বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন
১ নম্বৰীয়া অতি চুটি প্ৰশ্ন (১০ টা):
১. প্ৰশ্ন: উন্নতি কৰিবলৈ মানুহক প্ৰথমতে কিহৰ প্ৰয়োজন ?
উত্তৰ: উন্নতি কৰিবলৈ মানুহক প্ৰথমতে এটা সুগম পথৰ প্ৰয়োজন।
২. প্ৰশ্ন: কাৰ জীৱন-চৰিত্ৰ পাঠ কৰিলে উন্নতিৰ পথ বিচাৰি পোৱা যায় ?
উত্তৰ: বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ পাঠ কৰিলে উন্নতিৰ পথ বিচাৰি পোৱা যায়।
৩. প্ৰশ্ন: উন্নতিৰ পথত সকলো সময়তে কাৰ প্ৰয়োজন হয় ?
উত্তৰ: এজন ভাল শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন হয়।
৪. প্ৰশ্ন: নিৰ্ধনী দেশত এহেজাৰ টকাৰ গৰাকীক কি বুলি গণ্য কৰা হয় ?
উত্তৰ: এহেজাৰ টকাৰ গৰাকীক ‘সহস্ৰপতি’ অৰ্থাৎ অতুল ধনী বুলি গণ্য কৰা হয়।
৫. প্ৰশ্ন: মূৰ্খৰ দেশত আখৰ পঢ়িব জনা লোকেই কি নাম পায় ?
উত্তৰ: মূৰ্খৰ দেশত আখৰ পঢ়িব জনা লোকেই ‘পৰম পণ্ডিত’ নাম পায়।
৬. প্ৰশ্ন: বুৰঞ্জীত কিহৰ বিৱৰণ থাকে ?
উত্তৰ: বুৰঞ্জীত এটা জাতিৰ কাৰ্যকলাপ আৰু সিহঁতৰ উন্নতি-অধোগতিৰ বিৱৰণ থাকে।
৭. প্ৰশ্ন: কাৰ সহায়ত মানুহৰ মনত ‘আকাঙ্ক্ষা’ৰ উদয় হয় ?
উত্তৰ: উন্নতিৰ দৃষ্টান্ত বা উদাহৰণ দেখিলে মানুহৰ মনত আকাঙ্ক্ষাৰ উদয় হয়।
৮. প্ৰশ্ন: ‘চৰিত্ৰ পুথি’ত কিহৰ বৰ্ণনা থাকে ?
উত্তৰ: চৰিত্ৰ পুথিত এজন মানুহৰ জীৱনী বহলাই বৰ্ণনা কৰা থাকে।
৯. প্ৰশ্ন: মানুহৰ স্বভাৱ কিহৰ পৰা লক্ষ্য কৰিব পাৰি ?
উত্তৰ: মানুহৰ সৰু সৰু কামবোৰৰ পৰা তেওঁৰ স্বভাৱ লক্ষ্য কৰিব পাৰি।
১০. প্ৰশ্ন: বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰই এজন ছাত্ৰৰ বাবে কিহৰ দৰে কাম কৰে ?
উত্তৰ: এজন শিক্ষকৰ দৰে কাম কৰে।
২ নম্বৰীয়া চুটি প্ৰশ্ন (১০ টা):
১. প্ৰশ্ন: আজি কালি জগতত বিদ্যাৰ চৰ্চা বাঢ়িলেও উন্নতিৰ পথ উলিওৱাটো কিয় টান হৈছে ?
উত্তৰ: বিদ্যাৰ চৰ্চা বাঢ়িলেও সকলো পুথি গুণকাৰী নহয়। বহুতে উন্নতি আৰু অধোগতিৰ পথ চিনি নাপায় অধোগতিৰ পথকেই উন্নতিৰ পথ বুলি ভাবি লয়, সেয়ে আচল পথ উলিওৱাটো টান হৈছে।
২. প্ৰশ্ন: এজন আদৰ্শ শিক্ষকৰ অভাৱ বৰ লোকৰ চৰিত্ৰই কেনেকৈ পূৰণ কৰে ?
