চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১. প্ৰশ্ন: 'অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিৰ পৰিচয়' শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনৰ প্ৰণেতা কোন আছিল?
উত্তৰ: ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা।
২. প্ৰশ্ন: 'অসমৰ লোক সাহিত্যৰ ৰূপৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থখন কোনে ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰ: ড° লীলা গগৈ।
৩. প্ৰশ্ন: 'লোক-সংস্কৃতি' শব্দটো সৰ্বপ্ৰথমতে কোনে প্ৰয়োগ কৰিছিল?
উত্তৰ: ব্ৰিটিশ প্ৰত্নতত্ত্ববিদ উইলিয়াম থমচে ১৮৪৬ চনত 'The Athenaeum' নামৰ পত্ৰিকাত ছদ্মনামেৰে প্ৰকাশিত এখন চিঠিত পোনপ্ৰথমে এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।
৪. প্ৰশ্ন: কোনখন পত্ৰিকাত লোক-সংস্কৃতি শব্দটো প্ৰথমতে ব্যৱহাৰ হৈছিল?
উত্তৰ: ‘The Athenaeum’ নামৰ পত্ৰিকাত।
৫. প্ৰশ্ন: বসন্ত ৰোগ নিৰাময় কৰিবলৈ কোনগৰাকী দেৱী বা উপাসনা কৰা হয়?
উত্তৰ: শীতলা দেৱী বা আই দেৱী।
৬. প্ৰশ্ন: সুবচনী কোনগৰাকী দেৱীৰ অভিব্যক্তি বা ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়?
উত্তৰ: দেৱী দুৰ্গাৰ অন্যতম অভিব্যক্তি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
৭. প্ৰশ্ন: আইলা পূজাৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰ: আইলা বা আউলা পূজাৰ মূল উদ্দেশ্য হ'ল ভাল শিপিনী হোৱা আৰু মনোমত দৰা লাভ কৰা।
৮. প্ৰশ্ন: ত্ৰিনাথ পূজা কোনটো সম্প্ৰদায়ৰ মাজত প্ৰচলিত?
উত্তৰ: অসম তথা পশ্চিমবংগৰ বংগীয় সমাজৰ মাজত প্ৰচলিত।
৯. প্ৰশ্ন: বিশ্বীতৰ নান্দনিক সৌন্দৰ্যৰ বিচাৰ কৰা।
উত্তৰ: বিহুগীতসমূহ অখ্যাত কবিসকলৰ স্বাভাৱিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰ। প্ৰকৃতিৰ সতেজ ৰূপ, ডেকা-গাভৰুৰ প্ৰণয়-বিৰহ, আশা-নিৰাশা আৰু সামূহিক জীৱনৰ সজীৱ ছবি বিহুগীতত প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ ছন্দ, অলংকাৰ, প্ৰতীক আৰু চিত্ৰকল্পই বিহুগীতৰ নান্দনিক সৌন্দৰ্য বহুগুণে বৃদ্ধি কৰিছে।
১০. প্ৰশ্ন: বাৰমহী গীত বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: বাৰমাহত ঘটা প্ৰাকৃতিক পৰিৱৰ্তন আৰু ঋতুভেদে বিৰহী বা নাৰীৰ অন্তৰত সৃষ্টি হোৱা আৱেগ-অনুভূতি তথা প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ পোৱা গীতসমূহকেই বাৰমহী গীত বুলি কোৱা হয় (যেনে— সীতা বাৰমহী, ৰাধা বাৰমহী আদি)।
চমুটোকা :
১. আইলা পূজা:
উত্তৰ: উত্তৰ কামৰূপৰ কোনো কোনো অঞ্চলত দেৱীপক্ষৰ নৱমী তিথিত নাৰী সমাজৰ মাজত এই লৌকিক পূজা প্ৰচলিত। গাভৰু তিৰোতাসকলে বাঁহৰ জোৰ জ্বলাই, দেৱীৰ বেদীত ফুল-বেলপাতেৰে পূজা কৰি, গোটেই ৰাতি নাম গাই সুতা কাটি কাপোৰ বৈ দেৱীক অৰ্পণ কৰে। ভাল শিপিনী হোৱা আৰু যোগ্য দৰা লাভৰ আশাত এই পূজা কৰা হয়।
২. সুবচনী নাম:
উত্তৰ: শিশুৰ মংমঙ্গল কামনা কৰি কেৱল নাৰীসকলৰ মাজত প্রচলিত এটি ধৰ্মমূলক অনুষ্ঠান হ'ল সুবচনী নাম। দেৱী দুৰ্গাৰ অন্যতম অভিব্যক্তি বুলি বিশ্বাস কৰি সুবচনী দেৱীক পূজা কৰা হয়। উজনি আৰু নামনি ভেদে এই গীতসমূহৰ সুৰ আৰু প্ৰকাশভংগীত কিছু বৈসাদৃশ্য দেখা যায়।
৩. অপেচৰী সবাহ:
উত্তৰ: সৰু ল'ৰা-ছোৱালীৰ বেমাৰ-আজাৰ নিৰাময় বা পক্ষাঘাত আদি ৰোগৰ প্ৰতিকাৰৰ উদ্দেশ্যে নাৰীসকলে এই ধৰ্মমূলক অনুষ্ঠান পালন কৰে। ঘৰখনত পিঠাগুৰিৰে বৃত্ত আঁকি কুমাৰী ছোৱালীক অপেচৰা সজাই দেৱী দুৰ্গাৰ অভিব্যক্তি হিচাপে পূজা কৰি এই নাম গোৱা হয়।
৪. সোণাৰায় পূজা:
উত্তৰ: অবিভক্ত গোৱালপাৰা জিলাত গৰু-গাইৰ নিৰাপত্তা আৰু গৃহস্থৰ মংগলৰ বাবে কৃষিভিত্তিক লোক-দেৱতা সোণাৰায় বা ব্যাঘ্ৰদেৱতাক পূজা কৰা হয়। গৰখীয়া ল'ৰাসকলে পুহ মাহটোত ঘৰে ঘৰে গীত গাই দক্ষিণা সংগ্ৰহ কৰি মাঘ মাহৰ দোমাহীৰ সময়ত এই পূজা পাতে।
৫. বিশ্বীতৰ প্ৰকৃতি:
উত্তৰ: বিহুগীতত অসমৰ প্ৰকৃতিৰ শান্ত-সৌম্য তথা সজীৱ ৰূপ সুন্দৰভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে। বসন্ত ঋতুৰ আগমন, ফুল-লতা, গছ-গছনি, চৰাই-চিৰিকটি আৰু নদীৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পোৱা প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে বিহুগীতসমূহক অতি মনোহৰ কৰি তুলিছে।
দীঘল প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১. প্ৰশ্ন: লোক-সংস্কৃতি বুলিলে কি বুজা? অসমত প্ৰচলিত মৌখিক গীত পদসমূহৰ চমু পৰিচয় আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: লোক-সংস্কৃতিৰ সংজ্ঞা: কোনো এটা সম্প্ৰদায়ৰ সামগ্রিক জীবন পদ্ধতি আৰু লোকসমাজৰ চিন্তা-চৰ্চা, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, ৰীতি-নীতি আদিয়েই হ'ল লোক-সংস্কৃতি। ব্ৰিটিশ পণ্ডিত্য উইলিয়াম থমচে ১৮৪৬ চনত 'Folklore' শব্দটো প্ৰথম প্ৰৱৰ্তন কৰে। মানুহৰ যুগ যুগৰ অভিজ্ঞতা আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত লোক-সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠিত।
অসমীয়া মৌখিক গীত-পদ: অসমীয়া লোকসাহিত্যৰ অন্যতম চহকী ভাগ হ'ল লোকগীত। ড° সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাদেৱে এইসমূহক ঘাইকৈ অনুষ্ঠানমূলক, আখ্যানমূলক আৰু বিবিধ বিষয়ক— এই তিনিটা ভাগত ভাগ কৰিছে।
অনুষ্ঠানমূলক গীত: আইনাম, অপেচৰী সবাহৰ গীত, সুবচনী নাম, আইলা পূজাৰ গীত, লখিমী আদৰাৰ গীত, মনসা পূজাৰ গীত, শিৱৰ বা সদশিৱৰ নাম, বৃন্দাবনী নাম, কাতি পূজাৰ গীত, গোপীকৃষ্ণৰ নাম আৰু বিহুগীত আদি।
আখ্যানমূলক গীত: কেন্দুকলাই মালিতা, পগলা-পাৰ্বতীৰ মালিতা, ৰামগিৰি মালিতা, সীতা বাৰমহী, ৰাধা বাৰমহী আদি।
ধৰ্মনিৰপেক্ষ গীত: বিহুগীত, বিয়ানাম, ভেকুলী বিয়াৰ গীত আদি। এই গীতসমূহে অসমীয়া সমাজৰ লোকজীৱন, বিশ্বাস, ভক্তিভাৱ আৰু সংস্কৃতিৰ চহকী ঐতিহ্য কঢ়িয়াই আনিছে।
২. প্ৰশ্ন: অসমত দেৱীৰ নামত প্রচলিত ধৰ্মমূলক গীতৰ বিষয়ত এটি আলোচনা দাঙি ধৰা।
উত্তৰ: অসমীয়া সমাজত বিভিন্ন দেৱ-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰি জীৱন যাত্ৰা সুখময় কৰাৰ মানসেৰে অতীজৰে পৰা পূজা-উপাসনা অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। ৰোগ-ব্যাধি আৰু অমঙ্গলৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ দেৱ-দেৱীক উদ্দেশ্যি গোৱা গীতসমূহ জনসমাজৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত হৈ আহিছে। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰধান গীতসমূহ হ’ল:
আইনাম: বসন্ত ৰোগ নিৰাময়ৰ বাবে শীতলা দেৱী বা আইৰ উদ্দেশ্যে এই নাম গোৱা হয়। আইৰ জন্ম, শক্তিৰ মহিমা আৰু কৰুণ দিশ এই গীতত প্ৰকাশ পায়।
অপেচৰী সবাহৰ গীত: ল'ৰা-ছোৱালীৰ বেমাৰ-আজাৰ বা পক্ষাঘাত নিৰাময়ৰ বাবে অপেচৰা দেৱীক তুষ্ট কৰিবলৈ এই সবাহ পাতি দেৱী দুৰ্গাৰ মাহাত্ম্য প্রকাশক গীত গোৱা হয়।
সুবচনী নাম: শিশুৰ মংগল কামনা কৰি নাৰী সমাজে দেৱী দুৰ্গাৰ অন্যতম ৰূপ সুবচনী দেৱীক প্ৰাৰ্থনা কৰি এই গীত পৰিৱেশন কৰে।
আইলা পূজাৰ গীত: উত্তৰ কামৰূপৰ নৱমী তিথিত গাভৰু তিৰোতাসকলে ভাল শিপিনী হ'বলৈ আৰু মনোমত দৰা লাভৰ আশাত দেৱী দুৰ্গাক আৰাধনা কৰি এই গীত গায়।
মনসা পূজাৰ গীত (পদ্ম পুৰাণ): সৰ্প দেৱী পদ্মাদেৱী বা বিষহৰীৰ পূজা উপলক্ষে ওজাপালিৰ দ্বাৰা মনসা পূজাৰ গীত গোৱা হয়, য'ত দেৱীৰ মহিমা আৰু ভক্তৰ আত্মনিবেদন প্ৰকাশ পায়।
৩. প্ৰশ্ন: বিহুগীতৰ নান্দনিক সৌন্দৰ্যৰ বিচাৰ কৰা।
উত্তৰ: অসমীয়া লোকসাহিত্যৰ আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় আৰু চহকী সম্পদ হ'ল বিহুগীত। বিহুগীতৰ নান্দনিক সৌন্দৰ্য তলত উল্লেখ কৰা দিশসমূহৰ জৰিয়তে বিচাৰ কৰিব পাৰি:
প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰণ: বসন্তৰ আগমন, ফুল-লতা, চৰাই-চিৰিকটি আৰু নৈসৰ্গিক শোভা বিহুগীতত অতি সুন্দৰভাৱে ফুটি উঠিছে। প্ৰকৃতিৰ লগত মানৱ মনৰ গভীৰ সম্পৰ্ক ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ পায়।
প্ৰণয় আৰু মানৱীয় আৱেগ: বিহুগীতৰ মূল সুৰ হ’ল প্ৰণয়। যৌৱনৰ উন্মাদনা, প্ৰেমৰ আকূতি, মিলনৰ হাবিয়াস আৰু বিৰহৰ বেদনা বিহুগীতত সজীৱ হৈ উঠে।
সামাজিক জীৱনৰ প্ৰতিফলন: অসমীয়া সমাজৰ তাঁতশাল, তামোল-পাণ, পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ বিহুগীতৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পায়।
ভাষা, ছন্দ আৰু অলংকাৰ: বিহুগীতৰ ভাষা অতি প্ৰাঞ্জল, স্বাৱলম্বী আৰু মাধুৰ্যপূৰ্ণ। ব্যৱহৃত উপমা, প্ৰতীক আৰু চিত্ৰকল্পই বিহুগীতৰ সৌন্দৰ্য আৰু নান্দনিকতা সৰ্বোচ্চ স্তৰলৈ উন্নীত কৰিছে।
৪. প্ৰশ্ন: মালিচা কি? দেৱ-দেৱীৰ নামত প্রচলিত মালিতাৰ এটি আলোচনা আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: মালিতাৰ পৰিচয়: মালিতা হ'ল এক প্ৰকাৰৰ আখ্যানমূলক লোকগীত, য'ত কোনো ঐতিহাসিক বা জনশ্ৰুতিমূলক কাহিনী গীতৰ আকাৰে দীঘলীয়া সুৰত গোৱা হয়।দেৱ-দেৱীৰ নামত প্ৰচলিত মালিতা: অসমীয়া লোকসাহিত্যত দেৱ-দেৱীৰ মহিমা আৰু আখ্যান লৈ কেতবোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মালিতা প্ৰচলিত আছে, যেনচে—
কেন্দুকলাই মালিতা: দৰং অঞ্চলত নাৰী সমাজৰ মাজত প্ৰচলিত এই মালিতাত কামাখ্যা বা দেৱী দুৰ্গাৰ পূজা আৰু কেন্দুকলাইৰ বলিদানৰ কাহিনী দীঘলীয়া সুৰত হাত চাপৰি বজাই গোৱা হয়।
পগলা-পাৰ্বতীৰ মালিতা: শিৱ-পাৰ্বতীৰ পাৰিবাৰিক জীৱনৰ অভাৱ-অনাটন, খেতি-কৰ্ম আৰু লৌকিক জীৱনৰ হাস্যৰসাত্মক তথা আমোদজনক ছবি এই মালিতাত ফুটি উঠিছে।
ৰামগিৰি মালিতা: ৰামচন্দ্ৰৰ বনবাস, সীতাহৰণ আৰু বালী বধ আদি পৌৰাণিক আখ্যানৰ আধাৰত এই গীতটি ৰচিত হৈছে।
(১) লোকাচাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: পৰম্পৰাগত জীৱনক একপ্ৰকাৰে সামাজিক লোক আচাৰ-ব্যৱহাৰ বা লোক ৰীতি-নীতি (Social folk custom) বুলিব পাৰি। মেকাইডাৰৰ মতে, "ন্যূনতম উমৈহতীয়া উপাদানৰ অংশীদাৰ কোনো এক জনসমষ্টিক লোক বা Folk বুলিব পাৰি।" জোনাছ বেলিজৰ (Jonas Balys) মতে, লোক বিদ্যা, আদিম আৰু সভ্য জনসাধাৰণৰ পৰম্পৰাগত সৃষ্টি; জনবিশ্বাস, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, ৰীতি-নীতি, খেলা-ধূলা, নাচন-কাচন আদি ইয়াৰ সমল। এইক্ষেত্ৰত ব্যক্তিগত ক্ৰিয়া-কলাপতকৈ সামাজিক ক্ৰিয়া-কলাপত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। সমাজ আৰু পৰিয়ালৰ মাজত উদযাপিত জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু আদি বিষয়ক ৰীতি-নীতিসমূহ পৰম্পৰাগত জীৱন বা লোকাচাৰৰ অন্তৰ্গত।
(২) অসমীয়া সমাজৰ বিবাহৰ লগত জড়িত লোকাচাৰসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অসমীয়া সমাজত বিবাহ হৈছে এখন সমাজৰ প্ৰাণময় আৰু ৰঙীণ উৎসব, যি কেৱল দুজন মানুহৰ নহয়, দুখন ঘৰৰ সম্পৰ্ক। বিবাহ ঠিক হোৱাৰ আগতে বাহি-জোৰা চোৱাৰ নিয়ম আৰু পঞ্জিকা বা ব্ৰাহ্মণ-গণকৰ দ্বাৰা দিন-বাৰ ঠিক কৰা হয়। বিবাহৰ লগত জড়িত উল্লেখযোগ্য লোকাচাৰসমূহ হ'ল:
কলপুলি ৰোৱাঃ বিবাহ অনুষ্ঠানত পদুলিৰ মুখত কলপুলি পোতা হয় আৰু তাৰ গুৰিত জলপূর্ণ ঘট আৰু নাৰিকল দি উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক ৰূপে এই কাম কৰা হয়।
জোৰোণ দিয়া: বৈদিক বিবাহ পদ্ধতিৰ এক অপৰিহাৰ্য প্ৰথা, য'ত ন-বস্তু, আ-অলংকাৰ, দৈ, মিঠাই, মাছ, তামোল, কল আদি কইনালৈ নিয়া হয়।
দৈয়ন দিয়া: বিবাহৰ দিনা পুৱা দৰা-কইনাৰ মাকে তামুলী পীৰা, কলপাত, খেৰৰ মুঠি আৰু শিল ব্যৱহাৰ কৰি দৈয়ন দিয়াৰ নিয়ম।
