পাঠঃ 2
বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন
১। চমু উত্তৰ দিয়া —
(ক) কেনে পুথি পঢ়ি সুগম পথ পোৱা যায় ?
উত্তৰ: যি পুথিত উন্নতিৰ সুগম পথ পোৱা যায়, তেনে পুথি পঢ়িলে সুগম পথ বিচাৰি পোৱা যায় ।
(খ) উন্নতি কৰিবলৈ আদিতে মানুহক কি লাগে ?
উত্তৰ: উন্নতি কৰিবলৈ আদিতে মানুহক এটা সুগম পথ আৰু এজন শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন হয় ।
(গ) লেখকে উন্নতিৰ নিমিত্তে কেনে পুৰুষক ধন্য বুলি কৈছে ?
উত্তৰ: লেখকে উন্নতিৰ নিমিত্তে যিসকল লোকে কষ্ট কৰি আনৰ বাবে পথ প্ৰদৰ্শন কৰি দেখুৱায়, তেনে পুৰুষক ধন্য বুলি কৈছে (পাঠৰ সাৰাংশ অনুসৰি) ।
(ঘ) উন্নতি পথৰ নতুন যাত্ৰীক লেখকে কি উপদেশ দিছে ?
উত্তৰ: উন্নতি পথৰ নতুন যাত্ৰীক লেখকে বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ পাঠ কৰি নিজৰ উপযুক্ত বাট বিচাৰি ল’বলৈ উপদেশ দিছে ।
(ঙ) উন্নতি পথৰ চেষ্টাৰ এটা দৃষ্টান্ত দাঙি ধৰা।
উত্তৰ: বৰ লোকৰ চৰিত্ৰই হৈছে উন্নতি পথৰ চেষ্টাৰ এটা উৎকৃষ্ট দৃষ্টান্ত ।
(চ) কি গুণৰ বলত ডাঙৰ মানুহ হ’ব পাৰি ?
উত্তৰ: বুদ্ধিৰ বল, পুৰুষালি আৰু ধৰ্ম আদি গুণৰ বলত ডাঙৰ মানুহ হ’ব পাৰি ।
(ছ) উন্নতি কৰি ডাঙৰ হ’বলৈ ইচ্ছা কেনেদৰে জন্মে ?
উত্তৰ: উন্নতিৰ দৃষ্টান্ত দেখিলে আৰু সেই বিষয়ে সদায় আন্দোলন কৰিলে মানুহৰ মনত ডাঙৰ হ’বলৈ ইচ্ছা বা আকাঙ্ক্ষাৰ জন্ম হয় ।
(জ) বুৰঞ্জীত কি থাকে বুলি লেখকে কৈছে ?
উত্তৰ: বুৰঞ্জীত এটা জাতিৰ কাৰ্যকলাপ আৰু উন্নতি-অধোগতিৰ বিৱৰণ মাথোন থাকে ।
(ঝ) কিহৰ পৰা মানুহৰ স্বভাৱ লক্ষ্য কৰিব পাৰি ?
উত্তৰ: মানুহৰ সৰু সৰু কামবোৰৰ পৰাহে তেওঁৰ আচল স্বভাৱ লক্ষ্য কৰিব পাৰি ।
২। লেখকে উন্নতিৰ বাট ভিন্ন ভিন্ন বুলি কিয় কৈছে বুজাই লিখা।
উত্তৰ: প্ৰতিজন মানুহৰে স্বভাৱ-চৰিত্ৰ আৰু পৰিৱেশ বেলেগ বেলেগ । এজন মানুহৰ বাবে যিটো পথ সহজ বা সুগম, আন এজনৰ বাবে সেইটো কঠিন হ’ব পাৰে । সকলোৱে একেটা বাটেৰে গৈ জীৱনত সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰে । সেইবাবেই লেখকে কৈছে যে মানুহৰ ৰুচি আৰু ক্ষমতা অনুযায়ী উন্নতিৰ বাট ভিন্ন ভিন্ন হোৱা উচিত । উন্নতিৰ পথৰ নতুন যাত্ৰীসকলে বিভিন্ন বৰ লোকৰ জীৱন চৰিত্ৰ পাঠ কৰি নিজৰ বাবে আটাইতকৈ উপযুক্ত আৰু সুচল পথটো বাছি ল’ব লাগে ।
