पाठ : १
गावः विश्वस्य मातरः
1. लघु उत्तराणि लिखत (लघु उत्तर लिखिए)
(क) अस्माकं देशः कीदृशः देशः अस्ति?
उत्तर: अस्माकं देशः कृषिप्रधानः देशः अस्ति।
(ख) गोदुग्धात् किं भवति?
उत्तर: गोदुग्धात् दधि (दही) भवति।
(ग) गोदुग्धं कस्मै उपकारी भवति?
उत्तर: गोदुग्धं शरीराय उपकारी भवति।
(घ) ग्रामे सर्वेषां गृहेषु काः भवन्ति?
उत्तर: ग्रामे सर्वेषां गृहेषु गावः भवन्ति।
(ङ) का अस्माकं बहु उपकारं करोति?
उत्तर: गौः अस्माकं बहु उपकारं करोति।
2. पूर्ण वाक्येन उत्तरत (पूर्ण वाक्य में उत्तर दीजिए)
(क) केषु केषु गौः पवित्रा कल्याणकारी च मन्यते?
उत्तर: वेदेषु, पुराणेषु, उपनिषद्षु, धर्मग्रन्थेषु च गौः पवित्रा कल्याणकारी च मन्यते।
(ख) दुग्धात् किं किं भवति?
उत्तर: दुग्धात् दधि, नवनीतं, घृतं च भवति।
(ग) किं किं पञ्चगव्यमिति कथयति?
उत्तर: दधि, दुग्धं, घृतं, गोमयं, गोमूत्रं च पञ्चगव्यमिति कथयति।
(घ) अस्माकं दायित्वं किम्?
उत्तर: परोपकारिणां गवां सेवा, संरक्षणं च अस्माकं दायित्वं वर्तते।
(ङ) गोचर्मणा केषां निर्माणं भवति?
उत्तर: गोचर्मणा ढोलकं, मृदङ्गादि देववाद्यानां निर्माणं भवति।
3. रिक्तस्थानानि पूरयत (रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए)
(क) गावः ______________ इति कथयामः।
उत्तर:गावः 'गोमाता' इति कथयामः।
(ख) गोमये ________________ वर्तते।
उत्तर:गोमये उर्वराशक्तिः वर्तते।
(ग) गौमाता राष्ट्रस्य ________________ अस्ति।
उत्तर:गौमाता राष्ट्रस्य धरोहरः अस्ति।
(घ) ग्रामे प्रायः सर्वेषां गृहेषु __________________ भवन्ति।
उत्तर:ग्रामे प्रायः सर्वेषां गृहेषु गावः भवन्ति।
(ङ) गोधृतम् अतीव __________________ मन्यते।
उत्तर:गोधृतम् अतीव पवित्रं मन्यते।
4. वाक्य निर्माणं कुरुत (वाक्य बनाइए)
वृषभः: वृषभः हलेन क्षेत्राणि कर्षति।
गौमाता: गौमाता अस्माकं पूज्या अस्ति।
पञ्चगव्यम्: पञ्चगव्यम् अत्यन्तं लाभदायकं भवति।
पवित्रं: गङ्गा जलं पवित्रं अस्ति।
उपकारी: गौः शरीराय उपकारी भवति।
5. पदपरिचयं दीयताम् (पद परिचय दीजिए) :
उत्तर :
पदम् | शब्द | विभक्ति | वचनम् |
दुग्धात् | दुग्ध | पञ्चमी | एकवचनम् |
अस्मभ्यम् | अस्मद् | चतुर्थी | बहुवचनम् |
धेनुषु | धेनु | सप्तमी | बहुवचनम् |
गवां | गो | षष्ठी | बहुवचनम् |
शरीराय | शरीर | चतुर्थी | एकवचनम् |
****************