সুৱাগ তোলা: আয়তীসকলে নোৱনী ঘট লৈ দৰা-কইনা আদৰাৰ আৰু সুৱাগুৰি তোলা অনুষ্ঠান পালন কৰে।
আখৈ তোলা: হোমৰ ক্ৰিয়া হিচাপে কইনাৰ মাকে আখৈ ভজাৰ মাংগলিক কাৰ্য কৰা হয়।
বিদায়কালীন লোকাচাৰ: কইনা বিদায়ৰ সময়ত মাকৰ দ্বাৰা ভৰি ধুওৱা, মাকৰ কোঁচত ধান আৰু মাটিমাহ দিয়া আদি লোকাচাৰ পালন কৰা হয়।
(৩) মৃত্যুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰসমূহ কেনেকুৱা? আলোচনা আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: অসমীয়া হিন্দু সমাজত মৃত্যুৰ লগত ভালেমান গুৰুত্বপূৰ্ণ লোকাচাৰ জড়িত হৈ থাকে:
ঘৰৰ ভিতৰত দেহ ত্যাগ কৰিলে অশুচি হয় বুলি ভবা বাবে শেষ নিশ্বাস পেলোৱাৰ আগেই চোতালত কলপাত আৰু পাটীৰ ওপৰত শুৱাই দিয়া হয়।
মৃতকক নতুন সাজ পিন্ধাই তেল-হালধীৰে গা ধুওৱা হয়। মৰিশালিলৈ নিয়াৰ আগতে বগৰিৰ জেং থোৱা হয়।
শৱ দাহ কৰিবলৈ চিতা সাজিবৰ বাবে মাটি কিনি লৈ গাঁতত পইচা পেলাই দিয়া হয়। মুখাগ্নি কৰোঁতা জনে চুৱা নেখেদালৈকে কটাৰি লগত লৈ ফুৰিব লাগে।
শ্মশানৰ পৰা উভতি আহি বাহিৰতে কাপোৰ তিয়াই গা ধুই, জুইত ভৰি সেকি, শিলত ভৰি দি তিতা নিমপাত চোবাই ঘৰত সোমাব লাগে।
মৃত্যুৰ তিনিদিনলৈ পৰিয়ালবৰ্গই উপবাসত থাকে। ব্ৰাহ্মণৰ চতুৰ্থ দিনা 'চতুৰ্থা' আৰু শূদ্ৰসকলৰ তৃতীয় দিনত 'তিলনি' কৰা হয়। দহদিনৰ দিনা 'দহা' আৰু এঘাৰ দিনত বা এমাহত পিণ্ড দান কৰা লোকপ্ৰথা আছে।
(৪) লোকাচাৰসমূহৰ গুৰুত্ব কেনেধৰণৰ? চমুকে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: লোকাচাৰসমূহত একোটা জনগোষ্ঠী আৰু ঠাইৰ স্বকীয়তা বিৰাজমান হৈ থাকে। ইয়াৰ গুৰুত্বসমূহ হ'ল:
লোকাচাৰত মানুহৰ বিশ্বাস, প্ৰকৃতিৰ লগত সম্পৰ্ক, যুক্তিনিষ্ঠ মানসিকতা, ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু সৃজনশীলতা নিহিত থাকে।
লোকাচাৰৰ গভীৰ অধ্যয়নে জনগোষ্ঠীৰ মানসিকতা আৰু ভৌগোলিক পৰিচয় জানিবলৈ সহায় কৰে।
লোকাচাৰে ধনী-দুখীয়া নিৰ্বিশেষে সমাজৰ প্ৰতিজনকে সমান্তৰালভাৱে ৰাখি সমাজখনক একত্ৰিত কৰি ৰখাত অৱদান আগবঢ়ায়।
আধুনিক বিজ্ঞানৰ যুগে কিছুমান অযুক্তিসম্মত লোকাচাৰ পৰিহাৰ কৰাত গুৰুত্ব দিলেও, সমাজৰ ঐক্যৰ বাবে লোকাচাৰৰ প্ৰাসঙ্গিকতা অপৰিসীম।
(৫) অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণৰ লগত জড়িত লোকাচাৰসমূহ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম আৰু ই বিভিন্ন লোকাচাৰৰ লগত ওতপ্রোতভাবে জড়িত:
বিবাহৰ জোৰোণ দিওঁতে কইনালৈ আনুষঙ্গিক সামগ্ৰীৰ লগতে এথোক তামোল আৰু এযোৰ তামোল-কটাৰী নিয়াৰ নিয়ম আছে।
দৈয়ন দিয়াৰ সময়ত কাঁহীত আগ-গুৰি নোকটা পাণকেইখিলা জুবুৰিয়াই দৰা-কইনাৰ দুই গালত, আঁঠুত আৰু ভৰিত তিনিবাৰকৈ লগোৱাৰ নিয়ম আছে।
সুৱাগ তোলা অনুষ্ঠানত চাৰিখন ঘূৰীয়া তামোল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
দৰা আদৰাৰ বাবে থালত তামোল, পাণ আদি লৈ আদৰণি জনোৱা হয়।
২. চমুটোকা:
১. লোকবিশ্বাস
উত্তৰ: অসমীয়া লোকসংস্কৃতি আৰু লোকাচাৰৰ ভেটিটো নিৰ্মিত হৈছে গভীৰ লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত। সমাজত শতিকাজুৰি পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত হৈ আচাৰ-ব্যৱহাৰ, নীতি-নিয়ম আৰু সংস্কাৰসমূহ মূলতঃ এই লোকবিশ্বাসৰ দ্বাৰাই পৰিচালিত আৰু নিয়োজিত হয়। এই লোকবিশ্বাসবোৰ সাধাৰণ আৰু বিশেষ— এই দুই প্ৰধান ভাগত বিভক্ত হৈ সমাজৰ বিভিন্ন স্তৰত সক্ৰিয় হৈ থাকে। মানৱ সমাজৰ জন্মৰ পৰা মৃত্যুপর্যন্ত প্ৰতিটো গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায়তে এই বিশ্বাসৰ প্ৰভাৱ স্পষ্টভাৱে পৰিলক্ষিত হয়। ই কেৱল অন্ধবিশ্বাস নহয়, বৰঞ্চ প্ৰকৃতিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্ক, কল্পনাশক্তি আৰু সমাজৰ সন্মিলিত মানসিকতাৰ এক স্বাভাৱিক প্ৰকাশ। যদিও আধুনিক বিজ্ঞানমনস্ক সমাজত ইয়াৰ কিছু অংশৰ প্ৰাসংগিকতা সলনি হৈছে, তথাপিও এটা জাতিৰ বা একোটা জনসমষ্টিৰ মানসিকতা আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয় জলাই ৰখাত লোকবিশ্বাসৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম।
২. অসমীয়া আ-অলংকাৰ
উত্তৰ: অসমীয়া সমাজৰ লোকজীৱন আৰু সংস্কৃতিৰ অন্যতম আকৰ্ষণ হ'ল পৰম্পৰাগত আ-অলংকাৰ। বিশেষকৈ বিবাহ অনুষ্ঠানত এই অলংকাৰসমূহৰ ব্যৱহাৰ অপৰিহাৰ্য ৰূপত দেখা যায়। বিবাহৰ পূৰ্বে দৰাঘৰৰ পৰا কইনালৈ পঠোৱা জোৰোণৰ সামগ্ৰীৰ মাজত ন-বস্তুৰ লগতে পৰম্পৰাগত সোণালী বা অন্যান্য আ-অলংকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ নিয়ম আছে। দৰাঘৰৰ পৰা অনা এই আ-অলংকাৰসমূহ আত্মীয়-স্বজন, আয়তী আৰু বন্যাসকলৰ উপস্থিতিত কইনাৰ গাৰত পিন্ধোৱা হয়। এই আ-অলংকাৰসমূহ কেৱল সৌন্দৰ্যবৰ্ধক সামগ্ৰীয়েই নহয়, বৰঞ্চ ই অসমীয়া নাৰী সমাজৰ হস্তশিল্প, স্বকীয় কলা-কুশলতা আৰু নান্দনিক প্ৰতিভাৰ প্ৰতীক। গাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ এই আ-অলংকাৰসমূহে বিবাহৰ দৰে মাংগলিক উৎসৱত এক বিশেষ মৰ্যাদা আৰু ৰঙীণ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে, যিয়ে অসমীয়া পৰম্পৰাৰ চহকীৰূপক প্ৰতিফলিত কৰে।
৩. জোৰোণ দিয়া
উত্তৰ: অসমীয়া বৈদিক বিবাহ পদ্ধতিৰ অন্যতম প্ৰধান তথা অনিবাৰ্য মাংগলিক প্ৰথা হ'ল জোৰোণ দিয়া কাৰ্য। সাধাৰণতে বিবাহৰ দিনা অথবা বিয়াৰ আগদিনা এই অনুষ্ঠানটি সম্পন্ন কৰা হয়। এই নিয়ম অনুসৰি দৰাঘৰৰ পৰা কইনালৈ ন-বস্তু, আ-অলংকাৰ, দৈ, মিঠাই, মাছ, পানীলাও, তামোল, কল আৰু নাৰিকল আদি শুভ দ্ৰব্যসমূহ আদৰৰে নিয়া হয়। ইয়াৰ পিছতে মাংগলিক নিয়ম-নীতি পালন কৰি দৰাৰ মাক তথা অন্যান্য আত্মীয় আয়তী আৰু মহিলাসকলে কইনাল হৈ জোৰোণৰ বস্ত্ৰ আৰু আ-অলংকাৰসমূহ পিন্ধাই সজাই তোলে আৰু কপালত সেন্দুৰৰ ফোঁট দিয়ে। এই অনুষ্ঠানৰ দ্বাৰা দুখন বেলেগ পৰিয়ালৰ মাজত সম্পৰ্কৰ আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি আৰু শুভকামনা বিনিময় কৰা হয়। ই অসমীয়া সমাজৰ সামাজিক সৌহার্দ্য আৰু সম্প্রীতিৰ বান্ধোন সুদৃঢ় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
৪. তিৰোতাৰ লগত জড়িত লোকাচাৰ
উত্তৰ: অসমীয়া লোকসমাজত নাৰীৰ জীৱনৰ বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায়ক কেন্দ্ৰ কৰি একাধিক লোকাচাৰ আৰু সংস্কাৰ প্ৰচলিত হৈ আহিছে। গৰ্ভধাৰণৰ সময়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সন্তান প্ৰসৱ, প্ৰসূতিৰ যত্ন, 'তোলনী বিয়া' আৰু বিবাহৰ বিভিন্ন মাংগলিক কাৰ্যত তিৰোতা বা মহিলাসকলৰ ভূমিকা সৰ্বোপলক্ষে গুৰুত্বপূৰ্ণ। গৰ্ভাৱস্থাত গৰ্ভৱতী মাতৃৰ বাবে বিভিন্ন নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিয়ম পালন কৰাটো বাধ্যতামূলক বুলি ভবা হয়। ইয়াৰোপৰি, সন্তান জন্মৰ পিছত দৈয়ন দিয়া, সুৱাগ তোলা, আখৈ ভজাৰ দৰে মাংগলিক অনুষ্ঠানসমূহ ঘাইকৈ আয়তী আৰু সমাজৰ জ্যেষ্ঠ মহিলাসকলৰ দ্বাৰাই পৰিচালিত হয়। ছোৱালীৰ প্ৰথম ঋতুদৰ্শন বা পুষ্পিতা হোৱাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত 'তোলনী বিয়া' এক অনন্য নাৰী-কেন্দ্ৰিক লোকাচাৰ। এই লোকাচাৰসমূহে নাৰীৰ সামাজিক মৰ্যাদা ৰক্ষা কৰাৰ লগতে পাৰিবাৰিক আৰু সামাজিক সম্পৰ্কসমূহ সুদৃঢ় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়ায়।
৫. ব্ৰাহ্মণ সমাজত প্রচলিত লোকাচাৰ
উত্তৰ: অসমীয়া ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকপথাত শাস্ত্ৰীয় নিয়ম আৰু লোকাচাৰৰ এক সুন্দৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। বিশেষকৈ জন্ম আৰু মৃত্যুৰ লগত জড়িত সংস্কাৰসমূহত ব্ৰাহ্মণ সমাজে কিছু নিৰ্দিষ্ট দিন আৰু পদ্ধতি নিয়মীয়াভাৱে পালন কৰে। জন্মৰ সময়ত ব্ৰাহ্মণ বা গণকৰ দ্বাৰা কেঁচুৱাৰ ৰাশিফল গণনা কৰি নামকৰণ আৰু কুশল-মঙ্গল বিচাৰ কৰাৰ পৰম্পৰা আছে। আনহাতে, মৃত্যুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ত শ্ৰাদ্ধ বা অন্ত্যেষ্টি ক্ৰিয়াৰ বিশেষ নিয়ম পালন কৰা হয়। ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত মৃত্যুৰ চতুৰ্থ দিনা 'চতুৰ্থা' কাৰ্য সম্পাদন কৰা হয় আৰু এঘাৰ দিনত শ্ৰাদ্ধ তথা পিণ্ডদান কৰাৰ লোকপথ ৰীতিগতভাৱে পালন কৰা হয়। এই নিয়মসমূহে ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসন, শাস্ত্ৰীয় বিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত শৃংখলাবদ্ধ জীৱনযাত্ৰাক প্ৰতিফলিত কৰে।
৩. বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰীক্ষাৰ উপযোগী ২০ টা নতুন গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ:
১. প্ৰশ্ন: লোকসংস্কৃতিৰ সংজ্ঞা প্ৰদান কৰি মেকাইডাৰৰ মতটো উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মেকাইডাৰৰ মতে, "ন্যূনতম উমৈহতীয়া উপাদানৰ অংশীদাৰ কোনো এক জনসমষ্টিক লোক বা Folk বুলিব পাৰি।"
২. প্ৰশ্ন: জোনাছ বেলিজৰ (Jonas Balys) মতে লোকসংস্কৃতিৰ সমল বা উপাদানবোৰ কি কি?
উত্তৰ: জনবিশ্বাস, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, ৰীতি-নীতি, খেলা-ধূলা, নাচন-কাচন, পৰিৱেশ্য কলা-ৰীতি আদি ইয়াৰ সমল।
৩. প্ৰশ্ন: ৰিচাৰ্ড এম. ডৰচনে আগবঢ়োৱা লোকসংস্কৃতিৰ শ্ৰেণীবিভাজনটো কি কি?
উত্তৰ: (ক) মৌখিক সাহিত্য,
(খ) ভৌতিক সংস্কৃতি,
(গ) সামাজিক লোক ৰীতি-নীতি আৰু
(ঘ) লোক পৰিৱেশ্য কলা।
৪. প্ৰশ্ন: গৰ্ভৱতী মাতৃক গৰ্ভাৱস্থাত সজ চিন্তা কৰিবলৈ কিয় উপদেশ দিয়া হয়?
উত্তৰ: গৰ্ভাৱস্থাৰ মাতৃৰ চিন্তা-চৰ্চাই গৰ্ভস্থ সন্তানৰ চৰিত্ৰ গঠনত প্ৰভাৱ পেলায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
৫. প্ৰশ্ন: গৰ্ভাৱস্থাৰ কেইমাহত 'পঞ্চামৃত' আৰু 'পোহন বিয়া' পাতিবৰ নিয়ম আছে?
উত্তৰ: গৰ্ভাৱস্থাৰ পাঁচমাহত 'পঞ্চামৃত' আৰু আঠ মাহত 'পোহন বিয়া' বা 'পুংসবন' পতাৰ নিয়ম আছে।
৬. প্ৰশ্ন: ল'ৰা বা ছোৱালী জন্ম হ'লে অসমীয়া সমাজত কি প্ৰথা পালন কৰা হয়?
উত্তৰ: ল'ৰা সন্তান জন্ম হ'লে উকলি দিয়া আৰু ছোৱালী সন্তান জন্ম হ'লে বেৰত ঢকিওৱা হয়।
৭. প্ৰশ্ন: সদ্যজাত সন্তানক প্ৰথমতে কাৰ দ্বাৰা আৰু কিদৰে চাবলৈ দিয়া হয়?
উত্তৰ: চালনী এখনৰ ফুটাৰ মাজেদি সদ্যজাত সন্তানক পিতৃ চাবলৈ দিয়া হয়, যিটোৱে 'পিতৃহা' যোগ খণ্ডন কৰে বুলি জনবিশ্বাস আছে।
৮. প্ৰশ্ন: প্ৰসৱৰ পিছত প্ৰসূতিৰ গা শুকাবৰ বাবে কি খুওৱা হয়?
উত্তৰ: প্ৰসূতিৰ গা শুকাবৰ বাবে জালুকীয়া আঞ্জা খুওৱা হয়, যাক উজনিৰ ফালে তিনিদিনীয়া জাল বোলে।
৯. প্ৰশ্ন: কেঁচুৱাৰ অশৌচীয়া চুলি কিমান দিনত খুৰুওৱা হয়?
উত্তৰ: নদিনৰ দিনা কেঁচুৱাৰ অশৌচীয়া চুলি খুৰুওৱা হয়, অৱশ্যে অঞ্চলবিশেষে চূড়াকৰণ নকৰালৈ চুলি নুখুৰায়।
১০. প্ৰশ্ন: অসমীয়া সমাজত কি কি মাহত বিয়া পতা নিষেধ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়?
উত্তৰ: আহাৰ, শাওণ, ভাদ, আহিন, কাতি, পুহ আৰু চ'ত মাহত বিয়া পতা ভাল নহয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
১১. প্ৰশ্ন: বিবাহ অনুষ্ঠানত পদুলিৰ মুখত কলপুলি ৰোৱাৰ মূল কাৰণ কি?
উত্তৰ: উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক ৰূপে পদুলিৰ মুখত কলপুলি ৰোৱা হয়।
১২. প্ৰশ্ন: দৈয়ন দিয়াৰ সময়ত কাঁহীত থকা পাণ কিদৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: আগ-গুৰি নকটা পাণকেইখিলা দৈত জুবুৰিয়াই দৰা-কইনাৰ দুই গালত, আঁঠুত আৰু ভৰিত তিনিবাৰকৈ লগোৱাৰ নিয়ম।
১৩. প্ৰশ্ন: আখৈ তোলা প্ৰথাটো কিয় পালন কৰা হয়?
