পাঠঃ 2
জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি আৰু বিতৰণ
প্ৰশ্নোত্তৰ :
১। জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি বুলিলে সাধাৰণতে এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত কোনো এক ঠাইত হোৱা লোকসংখ্যাৰ সংখ্যাগত পৰিবৰ্তনক বুজায় । পৃথিৱীৰ জনসংখ্যা সকলো সময়তে একে হৈ নাথাকে। জন্মৰ হাৰ মৃত্যুৰ হাৰতকৈ অধিক হ’লে জনসংখ্যা বৃদ্ধি পায় । বৰ্তমান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ উন্নতিৰ ফলত মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস পাইছে আৰু জনসংখ্যা অভাৱনীয়ভাৱে বৃদ্ধি পাইছে ।
২। জনসংখ্যাৰ গুণগত বিকাশ মানে কি?
উত্তৰ: জনসংখ্যাৰ গুণগত বিকাশ মানে কেৱল সংখ্যাগত বৃদ্ধি নহয়, বৰঞ্চ মানুহৰ দক্ষতা আৰু মানদণ্ডৰ উত্তৰণ সাধন কৰাক বুজায় । ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল মানুহক শিক্ষা, উন্নত স্বাস্থ্য, কাৰিকৰী কৌশল আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে একো একোজন দক্ষ মানৱ সম্পদ হিচাপে গঢ়ি তোলা । গুণগত বিকাশে দেশৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক প্ৰগতিৰ ভেটি মজবুত কৰে।
৩। জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধিয়ে কেনে ধৰণৰ সমস্যা সৃষ্টি কৰে?
উত্তৰ: অত্যাধিক জনসংখ্যা বৃদ্ধিয়ে সমাজত নানা সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে, যেনে— পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য নষ্ট হোৱা, খাদ্যৰ অভাৱ, বাসস্থানৰ সমস্যা আৰু নিবনুৱা সমস্যা । ইয়াৰ উপৰি শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য খণ্ডত অধিক হেঁচা পৰে, যাৰ ফলত দেশৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন লেহেমীয়া হৈ পৰে আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত অত্যাধিক চাপ সৃষ্টি হয় ।
৪। জনসংখ্যাৰ বিতৰণ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত মানুহবোৰ কেনেকৈ সিঁচৰিত হৈ আছে তাক বুজাবলৈ ‘জনসংখ্যাৰ বিতৰণ’ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয় । পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে জনসংখ্যা সমান নহয়। কিছুমান ঠাই অতি ঘন বসতিপূৰ্ণ আৰু কিছুমান ঠাই অতি পাতল । প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, জলবায়ু আৰু সম্পদৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই বিতৰণ ভিন্ন হোৱা দেখা যায় ।
প্ৰশ্নোত্তৰ :
৫। জনসংখ্যাৰ বিতৰণৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা কাৰকবোৰ কি কি?
উত্তৰ: জনসংখ্যাৰ বিতৰণ সকলো ঠাইতে সমান নহয় আৰু ইয়াৰ ওপৰত মূলতঃ তিনিটা কাৰকে প্ৰভাৱ পেলায়:
- প্ৰাকৃতিক কাৰক: ভূ-প্ৰকৃতি, জলবায়ু, পানীৰ উপলব্ধতা আৰু মাটিৰ গুণাগুণৰ ওপৰত জনসংখ্যা নিৰ্ভৰ কৰে । উৰ্বৰ সমভূমি আৰু পানীৰ সুবিধা থকা নদী উপত্যকা অঞ্চলত মানুহৰ বসতি ঘন হয় ।
- অৰ্থনৈতিক কাৰক: যিবোৰ ঠাইত খনিজ সম্পদৰ প্ৰাচুৰ্য থাকে আৰু উদ্যোগিক সা-সুবিধা বেছি, সেইবোৰ ঠাইত মানুহৰ বসতি ঘন হয় । নিয়োজনৰ সুবিধা থকা নগৰীয়া অঞ্চললৈ মানুহ আকৰ্ষিত হয়।
- সামাজিক-সাংস্কৃতিক কাৰক: ধৰ্ম, শিক্ষা, উন্নত স্বাস্থ্য সেৱা আৰু সুস্থ সামাজিক পৰিৱেশে জনসংখ্যাৰ বিতৰণত প্ৰভাৱ পেলায় । যাতায়াতৰ সুব্যৱস্থা আৰু ৰাজনৈতিক সুস্থিৰতা থকা ঠাইত মানুহে বসবাস কৰিবলৈ বিচাৰে ।
৬। ঘনবসতিৰ বাবে উদ্ভৱ হোৱা সমস্যাবোৰ কি কি? সেই সমস্যাবোৰ দূৰ কৰাৰ কাৰণে কেনে ধৰণৰ ব্যৱস্থা ল’ব পাৰি?
