পাঠঃ ১৪
ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই
ভাব-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ
১। অতি চমুকৈ উত্তৰ দিয়া:
(ক) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক কি আখ্যা দিয়া হৈছিল?
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক 'অসম কেশৰী' আখ্যা দিয়া হৈছিল।
(খ) সাতামপুৰুষীয়া 'সোণৰ চোতাল-ঘৰ' কিহেৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে?
উত্তৰ: সাতামপুৰুষীয়া 'সোণৰ চোতাল-ঘৰ' যুগৰ ভূঁহুৰ অৰ্থাৎ পৰাধীনতাৰ কালিমা আৰু বহু দিনৰ জমা হোৱা জাবৰ-জোঁথৰেৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে।
(গ) জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে কি বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে?
উত্তৰ: জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ' বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে।
(ঘ) কবিয়ে চাই থাকোঁতে থাকোঁতে মুখ কিহেৰে ভৰি পৰিল বুলিছে?
উত্তৰ: কবিয়ে চাই থাকোঁতে থাকোঁতে মুখ কাজল-ছাই অৰ্থাৎ কলংক আৰু পৰাধীনতাৰ কালিমাই ভৰি পৰিল বুলি কৈছে।
২। ইয়াত কবিয়ে কি কাৰণে 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ' হোৱাৰ সময় হ'লহি বুলি সকীয়াই দিছে?
উত্তৰ: আমাৰ জাতীয় জীৱনত হিংসা-দ্বেষ, ভেদাভেদ, ঘৃণা, স্বাৰ্থপৰতা আৰু ভেম আদি মলি-মামৰে ভৰি পৰিছে। এইবোৰে জাতিৰ প্ৰগতিৰ পথত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে। সেইবাবে এইবোৰ সাৰি-পুছি পৰিষ্কাৰ কৰি জাতিক এক নিকা আৰু শক্তিশালী ৰূপ দিবলৈ কবিয়ে 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ' হোৱাৰ সময় হ'লহি বুলি সকীয়াই দিছে।
৩। বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাবলৈ কবিয়ে কি কৰিবলৈ নির্দেশ দিছে?
উত্তৰ: বিশ্ব সভাত মৰ্যাদা সহকাৰে বহাৰ ঠাই পাবলৈ হ’লে কবিয়ে আমাক নিজৰ জাতীয় জীৱনত জমা হোৱা সকলো ধৰণৰ সংকীৰ্ণতা, কু-সংস্কাৰ আৰু পৰাধীনতাৰ গ্লানি ঝাড়ু মাৰি পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে।
৪। 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' কবিতাটিৰ মূলভাৰ লিখা।
উত্তৰ: 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' কবিতাটি এক তীব্ৰ জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ কবিতা। ইয়াৰ মূলভাৰ হ’ল— আমাৰ জাতিৰ সোণৰ দৰে মূল্যবান ঐতিহ্য আজি পৰাধীনতাৰ গ্লানি আৰু সমাজৰ নানাধৰণৰ কু-নীতি যেনে— হিংসা, দ্বেষ, ঘৃণা আৰু স্বাৰ্থপৰতাৰ মলিয়ে আৱৰি ধৰিছে। এইবোৰ আঁতৰাব নোৱাৰিলে জাতিয়ে বিশ্বৰ দৰবাৰত নিজৰ স্থান দখল কৰিব নোৱাৰিব। সেয়েহে কবিয়ে সকলোকে একগোট হৈ 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ'ৰ দৰে সমাজৰ সকলো জাবৰ-জোঁথৰ পৰিষ্কাৰ কৰি এক উন্নত আৰু স্বাধীন জাতি গঢ়িবলৈ আহ্বান জনাইছে।
৫। ব্যাখ্যা কৰা:
(ক) "হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ,