উত্তৰ: বৈদিক সজ্জাহোমৰ ক্ৰিয়া হিচাপে আখৈ তোলা এক মাংগলিক কাৰ্য, য'ত আখৈ ফুটিলে শুভ আৰু নুফুটিলে অমংগল বুলি ভবা হয়।
১৪. প্ৰশ্ন: 'তোলনী বিয়া' বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: ছোৱালীৰ কন্যাকাল হ'লে বা প্রথম পুষ্পিতা হ'লে মহিলা সমাজৰ মাজত এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়।
১৫. প্ৰশ্ন: শাস্ত্ৰীয় নিয়মানুসাবে বিবাহক কিমান প্ৰকাৰত ভাগ কৰা হৈছে?
উত্তৰ: ব্ৰাহ্ম, দৈৱ, আৰ্য, প্ৰজাপত্য, অসুৰ, গন্ধৰ্ব, ৰাক্ষস আৰু পৈশাচ— এই আঠ প্ৰকাৰত ভাগ কৰা হৈছে।
১৬. প্ৰশ্ন: অসমীয়া হিন্দু সমাজত ঘৰৰ ভিতৰত মৃত্যু হ'লে কিয় চোতাললৈ নিয়া হয়?
উত্তৰ: ঘৰৰ ভিতৰত দেহ ত্যাগ কৰিলে ঘৰ অশুচি হয় বুলি ভবা বাবে শেষ নিশ্বাস পেলোৱাৰ আগেই চোতালত কলপাত আৰু পাটিত শুৱাই দিয়া হয়।
১৭. প্ৰশ্ন: শ্মশানত শব দাহ কৰি অহাৰ পিছত ঘৰত সোমোৱাৰ আগতে কি কি নিয়ম পালন কৰিব লাগে?
উত্তৰ: বাহিৰতে কাপোৰ তিয়াই গা ধুই, জুইত ভৰি সেকি, শিলত ভৰি দি তিতা নিমপাত চোবাই ঘৰত সোমাব লাগে।
১৮. প্ৰশ্ন: ব্ৰাহ্মণ আৰু শূদ্ৰসকলৰ ক্ষেত্ৰত মৃত্যুৰ কেইদিনৰ দিনা তিলনি বা চতুৰ্থা কৰা হয়?
উত্তৰ: ব্ৰাহ্মণৰ চতুৰ্থ দিনা 'চতুৰ্থা' আৰু শূদ্ৰসকলৰ তৃতীয় দিনত 'তিলনি' কৰা হয়।
১৯. প্ৰশ্ন: আধুনিক বিজ্ঞানৰ যুগত পুৰণি লোকাচাৰবোৰৰ কি পৰিৱৰ্তন ঘটিছে?
উত্তৰ: কিছুমান অযুক্তিসম্মত তথা অস্বাস্থ্যকৰ লোকাচাৰ এৰাই চলা হৈছে আৰু সময়ৰ অভাৱ বা ব্যয়বহুলতাৰ বাবে প্ৰয়োগবিধি সলনি হৈছে।
২০. প্ৰশ্ন: লোকাচাৰসমূহে সমাজখনক কিদৰে একত্ৰিত কৰি ৰাখে?
উত্তৰ: লোকাচাৰসমূহ ধনী-দুখীয়া নিৰ্বিশেষে সকলোৰে বাবে একে হোৱাৰ বাবে সমাজৰ প্ৰতিজনকে সমান্তৰালভাৱে ৰাখি একত্ৰিত কৰি ৰখাত অৱদান আগবঢ়ায়।
অতি চমু প্ৰশ্ন উত্তৰঃ
১. প্ৰশ্ন: লোকসংস্কৃতীক কেইটা বহল ভাগত বিভক্ত কৰিব পাৰি আৰু কি কি?
উত্তৰ: লোকসংস্কৃতীক চাৰিটা বহল ভাগত বিভক্ত কৰিব পাৰি। সেইকেইটা হ’ল—
(ক) মৌখিক সাহিত্য বা বাচিক সাহিত্য,
(খ) ভৌতিক সংস্কৃতি,
(গ) সামাজিক লোকাচাৰ, আৰু
(ঘ) পৰিৱেশ্য লোককলা।
২. প্ৰশ্ন: মিচিং জনগোষ্ঠীয়ে শস্য সিঁচাৰ প্ৰথম দিনটোত কোনটো উৎসৱ পালন কৰে?
উত্তৰ: মিচিং জনগোষ্ঠীয়ে শস্য সিঁচাৰ প্ৰথম দিনটোত ‘আলি-আয়ে-লৃগাং’ উৎসৱ পালন কৰে।
৩. প্ৰশ্ন: ‘আলি-আয়ে-লৃগাং’ উৎসৱ সাধাৰণতে কোন মাহৰ কোনটো বাৰত পালন কৰା হয়?
উত্তৰ: এই উৎসৱ ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰটোত পালন কৰা হয়।
৪. প্ৰশ্ন: ব’হাগ বিহুক কি বুলিও আখ্যা দিয়া হয়?
উত্তৰ: ব’হাগ বিহুক ‘ৰঙালী বিহু’ বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
৫. প্ৰশ্ন: দেউৰী, ডিমাচা আৰু বড়োসকলৰ বসন্ত উৎসৱৰ নাম কি কি?
উত্তৰ: দেউৰীসকলৰ ‘বিচু’, ডিমাচাসকলৰ ‘বুচু’ আৰু বড়ো-কছাৰীসকলৰ বসন্ত উৎসৱ হ’ল ‘বৈচাণ্ড’।
৬. প্ৰশ্ন: অনাবৃষ্টিৰ সময়ত বৰষুণৰ কামনাৰে কোনটো অঞ্চলত ‘হুদুমদেওৰ পূজা’ৰ আয়োজন কৰা হয়?
উত্তৰ: গোৱালপাৰা অঞ্চলত হুদুমদেওৰ পূজাৰ আয়োজন কৰা হয়।
৭. প্ৰশ্ন: কাতি বিহুক আন কি নামেৰে জনা যায়?
উত্তৰ: কাতি বিহুক ‘কঙালী বিহু’ বুলি জনা যায়।
৮. প্ৰশ্ন: চাহ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ভাদ মাহৰ শুক্লা একাদশীত কোনটো উৎসৱ পালন কৰে?
উত্তৰ: চাহ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ভাদ মাহৰ শুক্লা একাদশীত ‘কৰম পৰৱ’ বা ‘কৰম পূজা’ পালন কৰે।
৯. প্ৰশ্ন: মাঘ বিহুক কি বুলিও জনা যায়?
উত্তৰ: মাঘ বিহুক ‘ভোগালী বিহু’ বুলি জনা যায়।
১০. প্ৰশ্ন: চাহ জনগোষ্ঠীয়ে পুহ মাহৰ অন্তিম দিনটোত কোনটো পূজা পালন কৰে?
উত্তৰ: চাহ জনগোষ্ঠীয়ে পুহ মাহৰ অন্তিম দিনটোত লোকদেবী ‘টুচুৰ পূজা’ বা ‘টুচু পৰৱ’ পালন কৰে।
চমু প্ৰশ্ন উত্তৰঃ
১. প্ৰশ্ন: কৃষিভিত্তিক উৎসৱ-পাৰ্বণ পালন কৰাৰ মূল উদ্দেশ্য কি কি?
উত্তৰ: বিশ্বৰ প্রায় সকলো জনসমাজতে কৃষিভিত্তিক লোকাচাৰৰ প্ৰচলন আছে। শস্যৰ অধিষ্ঠাতা দেৱ-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰা, আশীৰ্বাদ কামনা কৰা, শস্যভূমিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰা, বৰষুণৰ কামনা কৰা, কৃষিসঁজুলিৰ পূজা-অৰ্চনা কৰা আৰু শস্য চপোৱাৰ পাছত আনন্দ-উৎসৱেৰে ধৰিত্ৰী মাতৃৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা প্রকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই উৎসৱসমূহ পালন কৰা হয়।
২. প্ৰশ্ন: ‘আলি-আয়ে-লৃগাং’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: মিচিং জনগোষ্ঠীৰ ‘আলি-আয়ে-লৃগাং’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল— ‘আলি’ মানে মাটিৰ তলত হোৱা আলু বা ফল-মূল, ‘আয়ে’ মানে গছৰ গুটি বা ফল আৰু ‘লৃগাং’ মানে সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰা অৰ্থাৎ শস্য সিঁচাৰ প্রথম দিন। ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়।
৩. প্ৰশ্ন: ব’হাগ বিহুৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ: ব’হাগ বিহু মূলতঃ কৃষিকেন্দ্রিক আৰু উৎপাদনভিত্তিক। কৃষি-কার্য আৰম্ভ কৰাৰ পূর্বে এই উৎসৱ পালন কৰি কৃষিজীবী সমাজে নতুন কর্মোদ্যম আহৰণ কৰে। ইয়াৰোপৰি ব’হাগ বিহু উৰ্বৰতাৰ সৈতে জড়িত এক ঋতুকালীন উৎসৱ, যিয়ে অসমীয়া নতুন বছৰৰ সূচনা কৰে।
৪. প্ৰশ্ন: গৰু বিহুত গৰু-গাইৰ উদ্দেশ্যে কি কি লোকাচাৰ পালন কৰা হয়?
উত্তৰ: গৰু বিহুৰ দিনা পুৱাতে গৰুকেইটাক মাহ-হালধিৰে নোৱাই নৈ বা পুখুৰীৰ পাৰলৈ নি ভালকৈ গা ধুওৱা হয়। বাঁহৰ চাটত গঁথা পাচলিৰ টুকুৰা গালৈ দলিয়াই গৰুৰ শ্রীবৃদ্ধি কামনা কৰা হয়। সন্ধ্যা গোহালিত খেৰ, তুহৰ লগত বিহলঙনি, মবলীয়া, জেটুলি-পকা আদি মিহলাই জাগ জ্বলাই মহ-ডাঁহ খেদা হয় আৰু নবন-পথাৰত বান্ধি পিঠা-পনা খুওৱা হয়।
৫. প্ৰশ্ন: ভেকুলী বিয়াৰ সৈতে জড়িত জনবিশ্বাসটো কি?
উত্তৰ: শালি ধানৰ খেতি আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত অনাবৃষ্টি হ’লে বৰষুণৰ কামনাৰে ভেকুলী বিয়া পতা হয়। জনবিশ্বাস অনুসৰি ভেকুলী ইন্দ্ৰদেৱতাৰ পৰম বন্ধু। ভেকুলী বিয়া পাতিলে ভেকুলীয়ে আনন্দত টোটোৰাই ইন্দ্ৰক জাননী দিয়ে, ইন্দ্ৰ ভেকুলীৰ বিয়ালৈ আহে আৰু আনন্দতে একেৰাহে সাতদিন ধৰি বৰষুণ দিয়ে বুলি লোকসমাজত দৃঢ় ধাৰণা আছে।
৬. প্ৰশ্ন: কাতি বিহুৰ দিনা কি কি অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়?
উত্তৰ: কাতি বিহুৰ দিনা ঘৰৰ উপাসনাস্থল আৰু নামঘৰত শৰাই আগবঢ়াই কুশল কামনা কৰা হয়। কৃষকে নিজ নিজ পথাৰলৈ গৈ শস্য লখিমীক দৰ্শন কৰি আহে। আগচোতালৰ পূব দিশত তুলসীৰ পুলি ৰোপণ কৰা হয়। সন্ধ্যা ধাননি পথাৰত, ভঁৰালত, শাকনিবাৰীত আৰু তুলসী-ভেটিত চাকি বা আকাশবন্তি প্রজ্বলন কৰা হয়।
৭. প্ৰশ্ন: কৰম পৰৱ বা কৰম পূজা কেতিয়া পালন কৰা হয়?
উত্তৰ: অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে বছৰত তিনিটা ভিন্ন সময়ত কৰম পৰৱ পালন কৰে। ভাদ মাহৰ শুক্লা একাদশীত ‘জীতিয়া কৰম’, আহিন মাহৰ বিজয় দশমী তিথিত ‘বুঢ়ী কৰম’ আৰু আঘোণ মাহৰ পূৰ্ণিমাত ‘বাসঝুমুৰ’ পালন কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ভাদ মাহৰ জীতিয়া কৰম অতি ধումধামেৰে পালন কৰা হয়।
৮. প্ৰশ্ন: ‘আগ অনা’ লোকাচাৰটি কি উদ্দেশ্যে পালন কৰা হয়?
উত্তৰ: কৃষিজীবী সমাজে খেতি চপোৱা কাৰ্যৰ প্ৰাৰম্ভতে ‘আগ অনা’ অনুষ্ঠান পালন কৰে। পথাৰত ধান দাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ দিনা ঘৰৰ জ্যেষ্ঠ বা কনিষ্ঠ সদস্যজনে পথাৰলৈ গৈ পবিত্ৰতাৰে শস্য-লখিমীক সেৱা জনাই তিনিটা বা পাঁচটা পকা ধানৰ শীষ কাটি আনি ঘৰৰ লাগনী গছত বা ভঁৰালৰ খুটাত বান্ধি থয়। ইয়াৰ পিছতেই পথাৰৰ ধান চপাবলৈ আৰম্ভ কৰা হয়।
৯. প্ৰশ্ন: মাঘ বিহুৰ লগত জড়িত মেজি জ্বলোৱাৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰ: মাঘ বিহুৰ দিনা পুৱা মেজি জ্বলোৱাৰ প্ৰথাৰ সৈতে অগ্নিদেৱতাৰ পূজা, শীতৰ বহিষ্কাৰকৰণ, খেতি চপোৱাৰ পাছত ধৰিত্ৰী মাতৃৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন, নতুন কৃষিবৰ্ষৰ আগমনী ঘোষণা আৰু পৃথিৱীৰ উৰ্বৰা শক্তি বৃদ্ধিৰ কামনা আদি বৈশিষ্ট্য জড়িত হৈ আছে। অগ্নি হ’ল শক্তিৰ প্ৰতীক, যিয়ে লোকসমাজলৈ নতুন কৰ্মপ্ৰেৰণা কঢ়িয়াই আনে।
১০. প্ৰশ্ন: চাহ জনগোষ্ঠীৰ ‘টুচু পৰৱ’ কি?