উত্তৰ: ঘনবসতিৰ ফলত পৰিৱেশৰ প্ৰদূষণ বৃদ্ধি পায়, যান-জঁটৰ সমস্যা হয় আৰু খোৱা পানী তথা অনাময় ব্যৱস্থাৰ নাটনি হয় । ইয়াৰ উপৰি কৃষিভূমিৰ ওপৰত হেঁচা পৰে আৰু বস্তি অঞ্চলৰ সৃষ্টি হয় যিয়ে সামাজিক বিশৃংখলাৰ জন্ম দিব পাৰে। প্ৰতিকাৰৰ ব্যৱস্থা:
- পৰিকল্পিত নগৰীকৰণ: চহৰসমূহ বিজ্ঞানসন্মতভাৱে সম্প্ৰসাৰণ কৰা আৰু গাওঁ অঞ্চলত সা-সুবিধা বৃদ্ধি কৰি প্ৰব্ৰজন ৰোধ কৰা।
- সচেতনতা বৃদ্ধি: জনসাধাৰণক জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ কুফলসমূহৰ বিষয়ে অৱগত কৰা ।
- জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ: চৰকাৰী আঁচনিৰ জৰিয়তে পৰিয়াল পৰিকল্পনা জনপ্ৰিয় কৰি তোলা ।
- শিক্ষা আৰু নিয়োগ: শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ ঘটাই মানুহক দক্ষ কৰি তোলা আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ বিকেন্দ্ৰীকৰণ কৰা ।
৭। জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: কোনো এক অঞ্চলৰ প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ হিচাপত বাস কৰা লোকৰ সংখ্যাকেই সেই অঞ্চলটোৰ ‘জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব’ বোলা হয় । ইয়াৰ জৰিয়তে এখন দেশ বা অঞ্চলৰ মাটিকালিৰ তুলনাত জনসংখ্যাৰ চাপ কিমান তাক জোখা হয়। সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ গড় জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৫১ জন । ভাৰতৰ ক্ষেত্ৰত ২০১১ চনৰ হিচাপত এই ঘনত্ব আছিল ৩৮২ জন আৰু অসমত আছিল ৩৯৮ জন ।
৮। পৃথিৱীৰ অধিক জনসংখ্যাৰ ঘনত্বৰ অঞ্চলকেইটা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ চাৰিটা অতি ঘন বসতিপূৰ্ণ অঞ্চল হ’ল:
১. পূব এছিয়া: চীন, জাপান আৰু কোৰিয়াৰ নদী উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত ।
২. দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া: ভাৰত, বাংলাদেশ আৰু পাকিস্তানৰ উৰ্বৰ সমভূমি অঞ্চলসমূহ ।
৩. পশ্চিম আৰু মধ্য ইউৰোপ: ব্ৰিটেইন, জাৰ্মানী, ফ্ৰান্স আদি উদ্যোগিকভাৱে উন্নত দেশসমূহ ।
৪. উত্তৰ আমেৰিকাৰ উত্তৰ-পূব উপকূলীয় অঞ্চল: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডাৰ কিছু অংশ য’ত খনিজ সম্পদ আৰু উদ্যোগৰ প্ৰাচুৰ্য আছে।
৯। জন-প্ৰজনন বুলিলে কি বুজা? জন-প্ৰজননৰ প্ৰধান কাৰণবোৰ কি কি?
