পাঠঃ ৩
বিহু-চোলা
১। চমু উত্তৰ দিয়া —
(ক) সোণপাহিৰ ঘৰ ক’ত আছিল ?
উত্তৰ: সোণপাহিৰ ঘৰ দিখৌ নদীৰ পাৰৰ শলগুৰি নামৰ গাঁওখনত আছিল ।
(খ) সোণপাহিৰ পোনাটিৰ নাম কি আছিল আৰু কিমান বয়স হৈছিল?
উত্তৰ: সোণপাহিৰ পোনাটিৰ (পুত্ৰ) নাম আছিল মাখন আৰু তাৰ বয়স আছিল পাঁচ বছৰ ।
(গ) সোণপাহিয়ে গিৰিয়েকৰ পৰা কি পাইছিল?
উত্তৰ: সোণপাহিয়ে গিৰিয়েকৰ পৰা উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে একো পোৱা নাছিল, কেৱল মাত্ৰ এটা অকালচন্দ পোনা (মাখন) আৰু নিৰীহ অৱস্থাত পোৱা আচমকা ভেটিটো পাইছিল ।
(ঘ) মাখনক নতুন চোলা কিয় লাগে?
উত্তৰ: ব’হাগ বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা গাঁৱৰ আন সমনীয়া ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে নতুন চোলা পিন্ধি আনন্দ কৰি থকা দেখি মাখনৰ মনতো নতুন চোলা পিন্ধাৰ হেঁপাহ জাগিছিল, সেয়ে তাক নতুন চোলা এটা লাগিছিল ।
(ঙ) মাকে মাখনক আনি দিয়া বিহুৰ চোলাটো কেনেকুৱা আছিল?
উত্তৰ: মাকে মাখনক বিহুৰ বাবে চাৰি অনা দাম দি এটা সৰু ৰঙীন জাপানী বনিয়ন কিনি আনি দিছিল ।
(চ) চোলাটো ঘৰলৈ আনি সোণপাহিয়ে ক’ত থৈছিল আৰু তেতিয়া মাখনে কি কৰিছিল?
উত্তৰ: চোলাটো ঘৰলৈ আনি সোণপাহিয়ে মাখনৰ সৰু বাঁহৰ চাংখনৰ মূৰৰ শিতানত থৈ দিছিল । চোলাটো পোৱাৰ আনন্দত মাখনে উৰুলি-উৰুমিকৈ নাচিবলৈ ধৰিছিল আৰু মাকে বাধা নিদিয়ালৈকে তাক পিন্ধি চাব খুজিছিল ।
(ছ) বিহুৰ দিনা মাখনে নতুন চোলাটো লৈ কাৰ চোতাললৈ গৈছিল?
উত্তৰ: বিহুৰ দিনা মাখনে নতুন চোলাটো পিন্ধি তাৰ সমনীয়াহঁতৰ চোতাললৈ গৈছিল ।
(জ) কোনে মাখনৰ নতুন চোলাটো ফালি পেলাইছিল?
উত্তৰ: মাখনতকৈ বয়সত অলপ ডাঙৰ লাম নামৰ ল’ৰা এজনে মাখনৰ হাতৰ পৰা চোলাটো থাপ মাৰি কাঢ়ি লওঁতে চোলাটো ফালি পেলাইছিল ।
(ঝ) নতুন চোলাটোৰ শেষ পৰিণতি কি হ’ল?
উত্তৰ: লামে চোলাটো থাপ মাৰি ধৰোঁতে চিলাই এৰাই ফালি গৈছিল। শেষত মাখনে ফাটি যোৱা চোলাটো লৈ কান্দি কান্দি মাকৰ ওচৰ পাইছিল আৰু মাকৰ দুখ দেখি সি বিহুৰ দিনা সেই ফাটি যোৱা বা পুৰণি চোলা কোনোকে নিপিন্ধো বুলি সিদ্ধান্ত লৈছিল ।
(ঞ) বিহুৰ বাবে সোণপাহিয়ে কি যোগাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: বিহুৰ বাবে সোণপাহিয়ে পুতেকলৈ নতুন চোলা এটাৰ উপৰি এটা টোপোলা চাউলৰ গুড়ি, আধা সেৰ গাখীৰ, এপোৱা চিৰা আৰু এটা গুৰৰ কানি যোগাৰ কৰিছিল ।
২। উৰুকাৰ ৰাতিপুৱা চুবুৰীয়া ঘৰৰ চোতালত সমনীয়াৰ কথাবোৰে মাখনৰ মনত কেনে প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল? তাৰ পিছত মাখনে কি কৰিছিল?