উত্তৰ: চাহ জনগোষ্ঠীয় সমাজৰ লোকসকলে পুহ মাহৰ অন্তিম দিনটোত লোকদেবী টুচুৰ পূজা বা ‘টুচু পৰৱ’ পালন কৰে। পুহ মাহত পালন কৰা হয় বাবে ইয়াক ‘পৌষ পৰৱ’ বুলিও কোৱা হয়। কোনো এঘৰৰ চোতালত থাপনা পাতি টুচুৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰি মহিলাসকলে টুচু গীত গাই বন্দনা কৰে আৰু ৰাতিটো জাগৰণ কৰাৰ পাছত সমদল কৰি গৈ নদীত মূৰ্তি বিসৰ্জন দিয়ে।
দীঘল প্ৰশ্ন :
(১) অসমত বাস কৰা জনজাতিবোৰক শ্ৰেণীবিভাজন কৰি নামবোৰ লিখা।
উত্তৰ: অসম বিভিন্ন জাতি, জনজাতি আৰু উপজাতিৰ এক সুন্দৰ সঙ্গমস্থলী। ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু বসতিৰ প্ৰকৃতি অনুসৰি অসমৰ জনজাতিসমূহক মূলতঃ দুটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰা হয়— ভৈয়ামৰ জনজাতি আৰু পাহাৰীয়া জনজাতি। ভৈয়াম অঞ্চলত বসবাস কৰা প্ৰধান জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত বড়ো-কছাৰী, মিচিং, ৰাভা, সোণোৱাল কছাৰী, দেউৰী, তিৱা, চাহ জনগোষ্ঠী আদি উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ বিপৰীতে পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা প্ৰধান জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত কাৰ্বি, ডিমাছা আদি পাৰ্বত্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকল অন্তৰ্ভুক্ত। এই প্ৰতিটো জনজাতিৰে নিজا নিজা মাতৃভাষা, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, পৰম্পৰাগত কৃষ্টি-সংস্কৃতি, খাদ্যাভ্যাস আৰু সামাজিক নিয়ম-নীতি আছে। উদাহৰণস্বৰূপ, মিচিংসকলৰ 'আলি-আয়ে-লুগাং', বড়োসকলৰ 'খেৰাই পূজা', ৰাভাসকলৰ 'বায়খো', কাৰ্বিসকলৰ 'ৰংকেৰ', আৰু দেউৰীসকলৰ 'বিচু' উৎসৱ তেওঁলোকৰ সুকীয়া পৰিচয় বহন কৰে। এই সকলোবোৰ জনজাতিৰ সন্মিলিত সাংস্কৃতিক প্ৰবাহেই অসমীয়া লোকসংস্কৃতিৰ ভাণ্ডাৰক চহকী কৰি তুলিছে।
(২) জনজাতীয় নাৰীৰ সাজপাৰ আৰু অয়-অলংকাৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ বিভিন্ন জনজাতীয় সমাজত নাৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত সাজপাৰ আৰু অলংকাৰৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ পৰম্পৰা আছে, যিবোৰ তেওঁলোকৰ স্বকীয় সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ পৰিচায়ক। মিচিং নাৰীসকলে নিজ হাতে বয় ফুলাম 'এগাৰ বা রিবাচাগু' আৰু 'গেমুৰ' বা মেখেলা পিন্ধে। বড়ো নাৰীসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে 'ডোকনা' আৰু ফুলাম কাপোৰ পৰিধান কৰে। ৰাভা, তিৱা, দেউৰী তথা কাৰ্বি নাৰীসকলেও তেওঁলোকৰ নিজা পৰম্পৰাগত ৰং আৰু নক্সাৰ কাপোৰ নিজ হাতে তৈয়াৰ কৰি লয়। এই সাজপাৰসমূহত সাধাৰণতে প্ৰাকৃতিক ৰং আৰু সুন্দৰ জ্যামিতিক নক্সা ফুটিয়ে উঠে। সাজপাৰৰ লগতে জনজাতীয় নাৰীসকল পৰম্পৰাগত অলংকাৰৰ প্ৰতিও যথেষ্ট আকৰ্ষিত। তেওঁলোকে ৰূপৰ আৰু পিতলৰ বিভিন্ন অলংকাৰ যেনে খাৰু, আঙঠি, কাণফুল, গ্ৰীৱাত পিন্ধা হাৰ আদি ব্যৱহাৰ কৰে। বিশেষকৈ বিহু, বায়খো, খেৰাই বা আলি-আয়ে-লুগাং আদি উৎসৱ-পৰ্বৰ সময়ত জনজাতীয় নাৰীসকলে নিজৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক আৰু আকৰ্ষণীয় অলংকাৰেৰে সুসজ্জিত হৈ নৃত্য-গীতত অংশগ্ৰহণ কৰে, যাৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন লোকশিল্প আৰু ঐতিহ্যৰ সুন্দৰ প্ৰতিফলন ঘটে।
(৩) অসমৰ কৃষিৰ লগত জড়িত উৎসৱবোৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ কৃষিজীবী সমাজত শস্য উৎপাদন, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰকৃতিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধিৰ কামনাৰে বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত বহুবিধ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ আৰু লোকাচাৰ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱসমূহে অসমৰ গ্ৰামীণ জীৱনক সজীৱ কৰি ৰাখে। অসমত প্রচলিত প্ৰধান কৃষিভিত্তিক উৎসৱ আৰু অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ শস্য সিঁচাৰ উৎসৱ 'আলি-আয়ে-লুগাং', অসমৰ জাতীয় উৎসৱ 'ব'হাগ বিহু' (যিটো কৃষিকাৰ্যৰ আৰম্ভণিৰ সূচনা কৰে), ডিমাছা-কছাৰীসকলৰ 'গেৰবা উৎসৱ', তিৱাসকলৰ 'ছংখং পূজা', ৰাভাসকলৰ 'বায়খো উৎসৱ', কাৰ্বিসকলৰ খেতিৰ সফলতা কামনাৰ 'ৰংকেৰ উৎসৱ', আৰু দেউৰীসকলৰ বসন্ত উৎসৱ 'বিচু' আদি অন্যতম। ইয়াৰোপৰি খেতিৰ বিভিন্ন স্তৰত আৰু সামৰণিত পালন কৰা উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত শালিধানৰ পুষ্টি তথা শস্যৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে 'কাতি বিহু', বড়ো-কছাৰীসকলৰ কৃষি কল্যাণৰ 'খেৰাই পূজা', মিচিংসকলৰ উৰ্বৰা বিশ্বাসৰ 'দবু পূজা', চাহ জনগোষ্ঠীৰ 'কৰম পৰৱ', 'ইংখুৰ পূজা', 'ক্ষেত পূজা', আৰু 'টুচু পৰৱ', দেউৰীসকলৰ 'ন-ধানৰ পূজা', শালিধান চপোৱাৰ পাছত আনন্দ-উল্লাসেৰে পালন কৰা 'ভোগালী বিহু' বা মাঘ বিহু, মিচিংসকলৰ 'পঃৰাগ', তিৱাসকলৰ 'ছগ্রামিছাৱা', আৰু নবান্ন বা 'ন-খোৱা' অনুষ্ঠান আদি অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই প্ৰতিটো উৎসৱৰ মাজতে কৃষিজীবী সমাজৰ গভীৰ লোকবিশ্বাস আৰু প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতাবোধ জড়িত হৈ আছে।
(৪) ব'হাগ বিহুৰ লগত জড়িত লোকাচাৰবোৰৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ কৃষিজীবী সমাজৰ সৰ্বপ্ৰধান উৎসৱ হ'ল ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, যিটো চত আৰু ব'হাগ মাহৰ সংক্ৰান্তিত বৰফালৰ পৰা পালন কৰা হয়। এই বিহুত প্ৰকৃতিৰ সজীৱতা আৰু কৃষিৰ শুভাৰম্ভৰ উদ্দেশ্যে বহুতো লোকাচাৰ পালন কৰা হয়। প্ৰথম দিনা 'গৰু বিহু' হিচাপে পালন কৰি গৰু-গাইক মাহ-হালধিৰে নোৱাই নৈ বা পুখুৰীৰ পাৰলৈ নি গা ধুৱোৱা হয় আৰু পঘা চিঙি দীঘলতী-মাখিয়তী ডালেৰে কোবাই শ্ৰীবৃদ্ধি কামনা কৰা হয়। গধূলি গোহালিত বিহলঙনি, জেতুকা আদিৰে জাগ জ্বলাই মহ-ডাঁহ খেদা হয়। ঘৰ-পৰিয়ালৰ সুৰক্ষা আৰু অনিষ্টসাধনৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ দুৱাৰমুখত কাঁইটীয়া গছৰ ঠানি আঁৰি দিয়া আৰু পানী-নহৰু ছটিয়াৰ নিয়ম আছে। পূৰ্বপুৰুষসকলৰ আশীৰ্বাদ ল'বলৈ টাই-আহোম সকলে 'ডাম্ পূজা', সোণোৱাল আৰু ঠেঙাল কছাৰীসকলে 'মৰাক দিয়া' বা 'পিৰ দিয়া' অনুষ্ঠান পালন কৰে। মানুহৰ স্বাস্থ্য ৰক্ষাৰ বাবে সাতবিধ শাক, সৰ্বৌষধি, আমৰলি টোপ খোৱাৰ পৰম্পৰা আছে। ব'হাগ বিহুত কনিষ্ঠজনে জ্যেষ্ঠজনক সেৱা জনাই আশীৰ্বাদ লয় আৰু নিজ হাতে বোৱা ফুলাম বিহুৱান উপহাৰ দিয়ে। ডেকা-গাভৰুৱে মুকলি পথাৰত বিহু নাচি, কণী যুঁজি আৰু পাৰস্পৰিক শুভেচ্ছা বিনিময় কৰি সমাজত একতা আৰু সম্প্রীতিৰ বান্ধোন সুদৃঢ় কৰে।
(৫) কৃষিৰ লগত জড়িত লোকবিশ্বাসবোৰৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ লোকসমাজত কৃষি কাৰ্যৰ বিভিন্ন স্তৰত বহুতো লোকবিশ্বাস আৰু লোকাচাৰ গভীৰভাবে জড়িত হৈ আছে, যিবোৰ শস্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধি আৰু প্ৰকৃতিৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। শস্য সিঁচা বা খেতিৰ আৰম্ভণিতে মিচিংসকলৰ 'আলি-আয়ে-লুগাং' উৎসৱত শিলগুটি আৰু ঘিলা লগত নি শস্যৰ থোক শিলৰ দৰে গধুৰ হোৱাৰ কামনা কৰা হয়। অনাবৃষ্টিৰ সময়ত বৰষুণৰ কামনা কৰি 'ভেকুলী বিয়া' পতা হয়, লোকবিশ্বাস মতে ভেকুলী হ'ল ইন্দ্ৰদেৱতাৰ বন্ধু আৰু ভেকুলীৰ টোৰটোভনিত ইন্দ্ৰই সন্তুষ্ট হৈ বৰষুণ দিয়ে। ইয়াৰোপৰি পানীতোলা সবাহ, লখিমী সবাহ আৰু হুদুমদেওৰ পূজা আদিৰ জৰিয়তে বৰষুণ আনিবলৈ বিশেষ আচাৰ পালন কৰা হয়। কঠীয়া বা গোছ লোৱাৰ দিনা কচুগছ, কলগছ বা হালধি গছ ৰুই শস্যৰ পুলি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱাৰ কামনা কৰা হয়; বিশ্বাস কৰা হয় যে সেইদিনা কচুশাক খালে ধানৰ পুলিও কচুগছৰ দৰে বাঢ়ে। খেতিৰ সময়ত ভঁৰাল চুলে বা ভিক্ষা দিলে লখিমী গুচি যায় বুলি বিশ্বাস প্রচলিত আছে। শালিধান চপোৱাৰ অন্তিম পৰ্যায়ত সযত্নে লখিমী আনি ভঁৰালত স্থাপন কৰা হয় আৰু সেই দিনটোত ধান বটা বা কাকো ধন-ধান নিদিয়াৰ নিয়ম পালন কৰা হয়, যাতে ঘৰৰ লক্ষ্মী অটুট থাকে। এই লোকবিশ্বাসসমূহে কৃষিজীবী সমাজৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু প্ৰকৃতিৰ লগত থকা ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ককে প্ৰতিফলিত কৰে।
(৬) অসমৰ প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীৰ মাজত থকা কৃষিভিত্তিক উৎসৱ-পৰ্ববোৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয়ে নিজৰ স্বকীয় পৰম্পৰা আৰু লোকাচাৰ অনুসৰি বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত বহুতো কৃষিভিত্তিক উৎসৱ-পৰ্ব পালন কৰি আহিছে। মিচিং সমাজত শস্য সিঁচাৰ শুভাৰম্ভ হিচাপে 'আলি-আয়ে-লুগাং', পৃথিৱীৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধিৰ বাবে 'মঃপুন্ দবু' বা দবু পূজা আৰু শস্য চপোৱাৰ পাছত 'পঃৰাগ' উৎসৱ পালন কৰা হয়। বড়ো-কছাৰীসকলৰ মাজত বসন্ত কালত 'বৈচাণ্ড' আৰু শস্য-সম্পদৰ কল্যাণৰ বাবে 'খেৰাই পূজা' অতি উল্লেখনীয়। ৰাভাসকলৰ কৃষিভিত্তিক প্রধান উৎসৱ হ'ল 'বায়খো', য'ত তেওঁলোকে দেৱতাক পূজা কৰি ভূমি উৰ্বৰ কৰি তোলে। কাৰ্বিসকলৰ মাজত খেতিৰ সফলতা আৰু বৰষুণৰ বাবে 'ৰংকেৰ' আৰু শস্য সংগ্ৰহৰ সময়ত 'হাচাকেকান' উৎসৱ পালন কৰা হয়। দেউৰীসকলৰ মাজত বসন্ত উৎসৱ 'বিচু', 'ন-ধানৰ পূজা' আৰু লখিমী সবাহ প্রচলিত আছে। ডিমাছা-কছাৰীসকলে কৃষি আৰম্ভণিতে 'গেৰবা' আৰু চপোৱাৰ পাছত 'বুচুমা বিহু' পালন কৰে। তিৱাসকলৰ মাজত 'ছংখং পূজা', 'মায় পথালা' আৰু 'ছগ্রামিছাৱা' উৎসৱ পালন কৰা হয়। চাহ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে 'কৰম পৰৱ', 'ইংখুৰ পূজা', 'ক্ষেত পূজা', 'চাকল পৰৱ' আৰু 'টুচু পূজা' পালন কৰি কৃষিৰ লগত জড়িত আনন্দ প্ৰকাশ কৰে।
(৭) বড়ো-কছাৰিসকলে পালন কৰা কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: বড়ো-কছাৰীসকল অসমৰ অন্যতম প্ৰধান আৰু প্রাচীন জনজাতি, যাৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱন মূলতঃ কৃষিকেন্দ্ৰিক। তেওঁলোকৰ সমাজত কৃষিকাৰ্যৰ বিভিন্ন স্তৰত একাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎসৱ-পৰ্ব পালন কৰা হয়। বড়োসকলৰ মাজত ব'হাগ বিহুৰ সমান্তৰালকৈ বসন্ত কালত পালন কৰা 'বৈচাণ্ড' উৎসৱ এক অন্যতম ৰং-ৰহইচৰ কৃষি উৎসৱ। এই উৎসৱত তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ সজীৱতা আৰু নতুন কৃষি বৰ্ষৰ আদৰণি জনায়। ইয়াৰোপৰি বড়ো-কছাৰীসকলৰ সৰ্বপ্ৰধান তথা সৰ্বোচ্চ ধৰ্মীয় আৰু কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হ'ল 'খেৰাই পূজা'। শস্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধি, মানুহ আৰু পোহনীয়া জীৱ-জন্তুৰ কল্যাণ তথা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ এই পূজা অতি নিষ্ঠাৰে আয়োজন কৰা হয়। খেৰাই পূজাত বড়োসকলৰ মূল আৰাধ্য দেৱতা 'বাথৌ'ৰ প্ৰতীকস্বৰূপে সিজু গছ এজোপা ৰোপণ কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে শস্য-সম্পদৰ দেৱী 'মাইনাও', ধান ভঁৰালৰ দেৱী 'ভাণ্ডাৰী', মৎস্যৰ অধিষ্ঠাত্ৰী 'বুল্লী বুঢ়ী' আদি বিভিন্ন দেৱ-দেৱীক পূজা-অৰ্চনা কৰা হয়। পূজাৰস্থলীত দেওধনীয়ে চিফুং আৰু খাম বাদ্যৰ তালে তালে বিশেষ নৃত্য পৰিৱেশন কৰে আৰু নৃত্যৰ অন্তিম পৰ্যায়ত ভৱিষ্যদ্বাণী কৰে। খেৰাই পূজাৰ অন্তিম পৰ্যায়ত মাইনাও দেৱীৰ উদ্দেশ্যে গাহৰি বলি দি শস্যৰে পথাৰ ভৰি পৰাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা জনোৱা হয়। এই উৎসৱসমূহে বড়ো সমাজৰ কৃষি সংস্কৃতিৰ চহকী ঐতিহ্যকে প্ৰতিফলিত কৰে।
চমু প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ :
১. শৈৱ আৰু শাক্তপন্থী বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: যিসকল লোক বা সম্প্ৰদায়ে দেৱাদিদেৱ মহাদেৱ শিৱক পৰম দেৱতা বা ইষ্ট দেৱতা হিচাপে মানি পূজা-অৰ্চনা কৰে, তেওলোকক শৈৱ বুলি কোৱা হয়। আনহাতে, যিসকল লোকে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মূল চালিকা শক্তি তথা আদি শক্তি দেৱতা দুৰ্গাক পৰম আৰাধ্যা বা ইষ্ট দেৱী ৰূপে উপাসনা কৰে, তেওলোকক শাক্তপন্থী বুলি জনা যায়।
২. ধৰ্ম শব্দটোৰ সাধাৰণ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: ধৰ্ম শব্দটোৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে একেলগে থাকি এক উমৈহতীয়া বিশ্বাসৰ সৈতে জীয়াই থকা অৰ্থাৎ একত্ৰীকৰণ আৰু সমন্বয়ৰ বাবে এক হৈ থকাৰ কিছুমান ৰীতি-নীতি আৰু ন্যায় শৃঙ্খলা।
৩. প্রাচীন কামৰূপত কি কি ধৰ্মৰ প্ৰচলন আছিল?
উত্তৰ: প্রাচীন কালৰে পৰা কামৰূপত মূলতঃ লৌকিক দেৱ-দেৱীৰ আৰাধনাৰ লগতে হিন্দু ধৰ্মৰ তিনিটা প্ৰধান ধাৰা—শৈৱ ধৰ্ম, শাক্ত ধৰ্ম আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰচলন আছিল। ইয়াৰোপৰি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ কিছু প্ৰভাৱো সময় বিশেষে পৰিলক্ষিত হৈছিল।
৪. দুখন পুৰাণৰ নাম লিখা?
উত্তৰ: হিন্দু ধৰ্মৰ অনেক পুৰাণৰ ভিতৰত দুখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পুৰাণ হ’ল—'শিৱ পুৰাণ' আৰু 'কালিকা পুৰাণ'। এই পুৰাণসমূহত দেৱ-দেৱীৰ মাহাত্ম্য, সৃষ্টিৰ তত্ত্ব আৰু বিভিন্ন ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিষয়ে বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
৫. শিৱ বৈদিক আৰ্য দেৱতা হয়নে?
উত্তৰ: বেদত শিৱক পোনপটীয়াকৈ 'ৰুদ্র' নামেৰে জনা গ’লেও তেওঁ কেৱল বৈদিক আৰ্যসকলৰেই নহয়, বৰঞ্চ আৰ্য আৰু অনার্য উভয় সমাজৰে মান্যতা প্রাপ্ত লৌকিক তথা দৈৱিক দেৱতা। সেয়ে তেওঁক আৰ্য-অনার্য উভয়ৰে উমৈহতীয়া উপাস্য দেৱতা বুলি গণ্য কৰা হয়।
৬. ভাৰতবৰ্ষত শক্তিশালী ৰূপে প্ৰচলিত হৈ থকা মূল তিনিটা ধৰ্মীয় ধাৰা কি কি?
উত্তৰ: শৈৱ, শাক্ত আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্ম।
৭. ঋগবেদত শিৱক কি বুলি জনা গৈছিল?
উত্তৰ: ৰুদ্ৰ বুলি জনা গৈছিল।
৮. কোনখন পুৰাণত সৃষ্টিৰ আদি পুৰুষ হিচাপে শিৱ-শক্তিক স্বীকাৰ কৰা হৈছে?
উত্তৰ: কুৰ্ম পুৰাণৰ ষষ্ঠ অধ্যায়ত।
৯. কালিকা পুৰাণ কোনখন শতিকাত কামৰূপত ৰচিত হৈছিল বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰে?
উত্তৰ: খ্ৰীষ্টীয় একাদশ শতিকাৰ ভিতৰছোৱাত।
১০. দুখন উপনিষদৰ নাম লিখা?
উত্তৰ: ভাৰতীয় দৰ্শন আৰু আধ্যাত্মিক তত্ত্বৰ আধাৰস্বৰূপ দুখন প্ৰধান উপনিষদ হ’ল—'শ্বেতাশ্বতৰোপনিষদ' আৰু 'ছান্দোগ্য উপনিষদ'। এই গ্ৰন্থসমূহত পৰম ব্ৰহ্ম, আত্মা আৰু ঈশ্বৰ সম্পৰ্কে গভীৰ তত্ত্বকথা আলোচনা কৰা হৈছে।
১১. প্রাচীন কামৰূপৰ কেইজনমান ৰজাৰ নাম লিখা?
উত্তৰ: প্রাচীন কামৰূপত ৰাজত্ব কৰা কেইজনমান প্ৰখ্যাত ৰজা হ’ল—বৰ্মণ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক পুষ্য বৰ্মা, মহাৰাজ ভাস্কৰ বৰ্মা, শালস্তম্ভ বংশৰ ৰজাসকল আৰু পাল বংশৰ ৰজা ইন্দ্ৰপাল ও ৰত্নপাল। তেওঁলোকৰ শাসনকালত শৈৱ আৰু শাক্ত ধৰ্মই বিশেষ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
(১২) নৰকে কাক পূজা কৰিছিল?