উত্তৰ: এজন শিক্ষকে যেনেকৈ ছাত্ৰক পথ দেখুৱাই দিয়ে, বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ পাঠ কৰিলেও তেওঁৰ কাৰ্যকলাপ আৰু উপদেশে শিক্ষকৰ দৰেই ছাত্ৰক আগুৱাই লৈ যায়।
৩. প্ৰশ্ন: মানুহৰ উন্নতিৰ বাট কেনেকৈ ভিন্ন হয় ?
উত্তৰ: প্ৰতিজন মানুহৰে স্বভাৱ-চৰিত্ৰ আৰু অৱস্থা বেলেগ বেলেগ। সেই অনুসৰি তেওঁলোকৰ উন্নতিৰ বাটো বেলেগ হয়; যিজনৰ বাবে যিটো পথ সুগম, তেওঁ সেইটোৱে বাছি লোৱা উচিত।
৪. প্ৰশ্ন: কেনেকুৱা মানুহৰ উন্নতিক প্ৰকৃত ‘পুৰুষালি’ বুলি ক’ব নোৱাৰি ?
উত্তৰ: যিজন মানুহে নিজৰ বাহুৰ বলেৰে নহয়, বৰঞ্চ কেৱল ভাগ্যক্ৰমে বা পৰৰ ধনেৰে ডাঙৰ হয়, তেনে উন্নতিৰ মাজত প্ৰকৃত পুৰুষালি বা বীৰত্ব নাথাকে।
৫. প্ৰশ্ন: ‘আকাঙ্ক্ষা’ক কিয় এটা ‘বলিয়া হাতী’ৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে ?
উত্তৰ: বলিয়া হাতীয়ে যেনেকৈ বাধা নেওচি আগুৱাই যায়, তেনেকৈ মানুহৰ মনত তীব্ৰ আকাঙ্ক্ষা থাকিলেহে তেওঁ উন্নতিৰ পথত অহা বিকট বাধাবোৰ ওফৰাই আগুৱাব পাৰে।
৬. প্ৰশ্ন: সাগৰ নেদেখা মানুহৰ অৱস্থা কেনেকুৱা হয় ?
উত্তৰ: যিয়ে কেতিয়াও সাগৰ দেখা নাই, তেওঁ সামান্য এটা ডাঙৰ পুখুৰী বা জলাশয়কে সাগৰ বুলি ভাবি লয় আৰু তাতেই সন্তুষ্ট থাকে।
৭. প্ৰশ্ন: বুৰঞ্জী পাঠ কৰিলে কিয় চৰিত্ৰ পাঠৰ সম্পূৰ্ণ ফল পোৱা নাযায় ?
উত্তৰ: বুৰঞ্জীত কেৱল এটা জাতিৰ বা বহু মানুহৰ সমষ্টিগত কাৰ্যৰ চমু আভাস থাকে; ইয়াত এজন বিশেষ মানুহৰ জীৱনৰ বিতং বিৱৰণ বা সৰু সৰু স্বভাৱবোৰ পোৱা নাযায়।
৮. প্ৰশ্ন: এজন মানুহক আদৰ্শ (আৰ্হি) কৰি ল’বলৈ হ’লে তেওঁৰ কি কি কথা জনাটো প্ৰয়োজন ?
উত্তৰ: তেওঁৰ শয়ন-ভোজনৰ ৰীতি-নীতি, আলাপ-অভ্যৰ্থনাৰ নিয়ম আৰু তেওঁৰ জীৱনৰ কোনো কথা যাতে অবিনন্দিত (অজানা) নাথাকে, সেই সকলোবোৰ কথা জনাটো প্ৰয়োজন।
৯. প্ৰশ্ন: ভাল নাটকৰ নায়কে দৰ্শকৰ মনত কেনে প্ৰভাৱ পেলায় ?