৩। সংসাৰ যাত্ৰাত উন্নতি কৰিবলৈ বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কিয় প্ৰয়োজন? পাঠৰ আধাৰত বহলাই লিখা।
উত্তৰ: সংসাৰৰ উন্নতিৰ পথত বহুত বাধা-বিঘিনি থাকে । বৰ লোকৰ জীৱন চৰিত্ৰ পঢ়িলে তেওঁলোকে কেনেকৈ সেই বাধাবোৰ অতিক্ৰম কৰিছিল, তাৰ আতিগুৰি পোৱা যায় । বৰ লোকসকল আমাৰ বাবে এজন আদৰ্শ শিক্ষকৰ দৰে । তেওঁলোকৰ জীৱনৰ দৃষ্টান্তই আমাৰ মনত কাম কৰিবলৈ সাহস আৰু উৎসাহ যোগায় । যিদৰে এখন ভাল নাটকে আমাক নায়কৰ দৰে হ’বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে, ঠিক তেনেদৰে মহৎ লোকৰ চৰিত্ৰই আমাৰ মনৰ ‘আকাংক্ষা’ জাগ্ৰত কৰি আমাক উন্নতিৰ মোহন মন্দিৰলৈ আগুৱাই লৈ যায় ।
৪। “একে উচালে কোনেও জগতত উন্নতিৰ ওখ টিঙত উঠিব নোৱাৰে”— কথাষাৰ বুজাই লিখা।
উত্তৰ: জীৱনত উন্নতি কৰিবলৈ হ’লে ধৈৰ্য আৰু ধাৰাবাহিক প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজন। কোনো মানুহেই হঠাৎ বা একেদিনাই সফলতাৰ শিখৰত উপনীত হ’ব নোৱাৰে । ঐশ্বৰ্য-বিভূতি বা ধন-সম্পত্তি লাভ কৰিলেই মানুহৰ সম্পূৰ্ণ উন্নতি নহয় । ইয়াৰ বাবে কেইবাটাও গুণৰ প্ৰয়োজন হয় । যিদৰে খোজ কাঢ়ি যাওঁতে আমি এটা এটাকৈ খোজ দি আগুৱাই যাওঁ, জীৱনৰ উন্নতিও ঠিক তেনেদৰেই লাহে লাহে আৰু সুদৃঢ় প্ৰচেষ্টাৰ মাজেৰেহে সম্ভৱ হয় ।
৬। পাঠৰ আধাৰত বুৰঞ্জী আৰু চৰিত্ৰ পুথিৰ পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰ: বুৰঞ্জী আৰু চৰিত্ৰ পুথিৰ মাজত আকাশ-পাতাল পাৰ্থক্য আছে । বুৰঞ্জীত মূলতঃ এটা জাতিৰ সামগ্ৰিক কাৰ্যকলাপ আৰু উত্থান-পতনৰ বিৱৰণ থাকে । ইয়াত এজন বিশেষ ব্যক্তিৰ জীৱনৰ বিস্তৃত বিৱৰণ পোৱা নাযায় । আনহাতে, চৰিত্ৰ পুথিত এজন নিৰ্দিষ্ট ব্যক্তিৰ জীৱনীৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে সকলো কাহিনী বহলাই বৰ্ণনা কৰা হয় । চৰিত্ৰ পুথিৰ জৰিয়তে ব্যক্তিজনৰ শোৱা-বোৱা, কথা-বতৰা আৰু সৰু সৰু কামবোৰৰ পৰা তেওঁৰ আচল স্বভাৱটো বুজিব পাৰি, যিটো বুৰঞ্জীত সম্ভৱ নহয় ।
৭। উন্নতিৰ বাঞ্ছা কেনে হ’ব লাগে ?