উত্তৰ: প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ ৰজা নৰকে প্ৰথম অৱস্থাত শাক্ত ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰি মাতৃ কাত্যায়নী তথা দেৱী কামাখ্যাৰ উপাসনা কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ শোণিতপুৰৰ বাণৰজাৰ প্ৰভাৱত পৰি কিছু সলনি হ'লেও মূলতঃ তেওঁ দেৱী আৰাধনাতেই মনোনিবেশ কৰিছিল।
(১৩) ভগদত্ত ক'ৰ ৰজা আছিল?
উত্তৰ: প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ (বৰ্তমানৰ অসম) ৰাজ্যৰ মহাৰাজ নৰকৰ উত্তৰসূৰী তথা প্ৰখ্যাত ৰজা আছিল ভগদত্ত। মহাভাৰতৰ যুদ্ধতো তেওঁ কৌরৱৰ পক্ষ লৈ নিজৰ পৰাক্ৰম প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু তেওঁ শিৱৰ উপাসক ৰূপেও জনাজাত আছিল।
(১৪) ‘কালিকা পুৰাণ’ কিমান শতিকাত ৰচনা কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ঐতিহাসিক আৰু পণ্ডিতসকলৰ মত অনুসৰি 'কালিকা পুৰাণ' খ্ৰীষ্টীয় একাদশ শতিকাৰ ভিতৰছোৱাত কামৰূপত ৰচনা কৰা হৈছিল। এই পুৰাণখনত কামৰূপক মহাপীঠ হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ পূজা-অৰ্চনাৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
(১৫) অসমৰ জনগোষ্ঠীসকলে কাক আৰাধনা কৰে?
উত্তৰ: অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে নিজৰ পৰম্পৰা অনুযায়ী ভিন্ন দেৱ-দেৱীক আৰাধনা কৰে; যেনে—বড়োৱে বাথৌ ব্ৰাক, তিৱাসকলক বুঢ়াদেৱতা বা ফা-মহাদিউক, কছাৰী আৰু দেউৰীসকলে বুঢ়া-বুঢ়ীক, আৰু চুতীয়াসকলে কেঁচাইখাতী গোসাঁনীক উপাসনা কৰে।
(১৬) শাক্ত ধৰ্ম বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: যি ধৰ্মীয় ধাৰাত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মূল চালিকা শক্তি তথা পৰম ব্ৰহ্মক নাৰীৰূপত অৰ্থাৎ আদ্যাশক্তি, দেৱী দুৰ্গা বা কালীৰ ৰূপত কল্পনা কৰি উপাসনা কৰা হয়, তাকে শাক্ত ধৰ্ম বুলি কোৱা হয়। এই ধৰ্মত মাতৃ দেৱীৰ উপাসনাকে মোক্ষ লাভৰ প্ৰধান পথ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
(১৭) অসমত প্রাচীন কালৰে পৰা দেৱীকেন্দ্ৰিক কি কি পূজা পালন কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: অসমত প্রাচীন কালৰে পৰা কামাখ্যা দেৱী পূজা, দুৰ্গা পূজা, উগ্ৰতাৰা পূজা, কেঁচাইখাতী পূজা, বাসন্তী পূজা আদি বিভিন্ন দেৱীকেেন্দ্ৰিক পূজা আৰু বলিবিধান পালন কৰি অহা হৈছে।
(১৮) কামাখ্যা মন্দিৰ কোনে নিৰ্মাণ কৰাইছিল?
উত্তৰ: পৌৰাণিক আখ্যান মতে কামাখ্যা মন্দিৰৰ মূল পীঠস্থানত প্ৰথমতে নৰকাসুৰে পূজা-অৰ্চনাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বিভিন্ন ৰাজবংশৰ ৰজাসকলৰ দিনত এই মন্দিৰৰ ধ্বংস আৰু পুনৰ্নিৰ্মাণ কাৰ্য চলিছিল, যিটো বৰ্তমানৰ ৰূপটো কোচ ৰজাসকলৰ দিনত বিশেষভাৱে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছিল।
(১৯) অসমৰ চাৰিটা দেৱী মন্দিৰৰ নাম লিখা?
উত্তৰ: অসমৰ চাৰিটা প্ৰখ্যাত দেৱী মন্দিৰ হ'ল—গুৱাহাটীৰ নীলাচল পাহাৰত অৱস্থিত কামাখ্যা মন্দিৰ, উগ্রতাৰা মন্দিৰ, শুৱালকুছিৰ বাঘেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী গোসাঁনী মন্দিৰ।
(২০) অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰচলনৰ কথা কেতিয়াৰ পৰা জনা যায়?
উত্তৰ: অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সূচনা বা প্ৰচলনৰ কথা খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ-পঞ্চম শতিকাৰ বা তাতকৈও পুৰণি কালৰ বিভিন্ন তাম্ৰফলি, শিলালিপি আৰু ভাস্কৰ্যৰ দ্বাৰা জনা যায়, য’ত বাসুদেৱ আৰু বিষ্ণুৰ উপাসনাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়।
(২১) অসমত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠা কোনে কৰিছিল?
উত্তৰ: অসমত ভক্তি আন্দোলনৰ জৰিয়তে একশৰণ নাম ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰি নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল মহান পুৰুষ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে। তেওঁক এই কামত জ্যেষ্ঠ সংগী মাধৱদেৱে সম্পূৰ্ণৰূপে সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল।
(২২) আলোৱাৰসকল ক’ৰ আছিল?
উত্তৰ: আলোৱাৰসকল দক্ষিণ ভাৰতৰ তামিলনাডু অঞ্চলৰ আছিল। তেওঁলোক আছিল তামিল ভাষাত ভক্তিপূৰ্ণ গীত-পদ ৰচনা কৰি বিষ্ণুভক্তি প্ৰচাৰ কৰা প্ৰখ্যাত বৈষ্ণৱ সন্তসকল।
(২৩) ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ পুথিখন কোনে ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰ: প্ৰাক্-শংকৰী যুগৰ প্ৰখ্যাত কবি হেম সৰস্বতীয়ে ‘প্ৰহ্লাদ চৰিত’ পুথিখন ৰচনা কৰিছিল। এই পুথিখনত বিষ্ণুৰ নৰসিংহ অৱতাৰ তথা ভক্ত প্ৰহ্লাদৰ চৰিত্ৰৰ জৰিয়তে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ মহিমা প্ৰকাশ পাইছে।
(২৪) একনাথ আৰু তুকাৰাম কোন ঠাইৰ আছিল?
উত্তৰ: ভক্তি আন্দোলনৰ সংগী সন্ত একনাথ আৰু তুকাৰাম মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন ঠাইৰ প্ৰখ্যাত সন্ত তথা সমাজ সংস্কাৰক আছিল, যিহঁতে ভিঠোবা বা বিষ্ণুৰ উপাসনা প্ৰচাৰ কৰিছিল।
(২৫) এখন শৈৱ আৰু এখন বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পুথিৰ অসমীয়া পুথিৰ নাম লিখা?
উত্তৰ: শৈৱ ধৰ্মৰ লগত জড়িত এখন পুথি হ’ল হেম সৰস্বতীৰ ‘হৰ-গৌৰী সম্বাদ’ (বা শংকৰদেৱৰ ‘হৰ-মোহন’) আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এখন প্ৰখ্যাত পুথি হ’ল শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘কীৰ্তন-ঘোষা’।
২৬. শাক্ত ধৰ্মৰ মূল চালিকা শক্তি কি?
উত্তৰ: আদ্যাশক্তি বা সৰ্বরূপী শক্তি (যিসকলক দেবী দুর্গা পৰম শক্তি বুলি কোৱা হয়)।
২৭. মার্কণ্ডেয় পুৰাণৰ কোনটো কাহিনীত দেৱীৰ শক্তি স্বৰূপা ৰূপটো সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰ: মহিষাসুৰ বধৰ কাহিনী ভাগত।
২৮. যোগিনী তন্ত্ৰই কামৰূপৰ কি বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে?
উত্তৰ: বিখ্যাত তান্ত্ৰিক পীঠৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।
২৯. চুতীয়াসকলে শক্তি সাধনাৰ ক্ষেত্ৰত কোনগৰাকী দেৱীক উপাসনা কৰিছিল?
উত্তৰ: কেঁচাইখাতী গোঁসানীক।
৩০. বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ মূল উপাস্য দেৱতা কোন?
উত্তৰ: বিষ্ণু (বা তেওঁৰ অৱতাৰ কৃষ্ণ)।
৩১. ধৰ্ম আৰু ঈশ্বৰৰ সম্পৰ্ক বিষয়ে আপলোড কৰা গ্ৰন্থত কি উল্লেখ আছে?
উত্তৰ: ধৰ্ম আৰু ঈশ্বৰ একেটা মুদ্ৰাৰ ইপিঠি-সিপিঠি আৰু সৃষ্টিৰে পৰা অভিন্ন। ধৰ্ম হৈছে মানুহৰ এক গভীৰ আস্থা আৰু বিশ্বাস, যাৰ মূৰ্ত প্ৰকাশ হ’ল ঈশ্বৰ। ধৰ্মৰ সম্বন্ধ ব্যক্তিৰ অন্তৰৰ আধ্যাত্মিক চেতনাৰ বিশ্বাসত থকা পৰম সত্ত্বা ঈশ্বৰৰ লগত জড়িত হৈ থাকে।
৩২. শৈৱ ধৰ্মৰ প্ৰাচীনতাৰ সমলসমূহ আমি ক’ত ক’ত বিচাৰ কৰিব পাৰো?
উত্তৰ: ঐতিহাসিক ৰচনা, শাসনাৱলী, সাহিত্যিক ৰচনা, ধৰ্মগ্ৰন্থ আৰু খোদিত মূৰ্তিৰ সমূহত শৈৱ ধৰ্মৰ পৰম্পৰা বিচাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উপπৰি ৰামায়ণ, মহাভাৰত, পুৰাণ শাস্ত্ৰ, বিভিন্ন কবিৰ শিৱ প্ৰশস্তি আৰু প্ৰাচীন মুৰ্তিসমূহেও শৈৱ ধৰ্মৰ পৌৰাণিকতা দাবী কৰে।
৩৩. অসমৰ জনজাতিসকলৰ মাজত শিৱ পূজাৰ কি কি পৰম্পৰা দেখা যায়?
উত্তৰ: অসমৰ তিৱাসকলে মহাদেৱক নিজৰ বংশধৰ বুলি ভাবে আৰু মৰিগাঁৱত বুঢ়াদেৱতাৰ পূজা কৰে। বড়োসকলৰ মাজত শিৱক 'বাথৌ ব্ৰাই' বা 'বাথৌ বাই' নামেৰে পূজা কৰা হয়। কাৰ্বিসকলৰ মাজত লৌকিক শিৱক 'বন গোঁসাই' নামেৰে পূজা কৰা হয়।
দীঘল প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ :
(১) অসমৰ জনগোষ্ঠীসমূহে পালন কৰা ধৰ্মৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: অসম হৈছে বিভিন্ন জাতি, জনজাতি আৰু উপজাতিৰ এক সুন্দৰ মিলনভূমি। ইয়াৰ প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীৰে নিজস্ব লৌকিক বিশ্বাস, আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, বড়োসকলৰ মাজত 'বাথৌ' পূজা অতি জনপ্ৰিয়, য'ত তেওঁলোকে সিসিজি বাথৌ ব্ৰাক শিৱৰ সমতুল্য বুলি পূজা কৰে। তিৱা বা লালুংসকলৰ মাজত মহাদেৱক 'বুঢ়াদেৱতা' বা 'ফা-মহাদিউ' হিচাপে পূজা কৰাৰ পৰম্পৰা আছে। কছাৰী, সোণোৱাল কছাৰী আৰু দেউৰীসকলৰ মাজত বুঢ়া-বুঢ়ীৰ থানত পূজা-অৰ্চনা কৰাৰ নিয়ম প্ৰচলিত আছে, যিটো তেওঁলোকৰ সমাজত গভীৰভাৱে সোমাই আছে। চুতীয়াসকলৰ মাজত কেঁচাইখাতী গোসাঁনীৰ পূজা আৰু ডিমাছাসকলৰ মাজত শিৱ-দুৰ্গা তথা বাৰগৰাকী দেৱ-দেৱীৰ আৰাধনাৰ ঐতিহাসিক ৰূপ দেখা যায়। এই আটাইবোৰ জনজাতিয়ে প্ৰকৃতিক ভাল পাই প্ৰাকৃতিক শক্তিকেই দেৱত্বৰ ৰূপ দি নিজৰ নিজৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰা পালন কৰি আহিছে, যিয়ে অসমৰ মূলসুঁতিৰ সংস্কৃতি চহকী কৰি তুলিছে।
(২) পুৰণি অসমত শাক্তধৰ্মই কেনেদৰে বিকাশ হৈছিল লিখা।
উত্তৰ: পুৰণি অসম অৰ্থাৎ প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ কালৰে পৰাই শক্তি সাধনা আৰু দেৱী পূজাৰ এক প্ৰধান পীঠস্থান হিচাপে পৰিচিত হৈ আহিছে। 'কালিকা পুৰাণ' আৰু 'যোগিনী তন্ত্ৰ'ৰ দৰে গ্ৰন্থত কামৰূপক গুহাৰূপী মহাপীঠ তথা দেৱীৰ বিচৰণ ভূমি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ঐতিহাসিকভাৱে নৰকাসুৰৰ দিনৰ পৰাই কামৰূপে শাক্ত ধৰ্মৰ প্ৰচলন আৰু প্ৰসাৰ লাভ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত কোচ ৰজা বিশ্বসিংহ, নৰনাৰায়ণ তথা আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ (বিশেষকৈ শিৱসিংহ আৰু তেওঁৰ ৰাণীসকলৰ) ৰাজ্যিক পৃষ্ঠপোষকতাত শাক্ত ধৰ্মই অধিক প্ৰাধান্য লাভ কৰে। নীলাচল পাহাৰৰ মা কামাখ্যা মন্দিৰ, উগ্ৰতাৰা, কেঁচাইখাতী গোসাঁনী আদি থানসমূহ এই শক্তি সাধনাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল। সাধাৰণ জনজীৱনৰ মাজত দেৱী পূজা, বলিবিধান আৰু বিভিন্ন লৌকিক উৎসৱ-পৰ্বৰ জৰিয়তে শাক্ত ধৰ্মই অসমীয়া সমাজৰ গভীৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিছিল।
(৩) অসমত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম আৰু শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মধ্যযুগীয় অসমৰ ইতিহাসত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ আবিৰ্ভাৱ এক ঐতিহাসিক যুগাঞ্চলৰ সূচনা কৰিছিল। তেওঁ সমাজৰ পৰা সকলো জাতিগত বিভেদ, সংঘাত আৰু অন্ধবিশ্বাস দূৰ কৰি একশৰণ নাম ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। এই ধৰ্মৰ মূল আধাৰ আছিল ভক্তি, য’ত কেৱল একেজন ঈশ্বৰ বিষ্ণু বা কৃষ্ণৰ নাম লৈ মানুহে মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰে বুলি প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল। শংকৰদেৱে ধৰ্মচৰ্চাৰ বাবে 'নামঘৰ' আৰু 'সত্ৰ' সংস্কৃতিৰূপী সামাজিক প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তুলিলে, যিখনি কেৱল প্ৰাৰ্থনাৰ স্থানেই নহয়, বৰঞ্চ শিক্ষা, কলা, সংস্কৃতি, ভাওনা আৰু সংহতিৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিল। তেওঁৰ সহযোগী মাধৱদেৱৰ সহযোগত বৰগীত, ভটিমা, কীৰ্তন-ঘোষা, নামঘোষা আদি সাহিত্যৰ সৃষ্টি কৰি অসমীয়া জাতীয় জীৱনক একেডোলত বান্ধি পেলালে। এই নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনে কোনো ধৰ্মীয় বা সামাজিক সংঘাট নোহোৱাকৈ অসমত এক সুদৃঢ় মানৱতাবাদী ঐক্য স্থাপন কৰিলে।
(৪) সাম্প্ৰতিক সময়ত শৈৱ, শাক্ত আদি ধৰ্মৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰ কেনেদৰে ঘটিছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বৰ্তমানৰ আধুনিক সমাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ সৰ্বাধিক হ’লেও শৈৱ আৰু শাক্ত পৰম্পৰা সম্পূৰ্ণভাৱে বিলুপ্ত হৈ যোৱা নাই। বৰঞ্চ এই ধাৰাসমূহ এতিয়াও অসমৰ মানুহৰ মনত গভীৰ আস্থাসহকেৰে জীয়াই আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, প্ৰতিবছৰে মহা শিৱৰাত্ৰিৰ দিনা শিৱসাগৰৰ শিৱদৌল, তেজপুৰৰ মহাভৈৰৱ মন্দিৰ আৰু নগাঁৱৰ মহাপ্ৰসিদ্ধ মহামৃত্যুঞ্জয় মন্দিৰত লাখ লাখ ভক্তৰ সমাগম ঘটে। শিৱ পূজা আৰু শিৱ চতুর্দশী অতি উলহ-মালহেৰে পালন কৰা হয়। ঠিক তেনেদৰে শাক্ত ধৰ্মৰ প্ৰতীক স্বৰূপ বৰ্তমান অসমত শাৰদীয় দুৰ্গোৎসৱ এক সৰ্বজনীন আনন্দৰ উৎসৱ হিচাপে জকমকাই উঠিছে। গুৱাহাটীৰ কামাখ্যা মন্দিৰত প্ৰতিমাহে অম্বুবাচী মেলা আৰু দৈনিক পূজা-সেৱাত দেশ-বিদেশৰ পৰা ভক্তৰ সোঁত বহে। সংক্ষেপে ক’বল গ’লে, পুৰণি শৈৱ আৰু শাক্ত পৰম্পৰাসমূহ এতিয়াও আধুনিক সমাজৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ প্ৰবাহিত হৈ আছে।
(৫) অসমৰ কেইটামান শৈৱ আৰু শাক্ত মঠ-মন্দিৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ বুৰঞ্জী আৰু স্থাপত্য শিল্পৰ সাক্ষ্য বহন কৰা কেইটামান প্ৰধান শৈৱ আৰু শাক্ত মঠ-মন্দিৰৰ নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
শৈৱ মন্দিৰসমূহ:
- শিৱসাগৰৰ ঐতিহাসিক শিৱদৌল (যিটো আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ দিনত নিৰ্মিত হৈছিল)।
- ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ দ্বীপত অৱস্থিত গুৱাহাটীৰ উমানন্দ মন্দিৰ।
- তেজপুৰৰ বিখ্যাত মহাভৈৰৱ মন্দিৰ।
- নগাঁৱৰ হোজাইৰ নিকটৱৰ্ত্তী সুবিশাল মহামৃত্যুঞ্জয় মন্দিৰ।
- দেৰগাঁৱৰ প্ৰখ্যাত নেঘেৰিটিটিং শিৱ মন্দিৰ।
শাক্ত মন্দিৰসমূহ:
- গুৱাহাটীৰ নীলাচল পাহাৰত অৱস্থিত সৰ্বভাৰতীয় খ্যাত কামাখ্যা মন্দিৰ।
- গুৱাহাটীৰ পানবজাৰৰ উগ্ৰতাৰা দেৱালয়।
- শদিয়াত অৱস্থিত বুৰঞ্জীপ্রসিদ্ধ তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী গোসাঁনী মন্দিৰ।
- ধুবুৰী জিলাৰ বগৰীবাৰীৰ জাগ্রত মহামায়া থান।
- শিৱসাগৰৰ ঐতিহাসিক দেৱী দ’ল।
অতি চমু প্ৰশ্ন (১০ টা) :
১. প্ৰশ্ন: লোকসংস্কৃতিৰ চাৰিটা মুখ্য ভাগ কি কি?