উত্তৰ: ভাল নাটক এখন পঢ়িলে বা দেখিলে পঢ়ুৱৈৰ মনত সেই নায়কজন এক আৰ্হি হৈ উঠে আৰু তেওঁৰ দৰে মহান হ’বলৈ বা বীৰত্ব দেখুৱাবলৈ ইচ্ছা জন্মে।
১০. প্ৰশ্ন: পুৰুষাৰ্থ অবিহনে উন্নতি সম্ভৱনে ? পাঠৰ আধাৰত লিখা।
উত্তৰ: নহয়, পুৰুষাৰ্থ অবিহনে উন্নতি সম্ভৱ নহয়। পুৰুষাৰ্থৰ গুণতহে মানুহে বাধা-বিঘিনি নেওচি নিজৰ জীৱন-চৰিত্ৰ গঢ়িব পাৰে আৰু উন্নতিৰ শিখৰত উঠিব পাৰে।
৩ নম্বৰীয়া ৰচনাধৰ্মী বা বহলাই লিখা প্ৰশ্ন (১০ টা) :
১. প্ৰশ্ন: "উন্নতিৰ আচল পথ বিচাৰি পালেও তাত সুকলমে চলি যাব পাৰি সিও নহয়"— কথাষাৰৰ তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: উন্নতিৰ পথ বিচাৰি পোৱাটোৱেই শেষ কথা নহয়। সেই পথত আগুৱাই যাওঁতে সংসাৰৰ বহুতো বাধা-বিঘিনিয়ে আগচি ধৰে। বুদ্ধি আৰু চতুৰালিৰে কিছুমান বাধা পাৰ হ’লেও নতুন নতুন সমস্যা আহে। সেইবাবে পথটো বিচাৰি পোৱাৰ লগতে তাত অটল ধৈৰ্য আৰু সাহসৰে খোজ দিয়াটোহে আচল প্ৰত্যাহ্বান।
২. প্ৰশ্ন: বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰই এজন যাত্ৰীক কেনেকৈ সহায় কৰে ?
উত্তৰ: এজন যাত্ৰীয়ে যেতিয়া বৰ লোকৰ জীৱনী পঢ়ে, তেতিয়া তেওঁ সেই মহৎ লোকজনে কেনেকৈ বাধা নেওচি সফলতা লাভ কৰিছিল, সেই কৌশলবোৰ জানিব পাৰে। ই যাত্ৰীজনক নিজৰ বাবে উপযুক্ত পথ বাছি ল’বলৈ আৰু বিপদমুক্ত হৈ চলিবলৈ পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে কাম কৰে।
৩. প্ৰশ্ন: কোনো কাম আধাতে নিশিকিলে কেনে অসুবিধা হয়? পাঠৰ উদাহৰণ দি লিখা।
উত্তৰ: পাঠটোৰ মতে, কোনো কামেই গুৰু বা শিক্ষক অবিহনে নিখুঁতভাৱে শিকিব নোৱাৰি। যেনেকৈ নিশিকাকৈ বান্ধনীয়ে বান্ধিব নোৱাৰে, ৰান্ধনীয়ে ৰান্ধিব নোৱাৰে বা হালোৱাই হাল বব নোৱাৰে, তেনেকৈ উন্নতিৰ দৰে কঠিন কামো এজন অভিজ্ঞ ‘শিক্ষক’ স্বৰূপ আদৰ্শ ব্যক্তিৰ সহায় অবিহনে সফল কৰাটো অসম্ভৱ।
৪. প্ৰশ্ন: মানুহৰ মনত কেনেকৈ ‘উচ্চ আৰ্হি’ৰ সৃষ্টি হয় ?
উত্তৰ: মানুহে যেতিয়া নিজতকৈ ডাঙৰ বা অধিক জ্ঞানী লোকক দেখে বা তেওঁলোকৰ বিষয়ে পঢ়ে, তেতিয়া তেওঁৰ মনৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পায়। সংকীৰ্ণ পৰিৱেশত থকা মানুহে সামান্য কথাতে সন্তুষ্ট থাকে, কিন্তু মহান লোকৰ সংস্পৰ্শই মানুহৰ মনত উচ্চ লক্ষ্য বা ‘আৰ্হি’ গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰেৰণা দিয়ে।
৫. প্ৰশ্ন: চৰিত্ৰ পুথি আৰু বুৰঞ্জীৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজাই লিখা।
উত্তৰ: বুৰঞ্জীত এটা গোটেই জাতিৰ বা যুগৰ বিৱৰণ থাকে য’ত কোনো এজন ব্যক্তিৰ কথা বিতংভাবে নাথাকে। আনহাতে, চৰিত্ৰ পুথিত এজন নিৰ্দিষ্ট ব্যক্তিৰ জীৱনৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে সকলো কথা, তেওঁৰ সৰু-সৰু কাম আৰু স্বভাৱবোৰ বহলাই বৰ্ণনা কৰা থাকে।
৬. প্ৰশ্ন: "উন্নতিৰ পথত বহুত ভুল-ভ্ৰান্তি আছে"— ইয়াৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ কি কৰিব লাগে ?