উত্তৰ: উৰুকাৰ ৰাতিপুৱা সমনীয়াহঁতে যেতিয়া নতুন চোলা পিন্ধি ইজনে সিজনক দেখুৱাই আছিল আৰু মাখনক তাৰ বিহুৰ চোলাৰ কথা সুধিছিল, তেতিয়া মাখনৰ মনত এক হীনমন্যতাৰ সৃষ্টি হৈছিল । সমনীয়াহঁতে তাৰ মাকৰ মিছা কথাটো ধৰা পেলাই হাঁহি ধেমালি কৰাত মাখনৰ খং উঠিছিল আৰু চকুৰে চকুলো ওলাইছিল । ইয়াৰ পিছতে সি লৰালৰিকৈ মাকৰ ওচৰলৈ গৈ কান্দি কান্দি তাক বিহুৰ চোলা দিব লাগে বুলি জিদ ধৰিছিল ।
৩। গধূলি মাকে বজাৰৰ পৰা আহি নঙলামুখ পাওঁতে মাখনে কি কৰিছিল?
উত্তৰ: গধূলি মাকে বজাৰৰ পৰা আহি নঙলামুখ পাওঁতেই মাখনে আগুৱাই গৈ মাকক আঁকোৱালি ধৰিছিল। সি বৰ আগ্ৰহেৰে মাকক সুধিছিল যে তাৰ বাবে নতুন চোলা আনিছে নে নাই । তাৰ চকুত তেতিয়া নতুন চোলাটো পোৱাৰ এক অধীৰ আগ্ৰহ আৰু ব্যাকুলতা প্ৰকাশ পাইছিল ।
৪। বিহুৰ চোলাটো পোৱাৰ পিছত মাখনৰ মনত উদয় হোৱা ভাবগতিৰ এটা বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰ: বিহুৰ চোলাটো পোৱাৰ লগে লগে মাখনৰ মন আনন্দত আত্মহাৰা হৈ পৰিছিল। যিটো সৰু জাপানী বনিয়ন মাকে আনি দিছিল, তাৰ সৌন্দৰ্য্যই মাখনক মোহিত কৰিছিল । সি চোলাটো হাতত লৈ চুই চাইছিল আৰু ইমান আনন্দিত হৈছিল যে তাৰ বাবে সেই সামান্য চোলাটোৱেই পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ধুনীয়াত বস্তু হৈ পৰিছিল । সি চোলাটোৰ কেইটামান ৰঙীন ফুল দেখি এনেকুৱা অনুভৱ কৰিছিল যেন তাৰ সকলো দুখ-বেজাৰ আঁতৰি গৈছে।
৫। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা —
(ক) "পুতেকৰ সেই ওলমি অহা মুখ খনিৰ ভিতৰত যে এফেৰি খং-বেজাৰৰ তপত ভাপ আহিছে মাকে তাক বুজিব পৰা নাছিল।"
প্ৰসংগ: উক্ত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ মিত্ৰদেৱ মহন্তদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত 'বিহু-চোলা' নামৰ চুটিগল্পটোৰ পৰা লোৱা হৈছে । ব্যাখ্যা: উৰুকাৰ দিনা সমনীয়াহঁতৰ নতুন চোলা দেখি মাখনৰ মনত যি দুখ আৰু খং হৈছিল, সেই কথাটো মাকে সহজভাৱে লৈছিল। মাখনে বিহুৰ চোলা নাপাই যিমানটো মৰ্মাহত হৈছিল, দৰিদ্ৰ মাক সোণপাহিয়ে তাৰ গভীৰতাটো অনুভৱ কৰিব পৰা নাছিল। ইয়াত এটি শিশুৰ সৰল মনৰ আবদাৰ আৰু দৰিদ্ৰতাৰ মাজৰ সংঘাত প্ৰকাশ পাইছে ।
৬। মাখনৰ বাবে বিহুৰ চোলা মাকে কিয় কিনি আনিব পৰা নাছিল? পিছত সেই চোলা মাকে কেনেদৰে যোগাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: সোণপাহি আছিল এগৰাকী অতি দৰিদ্ৰ বিধৱা মহিলা। তেওঁ লোকৰ মাটিত আধি খেতি কৰি আৰু বজাৰত শাক-পাচলি বেচি অতি কষ্টেৰে সংসাৰ চলাইছিল । বিহুৰ পূৰ্বে বজাৰ কৰি তেওঁৰ মাত্ৰ এটকা ৰূপহে গোট খাইছিল । সেই সামান্য ধনেৰে ঘৰৰ বাবে গুৰ-গাখীৰ কিনা নে মাখনৰ বাবে নতুন চোলা কিনা, সেই দোমোজাত পৰিয়েই তেওঁ আৰম্ভণিতে চোলাটো কিনি আনিব পৰা নাছিল। অৱশেষত পুতেকৰ কান্দোন দেখি তেওঁ উৰুকাৰ দিনা বজাৰৰ পৰা মাত্ৰ চাৰি অনা দামৰ এটা সৰু জাপানী বনিয়ন কিনি আনি পুতেকৰ হেঁপাহ পূৰণ কৰিছিল ।
৭। শলগুৰি গাঁৱৰ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে কেনেদৰে বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত হৈছে, তোমাৰ নিজৰ ভাষাৰে লিখা।
উত্তৰ: শলগুৰি গাঁৱত বিহুৰ বাবে এক উখল-মাখল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হৈছিল। গাঁৱৰ ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে নতুন সাজ-পাৰ পিন্ধি আনন্দ কৰিছিল । উৰুকাৰ দিনা ৰাতিপুৱাৰ পৰাই ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে চুবুৰীয়াৰ চোতালত গোট খাই এজনে আনজনক নিজৰ নতুন বিহু-চোলাবোৰ দেখুৱাই ফুৰিছিল । কোনোৱে নতুন চোলা পিন্ধি চাইছে, কোনোৱে আকৌ মৰমতে চোলাটো জোকাই চাইছে। চহকী ঘৰৰ ল’ৰাবোৰে মাক-দেউতাকে কিনি দিয়া নতুন চোলা, চুৰিয়া আদি পিন্ধি বিহুৰ আনন্দত আত্মহাৰা হৈ পৰিছিল ।
৮। লামনে মাখনৰ চোলাটোৰ ক্ষেত্ৰত কি কৰিলে আৰু তেনে কৰা উচিত আছিল নে? সমনীয়া তথা কনিষ্ঠজনৰ সৈতে কেনে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত বুলি তুমি ভাবা?