উত্তৰ: মৌখিক সাহিত্য, ভৌতিক সাহিত্য, সামাজিক আচাৰ নীতি আৰু লোক-পৰিৱেশ্য কলা।
২. প্ৰশ্ন: 'লোক-পৰিৱেশ্য কলা'ৰ উৎপত্তিস্থল ক'ত?
উত্তৰ: লোকসমাজেই হ'ল লোক-পৰিৱেশ্য কলাৰ উৎপত্তিস্থল।
৩. প্ৰশ্ন সংস্কৃত কোন শব্দৰ পৰা 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি পণ্ডিতসকলে কয়?
উত্তৰ: সংস্কৃত 'বিষুবা' বা 'বিষুৱণ' শব্দৰ পৰা।
৪. প্ৰশ্ন: বসন্ত কালত মিছিংসকলৰ দ্বাৰা পালিত কৃষিভিত্তিক উৎসৱটোৰ নাম কি?
উত্তৰ: আলি আয়ে লুগাং।
৫. প্ৰশ্ন: 'আইনাম' কোনগৰাকী দেৱীৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে গোৱা হয়?
উত্তৰ: বসন্ত ৰোগৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী 'আই' বা মৰিয়মৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে।
৬. প্ৰশ্ন: মালিতা বা Ballads বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: মালিতা হ'ল একশ্ৰেণীৰ কাহিনীপ্ৰধান বা বৰ্ণনাত্মক লোকগীত।
৭. প্ৰশ্ন: বড়ো-কছাৰীসকলৰ প্ৰধান উপাস্য দেৱতা বাথৌৰ পূজাৰ লগত কোনটো নৃত্য জড়িত?
উত্তৰ: খেৰাই নৃত্য।
৮. প্ৰশ্ন: ওজাপালি অনুষ্ঠানত মূল ওজাজনৰ বাওঁহাতস্বৰূপ সহযোগীজনক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: ডাইনা পালি।
৯. প্ৰশ্ন: পুতলা নাচৰ অভিনয়ক সংস্কৃতত কি বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে?
উত্তৰ: 'পঞ্চালিকা বিনোদ'।
১০. প্ৰশ্ন: কৃষ্ণৰ জন্মৰ পঞ্চম দিনা নাৰীসমাজৰ দ্বাৰা পালিত উৎসৱটিৰ নাম কি?
উত্তৰ: পচতি।
খ) ২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (প্ৰায় ৫০ টা শব্দৰ ভিতৰত ১০ টা প্ৰশ্ন)
১. প্ৰশ্ন: লোক-পৰিৱেশ্য কলা বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: লোকজীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্বত যিসমূহ গীত, নৃত্য, অভিনয় আদি প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, সেইসমূহকে লোক-পৰিৱেশ্য কলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে লোকজীৱনৰ চিন্তা-ভাবনা, আশা-আকাঙ্ক্ষা, সুখ-দুখ আৰু শৈল্পিক চেতনাৰ প্ৰকাশ ঘটে। এই কলা গীত, নৃত্য, নাট্য আৰু বাদ্যৰ সৈতে ওতপ্রোতভাৱে জড়িত হৈ থাকে।
২. প্ৰশ্ন: লোকগীতৰ সাধাৰণ বৈশিষ্ট্যসমূহ চমুকৈ লিখক।
উত্তৰ: লোকগীতসমূহ মৌখিক পৰম্পৰাৰে জনসাধাৰণৰ মাজত চিৰপ্ৰবহমান আৰু ইয়াৰ মূল আধাৰ হ'ল স্মৃতিশক্তি। এই গীতসমূহৰ কোনো নির্দিষ্ট ৰচক নাথাকে অৰ্থাৎ এইবোৰ অখ্যাত কবিৰ প্ৰখ্যাত ৰচনা। প্ৰজন্মৰ পৰენলৈ মুখ বাগৰি অহাৰ বাবে অঞ্চল বিশেষে ইয়াৰ পাঠ আৰু সুৰৰ ভিন্নতা পৰিলক্ষিত হয়।
৩. প্ৰশ্ন: অনুষ্ঠানমূলক লোকগীত কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়ক।
উত্তৰ: অসমীয়া সমাজজীৱনৰ মাজত বিভিন্ন সময়ত পালিত হোৱা অনুষ্ঠান-পৰ্বৰ লগত জড়িত হৈ থকা লোকগীতসমূহকে অনুষ্ঠানমূলক লোকগীত বোলে। এই গীতসমূহক ধৰ্মীয় আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ— এই দুটা ধাৰাত ভাগ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— বিহুনাম, বিয়ানাম, আইনাম, গোঁসাইনাম, মনসা পূজাৰ গীত আদি।
৪. প্ৰশ্ন: বিয়ানামৰ দুটা প্রধান বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰক।
উত্তৰ: বিয়ানামবোৰৰ এটা প্রধান বৈশিষ্ট্য হ'ল ই বিবাহ অনুষ্ঠানৰ প্ৰতিটো আচাৰ-নিয়মৰ একোখন চলন্ত বিৱৰণী। বৈবাহিক জীৱনৰ মঙ্গল কামনা, আদর্শ-আকাঙ্ক্ষা আৰু কন্যাকালৰ বিচ্ছেদৰ কাৰুণ্য আদি ঘৰুৱা চিত্ৰ এই গানসমূহত সজীৱ হৈ উঠে।
৫. প্ৰশ্ন: বুৰঞ্জীমূলক মালিতাৰ পৰিচয় দি দুটা উদাহৰণ দিয়ক।
উত্তৰ: অসমৰ ইতিহাসৰ একেোটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সত্য ঘটনা বা বুৰঞ্জীমূলক পটভূমিক আধাৰ কৰি ৰচিত মালিতাসমূহকেই বুৰঞ্জীমূলক মালিতা বোলা হয়। এই গীতসমূহত অতীতৰ ঐতিহাসিক ব্যক্তি বা ঘটনাৰ বৰ্ণনা থাকে। বুৰঞ্জীমূলক মালিতাৰ দুটা সুন্দৰ উদাহৰণ হ'ল— 'জয়মতী কুঁৱৰীৰ গীত' আৰু 'মণিৰাম দেৱানৰ গীত'।
৬. প্ৰশ্ন: লোকনৃত্যৰ উৎস আৰু ইয়াৰ প্ৰকৃতি কিদৰে গঠিত?
উত্তৰ: লোকসমাজৰ সহজ-সবল অভিজ্ঞতাই হ'ল লোকনৃত্যসমূহৰ মূল উৎস। আদিম সমাজত প্ৰাকৃতিক শক্তি বা কাল্পনিক দেৱ-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ মানুহে কৰা বিভিন্ন অংগী-ভংগীয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত লোকনৃত্যৰ ৰূপ লয়। এই নৃত্যসমূহ শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ দৰে কোনো কঠোৰ বা ধৰা-বন্ধা নিয়মেৰে আৱদ্ধ নহয়।
৭. প্ৰশ্ন: দেওধনী নৃত্যৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখক।
উত্তৰ: প্রাচীন কামৰূপৰ শাক্তধর্মৰ গভীৰ প্ৰভাৱ থকা এক উল্লেখযোগ্য নৃত্য হ'ল দেওধনী নাচ। এই নৃত্যত উপাস্য দেৱীৰ সন্তুষ্টিৰ অৰ্থে এগৰাকী নাচনীয়ে বাদ্যযন্ত্ৰৰ তালে তালে অবিৰামভাৱে নাচি অৰ্ধচেতন অৱস্থা লাভ কৰে। এই অৱস্থাত তেওঁ কৰা বাণীক দেৱীৰ দৈৱবাণী বুলি লোকসমাজত বিশ্বাস কৰা হয়।
৮. প্ৰশ্ন: ওজাপালি নৃত্যৰ ভাগসমূহ কি কি?
উত্তৰ: বিষয়বস্তুৰ দিশৰ পৰা ওজাপালিক প্রধানকৈ দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে। সেই দুটা ভাগ হ'ল—
(ক) মহাকাব্য আশ্ৰয়ী ওজাপালি (যেনে: বিয়াহৰ ওজাপালি, ৰামায়ণ ওজাপালি আদি) আৰু
(খ) মহাকাব্য অনাশ্ৰয়ী ওজাপালি (যেনে: সুকন্যাসী ওজাপালি, বিষহৰী গান আদি)।
৯. প্ৰশ্ন: খুলীয়া ভাউৰীয়া বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: দৰং আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰে পৰা চলি অহা এক প্ৰকাৰৰ লোকনাট্যধর্মী অনুষ্ঠান হ'ল খুলীয়া ভাউৰীয়া। এই অনুষ্ঠানত খোল বাদকসকলে খোল বজাই বজাই পুৰাণ, ৰামায়ণ বা মহাভাৰতৰ কাহিনীৰ আধাৰত ৰাম, লক্ষ্মণ, ভীম আদি চৰিত্ৰৰ ভাও প্ৰদৰ্শন কৰে। ইয়াৰ মূল চালিকাশক্তি হ'ল ওজা বা সূত্ৰধাৰ।
১০. প্ৰশ্ন: কুশান গান ক'ত আৰু কি কি উপাদানেৰে পৰিৱেশিত হয়?
উত্তৰ: কুশান গান অবিভক্ত গোৱালপাৰা জিলাত অনুষ্ঠিত হোৱা অন্যতম জনপ্ৰিয় লোকনাট্যধর্মী অনুষ্ঠান। এই অনুষ্ঠানত নৃত্য, গীত, সংলাপ আৰু অভিনয় সুন্দৰভাৱে বিদ্যমান হৈ থাকে। ৰামায়ণৰ লব-কুশৰ কাহিনীৰ লগত ইয়াৰ সম্পৰ্ক আছে আৰু ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু ৰামায়ণৰ কথাবস্তুৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।
চমুটোকা লিখাঃ
(১) বিহু নাম
উত্তৰ: বিহু নাম হ’ল অসমৰ জাতীয় প্ৰাণৰ স্পন্দন আৰু বসন্তকালীন কৃষিভিত্তিক লোকগীত। প্ৰকৃতিৰ সজীৱতা, ডেকা-গাভৰুৰ প্ৰেম-বিৰহ, আৰু শ্ৰমজীৱী মানুহৰ আবেগ-অনুভূতি ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু। ঢোল, পেপা, গগনা আদি লোকবাদ্যৰ সংগতেৰে মুকলি পথাৰত বা নামঘৰৰ চোতালত বিহুনাম গোৱা হয়। এই গীতবোৰৰ জৰিয়তে অসমীয়া সমাজৰ কৃষি সংস্কৃতি, লুইতৰ বালিচৰ, তামোল-পাণৰ বাৰী তথা দৈনন্দিন জীৱনৰ এক সুন্দৰ প্ৰতিচ্ছবি ফুটি উঠে। প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ মুখ বাগৰি অহা এই গীতসমূহৰ কোনো নির্দিষ্ট ৰচক নাথাকে, যিয়ে অসমীয়া লোকসংস্কৃতিৰ চহকী পৰম্পৰা বহন কৰি আহিছে।
(২) সাঁথৰ
উত্তৰ: সাঁথৰ হৈছে অসমীয়া মৌখিক লোকসাহিত্যৰ এক অতি পুৰণি আৰু বিনোদনমূলক বৌদ্ধিক ক্ৰীড়া। সমাজৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশ, উদ্ভিদ, জীৱ-জন্তু, ঘৰুৱা ব্যৱহাৰ্য সামগ্ৰী আদিৰ প্ৰতীকী বা আক্ষরিক লক্ষণৰ আধাৰত সাঁথৰ সৃষ্টি কৰা হয়। সাধাৰণতে গাঁৱৰ জুইশিকাৰ চাৰিওফালে বহি বা অৱসৰ সময়ত ল’ৰা-ছোৱালী আৰু ডেকা-গাভৰুৱে ইটোৱে সিটোক সাঁথৰ সোধা-মেলা কৰে। ই মানুহৰ চিন্তা শক্তি, বৌদ্ধিক বিকাশ আৰু তৰ্কপ্ৰৱণতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। কোনো কথা পোনপটীয়াকৈ নকৈ ঘূৰণীয়া বা ৰহস্যময়ভাৱে প্ৰকাশ কৰাটোৱেই সাঁথৰৰ মূল বৈশিষ্ট।
(৩) প্ৰবচন
উত্তৰ: প্ৰবচন হ’ল মানৱ সমাজৰ দীৰ্ঘদিনীয়া অভিজ্ঞতা, জীৱনৰ সত্য আৰু নৈতিক শিক্ষাক সাঙুৰি প্ৰকাশ কৰা সংক্ষিপ্ত লোকউক্তি। ইয়াক বচন, লোকোক্তি বা পটন্তৰ বুলিও কোৱা হয়। অসমীয়া সমাজজীৱনত মুখে মুখে প্ৰচলিত হৈ অহা এই কথাবোৰে মানুহক সঠিক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ লগতে কথোপকথন আকৰ্ষণীয় কৰি তোলে। যেনে— "আকলেই খাওঁ, কিছাল বাই খাওঁ" বা "চোৰৰ দহ দিন, গৃহস্থৰ এদিনী"। প্ৰবচনসমূহত লোকসমাজৰ ব্যংগাত্মক দৃষ্টিভংগী আৰু গভীৰ জ্ঞানৰ পৰিচয় পোৱা যায়, যি আমাৰ দৈনন্দিন বাৰ্তালাপক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰি তোলে।
(৪) পটন্তৰ
উত্তৰ: পটন্তৰ বুলিলে অতীতৰ কোনো বিশেষ ঘটনা, কাল্পনিক কাহিনী বা দৃষ্টান্তক বুজায়, যি বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিৰ লগত তুলনা কৰি কোনো কথা বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই মূলত একপ্ৰকাৰৰ উপমা বা তুলনা মূলক লোকউক্তি। বয়োজ্যেষ্ঠ লোকসকলে নতুন প্ৰজন্মক উপদেশ দিবলৈ বা কোনো জটিল তাত্ত্বিক কথা সহজভাৱে বুজাবলৈ পটন্তৰৰ আশ্ৰয় লয়। ইয়াৰ জৰিয়তে সমাজৰ নীতি-নিয়ম, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু পুৰণি ঐতিহ্যৰ ধাৰা অক্ষুণ্ণ থাকে।
(৫) ফকৰা-যোজনা
উত্তৰ: ফকৰা-যোজনা হ’ল লোকসমাজত মুখে মুখে চলি অহা কিছুমান ছন্দবদ্ধ আৰু সাৰুৱা প্ৰকাশভংগী। সাধাৰণতে খন্তেকীয়া কথাক সাৰুৱা কৰি তুলিবলৈ বা ৰসাল মন্তব্য দিবলৈ ফকৰা-যোজনাৰ প্ৰয়োগ কৰা হয়। ইয়াৰ মাজেৰে লোকজীৱনৰ হঁহা-কান্দা, সুখ-দুখ আৰু সামাজিক পৰিস্থিতিৰ বাস্তৱ ছবি প্ৰতিফলিত হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— "হাতৰ মুঠি মাৰি ধৰিলে কটোৱালী, মেলি দিলে ভিখাৰী।" এই কথাবোৰ অতি সহজে মানুহৰ মনত খেলায় আৰু লোকসাহিত্যৰ ভাণ্ডাৰ চহকী কৰে।
(৬) সাধুকথা
উত্তৰ: সাধুকথা হ’ল লোকসমাজৰ কাল্পনিক কাহিনীৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত মৌখিক সাহিত্যৰ এক জনপ্ৰিয় মাধ্যম। বুঢ়ীআইৰ সাধু হিচাপে পৰিচিত এই কাহিনীসমূহত ৰজা-ৰাণী, ৰক্ষস, ভূত-প্ৰেত, কথা কোৱা চৰাই-চিৰিকটি বা পহু আদিৰ কাল্পনিক চৰিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই মূলতঃ শিশুদের মন বিনোদন কৰাৰ লগতে নৈতিক শিক্ষা প্ৰদান কৰে। মৰম, সততা, সাহসিকতা আদি গুণৰ জয় আৰু অন্যায়ৰ পৰাজয় দেখুৱাই সাধুকথাবোৰে সমাজত এক সুন্দৰ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰে।
(৭) আইনাম
উত্তৰ: আইনাম হ’ল অসমীয়া নাৰী সমাজত বসন্ত ৰোগ (আই) বা অন্য মাৰাত্মক সংক্ৰামক ৰোগৰ সময়ত দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ গোৱা ভক্তিগীতি। অতি সাত্ত্বিকভাৱে নাৰীসকলে একগোট হৈ আইসকলৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি এই গীত পৰিবেশন কৰে। গীতসমূহত নাৰীৰ গভীৰ শ্ৰদ্ধা, ভক্তি আৰু কৰুণ সুৰ প্ৰতিফলিত হয়। "দুখীয়াৰ ঘৰলৈ আইলোক আহিছে..." আদি আইনামে দুৰ্যোগৰ সময়ত মানুহক মানসিক শক্তি আৰু ধৈৰ্য প্ৰদান কৰে।
(৮) বুৰঞ্জীমূলক মালিতা
উত্তৰ: বুৰঞ্জীমূলক মালিতা হ’ল ঐতিহাসিক সত্য ঘটনা বা কোনো বিশিষ্ট ঐতিহাসিক ব্যক্তিক লৈ লোককবিৰ দ্বাৰা ৰচিত গীতিধর্মী আখ্যান। জয়মতী কুঁৱৰী, মণিৰাম দেৱান, বদন বৰফুকন আদিৰ জীৱন সংগ্ৰামক লৈ এই মালিতাসমূহ সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে অতীতৰ ইতিহাস আৰু দেশপ্ৰেমৰ ভাৱনা জনমানসত সজীৱ হৈ থাকে। সুৰীয়া কথপকথন আৰু বৰ্ণনাত্মক শৈলীৰ বাবে এই গীতসমূহ সাধাৰণ মানুহৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয়।
(৯) জনশ্রুতিমূলক মালিতা
