১. প্ৰশ্ন: ইংৰাজী Culture শব্দটো লেটিন ভাষাৰ কোনটো মূল শব্দৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে?
উত্তৰ: ইংৰাজী 'Culture' শব্দটো লেটিন ভাষাৰ 'Cultura' শব্দৰ পৰা সৃষ্টি হৈছে। এই লেটিন শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'মাটি চাহ কৰা'।
২. নৃতত্ত্ববিদ ই.বি. টাইলাৰৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা সংস্কৃতিৰ সংজ্ঞাটি উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: বিশিষ্ট বৃটিছ নৃতত্ত্ববিদ ই.বি. টাইলাৰৰ (E.B. Tylor) মতে সংস্কৃতি হ’ল—
"মানুহে জীৱনত আহৰণ কৰা জ্ঞান, বিশ্বাস, কলা, নৈতিকতা, ৰীতি-নীতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, উৎসৱ-অনুষ্ঠান, আইন-কানুন, অভ্যাস আৰু অন্যান্য সামাজিক সাম্যৰ সামগ্রিক যৌগিক ৰূপেই সংস্কৃতি"।
৩. সমাজৰ গুণ আৰু লক্ষণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সংস্কৃতি মূলত কেইটা ভাগত বিভক্ত আৰু কি কি?
উত্তৰ: সংস্কৃতিৰ গুণ, লক্ষণ আৰু প্ৰকৃতি লক্ষ্য কৰি ইয়াক প্রধানকৈ তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়:
(১) লোক সংস্কৃতি (Folklore)
(২) অভিজাত বা শিষ্ট সংস্কৃতি (Great Tradition)
(৩) জনজাতীয় সংস্কৃতি (Tribal Culture)
৪. সংস্কৃতিৰ যিকোনো দুটি গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদানৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: সংস্কৃতিৰ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদানৰ ভিতਰত দুটি গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান হ’ল—
(ক) ভাষা (Language): যিটো মানুহৰ ভাব প্ৰকাশৰ প্ৰধান মাধ্যম আৰু একোটা জাতিৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।
(খ) মূল্যবোধ (Values): যিটোৰ দ্বাৰাই মানুহে ভাল-বেয়া আৰু নৈতিক-অনৈতিকৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
৫. সংস্কৃতি কি প্ৰকৃতিগতভাৱে গতিশীল নেকি?
উত্তৰ: হয়, সংস্কৃতি প্ৰকৃতিগতভাৱে অত্যন্ত গতিশীল। ভাষাৰ দৰে সংস্কৃতিৰো প্ৰধান ধৰ্ম হ'ল গতিশীলতা। ই নিৰবচ্ছিন্নভাৱে গ্ৰহণ আৰু বৰ্জনৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ যোগেদি নৈৰ সোঁতৰ দৰে প্ৰৱাহিত হৈ থাকে।
৬. জনজাতীয় সংস্কৃতি বুলিলে কি বুজিব পাৰি?
উত্তৰ: জনজাতি বুলিলে কোনো এক বিশেষ শ্ৰেণীৰ মানুহে নিজৰ স্বকীয় জীৱন ধাৰাৰ যোগেদি বসবাস কৰা লোকসমষ্টিকে বুজো। জনজাতীয় সংস্কৃতি মানেই দৰাচলতে এটা সুনিৰ্দিষ্ট ভূ-খণ্ডত বসতি কৰা লোকসকলৰ নিজা ভাষা বা দোৱান, নিজস্ব সাজপাৰ, খাদ্যাভ্যাস, ধৰ্মীয় কৃত্য, উৎসৱ-পৰ্ব আৰু অর্থনৈতিক জীৱন প্ৰবাহৰ এক সামূহিক ৰূপ।
৭. সমাজত প্ৰচলিত লোকাচাৰসমূহক সাধাৰণতে কেইটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়?
উত্তৰ: সামাজিক লোকপ্ৰথা বা লোকাচাৰসমূহক সাধাৰণতে চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি:
(ক) উৎসৱ-অনুষ্ঠান
(খ) খেল-ধেমালি
(গ) লোক ঔষধ
(ঘ) লোক ধৰ্ম
৮. অভিজাত বা শিষ্ট সংস্কৃতি বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰ: সাধাৰণতে মৌখিক সংস্কৃতিয়েই লোক সংস্কৃতি হোৱাৰ বিপৰীতে লিখিত ৰূপ লাভ কৰা আৰু গ্ৰন্থশাস্ত্ৰৰ দ্বাৰা মাৰ্গনিৰ্দেশিত সংস্কৃতিয়েই হ'ল অভিজাত বা শিষ্ট সংস্কৃতি। ইয়াক 'গ্ৰেট ট্ৰেডিচন' (Great Tradition) বা মাৰ্গীয় সংস্কৃতি বুলিও কোৱা হয়।
৯. নৃতত্ত্ববিদ বিৰাজশংকৰ গুহৰ মতে ভাৰতীয় মানুহৰ প্ৰজাতিগত বিভাজনসমূহ কি কি আছিল?