উত্তৰ: কৰ্মসূত্ৰে বা অন্য কাৰণত মানুহে যেতিয়া নিজৰ বাসস্থান এৰি অন্য ঠাইত স্থায়ী বা অস্থায়ীভাৱে বাস কৰিবলৈ লয়, তাক জন-প্ৰব্ৰজন বোলে । প্ৰধান কাৰণসমূহ:
- অৰ্থনৈতিক কাৰক: উন্নত কৰ্মসংস্থাপন আৰু অৰ্থনৈতিক স্বচ্ছলতাৰ সন্ধানত মানুহে গাওঁৰ পৰা চহৰলৈ বা এখন দেশৰ পৰা আন এখন দেশলৈ যায় ।
- সামাজিক কাৰক: বিবাহ প্ৰথা, শিক্ষা আৰু উন্নত জীৱন-যাপনৰ সুবিধাৰ বাবে প্ৰব্ৰজন ঘটে ।
- প্ৰাকৃতিক কাৰক: বানপানী, গৰাখহনীয়া, ভূমিকম্প আদি প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ বাবেও মানুহে বাসস্থান সলাবলৈ বাধ্য হয় ।
- ৰাজনৈতিক কাৰক: যুদ্ধ-বিগ্ৰহ বা চৰকাৰী নীতিৰ বাবেও প্ৰব্ৰজন হ’ব পাৰে ।
১০। জনসংখ্যাৰ বিস্ফোৰণ মানে কি বুজাই লিখা।
উত্তৰ: কোনো এখন দেশৰ জনসংখ্যা অতি দ্ৰুত হাৰত বৃদ্ধি হোৱা অৱস্থাটোক ‘জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ’ বোলে । যেতিয়া চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ উন্নতিৰ বাবে মৃত্যুৰ হাৰ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায় কিন্তু জন্মৰ হাৰ উচ্চ হৈয়েই থাকে, তেতিয়াই এই পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয় । ১৯৫০ চনৰ পৰা পৃথিৱীৰ জনসংখ্যা তীব্ৰ গতিত বৃদ্ধি পাইছে । ভাৰতৰ দৰে উন্নয়নশীল দেশসমূহ বৰ্তমান এই বিস্ফোৰণৰ সন্মুখীন হৈছে, য’ত জনস্বাস্থ্য সেৱাৰ উন্নতিৰ বাবে জনসংখ্যা অভাৱনীয়ভাৱে বাঢ়িছে ।
১১। জনসংখ্যাৰ বিস্ফোৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা সমস্যাবোৰ কি কি?
উত্তৰ: জনসংখ্যা বিস্ফোৰণে দেশৰ উন্নয়নত প্ৰধান অন্তৰায় সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মূল সমস্যাবোৰ হ’ল:
প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত হেঁচা: বননি ধ্বংস আৰু মাটিৰ নাটনি হোৱাৰ ফলত পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য নষ্ট হয় ।
খাদ্য আৰু বাসস্থানৰ অভাৱ: বৰ্ধিত জনসংখ্যাৰ অনুপাতে খাদ্য উৎপাদন আৰু থকা ঠাইৰ সমস্যাই দেখা দিয়ে ।
অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা: নিবনুৱা সমস্যা বৃদ্ধি পায় আৰু জনমূৰি আয় হ্ৰাস পায় ।
সামাজিক সমস্যা: শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য সেৱাৰ গুণগত মান হ্ৰাস পায় আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে ।
১২। মানৱ সম্পদ হ’বলৈ কি কি গুণৰ প্ৰয়োজন?
উত্তৰ: এজন ব্যক্তিক মানৱ সম্পদ হিচাপে গণ্য কৰিবলৈ তেওঁৰ তলত দিয়া গুণসমূহ থকাটো আৱশ্যক:
শিক্ষা আৰু দক্ষতা: উন্নত শিক্ষা আৰু কোনো এটা কাম কৰিব পৰা বিশেষ কাৰিকৰী জ্ঞান ।
শাৰীৰিক আৰু মানসিক সক্ষমতা: কাম কৰাৰ বাবে সুস্বাস্থ্য আৰু মানসিক সজাগতা ।
বৃত্তি আৰু কৌশল: উৎপাদনমুখী কাৰ্যত জড়িত হ’ব পৰাকৈ পেশাগত পাৰদৰ্শিতা ।
কৰ্মনিষ্ঠা: দেশৰ উন্নয়নৰ কামত নিজকে নিয়োজিত কৰাৰ মানসিকতা ।
১৩। মানৱ সম্পদক কিয় শ্ৰেষ্ঠ সম্পদ আখ্যা দিয়া হয়?
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ সকলো প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ আহৰণ আৰু ব্যৱহাৰ মানুহৰ অবিহনে সম্ভৱ নহয় । মানুহে নিজৰ বুদ্ধি, শিক্ষা আৰু কাৰিকৰী কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰকৃতিৰ উপাদানসমূহক মানৱ জাতিৰ বাবে ব্যৱহাৰযোগ্য কৰি তোলে । এখন দেশ প্ৰাকৃতিক সম্পদত চহকী হ’লেও যদি তাৰ মানৱ সম্পদ দুৰ্বল হয়, তেন্তে সেই দেশ উন্নত হ’ব নোৱাৰে । সেয়েহে, যিহেতু মানুহেহে অন্য সকলো সম্পদক মূল্য প্ৰদান কৰে, সেয়ে মানৱ সম্পদক ‘শ্ৰেষ্ঠ সম্পদ’ বোলা হয় ।
১৪। আমাৰ দেশত মানৱ সম্পদৰ উন্নতিৰ বাবে কেনে ধৰণৰ ব্যৱস্থা লোৱা হৈছে?