ঘৃণা-ঘৃণি স্বাৰ্থ ভেমৰ
কত যে কি মলি-মামৰ
ভৰি জাতিৰ জীৱন যায়।"
উত্তৰ: প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি 'অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা'ৰ অন্তৰ্গত 'অসম কেশৰী' অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই' নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
ব্যাখ্যা: ইয়াত কবিয়ে জাতীয় জীৱনত প্ৰৱেশ কৰা বিভিন্ন কু-সংস্কাৰ আৰু মানসিক সংকীৰ্ণতাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে। আমাৰ সমাজখন আজি হিংসা-দ্বেষ, জাতি-ভেদ, পাৰস্পৰিক ঘৃণা, স্বাৰ্থপৰতা আৰু মিছা অহংকাৰৰ দৰে মলি-মামৰেৰে ভৰি পৰিছে। এইবোৰক কবিয়ে আবৰ্জনাৰ সৈতে তুলনা কৰিছে, যিবোৰে আমাৰ জাতীয় চৰিত্ৰ আৰু প্ৰগতিৰ পথত বাধা দি জাতিক ধ্বংসৰ দিশলৈ লৈ গৈছে। জাতিৰ জীৱন নিকা কৰিবলৈ এই আৱৰ্জনাবোৰ আঁতৰোৱাটো অত্যন্ত জৰুৰী।
(খ) "ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই।
আৰু চাবৰ সময় নাই
চাই থাকোঁতে মুখত কেবল
ভৰিল কাজল-ছাই।"
উত্তৰ: প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ দেশপ্ৰেমমূলক কবিতা 'ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই'ৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।
ব্যাখ্যা: কবিয়ে ইয়াত সময়ৰ গুৰুত্ব আৰু জাতীয় সজাগতাৰ আহ্বান জনাইছে। আমি কেৱল হাত সাবটি সমাজৰ অন্যায় আৰু পৰাধীনতাৰ গ্লানি চাই থকাৰ ফলত আমাৰ জাতীয় মুখমণ্ডলত কলংক আৰু দাসত্বৰ 'কাজল-ছাই' সানি দিয়া হৈছে। কবিয়ে বুজাব বিচাৰিছে যে আৰু নিষ্ক্ৰিয় হৈ বহি থকাৰ সময় নাই; কিয়নো আমাৰ এই নীৰৱতাই আমাক অধিক কলংকিত কৰিছে। সেয়েহে এতিয়াই সজাগ হৈ 'জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ'ৰ বেশেৰে সকলো কলংকিত কালিমা মছি পেলাবলৈ কবিয়ে তীব্ৰ আহ্বান জনাইছে।
ভাষা-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ
১। বাক্য ৰচনা কৰা:
উত্তৰ:
(ক) হীনে-ঘিণে: দুখীয়া হ’লেও কাকো হীনে-ঘিণে চাব নালাগে।
(খ) ধাৰে-ঋণে: ধাৰে-ঋণে পোত খাই থাকিলে জীৱনত কেতিয়াও উন্নতি কৰিব নোৱাৰি।
(গ) ঘৃণা-ঘৃণি: মানুহৰ মাজত থকা ঘৃণা-ঘৃণিৰ ভাবেই সমাজখন বিনষ্ট কৰিছে।
(ঘ) জাহি-জাবৰ: আমাৰ ঘৰৰ চাৰিওফালৰ জাহি-জাবৰবোৰ সদায় পৰিষ্কাৰ কৰি ৰাখিব লাগে।
(ঙ) সাৰি-পুছি: পানী তুলিবলৈ যোৱাৰ আগতে আইতাই চোতালখন সাৰি-পুছি লৈছে।
(চ) মলি-মামৰ: মনত মলি-মামৰ জমা হ’বলৈ দিলে ব্যক্তিত্বৰ বিকাশ নঘটে।
২। মূর্ধন্য 'ণ' হোৱাৰ কাৰণ দর্শোৱা:
উত্তৰ:
(ক) সোণ: ই এক স্বাভাৱিক মূৰ্ধন্য ‘ণ’। (অসমীয়া ভাষাত কিছুমান শব্দত স্বাভাৱিকতে ‘ণ’ হয়)।
(খ) ঘৃণা: ‘ঋ’ বৰ্ণৰ পিছত থকা দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হয় (ণত্ব বিধি অনুসৰি)।
(গ) ঋণ: ‘ঋ’ বৰ্ণৰ পিছত থকা দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হয়।
৩। বিপৰীত শব্দ লিখা:
উত্তৰ:
ঘৃণা — শ্ৰদ্ধা / মৰম
স্বাৰ্থ — পৰাৰ্থ / নিস্বাৰ্থ
জীৱন — মৰণ
বীৰ — কাপুৰুষ