উত্তৰ: মাখনে যেতিয়া আনন্দৰে তাৰ নতুন 'জাপানী বনিয়ন'টো আনক দেখুৱাবলৈ গৈছিল, তেতিয়া লাম নামৰ ল’ৰাটোৱে মাখনৰ হাতৰ পৰা চোলাটো থাপ মাৰি কাঢ়ি লৈছিল। ইফালে-সিফালে টনা-আঁজোৰা কৰোঁতে মাখনৰ সেই মৰমৰ চোলাটো ফাটি দুটুকুৰা হৈছিল। লামৰ এই কামটো সমূলি উচিত হোৱা নাছিল। সমনীয়া বা কনিষ্ঠজনৰ আৱেগ আৰু বস্তুৰ প্ৰতি আমাৰ শ্ৰদ্ধা থকা উচিত। আমি সদায় সৰু ল’ৰা-ছোৱালীৰ লগত মৰমেৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে আৰু তেওঁলোকৰ কোনো সামগ্ৰী বলপূৰ্বকভাৱে কাঢ়ি লৈ নষ্ট কৰিব নালাগে। সহানুভূতি আৰু মৰমহে এজন প্ৰকৃত মানুহৰ পৰিচয়।
১০। চুটিগল্প কাক বোলে? ইয়াৰ তিনিটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ: চুটিগল্প হ’ল সাহিত্যৰ এনে এক ধাৰা য’ত মানুহৰ বাস্তৱ জীৱনৰ কোনো এটা বিশেষ দিশ বা ঘটনাৰ চুটি অথচ মৰ্মস্পৰ্শী বৰ্ণনা থাকে।চুটিগল্পৰ তিনিটা বৈশিষ্ট্য হ’ল:
- সংক্ষিপ্ততা: ইয়াৰ কাহিনী অতি চুটি হয় আৰু ইয়াত চৰিত্ৰৰ সংখ্যা অতি সীমিত।
- একমুখী প্ৰভাৱ: চুটিগল্পই পাঠকৰ মনত এক নিৰ্দিষ্ট আৰু গভীৰ সাঁচ বহুৱাব পাৰে।
- আকস্মিক সমাপ্তি: চুটিগল্পৰ আৰম্ভণি আৰু সমাপ্তি প্ৰায়েই আকস্মিক হয়, যিয়ে পাঠকক চিন্তা কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।
ভাষা বিচাৰ :
১। বিপৰীত শব্দ লিখা —
উত্তৰ :
(ক) চহকী = দুখীয়া
(খ) বিপৰ্যয় = উত্তৰণ (বা সুদিন)
(গ) সবল = দুৰ্বল
(ঘ) বিশ্বাস = অবিশ্বাস
(ঙ) সান্ত্বনা = যন্ত্ৰণা (বা অশান্তি)
(চ) উদাউল = সুস্থিৰ (বা ধীৰ)
২। বাক্য ৰচনা কৰা —
উত্তৰ :
(ক) আলে-আথানি: মাক-দেউতাক নোহোৱা ল’ৰাটোৰ অৱস্থা এতিয়া একেবাৰে আলে-আথানি হৈ পৰিছে।
(খ) আলেখ-লেখ: চোৰটোৱে গৃহস্থৰ ঘৰৰ আলেখ-লেখ বুজ লৈ চুৰ কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে।
(গ) লাহ-বিলাহ: জীৱনত অতিমাত্ৰা লাহ-বিলাহত অভ্যস্ত হ’লে বিপদৰ সময়ত কষ্ট হয়।
(ঘ) আমঠু: পুত্ৰৰ বিয়োগৰ বাতৰিয়ে মাকৰ আমঠু কঁপাই তুলিলে।
৩। সন্ধি ভাঙা —
উত্তৰ : অভিমান = অভি + মান
প্ৰতিধ্বনি = প্ৰতি + ধ্বনি
অবালচন্দ = অবাল + চন্দ
অতীত = অতি + ইত
তথাপি = তথা + অপি
উজ্জ্বল = উৎ + জ্বল
********