উত্তৰ: জনশ্রুতিমূলক বা কিম্বদন্তীমূলক মালিতা হ’ল লোকসমাজত প্রচলিত অলৌকিকতা আৰু কল্পনা মিশ্ৰিত আখ্যান। ফুলকোঁৱৰ, মণিকোঁৱৰ, জনা গাভৰু আদিৰ কাহিনী এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত। এই মালিতাসমূহত নায়কসকলৰ দুঃসাহসিক অভিযান, পক্ষীৰাজ ঘোঁৰাত উঠি দেশ ভ্ৰমণ কৰা আদি কাল্পনিক কথাবোৰ সুন্দৰভাৱে ফুটি উঠে। ই অসমীয়া লোকসমাজৰ কল্পনা প্ৰৱণতা আৰু লোকবিশ্বাসৰ এক শ্ৰেষ্ঠ দলিল।
(১০) লখিমী সবাহৰ গীত
উত্তৰ: লখিমী সবাহৰ গীত হ’ল শস্যৰ দেৱী লক্ষ্মী বা লখিমীক সন্তুষ্ট কৰি ভঁৰাল চহকী কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোৱা পূজাৰ গীত। অসমীয়া কৃষিজীবী সমাজে ধান চপাই ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত বা খেতি পথাৰত শস্যৰ উৰ্বৰতা কামনা কৰি এই সবাহ পাতে। "পাতে সৰু সৰু থোকে ... পৰৰে দেশলৈ নেযাবা লক্ষ্মী আই" আদি গীতেৰে দেৱীক ঘৰতে চিৰকাল থবায় যাবলৈ প্ৰাৰ্থনা জনোৱা হয়।
(১১) বিবাহৰ লগত জড়িত লোকআচাৰ
উত্তৰ: অসমীয়া বিয়াত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ এক দীঘলীয়া পৰম্পৰা আছে, যিবোৰ স্থানীয় লোকসংস্কৃতিৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ। পানী তোলা, নোৱাৱা, গাঁঠিয়ন খুন্দা, খৰিকা কটা আদি বিভিন্ন আচাৰৰ লগত খাপ খুৱাই আয়তীসকলে বিয়ানাম গায়। এই আচাৰসমূহে নৱ-দম্পতীৰ উজ্জ্বল ভৱিষ্যত, দীৰ্ঘায়ু আৰু সুখময় দাম্পত্য জীৱন কামনা কৰে। ইয়াৰ মাজেৰে অসমীয়া সমাজৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি আৰু সামাজিক বান্ধোন সুদৃঢ় হৈ উঠে।
(১২) কৃষি সম্বন্ধীয়
উত্তৰ: কৃষি কাৰ্যৰ লগত জড়িত লোকবিশ্বাস, আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু শ্ৰমগীতেই কৃষি সম্বন্ধীয় লোকসংস্কৃতিৰ মূল আধাৰ। খেতিৰ, ধান ৰোৱা, কটা, ভঁৰালত তোলা আদি বিভিন্ন পৰ্যায়ত কৃষিজীৱী সমাজে বিভিন্ন আচাৰ পালন কৰে। খৰাং বতৰত বৰষুণৰ বাবে ভেকুলী বিয়া পতা বা খেতি পথাৰত অনিষ্টকাৰী কীট-পতংগ খেদিবলৈ মহোহো গীত গোৱা আদি এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিৰ লগত মানুহৰ নিবিড় সম্পৰ্ক প্ৰকাশ পায়।
(১৩) লোকবিশ্বাস
উত্তৰ: লোকবিশ্বাস হ’ল বৈজ্ঞানিক যুক্তিৰ উৰ্ধত গঢ় লৈ উঠা পৰম্পৰাগত সামাজিক ধাৰণা। অসমীয়া লোকসমাজত প্ৰকৃতি, দেৱ-দেৱী, অশুভ শক্তি, ভাল-বেয়া দিন-বাৰ আদি লৈ বহুতো বিশ্বাস প্ৰচলিত হৈ আহিছে। যেনে— ঘৰৰ কাষৰ তুলসী জোপাক পৱিত্ৰ জ্ঞান কৰা, কেঁচুৱাক নজৰ লগাৰ পৰা বচাবলৈ ক'লা ফোঁট দিয়া আদি। এই বিশ্বাসবোৰে সমাজত এক মৰ্যাদাপূৰ্ণ অনুশাসন আৰু নৈতিক নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰখাত সহায় কৰে।
(১৪) লোকবিশ্বাসত তামোল-পাণ
উত্তৰ: অসমীয়া লোকসংস্কৃতি আৰু লোকবিশ্বাসত তামোল-পাণক মংগল, শ্ৰদ্ধা আৰু মৰমৰ প্রতীক বুলি গণ্য কৰা হয়। যিকোনো পূজা-পাৱণ, সামাজিক অনুষ্ঠান, অতিথি আপ্যায়ন বা বয়োজ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ ক্ষেত্ৰত তামোল-পাণ অনিবাৰ্য। তামোল-পাণৰ শৰাই অবিহনে অসমীয়া সমাজৰ কোনো শুভ কাম সম্পূৰ্ণ নহয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ই মানুহৰ মাজৰ সম্পৰ্ক মধুৰ কৰাত আৰু সামাজিক সৌহার্দ্য ৰক্ষাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়।
(১৫) লোকবিশ্বাসত মাছ
উত্তৰ: অসমীয়া লোকসমাজত মাছক কেৱল খাদ্য হিচবেই নহয়, বৰঞ্চ মঙ্গল আৰু সমৃদ্ধিৰ প্রতীক হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। বিবাহ বা অন্যান্য শুভ অনুষ্ঠানত দৰা-কইনাঘৰলৈ যোৱা জোৰৰ মাছ (যেনে— ভৰা মাছ) দিয়াৰ পৰম্পৰা আছে। পানীৰ মাছক লৈ বিভিন্ন শুভাগুনৰ কথাও জনসমাজত প্ৰচলিত আছে। ই বিশেষকৈ জলভিত্তিক নদীয়া সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱক সূচায়, যিয়ে অসমীয়া মানুহৰ জীৱনযাত্ৰা আৰু খাদ্যাভ্যাসৰ লগত ওতপ্রোতভাৱে জড়িত হৈ আছে।
(১৬) জাপালি
উত্তৰ: জাপালি বা জাপি হ’ল অসমীয়া জনজীৱনৰ পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যবহৃত এক প্ৰকাৰৰ মূৰৰ আৱৰণ বা শিৰোভূষণ। খেতিয়ক বা সাধাৰণ মানুহে বৰষুণ আৰু ৰ’দৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ বাঁহ-বেত আৰু পাতেৰে জাপি তৈয়াৰ কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিৰ মান আৰু মৰ্যাদা প্ৰকাশ কৰিবলৈ সন্মানীয় ব্যক্তিক ফুলাম জাপি প্ৰদান কৰা হয়। ই কেৱল ব্যৱহাৰ্য সামগ্ৰীয়েই নহয়, বৰঞ্চ অসমীয়া শিল্পকলা আৰু হস্তশিল্পৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।
(১৭) মাবে পূজা
উত্তৰ: মাৱে পূজা বা মাৰৈ পূজা হ’ল সৰ্পদেৱী মনসা বা বিষহৰীৰ সন্তুষ্টিৰ অৰ্থে পালন কৰা এক প্ৰাচীন লোক-উৎসৱ। বিশেষকৈ নামনি অসম আৰু গোৱালপাৰা অঞ্চলত এই পূজা ঘূৰণীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হয়। এই পূজাত সুকনান্নী ওজাপালি আৰু দেওধনী নৃত্য পৰিবেশন কৰা হয়। দেৱীক পূজা কৰি সৰ্পদংশনৰ ভীতি দূৰ কৰা আৰু শৰীৰৰ আৰোগ্য কামনা কৰা এই পূজাৰ মূল উদ্দেশ্য।
(৮) পচতি
উত্তৰ: পচতি হ’ল শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্মৰ পঞ্চম দিনা উদযাপন কৰা এক আনন্দমুখৰ উৎসৱ। নাৰীসকলে ঘৰুৱা পৰিবেশত বা নামঘৰত এই উৎসৱ পালন কৰে। যশোদা, গৰ্গমুণি, পুতনা আদিৰ ভাও লৈ মহিলাসকলে কৃষ্ণৰ জন্মৰ লগত জড়িত লীলাসমূহ অভিনয় কৰি দেখুৱায়। শিশু কৃষ্ণৰ গালৈ হালধি পানী ছটিয়া আৰু দধি-মথন আদি খেলি এই দিনটো আনন্দৰে উদযাপন কৰা হয়।
(১৯) লোকনৃত্য
উত্তৰ: লোকনৃত্য হ’ল কোনো বিশেষ জনগোষ্ঠী বা সমাজত পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত হৈ অহা স্বতঃস্ফূর্ত নৃত্যকলা। ই শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ দৰে কঠোৰ নিয়ম বা ব্যাকৰণেৰে আৱদ্ধ নহয়। বিহু নৃত্য, ঝুমুৰ নৃত্য, বাৰগুম্বা আদি লোকনৃত্যৰ জৰিয়তে মানুহৰ মনৰ আনন্দ, উৰ্বৰতা বিশ্বাস আৰু শ্ৰমৰ ক্লান্তি দূৰ কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বিভিন্ন উপাদান আৰু জীৱ-জন্তুৰ গতিবিধি অনুকৰণ কৰি এই নৃত্যসমূহ সৃষ্টি কৰা হয়।
(২০) লোকনাট্য
উত্তৰ: লোকনাট্য হ’ল লোকসমাজত প্ৰচলিত গীত, নৃত্য, বাদ্য আৰু অভিনয়ৰ সংমিশ্ৰণেৰে গঠিত এক পূৰ্ণৰূপৰ পৰিৱেশ্য কলা। পুতলা নাচ, কুশান গান, খুলীয়া ভাউৰীয়া, ভাদি গান আদি লোকনাট্যৰ অন্তৰ্গত। পৌৰাণিক কাহিনী, ৰামায়ণ-মহাভাৰতৰ আখ্যান আদি সৰল ভাষা আৰু স্থানীয় লোকশৈলীৰে দৰ্শকৰ মাজত দাঙি ধৰা ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য। ই গ্ৰাম্য সমাজৰ বিনোদন আৰু নৈতিক শিক্ষাৰ এক প্ৰধান মাধ্যম।
(২১) পুতলা নাচ
উত্তৰ: পুতলা নাচ হ’ল কাপোৰ, কাঠ বা মাটিৰে তৈয়াৰী পুতলাৰ সহায়ত সুতাৰে নচুৱাই মঞ্চত অভিনয় দেখুওৱা এক প্ৰাচীন লোকনাট্য অনুষ্ঠান। ক’লা পৰ্দাৰ আঁৰত থাকি ওজা বা সূত্ৰধাৰে গীত আৰু সংগীতৰ তালে তালে পুখুৰী বা ৰামায়ণ-মহাভাৰতৰ কাহিনী অভিনয় কৰি দেখুৱায়। গায়ন-বায়নৰ দলৰ সহযোগত পৰিবেশিত এই শিল্পই দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে।
(২২) ভাৰীগান
উত্তৰ: ভাৰীগান হ’ল মূলতঃ গীতপ্ৰধান এক পৰম্পৰাগত লোকনাট্য অনুষ্ঠান। ইয়াত অভিনয়তকৈ গীত আৰু সংগীতৰ প্ৰাধান্য বেছি থাকে। ৰামায়ণ বা পৌৰাণিক আখ্যানৰ আধাৰত মুখা পিন্ধি বিভিন্ন চৰিত্ৰৰ ৰূপত এই গান পৰিৱেশন কৰা হয়। মূল ভাৱৰীয়া বা গীদালৰ নেতৃত্বত সহযোগী শিল্পীসকলে খোল, তাল আদি বাদ্য বজাই এই অনুষ্ঠান সৰস কৰি তোলে।
অতি চমু প্ৰশ্ন উত্তৰঃ
১. প্ৰশ্ন: স্থাপত্য বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: স্থাপত্য বুলিলে স্থাৱৰ বস্তুসমূহক, যেনে— ঘৰ-দুৱাৰ, মঠ-মন্দিৰ, দৌল-দেৱালয়, ৰাজপ্ৰসাদ আদি নিৰ্মাণ কৰা প্ৰণালীক বুজায়।
২. প্ৰশ্ন: ভাস্কর্য কলা বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: স্থাৱৰ বস্তু বা শিল্পসমূহৰ ওপৰতে খোদিত কৰা বিভিন্ন নক্সা, লতা-ফুল আৰু মূৰ্তিসমূহক ভাস্কর্য কলা বুলি কোৱা হয়।
৩. প্ৰশ্ন: অসমৰ স্থাপত্য আৰু ভাস্কর্যৰ ইতিহাসক মূলতঃ কেইটা ভাগত ভাগ কৰা হয়?
উত্তৰ: অসমৰ স্থাপত্য আৰু ভাস্কর্যৰ ইতিহাসক মূলতঃ প্ৰাক্-আহোম যুগ আৰু আহোম যুগ— এই দুটা ভাগত ভাগ কৰা হয়।
৪. প্ৰশ্ন: প্ৰাক্-আহোম যুগৰ এটা অন্যতম প্রাচীনতম স্থাপত্যৰ নিদৰ্শন কি?
উত্তৰ: তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়া মন্দিৰৰ ভগ্নস্তূপ আৰু ইয়াৰ শিলৰ তোৰণখন প্ৰাক্-আহোম যুগৰ অন্যতম প্রাচীনতম নিদর্শন।
৫. প্ৰশ্ন: কামৰূপ জিলাৰ বাইহাটা চাৰিআলিত অৱস্থিত কোনটো পাহাৰত প্ৰাক্-আহোম যুগৰ স্থাপত্য-ভাস্কর্য পোৱা যায়?
উত্তৰ: মদন কামদেৱ পাহাৰত প্ৰাক্-আহোম যুগৰ বহুমূলীয়া স্থাপত্য-ভাস্কর্যৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়।
৬. প্ৰশ্ন: শদিয়াত অৱস্থিত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰটো আন কি নামেৰে জনাজাত?
উত্তৰ: শদিয়াত অৱস্থিত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰটো 'কেঁচাইখাতী মন্দিৰ' নামেৰেও বিশেষভাৱে খ্যাত।
৭. প্ৰশ্ন: আহোম যুগৰ শিলৰ সাঁকোসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য সাঁকোখন কি?
উত্তৰ: নামদাং নৈৰ ওপৰত সজা নামদাং শিলৰ সাঁকোখন আহোম যুগৰ শিলৰ সাঁকোসমূহৰ ভিতਰত বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।
৮. প্ৰশ্ন: আহোম যুগত ইটা টান কৰিবলৈ মাটিৰ লগত কি কি দ্ৰব্য মিহলাই 'কৰাল' তৈয়াৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: মিঠাতেল, ঘৃণাব, গুৰ, বৰালী মাছ, চুণ, হাঁহকণী, মাটিমাহ আৰু বৰা চাউলৰ গুৰি নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণত মিহলাই কৰাল প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।
৯. প্ৰশ্ন: সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ মূল প্ৰতিষ্ঠাপকজনা কোন আছিল?
উত্তৰ: মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ মূল প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।
১০. প্ৰশ্ন: নামঘৰৰ মূল গৰ্ভগৃহ বা ৰত্ন থোৱা ঘৰটোক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: নামঘৰৰ মূল গৰ্ভগৃহ বা ৰত্ন থোৱা স্থানটোক 'মণিকূট' বুলি কোৱা হয়।
চমু প্ৰশ্ন উত্তৰঃ
১) স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: সাধাৰণতে স্থাৱৰ বস্তুসমূহক স্থাপত্য বুলি কোৱা হয়, যেনে— ঘৰ-দুৱাৰ, মঠ-মন্দিৰ, দৌল-দেৱালয়, ৰাজপ্ৰসাদ, দুৰ্গ, সাঁকো আদি। এই স্থাৱৰ বস্তুসমূহত বিভিন্ন কলাৰ প্ৰয়োগ কৰি সৌন্দৰ্য প্ৰদান কৰিলে তাকে স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য বুলি ক'ব পাৰি। স্থপতিবিদে শিল, ইটা বা অন্যান্য থলুৱা সামগ্ৰীৰে এইসমূহ নিৰ্মাণ কৰাৰ প্ৰণালীটোক স্থাপত্য কলা বোলে। আনহাতে, নিৰ্মাণ কৰা এই শিল্পসমূহৰ ওপৰত খোদিত কৰা বিভিন্ন নক্সা, লতা-ফুল বা মূৰ্তিকে আদি কৰি শিল্পকৰ্মসমূহ হৈছে ভাস্কৰ্য কলা।
২) প্ৰাক্-আহোম বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: আহোমসকল অসমলৈ আহি ৰাজত্ব স্থাপন কৰাৰ (১২২৮ চন) পূৰ্বৰ সময়ছোৱাক ইতিহাসত 'প্ৰাক্-আহোম যুগ' বুলি কোৱা হয়। এই যুগটোত অসমত বিভিন্ন ৰাজবংশ যেনে বৰ্মন বংশ, পাল বংশ আদিৰ শাসন আছিল। প্ৰাক্-আহোম যুগতে অসমত তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়া মন্দিৰ, মদন কামদেৱ, শ্ৰীসূৰ্য পাহাৰ আদিৰ দৰে বহুতো অমূল্য মঠ-মন্দিৰ, ভাস্কৰ্য আৰু শিলালিপি নিৰ্মাণ হৈছিল, যিবোৰ অসমৰ প্ৰাচীন সভ্যতা আৰু সংস্কৃতিৰ গৌৰৱোজ্জ্বল নিদর্শন।
৩) অসমৰ স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য কলাৰ ইতিহাসক কেইটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি?