উত্তৰ: ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ বিৰাজশংকৰ গুহই ভাৰতীয় মানুহৰ প্ৰজাতিগত বিভাজন ৫টা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰি দেখুৱাইছে:
(ক) নেগ্ৰিট’
(খ) প্ৰট’-অষ্ট্ৰেলীয়
(গ) মংগোলীয় (প্ৰত্ন মংগোলীয় আৰু তিব্বতীয়-মংগোলীয়)
(ঘ) ভূমধ্যসাগৰীয় (প্ৰত্ন ভূমধ্যসাগৰীয়, ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু ওৰিয়েন্টেল)
(ঙ) পশ্চিমীয় প্রশস্ত মস্তকী (আলপাইনীয়, ডিনাৰিক আৰু আৰ্মেনীয়)
১০. ইতিহাসৰ তথ্য অনুসৰি অসমভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা আটাইতকৈ প্রাচীন বা প্ৰথম নৃগোষ্ঠীটো কি আছিল?
উত্তৰ: ঐতিহাসিক আৰু ভাষাতত্ত্ববিদসকলৰ মতে প্ৰাচীন কালৰে পৰা বিভিন্ন সময়ত অসমলৈ অহা ফৈদসমূহৰ ভিতৰত অষ্ট্ৰিক (Austric) সকলহে আছিল প্ৰাচীনতম বা প্রথম।
১১. অসমৰ জনজাতিসকল মূলতঃ কোনটো নৃগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰ: অসমৰ জনজাতিসকল মূলতঃ মংগোলীয় (তিব্বত-বৰ্মীয় বা কিৰাত) নৃগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত।
১২. আৰ্যসকলৰ অসমলৈ আগমন ঘটাৰ পৌৰাণিক বা ঐতিহাসিক প্ৰসংগৰ উৎস কি?
উত্তৰ: আৰ্যসকলৰ অসমলৈ আগমনৰ পোনপটীয়া ঐতিহাসিক প্রমাণ নাথাকিলেও বহুতো পৌৰাণিক আখ্যান (যine— শ্ৰীকৃষ্ণৰ নাতি অনিৰুদ্ধৰ সৈতে বাণৰজাৰ জীয়ৰী ঊষাৰ প্ৰণয়, শ্ৰীকৃষ্ণৰ দ্বাৰা ৰুক্মিণী হৰণ, ভীম-হিড়িম্বাৰ বিবাহ ইত্যাদি) তথা সপ্তম শতিকাৰ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ তাম্ৰশাসন আৰু হিউৱেন চাঙৰ টোকাত ব্ৰাহ্মণ-কায়স্থৰ উপস্থিতিয়ে আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংযোগৰ ইংগিত দিয়ে।
১৩. অসমলৈ অহা প্ৰধান নৃগোষ্ঠীসমূহ কি কি? সেই বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অসমলৈ প্ৰাচীন কালৰে পৰা প্ৰব্ৰজন কৰি অহা প্ৰধান নৃগোষ্ঠীসমূহ হ'ল— অষ্ট্ৰিক, মংগোলীয়, দ্ৰাবিড় আৰু আৰ্য:
অষ্ট্ৰিক: এওঁলোক অসমৰ আদিম অধিবাসী। এওঁলোকৰ সমাজ মাতৃতান্ত্রিক আছিল আৰু অসমৰ কৃষি সভ্যতা তথা তামোল-পাণৰ ব্যৱহাৰ এওঁলোকৰে বৰঙণি।
মংগোলীয় (কিৰাত): এওঁলোক অসমৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত সংখ্যাত সৰহ। বাঁহৰ প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে এওঁলোকৰ সভ্যতাক 'বাঁহ সভ্যতা' বুলিও কোৱা হয়।
দ্ৰাবিড়: আৰ্যসকলৰ আগতেই ভাৰতলৈ অহা ভূমধ্যসাগৰীয় গোষ্ঠীৰ লোক। তেজপুৰ নামটোৰ উৎপত্তি আৰু কামৰূপৰ শৈৱধৰ্মৰ প্ৰচলনৰ সৈতে দ্ৰাবিড়ীয় প্ৰভাৱ জড়িত।
আৰ্য: মধ্য এছিয়াৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰি অহা এই জনগোষ্ঠীয়ে অসমত বসতি স্থাপন কৰি নব্য অসমীয়া ভাষা আৰু উচ্চ স্তৰৰ সভ্যতাৰ বিকাশত ভূমিকা লৈছিল।