উত্তৰ :উন্নতিৰ পথত আগুৱাই যাবলৈ হ’লে এজন মানুহৰ মনত থকা বাঞ্ছা বা ইচ্ছা কেৱল সাধাৰণ হ’লেই নহ’ব। পাঠটোৰ মতে উন্নতিৰ বাঞ্ছাৰ চৰিত্ৰ এনেকুৱা হ’ব লাগে:
নিশ্চিত আৰু দৃঢ়: উন্নতিৰ বাঞ্ছা সদায় নিশ্চিত হ’ব লাগে । অনিশ্চিত বা থৰক-বৰক বাঞ্ছাৰে জীৱনত সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰি ।
উদ্দণ্ড আৰু প্ৰৱল: লেখকে উন্নতিৰ বাঞ্ছাক "বলিয়া হাতীৰ নিচিনা উদ্দণ্ড" হ’ব লাগে বুলি কৈছে । এনেকুৱা তীব্ৰ আকাংক্ষা থাকিলেহে এজন যাত্ৰীয়ে উন্নতিৰ পথত থকা বিকট বাধাবোৰ নেওচি সমুখলৈ আগবাঢ়িব পাৰে ।
আকাংক্ষাযুক্ত: এনেকুৱা প্ৰৱল আৰু নিশ্চিত বাঞ্ছাকে আচলতে 'আকাংক্ষা' বোলা হয় । যেতিয়া মানুহে আনৰ উন্নতিৰ দৃষ্টান্ত দেখে আৰু সেই বিষয়ে সদায় চিন্তা-চৰ্চা কৰে, তেতিয়াই মনত এনে তীব্ৰ আকাংক্ষাৰ জন্ম হয় ।
অনবৰত বৃদ্ধি পোৱা: বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ পাঠ কৰিলে মানুহৰ মনত সাহস বাঢ়ে আৰু নিতৌ ইয়াৰ অনুশীলন কৰিলে সেই বাঞ্ছা বা তেজ ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাই শেষত এক অদম্য শক্তিত পৰিণত হয় ।
৮। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা:
(ক) "এইবোৰ বিঘিনি পাৰ হৈ উন্নতিৰ মোহন মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰা বৰ টান কাম।"
উত্তৰ : উক্ত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ সত্যনাথ বৰা দেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত 'বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন' নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে I
সংগতি: লেখকে উন্নতিৰ পথত কেনেধৰণৰ বাধা বা বিঘিনি আহে, সেই বিষয়ে বুজাবলৈ গৈ এই কথাষাৰ অৱতাৰণা কৰিছে I
ব্যাখ্যা: উন্নতিৰ পথটো কাইটীয়া আৰু কঠিন। এই পথত খোজ দিওঁতে মানুহে প্ৰতিটো খোজতে নতুন নতুন বাধা বা বিঘিনিৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় I বুদ্ধি বা চতুৰালিৰে কিছুমান বাধা নেওচিলেও আন বহুত বাধা আহি যাত্ৰীক আগবাঢ়িবলৈ নিদিয়ে I সেয়েহে, একাগ্ৰতা আৰু প্ৰবল ইচ্ছা অবিহনে এনে বাধা নেওচি সফলতাৰূপী 'মোহন মন্দিৰত' প্ৰৱেশ কৰাটো অত্যন্ত কষ্টসাধ্য কাম I
(খ) "এই নিমিত্তে সকলো কামত আদিতে এজন শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন।"
উত্তৰ : উক্ত কথাষাৰ আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ সত্যনাথ বৰা দেৱৰ ৰচিত 'বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন' নামৰ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে I
সংগতি: যিকোনো কাম নিখুঁতভাৱে শিকিবলৈ এজন সুদক্ষ নিৰ্দেশকৰ বা শিক্ষকৰ কিয় প্ৰয়োজন, সেই সন্দৰ্ভত লেখকে এই মন্তব্য কৰিছে I
ব্যাখ্যা: পৃথিৱীৰ কোনো কামেই নিশিকাকৈ কৰিব নোৱাৰি। যিদৰে ৰন্ধা-বঢ়া, বাজনা বজোৱা বা হাল বোৱাৰ দৰে কামবোৰো সঠিকভাৱে কৰিবলৈ এজনৰ সহায়ৰ দৰকাৰ হয়, তেনেকৈ জীৱনৰ উন্নতিৰ পথত খোজ দিবলৈও এজন নিৰ্দেশকৰ প্ৰয়োজন I শিক্ষকৰ অবিহনে কাৰো পক্ষে কোনো কামত পৈণত হোৱাটো সম্ভৱ নহয় । উন্নতিৰ সুগম পথ বিচাৰি উলিয়াবলৈ বৰ লোকসকলৰ চৰিত্ৰই এজন শিক্ষকৰ দৰে কাম কৰে I
(গ) "ডাঙৰ আৰ্হিয়ে মানুহৰ মন ডাঙৰ কৰে আৰু ডাঙৰ পদলৈ অভিলাষ জন্মায়।"