উত্তৰ: ভাৰত চৰকাৰে মানৱ সম্পদৰ উন্নয়নৰ বাবে বিভিন্ন জনকল্যাণমূলক আঁচনি গ্ৰহণ কৰিছে:
খাদ্য সুৰক্ষা আঁচনি: দুখীয়া শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবে পুষ্টিকৰ খাদ্য নিশ্চিত কৰা ।
শিক্ষা অভিযান: ‘সৰ্বশিক্ষা অভিযান’ৰ দৰে কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে সাক্ষৰতা বৃদ্ধি আৰু কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্ৰদান ।
বাসস্থান আঁচনি: ‘ইন্দিৰা আৱাস যোজনা’ৰ (বৰ্তমান প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা) জৰিয়তে দুখীয়াক ঘৰ দিয়া ।
আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন: ‘প্ৰধানমন্ত্ৰী গ্ৰাম চড়ক যোজনা’ৰ জৰিয়তে যোগাযোগ ব্যৱস্থা উন্নত কৰি কৰ্মসংস্থাপনৰ সুবিধা কৰা ।
১৫। আমাৰ দেশত মানৱ সম্পদৰ বাহিৰৰ দেশলৈ যোৱা প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পোৱাৰ কাৰণ কি বুলি ভাবা?
উত্তৰ: বিশ্বায়নৰ যুগত মানৱ সম্পদৰ এঠাইৰ পৰা আনঠাইলৈ গতি কৰাটো সহজ হৈ পৰিছে । আমাৰ দেশৰ শিক্ষিত আৰু কাৰিকৰীভাৱে দক্ষ লোকসকলৰ মাজত বিদেশলৈ যোৱাৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধিৰ কাৰণবোৰ হ’ল:
উন্নত কৰ্মসংস্থাপন: আমেৰিকা, জাৰ্মানী আদি দেশত অধিক দৰমহা আৰু উন্নত মানৰ কামৰ পৰিৱেশ পোৱা যায় ।
উচ্চ শিক্ষাৰ সুবিধা: বিদেশৰ উন্নত গৱেষণা আৰু শিক্ষা পদ্ধতিৰ প্ৰতি শিক্ষাৰ্থীসকল আকৰ্ষিত হয়।
মুক্ত বাণিজ্য: বৰ্তমান গোটেই পৃথিৱীতে বাণিজ্যৰ প্ৰসাৰ ঘটিছে আৰু বহুজাতিক কোম্পানীবোৰে দক্ষ লোকক নিযুক্তি দিয়ে ।
১৬। চমুটোকা লিখা —
মানৱ সম্পদৰ উন্নয়ন: মানৱ সম্পদৰ উন্নয়ন বুলিলে কোনো এক দেশৰ মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক সক্ষমতাৰ উত্তৰণ ঘটোৱাক বুজায় । ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল মানুহক উপযুক্ত শিক্ষা, উন্নত স্বাস্থ্য, বৃত্তিমূলক জ্ঞান আৰু কাৰিকৰী কৌশলৰ জৰিয়তে উৎপাদনমুখী কৰি গঢ়ি তোলা । এখন দেশৰ সামগ্ৰিক বিকাশ সম্পূৰ্ণৰূপে মানৱ সম্পদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে । সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবে উপযুক্ত কৰ্মসংস্থাপন আৰু শিক্ষা নিশ্চিত কৰাটোৱেই ইয়াৰ মূল লক্ষ্য । দক্ষ মানৱ সম্পদে দেশৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহক সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিৰ পথত আগুৱাই লৈ যায় ।
জনসংখ্যাৰ বিস্ফোৰণ: কোনো এখন দেশৰ জনসংখ্যা যেতিয়া অতি দ্ৰুত আৰু অভাৱনীয় হাৰত বৃদ্ধি পায়, সেই অৱস্থাটোক জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ বুলি কোৱা হয় । সাধাৰণতে চিকিৎসা সেৱাৰ উন্নতি আৰু জনস্বাস্থ্য সচেতনতাৰ ফলত মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস পালে অথচ জন্মৰ হাৰ উচ্চ হৈ থাকিলে এই পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয় । জনসংখ্যা বিস্ফোৰণে খাদ্যৰ অভাৱ, বাসস্থানৰ সমস্যা, নিবনুৱা সমস্যা আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত অত্যাধিক হেঁচা আদি নানা জটিল সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে । ১৯৫০ চনৰ পৰা পৃথিৱীৰ জনসংখ্যা তীব্ৰ গতিত বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিছে ।
১৭। মানুহক কিয় সম্পদ বুলি গণ্য কৰা হয়?