উত্তৰ: অসমৰ স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য কলাৰ ইতিহাসক প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি: ১. প্ৰাক্-আহোম যুগৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য ২. আহোম যুগৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য
৪) দ-পৰ্বতীয়া শিৱ মন্দিৰটো ক'ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: প্ৰাক্-আহোম যুগৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদর্শন দ-পৰ্বতীয়া শিৱ মন্দিৰটো অসমৰ তেজপুৰ চহৰত অৱস্থিত। গুপ্ত যুগৰ শেষৰফালে অৰ্থাৎ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম বা ষষ্ঠ শতিকাৰ ফালে নিৰ্মিত এই মন্দিৰটোৰ শিলৰ তোৰণখন এতিয়াও অক্ষত অৱস্থাত আছে, য'ত গংগা আৰু যমুনাৰ সুন্দৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা আছে।
৫) আহোম যুগৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: আহোম যুগৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ ইতিহাস অতি চহকী আৰু বৈচিত্ৰ্যময়। এই যুগৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যত অসমীয়া থলুৱা কাৰিকৰী বিদ্যাৰ লগতে মোগলাই বা উত্তৰ ভাৰতীয় শৈলীৰ প্ৰভাৱো পৰিলক্ষিত হয়। আহোম যুগৰ স্থাপত্যৰাজিক প্ৰধানকৈ ৰাজ-অট্টালিকা (গড়গাঁৱৰ কাৰেংঘৰ, তলাতল ঘৰ), দ'ল-দেৱালয় (শিৱদ'ল, দেৱীদল), দলং-সাঁকো (নামদাং শিলৰ সাঁকো) আৰু মৈদাম আদি ভাগত ভাগ কৰि আলোচনা কৰিব পাৰি। ইয়াৰ লগতে শিল, কাঠ আৰু পোৰামাটিত খোদিত ভাস্কৰ্যসমূহো এই যুগৰ শিল্পকলাৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। মন্দিৰ নিৰ্মাণত ইটা আৰু বিশেষ 'কৰাল' (মিঠাতেল, গুৰ, হাঁহকণী, মাটিমাহ আদি মিহলাই তৈয়াৰ কৰা আঠা) ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
৬. প্ৰশ্ন: স্থাপত্য আৰু ভাস্কর্যৰ মাজৰ মূল পাৰ্থক্য কি? সংক্ষেপে লিখা।
উত্তৰ: স্থাপত্য বুলিলে সাধাৰণতে স্থাৱৰ বস্তু, যেনে— ঘৰ-দুৱাৰ, মঠ-মন্দিৰ, দৌল-দেৱালয়, ৰাজপ্ৰসাদ আদি শিল, ইটা বা থলুৱা সামগ্ৰীৰে নিৰ্মাণ কৰা প্ৰণালীক বুজায়। আনহাতে, সেই নিৰ্মিত স্থাপত্যসমূহৰ গাৰ ওপৰত বা দেৱালত খোদিত কৰা বিভিন্ন নক্সা, লতা-ফুল আৰু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তিসমূহেই হৈছে ভাস্কর্য কলা।
৭. প্ৰশ্ন: প্ৰাক্-আহোম যুগৰ স্থাপত্য-ভাস্কর্যসমূহ ধ্বংস হোৱাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ কি কি?
উত্তৰ: প্ৰাক্-আহোম যুগৰ বহুমূলীয়া স্থাপত্য-ভাস্কর্যসমূহ অক্ষত অৱস্থাত বৰ্তমান পোৱা নাযায়। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ'ল— ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত বহিঃশত্রুৰ দ্বাৰা সংঘটিত হোৱা অসম আক্রমণ, ধৰ্মীয় গোড়ামিৰ বাবে হোৱা মন্দিৰ ধ্বংস, আৰু অসমত সঘনাই সংঘটিত হোৱা বানপানী, ভূমিকম্প, ধুমুহা আদি প্ৰাকৃতিক দুর্যোগ।
৮. প্ৰশ্ন: তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়া মন্দিৰৰ তোৰণখনৰ স্থাপত্যৰ চমু পৰিচয় দিয়ক।
উত্তৰ: তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়া মন্দিৰৰ শিলেৰে নিৰ্মিত তোৰণখন গুপ্ত যুগৰ স্থাপত্যশৈলীৰ এক শ্ৰেষ্ঠ নিদর্শন। এই তোৰণখনত দুটা সুন্দৰ দ্বাৰশাখা আৰু এটা শিৰপট্টী আছে। দ্বাৰশাখা দুটাৰ তলৰ অংশত গংগা আৰু যমুনা দেৱীয়ে হাতত পুষ্পমালা লৈ থকা সুন্দৰ ভংগীমাৰ মূৰ্তি খোদিত আছে, যিয়ে ইয়াৰ কাৰিকৰী সৌন্দৰ্য দুগুণে বঢ়াই তুলিছে।
৯. প্ৰশ্ন: মঠ-মন্দিৰৰ গঠন প্ৰসংগত 'গৰ্ভগৃহ' বা 'মণিকূট' বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: দেৱালয় বা মঠ-মন্দিৰসমূহৰ মূল উপাসনাথলী বা পবিত্ৰ স্থানকেই গৰ্ভগৃহ বা মণিকূট বুলি কোৱা হয়। মন্দিৰৰ এই গৰ্ভগৃহ সাধাৰণতে মণ্ডপৰ তলত অৱস্থিত হয় আৰু ইয়াত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ খটখটিৰে নামি যাব লাগে। বেছিভাগ গৰ্ভগৃহ দ' হোৱাৰ বাবে আন্ধাৰ আৰু চাৰিকোণীয়া হয়।
১০. প্ৰশ্ন: মন্দিৰৰ গাটো উলম্বভাৱে কি কি প্রধান ভাগত ভাগ কৰা হৈছে?
উত্তৰ: পণ্ডিত তথা স্থাপত্যবিদসকলে মন্দিৰৰ গাটো উলম্বভাৱে মূলত চাৰিটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। সেই ভাগ কেইটা হ'ল— মাটিৰ তলৰ পৰা সমতললৈ থকা পাদ বা ভেটি, মন্দিৰৰ শৰীৰ বা বেৰ বুজهৱা জংঘা (কঁকাল), কান্ধ বা গণ্ডী (ডিঙি), আৰু সৰ্বোৎকৃষ্ট অংশ শিখৰ বা মন্ত্ৰক।
১১) ৰংঘৰ আৰু তলাতল ঘৰ ক'ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: ঐতিহাসিক ৰংঘৰ আৰু তলাতল ঘৰ অসমৰ শিৱসাগৰ জিলাত অৱস্থিত। পুৰণি দিনৰ আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ ৰাজধানী ৰংপুৰৰ (বৰ্তমান শিৱসাগৰ) এই অট্টালিকাসমূহ আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ স্থাপত্য শৈলীৰ অমূল্য কীৰ্তিচিহ্ন, যিবোৰ তেওঁলোকৰ সুদৃঢ় অভিযান্ত্ৰিক আৰু নিৰ্মাণ দক্ষতাৰ পৰিচয় দিয়ে।
১২) ৰংঘৰ কোনে নিৰ্মাণ কৰাইছিল ?
উত্তৰ: এছিয়াৰ প্ৰথমটো ক্ৰীড়াস্থলী তথা পেভিলিয়ন বুলি খ্যাত ঐতিহাসিক ৰংঘৰটো স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহৰ দিনত ইটা আৰু বিশেষ কৰাল ব্যৱহাৰ কৰি সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ইয়াৰ পকা কাম স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহৰ দিনতে আৰম্ভ হৈছিল বুলি ইতিহাসত উল্লেখ আছে।
৮) জয়সাগৰ পুখুৰীটো কোনে খন্দাইছিল?
উত্তৰ: ঐতিহাসিক জয়সাগৰ পুখুৰীটো স্বৰ্গদেউ গদাধৰ সিংহৰ স্মৃতিত তেওঁৰ পুত্ৰ স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই ১৬৯৮ চনত খন্দাইছিল। শিৱসাগৰ চহৰৰ কাষতে অৱস্থিত এই বিশাল পুখুৰীটো অসমৰ মানৱ-সৃষ্ট জলাশয়সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বৃহৎ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন।
১৩) অসমত কিমান শতিকাত বৈষ্ণৱ আন্দোলনে গা কৰি উঠিছিল?
উত্তৰ: অসমত বৈষ্ণৱ আন্দোলনে খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চদশ (১৫) শতিকাত গা কৰি উঠিছিল। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতত এই মহান বৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দি একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।
১৪) 'সত্ৰ' শব্দৰ আভিধানিক অৰ্থ কি?
উত্তৰ: 'সত্ৰ' শব্দৰ আভিধানিক অৰ্থ হ'ল— অধিবেশন, হোম-যজ্ঞস্থান বা নিবাস স্থান। অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম পালন আৰু প্ৰচাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে গুৰু-শিষ্য সমন্বিতে বাস কৰা আৰু ধৰ্ম চৰ্চা কৰা কেন্দ্ৰকেই সত্ৰ বুলি কোৱা হয়।
১৫) অসমৰ সত্ৰীয়া স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ সত্ৰীয়া সংস্কৃতি আৰু স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ ইতিহাস মহাপুৰুষীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সৈতে ওতপ্রোতভাৱে জড়িত। সত্ৰসমূহৰ মূল অংগ হৈছে নামঘৰ (কীৰ্তনঘৰ), মণিকূট, ছোঁঘৰ আৰু বাটচ'ৰা। নামঘৰসমূহ সাধাৰণতে পূবা-পশ্চিমাকৈ বাঁহ-কাঠ আৰু ইকৰাৰে নিৰ্মিত আয়তাকাৰ গৃহ হয়। নামঘৰৰ ভিতৰত থকা কাঠৰ খোদিত সিংহাসন বা থাপনা, গছা, ঠগি, শৰাই আদিৰ ওপৰত কৰা সুন্দৰ শিল্পকৰ্ম আৰু মণিকূটৰ বেৰত অংকিত হেঙুল-হাইতালৰ ব্যৱহাৰে সত্ৰীয়া স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ চহকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে।
১৬) নামঘৰৰ স্থাপত্যৰ দুটা মূল অংশ কি কি?
উত্তৰ: নামঘৰৰ স্থাপত্যৰ প্ৰধান বা মূল অংশ দুটা হ'ল—
১. নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ (য'ਤ ৰাইজে একলগ হৈ নাম-প্ৰসঙ্গ কৰে)
২. মণিকূট (য'ত গুৰুজনাসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত পুথি বা সিংহাসন স্থাপন কৰা হয়)
১৭) নামঘৰত থকা অপৰিহাৰ্য বস্তুবোৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: নামঘৰত থকা অপৰিহাৰ্য বস্তুবোৰৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে— কাঠৰ খোদিত সিংহাসন বা থাপনা, ভাগৱত বা পুথি ৰখা ঠগি, প্ৰতিসন্ধিয়া বন্তি জ্বলাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা গছা, আৰু নাম-প্ৰসঙ্গৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ডবা, কাঁহ আৰু তাল।
১৮) অসমৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যবোৰ কেনেদৰে সংৰক্ষণ কৰা উচিত আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: অসমৰ প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্যসমূহ আমাৰ জাতীয় গৌৰৱ আৰু অমূল্য ঐতিহ্য। প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ যেনে বানপানী, ভূমিকম্প লগতে মানুহৰ অৱহেলাৰ বাবে এই বহুমূলীয়া সম্পদসমূহ ধ্বংসৰ মুখলৈ গৈ আছে। সেয়েহে, এই ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্নসমূহ বিজ্ঞানসন্মতভাৱে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা, চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ জৰিয়তে চোৱাচিতা কৰা, পৰ্যটকৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰি ৰখা আৰু সজাগতা বৃদ্ধি কৰাটো আমাৰ সকলোৰে প্ৰধান দায়িত্ব।
১৯) স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যত দেখা পোৱা বিশেষত্ব কিছুমান লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যত কিছুমান বিশেষ বৈশিষ্ট্য দেখা পোৱা যায়। যেনে— ইয়াৰ মন্দিৰ আৰু দ'লবোৰত নাগৰিক বা উত্তৰ ভাৰতীয় শৈলীৰ লগত থলুৱা আচাৰ-ৰীতিৰ এক সুন্দৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিছে। শিলৰ ওপৰত সূক্ষ্মভাৱে খোদিত কৰা দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তি, লতা-ফুল, জীৱ-জন্তুৰ আকৃতি, আৰু সত্ৰীয়া শিল্পৰ কাঠৰ কাম তথা পোৰামাটিৰ ভাস্কৰ্য ইয়াৰ প্ৰধান বিশেষত্ব।
২০) মৈদাম বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: মৈদাম হৈছে আহোম স্বৰ্গদেউসকল আৰু ডাঙৰ-বৰণীয়া ব্যক্তিসকলৰ মৃতদেহ সসৈন্যে বা ব্যৱহাৰ্য সামগ্ৰীসহ মাটিৰ তলত পুতি ওপৰত ইটা, বাঁহ-মাটি আৰু কাঠৰে নিৰ্মাণ কৰা এক প্ৰকাৰৰ পকী সমাধিক্ষেত্ৰ বা পিটনি। এই মৈদামসমূহ আহোম যুগৰ সুকীয়া মৃতক সৎকাৰ পদ্ধতি আৰু স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ এক ব্যতিক্ৰমী তথা ঐতিহাসিক নিদর্শন।
২৩. প্ৰশ্ন: আহোম যুগৰ ৰাজ-অট্টালিকাসমূহৰ স্থাপত্যৰ বিশেষত্ব কি?
উত্তৰ: আহোম যুগৰ ৰাজ-অট্টালিকাসমূহৰ ভিতৰত গড়গাঁৱৰ কাৰেংঘৰ, ৰংপুৰ আৰু তলাতল ঘৰ বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য। এই অট্টালিকাসমূহৰ নিৰ্মাণত আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ দিনতে চীনা বা মোগলাই প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হ’লেও, ইয়াৰ প্ৰতিটো নিৰ্মাণত থলুৱা অসমীয়া নিপুণ কাৰিকৰৰ হাতৰ পৰশ আৰু সুকীয়া বৈশিষ্ট্য স্পষ্টকৈ ফুটি উঠিছে।
৭. প্ৰশ্ন: আহোম যুগত শিলৰ বাহিৰে ভাস্কর্য চৰ্চাৰ আন কি কি মাধ্যম আছিল?
উত্তৰ: আহোম যুগত শিলৰ খোদিত ভাস্কর্যৰ উপৰিও কাঠৰ খোদাই আৰু পোৰামাটিৰ ভাস্কর্যৰ বহুল চৰ্চা আছিল। কাঠৰ খোদাইৰ জৰিয়তে শৰাই, পেৰা, খাট-পালেং, সিংহাসন, মুখা আৰু নাৱৰ গাত সুন্দৰ নক্সা ফুটি উঠিছিল। ইয়াৰোপৰি জয়সাগৰৰ নাতি জোঁৱাই দ’লত পোৰামাটিৰ ভাস্কর্যৰ অপূৰ্ব নিদৰ্শন দেখা যায়।
৮. প্ৰশ্ন: সত্ৰ আৰু নামঘৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ মূল ঐতিহাসিক উদ্দেশ্য কি আছিল?
উত্তৰ: পঞ্চদশ-ষোড়শ শতিকাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে জাতি-ধৰ্ম নির্বিশেষে সকলো মানুহক একতাৰ ডোলেৰে বান্ধিবলৈ আৰু একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে সত্ৰ আৰু নামঘৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। সমাজৰ অন্ধবিশ্বাস, জাতিভেদ প্ৰথা আৰু নৰবলি প্ৰথা দূৰ কৰি মানুহক আধ্যাত্মিক জ্ঞান, নৈতিক শিক্ষা তথা সুস্থ জীৱন-যাপনৰ পথ দেখুৱাই সমাজখন সুসংগঠিত কৰাটোৱেই আছিল ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য।
৯. প্ৰশ্ন: গাঁৱৰ বাবে নামঘৰে একাধারে কি কি প্ৰতিষ্ঠানৰ ভূমিকা পালন কৰে?
উত্তৰ: নামঘৰ কেৱল এটা উপাসনা থলীয়েই নহয়, ই গ্রাম্য অঞ্চলৰ ৰাইজৰ বাবে এক উমৈহতীয়া প্ৰতিষ্ঠান। নামঘৰে একেলগে এটি সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ, গ্ৰাম্য সংসদ, সংগ্ৰহালয়, প্ৰেক্ষাগৃহ আৰু গাঁৱৰ সৰু-সুৰা বিবাদ মীমাংসা কৰา এক 'লোক-আদালত' বা গ্ৰাম্য আদালতৰ ভূমিকা অত্যন্ত সুন্দৰভাৱে পালন কৰি আহিছে।
১০. প্ৰশ্ন: নামঘৰৰ মূল গঠনশৈলীত 'লাইখুঁটা'ৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: কপিলা বাৎসায়নৰ মতে নামঘৰসমূহ সাধাৰণতে চৈধ্যটা খুঁটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিবোৰ চৌধ্যজন পাৰিষদৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰା হয়। এই নামঘৰৰ উত্তৰ ফালৰ দ্বিতীয় খুঁটাক অতি পৱিত্ৰ 'লাইখুঁটা' বুলি কোৱা হয়। সত্ৰীয়া নামঘৰত এই লাইখুঁটাত গোসাঁইসকল আৰু গ্ৰাম্য নামঘৰত গাঁৱৰ বয়োজ্যেষ্ঠ ভকতগৰাকীহে কেৱল বহাৰ মৰ্যাদা আৰু অধিকাৰ লাভ কৰে।