উত্তৰ : উদ্ধৃত বাক্যশাৰী সত্যনাথ বৰা দেৱৰ 'বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন' নামৰ প্ৰবন্ধটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে I
সংগতি: জীৱনত আগুৱাই যাবলৈ হ’লে এজন ব্যক্তিৰ মনত থকা আদৰ্শ বা আৰ্হি কিয় মহান হ’ব লাগে, সেই কথা বুজাবলৈ গৈ লেখকে এনেদৰে কৈছে I
ব্যাখ্যা: মানুহে যিমান দূৰলৈ দেখা পায়, সিমানেই তেওঁৰ মনৰ পৰিধি বিস্তৃত হয়। যাৰ আগত কোনো মহৎ আদৰ্শ বা ডাঙৰ আৰ্হি নাথাকে, তেওঁ অতি সামান্য কথা বা সাফল্যকে ডাঙৰ বুলি ভাবি সন্তুষ্ট থাকে I কিন্তু যি ব্যক্তিয়ে বৰ লোকসকলৰ মহান কাৰ্যৰ আৰ্হি দেখা পায়, তেওঁৰ মনটোও ডাঙৰ হয় I উচ্চ আদৰ্শই মানুহক নীচ অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত কৰি উচ্চ পদবী বা লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ মনত তীব্ৰ হেঁপাহ বা অভিলাষৰ সৃষ্টি কৰে I
১০। খালী ঠাই পূৰ কৰা:
(ক) _____________উন্নতিৰ এটা অংগ মাথোন ।
উত্তৰ : ঐশ্বৰ্য উন্নতিৰ এটা অংগ মাথোন ।
(খ) উন্নতিৰ পথত সুকলমে চলিবলে সদায় এজন ভাল ______________ প্ৰয়োজন হয় ।
উত্তৰ : উন্নতিৰ পথত সুকলমে চলিবলে সদায় এজন ভাল শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন হয় ।
(গ) বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ উন্নতি চেষ্টাৰ এটা ___________।
উত্তৰ : বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ উন্নতি চেষ্টাৰ এটা দৃষ্টান্ত।
(ঘ) উন্নতি পথৰ প্ৰত্যেক যাত্ৰীয়েই তাৰ মনত এটা ডাঙৰ __________ থিৰ কৰি লোৱা উচিত ।
উত্তৰ : উন্নতি পথৰ প্ৰত্যেক যাত্ৰীয়েই তাৰ মনত এটা ডাঙৰ আৰ্হি থিৰ কৰি লোৱা উচিত ।
(ঙ) _________ পুথিত এজন মানুহৰ জীৱনী বহলাই বৰ্ণোৱা হয় ।
উত্তৰ : চৰিত্ৰ পুথিত এজন মানুহৰ জীৱনী বহলাই বৰ্ণোৱা হয় ।
ভাষা বিচাৰ:
১। বিপৰীত শব্দ লিখা —
সুগম = ____দুৰ্গম__________
উন্নতি = ___অধোগতি______
চতুৰ = _____নিৰ্বোধ________
সুচল = ____জুৰ্ণা / অসুবিধা
সদৃশ = __বিসদৃশ _________
সন্তুষ্ট = ___অসন্তুষ্ট________
নিধনী = __ধনী ___________
২। সমাৰ্থক শব্দ লিখা —
বাঞ্ছা = __ ইচ্ছা, অভিলাষ___
উজু = __ সহজ, সুগম ___
বিদগ্ধ = _পণ্ডিত, নিপুণ _____
উন্নতি = _উদগতি, প্ৰগতি____
৩। সন্ধি ভাঙা —
উন্নতি = উৎ + নতি
অধোগতি = অধঃ + গতি
সচ্চৰিত্ৰ = সৎ + চৰিত্ৰ
পুৰুষাৰ্থ = পুৰুষ + অৰ্থ
দুৰৱস্থা = দুঃ + অৱস্থা
৪। বাক্য সাজা —
ওখ টিং: জীৱনত সফলতাৰ ওখ টিঙত উঠিবলৈ হ’লে যথেষ্ট পৰিশ্ৰম কৰিব লাগে।
সুগম: এজন ভাল শিক্ষকৰ পৰামৰ্শই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে জ্ঞানৰ পথ সুগম কৰি তোলে।
দুৰ্লভ: আজিৰ যুগত সঁচা আৰু বিশ্বাসী বন্ধু পোৱাটো বৰ দুৰ্লভ কথা।
থকা-খুন্দা: যিকোনো কাম শিকিবলৈ যাওঁতে আৰম্ভণিতে অলপ থকা-খুন্দা খোৱাটো স্বাভাৱিক।
ঐশ্বৰ্য-বিভুতি: কেৱল ঐশ্বৰ্য-বিভুতি থাকিলেই মানুহ প্ৰকৃততে ডাঙৰ নহয়, চৰিত্ৰহে মহান হ’ব লাগে।
ভূ-পোৱা: বন্ধুজনৰ আচল উদ্দেশ্যৰ কোনো ভূ-নোপোৱাকৈয়ে মই তেওঁক সহায় কৰিছিলোঁ।
আদবাট: পৰীক্ষাৰ মাজতে হঠাৎ অসুস্থ হোৱাত যদুৱে পঢ়া-শুনা আদবাটতে এৰিবলগীয়া হ’ল।
শোৱন-খাতন: বৰ লোকসকলৰ শোৱন-খাতন আৰু দৈনিক নীতি-নিয়মবোৰৰ পৰাও বহুত কথা শিকিব পাৰি।
*********