উত্তৰ: মানুহৰ মাজত থকা জ্ঞান, বুদ্ধি আৰু শাৰীৰিক শ্ৰমৰ জৰিয়তে প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন অলাগতিয়াল বস্তুক মানৱ কল্যাণৰ বাবে ব্যৱহাৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে গঢ়ি তুলিব পাৰি । মানুহেই হ’ল সকলো উৎপাদনৰ মূল চালিকা শক্তি। সেয়েহে মানুহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সম্পদ বুলি গণ্য কৰা হয় ।
১৮। জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ কি কি?
উত্তৰ: জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণবোৰ হ’ল:
জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধি আৰু মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস: চিকিৎসা সেৱাৰ উন্নতিৰ বাবে মৃত্যুৰ হাৰ কমিছে কিন্তু জন্মৰ হাৰ একেই আছে ।
অশিক্ষা আৰু অন্ধবিশ্বাস: জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ জ্ঞানৰ অভাৱ ।
দৰিদ্ৰতা: বহু সময়ত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালে উপাৰ্জনৰ বাবে অধিক সন্তান জন্ম দিয়ে।
সামাজিক নীতি-নিয়ম: বাল্য বিবাহ আৰু ল’ৰা সন্তানৰ প্ৰতি থকা দুৰ্বলতা ।
১৯। মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ বাবে চৰকাৰে লোৱা কেইখনমান আঁচনিৰ নাম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ বাবে চৰকাৰে লোৱা কেইখনমান আঁচনি হ’ল:
১. খাদ্য সুৰক্ষা আঁচনি।
২. ইন্দিৰা আৱাস যোজনা।
৩. প্ৰধানমন্ত্ৰী গ্ৰাম চড়ক যোজনা।
৪. সৰ্বশিক্ষা অভিযান।
৫. ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযান।
২০। শুদ্ধ উত্তৰটো লিখা :
ক) কোনটো অঞ্চলত জনসংখ্যা আটাইতকৈ বেছি—
উত্তৰ: ৩। পূব এছিয়া
খ) কোনখন মহাদেশৰ জনসংখ্যা সৰ্বাধিক—
উত্তৰ: ৩। এছিয়া
গ) ২০১১ চনত অসমৰ জনসংখ্যা আছিল—
উত্তৰ: ২। ৩.১২ কোটি (প্ৰকৃততে ৩,১১,৪১,২৭২ জন)
ঘ) তলত উল্লেখ কৰা কোনখন মহাদেশত মানুহৰ স্থায়ী বসতি নাই—
উত্তৰ: ৩। কুমেৰু (Antarctica)
২১। খালী ঠাই পূৰ কৰা :
ক) জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি শব্দটোৱে জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধিক বুজায় _____________________।
উত্তৰ:জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি শব্দটোৱে জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধিক বুজায় সংখ্যাগত পৰিবৰ্তনক ।
খ) পৃথিৱীৰ বেছিভাগ মানুহে ___________________গোলাৰ্ধত বসতি কৰে।
উত্তৰ:পৃথিৱীৰ বেছিভাগ মানুহে উত্তৰ গোলাৰ্ধত বসতি কৰে।
গ) প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাত যিমানসংখ্যক লোকে বসতি কৰে সিয়েই সেই ঠাইখনৰ জনসংখ্যাৰ __________________ ।
উত্তৰ:প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাত যিমানসংখ্যক লোকে বসতি কৰে সিয়েই সেই ঠাইখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব ।
ঘ) ২০১১ চনৰ হিচাপ মতে ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যা ___________________ ।
উত্তৰ:২০১১ চনৰ হিচাপ মতে ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যা ১২১.১ কোটি ।
ঙ) উন্নত দেশসমূহৰ জনবসতি অতি ________________।
উত্তৰ:উন্নত দেশসমূহৰ জনবসতি অতি ঘন ।
চ) জনসংখ্যাৰ অভাবনীয় বৃদ্ধিক ______________________ বোলা হয় ।
উত্তৰ:জনসংখ্যাৰ অভাবনীয় বৃদ্ধিক জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ বোলা হয় ।
ছ) জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি মানে ইয়াৰ ___________________ আৰু বিকাশ মানে ইয়াৰ __________________ ।
উত্তৰ:জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি মানে ইয়াৰ সংখ্যাগত পৰিবৰ্তন আৰু বিকাশ মানে ইয়াৰ গুণগত উন্নতি ।
জ) ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল মতে অসমৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃ ____________________ ।
উত্তৰ:২০১১ চনৰ লোকপিয়ল মতে অসমৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃ ৩৯৮ জন ।
***********