১৪. অসমীয়া সংস্কৃতি যে মূলতঃ বিভিন্ন উপাদানৰ এক সুন্দৰ সমন্বয়ৰ সংস্কৃতি, সেই বিষয়ে বহলাই আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অসমীয়া সংস্কৃতি হৈছে বিভিন্ন জাতি-গোষ্ঠীৰ মহামিলনৰ এক সুন্দৰ সমন্বয়ৰ সংস্কৃতি। অতীজৰে পৰা অসমলৈ অষ্ট্ৰিক, মংগোলীয়, দ্ৰাবিড়, আৰ্য আদি বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰব্ৰজন ঘটে আৰু তেওঁলোকে এই ভূমিত নিগাজিকৈ বাস কৰিবলৈ লয়। এই সকলোবোৰ ভিন্ন গোষ্ঠীৰ ভাষা, আচাৰ-অনুষ্ঠান, খাদ্যাভ্যাস, ৰীতি-নীতি আৰু সাংস্কৃতিক উপাদানসমূহ পৰস্পৰৰ আদান-প্রদানৰ যোগেদি একাকাৰ হৈ পৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে— অষ্ট্ৰিকসকলৰ তামোল-পাণ আৰু মাতৃপূজা, মংগোলীয়সকলৰ বাঁহৰ ব্যৱহাৰ, লাওপানী আৰু কৃষিভিত্তিক বিশ্বাস, দ্ৰাবিড়সকলৰ শৈৱদৰ্শনৰ প্ৰভাৱ আৰু আৰ্যসকলৰ ভাষা তথা পৌৰাণিক ধাৰাবাহিকতাই একেলগে মিলি বৰ্তমানৰ এই সৰ্বভাৰতীয় প্ৰাণৰূপী 'বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি আৰু সংস্কৃতি' গঢ়ি তুলিছে।
১৫. সংস্কৃতিৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ কি কি, চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: সংস্কৃতিবিদসকলৰ বিশ্লেষণ অনুসৰি সংস্কৃতিৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ মূলতঃ তিনিটা দিশত প্ৰকাশ পায়:
(ক) বিশ্বজনীনতা আৰু আঞ্চলিকতা: মানৱ অভিজ্ঞতাত সংস্কৃতি বিশ্বজনীন হ’লেও ভৌগোলিক আৰু স্থানীয় পৰিবেশৰ ওপਰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ সুকীয়া আঞ্চলিক ৰূপ গঢ় লৈ উঠে।
(খ) গতিশীলতা: সংস্কৃতি নদীৰ সোঁতৰ দৰে গতিশীল; ই নিৰবচ্ছিন্নভাৱে নতুন উপাদান গ্ৰহণ আৰু পুৰণি উপাদান বৰ্জনৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত হয়।
(গ) অসচেতন প্ৰকাশ: সংস্কৃতিয়ে আমাৰ সমগ্ৰ জীৱনৰ গতি নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰিপুষ্টি যোগালেও আমি সাধাৰণতে কোনো বিশেষ পৰিস্থিতি নোহোৱালৈকে সচেতনভাৱে তাক মনত নেপেলাওঁ।
১৬. সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদানসমূহ কি কি, সেই বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: সংস্কৃতি কেৱল এটা বিষয়ৰ সমষ্টি নহয়, বহুতো উপাদানৰ সংমিশ্ৰণেৰে ই গঠিত। সংস্কৃতিৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল—
(ক) প্ৰতೀক বা সংকেত (Symbol): যিয়ে কোনো বিশেষ ইংগিত বা অনুভূতি নির্দেশ কৰে।
(খ) ভাষা (Language): ভাৱ প্ৰকাশৰ মাধ্যম আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ বাহক।
(গ) আচৰণ বিধি (Norms): আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা ৰূপত সমাজত প্ৰচলিত নিয়ম।
(ঘ) আচাৰ-অনুষ্ঠান (Rituals): ভিন ভিন জাতি-গোষ্ঠীৰ পূজা-পার্বণ আৰু পালন পদ্ধতি।
(ঙ) মূল্যবোধ আৰু নৈতিকতা (Values and Ethics): ভাল-বেয়া বিচাৰ কৰাৰ মানদণ্ড আৰু শ্ৰমৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা।
(চ) ভৌতিক সংস্কৃতি বা হস্তশিল্প (Artifacts): মানুহৰ বসতি, বাচন-বৰ্তন, সাজ-পোছাক আৰু হস্তনির্মিত সামগ্ৰী।
১৭. সাম্প্ৰতিক কালত বা বৰ্তমান সময়ত অসমীয়া সমাজ তথা সংস্কৃতিৰ প্ৰবাহত পৰিলক্ষিত হোৱা পৰিৱৰ্তনসমূহ কি কি?