উত্তৰ: উন্নতিৰ পথত আগুৱাওঁতে মানুহৰ মনত অনিশ্চয়তা বা ভুল ধাৰণা আহিব পাৰে। ইয়াৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ হ’লে মনত এটা ‘বলিয়া হাতী’ৰ দৰে তীব্ৰ আকাঙ্ক্ষা ৰাখিব লাগিব। লগতে আগৰ মহৎ লোকসকলে কেনেকৈ ভুলবোৰ শুধৰাই আগুৱাই গৈছিল, সেই দৃষ্টান্তবোৰ মনত ৰাখি আগুৱাব লাগে।
৭. প্ৰশ্ন: এজন মানুহৰ প্ৰকৃত স্বভাৱ জানিবলৈ তেওঁৰ সৰু সৰু কামবোৰ কিয় লক্ষ্য কৰিব লাগে ?
উত্তৰ: ডাঙৰ কামবোৰ মানুহে প্ৰায়ে লোকক দেখুৱাবলৈ বা সচেতন হৈ কৰে। কিন্তু সৰু সৰু কামবোৰ মানুহে স্বাভাৱিকতে কৰে। সেয়েহে এজন মানুহৰ প্ৰকৃত চৰিত্ৰ বা স্বভাৱ বুজিবলৈ তেওঁৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ সৰু কাম আৰু ব্যৱহাৰবোৰ পৰীক্ষা কৰিলেহে সঠিক ছবিখন পোৱা যায়।
৮. প্ৰশ্ন: পাঠটোৰ আধাৰত ‘আকাঙ্ক্ষা’ৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: আকাঙ্ক্ষা হৈছে উন্নতিৰ মূল চালিকা শক্তি। ইয়াৰ অবিহনে মানুহৰ মন আলস্যৰে ভৰি থাকে। মহৎ লোকৰ চৰিত্ৰই মানুহৰ মনত এক তীব্ৰ ইচ্ছা বা জুই জ্বলাই দিয়ে। এই আকাঙ্ক্ষাই মানুহক শস্যক্ষেত্ৰত হালোৱাই হালৰ গৰুক খোঁচ দিয়াৰ দৰে কৰ্মক্ষেত্ৰত আগুৱাই যাবলৈ উদগনি দিয়ে।
৯. প্ৰশ্ন: কেনেকুৱা মানুহক জীৱনৰ ‘আৰ্হি’ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব লাগে ?
উত্তৰ: যিজন মানুহৰ জীৱনৰ প্ৰতিটো দিশ স্বচ্ছ আৰু আমাৰ জ্ঞাত, তেনে লোককহে আৰ্হি হিচাপে ল’ব লাগে। যাৰ জীৱনৰ বহু কথা গোপন বা অজানা, তেওঁক অনুসৰণ কৰিলে ভুল পথত যোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। এজন আদৰ্শ ব্যক্তিৰ সকলো কাম-কাজ ছাত্ৰ বা অনুগামীৰ বাবে স্পষ্ট হ’ব লাগে।
১০. প্ৰশ্ন: "বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন" পাঠটোৰ মূল শিক্ষা কি ?
উত্তৰ: পাঠটোৰ মূল শিক্ষা হ’ল— জীৱনত উন্নতি কৰিবলৈ হ’লে অকল পুথিগত বিদ্যাই যথেষ্ট নহয়। আমাক এজন যোগ্য পথ-প্ৰদৰ্শক বা ‘আৰ্হি’ৰ প্ৰয়োজন। বৰ লোকসকলৰ জীৱন চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কৰি তেওঁলোকৰ গুণবোৰ নিজৰ জীৱনত প্ৰয়োগ কৰিলেহে আমি জীৱনৰ বাধা-বিঘিনি অতিক্ৰম কৰি প্ৰকৃত উন্নতি লাভ কৰিব পাৰিম।
******