙা :
উত্তৰ:
মনঃ + হৰ = মনোহৰ।
তেজঃ + ৰাশি = তেজৰাশি।
পুৰঃ + কাৰ = পুৰস্কাৰ।
নিঃ + চয় = নিশ্চয়।