উত্তৰ: সংস্কৃতিৰ গতিশীলতাৰ তাত্ত্বিক আলোচনা অনুসৰি, সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে সংস্কৃতিৰ বুকুত নতুন উপাদান সংযোজিত হয় আৰু পুৰণি উপাদানবোৰ ক্ৰমশঃ সলনি হৈ যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, একসময়ত অসমীয়া সমাজত কাঁহ-পিতলৰ বাচন-বৰ্তনৰ প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰ আছিল যদিও বৰ্তমান প্লাষ্টিক আৰু এলুমিনিয়ামৰ সহজলভ্যতাৰ বাবে সিহঁতে সেই ঠাই দখল কৰিছে। ঠিক একেদৰে মানুহৰ পিন্ধন-উৰণ, খোৱা-বোৱা আৰু সামগ্রিক জীৱনযাত্ৰাত আধুনিকতাৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ দৃশ্যমান হৈছে।
১৮. দ্ৰাবিড়সকলৰ পৰিচয় আৰু তেওঁলোকৰ সংস্কৃতিৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোকপাত কৰা।
উত্তৰ: দ্ৰাবিড়সকল হৈছে আৰ্যসকলৰ আগতেই ভাৰতলৈ অহা ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলৰ এক প্ৰাচীন জনগোষ্ঠী। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০ বছৰৰ পূৰ্বে ক্ৰীট দ্বীপ আদি স্থানত বাস কৰা এই লোকসকলে সিন্ধু উপত্যকাত হৰপ্পা-মহেঞ্জোদাৰোৰ দৰে উন্নত নগৰ সভ্যতাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। অসমলৈ তেওঁলোকৰ পোনপটীয়া প্ৰব্ৰজনৰ বিষয়ে মতবিৰোধ থাকিলেও, তেজপুৰ নামটোৰ উৎপত্তি আৰু কামৰূপৰ প্ৰাচীন শৈৱধৰ্মৰ ধাৰাত দ্ৰাবিড় সংস্কৃতিৰ পৰোক্ষ প্ৰভাৱ অনুভৱ কৰা হয়।
১৯. অসমৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিত মঙ্গোলীয় (তিব্বত-বৰ্মীয়) সকলৰ অৱদান আৰু প্ৰভাৱ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অসমৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত মংগোলীয় বা তিব্বত-বৰ্মীয়সকলৰ সংখ্যা সৰহ। দক্ষিণ চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা এই জনগোষ্ঠীয়ে অসমীয়া ভাষাৰ উচ্চাৰণ, ধ্বন্যাত্মক শব্দ, বাঁহৰ ব্যৱহাৰ ('বাঁহ সভ্যতা'), মাছ ধৰা সঁজুলি আৰু তাঁতশালৰ ব্যৱহাৰ আদিত প্ৰচুৰ অৱদান আগবঢ়াইছে। ইয়াৰোপৰি, কেঁচাইখাতী গোসানীৰ পূজা, শাক্ত তথা উৰ্বৰা বিশ্বাস আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ পিছতো পুৰণি কৈৰাতজ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি জীয়াই ৰখাত মংগোলীয়সকলৰ ভূমিকা অতুলনীয়।
২০. অসমৰ লোকসংস্কৃতিৰ অন্তৰ্গত লোকগীত, লোককথা আৰু লোকপৰিবেশ্য কলাসমূহৰ বিষয়ে চমুকে লিখা।
উত্তৰ: ৰিচাৰ্ড এম. ডৰছন আৰু অন্যান্য পণ্ডিতাৰ বিশ্লেষণ অনুসৰি লোকসংস্কৃতিৰ প্ৰধান ভাগসমূহ হ’ল—
(ক) মৌখিক সাহিত্য / লোকগীত আৰু লোককথা: মুখ বাগৰি অহা সাধুকথা, পুৰাণকথা, কিম্বদন্তী আৰু জনসাধাৰণৰ বিচিত্র অভিজ্ঞতাসম্পন্ন লোকগীতসমূহ হ'ল মৌখিক সাহিত্যৰ প্ৰধান অংগ।
(খ) সামাজিক লোকপ্ৰথা: উৎসৱ-অনুষ্ঠান, খেল-ধেমালি, লোক-ঔষধ আৰু লোক-ধৰ্ম ইয়াৰ অন্তৰ্গত।
(গ) লোক পৰিবেশ্য কলা: ঐতিহ্যবাহী সংগীত, নৃত্য আৰু নাট আদি সুকুমাৰ কলাসমূহ যেতিয়া নাচি-বাগি দৃশ্য-শ্ৰব্য ৰূপত পৰিবেশন কৰা হয়, তেতিয়া তাকে লোক পৰিবেশ্য কলা বুলি কোৱা হয়।